Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-3-34 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-36/57 4-204 Karar Tarihi : 12.5.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Nazlı VAROL, Nilgün KOCADAĞ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Ali Osman DAL [email protected] D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20 - Şeker P iliç ve Yem Sanayi ve Tica
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-3-34 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-36/57 4-204 Karar Tarihi : 12.5.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Nazlı VAROL, Nilgün KOCADAĞ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Ali Osman DAL ***@***.*** D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20 - Şeker P iliç ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş. Balıkesir Asfaltı 6.Km. P.K:30 10200 Bandırma Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Ticaret Ltd. Şti. Dedeler Köyü Göynük / Bolu E. DOSYA KONUSU: Şeker Piliç ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Ticaret Ltd. Şti. nin hipermarketlere daha ucuza ürün sağlamak suretiyle rekabet koşullarını bozduğu iddiası. 30 F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda özetle; Mart 2010 un ilk haftasında Antalya Kipa da, Şeker Piliç ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Şeker Piliç) üretimi olan piliçlerin kg fiyatının 3,89 TL, Gülgen ve Mepaş marketlerde Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Ticaret Ltd. Şti. (Erpiliç) ürünlerin fiyatının da KDV dahil 3,99 TL olduğu, ancak söz konusu teşebbüslerin kendilerine aynı ürünleri 4,55 TL ye fatura ettikleri belirtilmiş, bu şekilde rekabet etmelerinin mümkün olmadığı ve haksız rekabete maruz kaldıkları ifade edilerek, Erpiliç ve Şeker Piliç hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmişt ir G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.3.2010 tarih ve 2291 sayı ile giren 40 başvuru üzerine hazırlanan 23.3.2010 tarih ve 2010 -3-34/İİ-10-NV sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulu nun 31.3.2010 tarih ve 10 -27/401 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düz enlenen 5.5.2010 tarih ve 2010 -3-34/ÖA -10-376.NV sayılı Önaraştırma Raporu 7.5.2010 tarih ve REK.0.07.00.00 -110/182 sayılı Başkanlık önergesi ile 10 -36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 10-36/57 4-204 2 50 H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Şeker Piliç ve Yem Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Ticaret Ltd. Şti. nin, hakim durumda bulunmayan hipermarketlere düşük fiyatla satışta bulunmalarının rekabeti bozduğu iddiasına ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına yer olmadığı, şikâyetin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar 60 I.1.1. İlgili Ürün Pazarı İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılav uz da atıf yapılan 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarın ı oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarının tanımında esas alınmaktadır. 70 Şikayete konu iki teşebbüs de piliç eti üreticisi olup, şikayetçinin iddiasına kon u rekabete ilişkin sorun da piliç etine ilişkindir. Genel anlamda beyaz et sektörü içinde yer alan ürünler tavuk, hindi, kaz, ördek gibi kanatlı hayvanlardan elde edilmektedir. Ancak ülkemizde kaz, ördek ve hindi gibi kanatlı hayvanların tüketimi oldukça d üşük seviyelerdedir. Gerçekleşen kanatlı eti üretimine bakıldığında üretimin yaklaşık %92 sinin piliç eti olduğu, hindi etinin üretim içinde sadece %4 lük bir payı olduğu ve kalan %4 lük kısmın ise köy tavuğu, yumurta tavuğu ve diğer kanatlı hayvanlardan oluştuğu görülmektedir. Bu nedenle piliç etinin diğer kanatlı etlerinden ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu bakımdan, 25.11.2009 tarihli, 09 -57/1393 -362 sayılı (beyaz et) Kurul kararına da uygun şekilde, dosya kapsamında ilgili ürün pazarı 80 piliç eti pazarı olarak belirlenmiştir. I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar İnceleme konusu ilgili ürün pazarında yer alan ürünler bakımından pazara giriş, arz kaynaklarına ulaşım, üretim, d ağıtım, pazarlama ve satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği dikkate alınarak ve 25.11.2009 tarihli, 09 -57/1393 -362 sayılı Kurul kararına uygun şekilde ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak tespit edilmiştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 90 Şikayette yer alan iddia, Erpiliç ve Şeker Piliç in başvuru sahibine ait işletmeye uyguladığı fiyat politikasının Kipa ve diğer yerel zincir marketlere uyguladığına göre daha yüksek seyretmesidir. Söz konusu teşebbüslerin ikisi de piliç eti üretimi ve pazarlaması faaliyetiyle iştigal etmektedir. Şikayete konu düşük fiyatların, teşebbüsler arası bir anlaşmaya dayanarak yapıldığına ilişkin bir iddia bulunmamaktadır. Bu nedenle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında bir değerlendirme yapıl ması gerekmemektedir. Ancak 10-36/57 4-204 3 teşebbüslerin tek taraflı olarak gerçekleştirdikleri fiyat indirimleri 4054 sayılı Kanun un 100 Hakim Durumun Kötüye Kullanılması başlıklı 6. maddesi kapsamında ele alınabilmektedir. Kanun un 6. maddesi hakim durumdaki bir teşebbü sün bu durumunu kötüye kullanmasını yasaklamaktadır ve teşebbüslerce gerçekleştirilen zararına satışları kötüye kullanma olarak değerlendirmek mümkün olabilmektedir. Ancak, bu tür bir değerlendirme yapabilmek için öncelikle söz konusu teşebbüsün ilgili paz arda hakim durumda olması gerekmektedir. Hakim durumda olmayan teşebbüslerin gerçekleştirecekleri maliyetinin altında satışları 4054 sayılı Kanun kapsamında kötüye kullanma olarak değerlendirmek mümkün değildir. Bu nedenle şikayete konu iddianın 4054 sayı lı Kanun un 6. maddesi çerçevesinde 110 değerlendirilebilmesi için öncelikle teşebbüsün hakim durumda bulunup bulunmadığının ve teşebbüslerden biri hakim durumda bulunuyorsa söz konusu teşebbüsün, rekabeti kısıtlamak amacıyla ya da böyle bir etkiyi doğuracak ş ekilde (rakip teşebbüsleri dışlayıcı amaç ya da etki) yıkıcı fiyat uygulayıp uygulamadığının tespiti esastır. Hakim durum tespiti için öncelikle Şeker Piliç ve Erpiliç in faaliyet gösterdiği piliç eti pazarında yer alan teşebbüslerin pazar paylarına bakm ak uygun olacaktır. Piliç eti pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin 2002 -2008 yılları arasındaki pazar paylarına Tablo 2 de yer verilmiştir: 120 Tablo 1: Piliç Eti Pazarındaki İlk 15 Teşebbüsün Gerçekleşen Satış Bazlı Pazar Payları Ciro Bazında Yıllara Göre Pazar Payı (%) Teşebbüs Unvanı 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Banvit Bey Piliç Erpiliç Şen Piliç Cp Piliç Keskinoğlu Şeker Piliç Abalıoğlu Pak Tavuk Gedik Piliç Bozok Kılıç Deniz (Mupi) Arpi Bupiliç Ak Piliç Kaynak: 12.6.2009 tarihli, 2008 -3-116 / SR -09-OTÇ sayılı Soruşturma Raporu Tablo 1 de görüldüğü üzere Şeker Piliç ve Erpiliç in 2008 yılı pazar payları sırasıyla %... ve % ... olup, ilgili pazarda lider konumunda bulunmamaktadırlar. Söz konusu iki teşebbüsün de pazarda lider konumda olmaması, dağıtımda veya kendilerine iktisadi anlamda bir üstünlük tanıyan başka bir konuda, mevcut durumda, yakın rakiplerine na zaran istisnai bir özelliği bulunmaması nedenleriyle hakim durumda olmadıkları kanaatine varılmıştır. Hakim durumda bulunmayan 130 teşebbüslerin iktisadi gerekçelerle oluşturdukları pazarlama seçeneklerine göre bireysel kararlarıyla düşük fiyat uygulaması 4054 sayılı Kanun tarafınca yasaklanan yıkıcı fiyat eylemi kapsamında yer almamaktadır. 10-36/57 4-204 4 Bu çerçevede, Türkiye de % in altında pazar payları ile hakim durumda olmadığı açık olan her iki teşebbüs bakımından, Kanun un 6. maddesi anlamında bir ihlalden söz etme k mümkün değil dir. J. SONUÇ 140 Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.