Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-4 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-34/551-197 Karar Tarihi : 6.5.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10 Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Bekir KOCABAŞ, Muhammed GÜNDOĞDU C. BAŞVURAN : Özkaymak Turizm ve Ticaret Ltd. Şti. Büyük İstanbul Otogarı No:78 Bayrampaşa/İ stanbu
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-4 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-34/551-197 Karar Tarihi : 6.5.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, 10 Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Bekir KOCABAŞ, Muhammed GÜNDOĞDU C. BAŞVURAN : Özkaymak Turizm ve Ticaret Ltd. Şti. Büyük İstanbul Otogarı No:78 Bayrampaşa/İ stanbul D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : Büyük İstanbul Otobüs İşletmeleri A.Ş. Büyük İstanbul Otogarı, Dernek Binası Kat:2 34220 Bayrampaşa/İ stanbul E. DOSYA KONUSU : Büyük İstanbul Otobüs İşletmeleri A.Ş. (BİOİAŞ ) Yönetim Kurulu nun İstanbul Otogarı içerisindeki yazıhanelerde şehirlerarası yolcu 20 taşımacılığı faaliyetinde bulunan otobüs firmaları ile ilgili olarak almış olduğu 16.10.2009 tarih ve 224 no lu yazıhanelere tabelaların asılma koşulları konulu kararının 4054 sayılı Kanun a aykırılık teşkil ettiği iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; BİOİAŞ Yönetim Kurulu nun İstanbul Otogarı içerisindeki yazıhanelerde şehirlerarası yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan otobüs firmaları ile ilgili olara k almış olduğu 16.10.2009 tarih ve 224 nolu yazıhanelere tabelaların asılma koşulları konulu kararının 4054 sayılı Kanun a aykırılık teşkil ettiği iddia edilerek anılan Kanun kapsamında incelenmesi talep edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.1.2010 tarih ve 0165 sayı ile giren baş vuru üzerine hazırlanan 5.2.2010 tarih ve 2010 -4-4/ İİ-10-NNO sayılı İlk İnceleme Raporu, 30 18.02.2010 tarih ve 10-18 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6 . maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 10-18/204 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 28.4.2010 tarih ve 2010 -4-4/ÖA-10-365.BK sayılı Önaraştırma Raporu 3.5.2010 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/160 sayılı Başkanlık önergesi ile 10-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da ; İstanbul ili Avrupa yakasında otogar işletmeciliği hizmet pazarında faaliyet gösteren BİOİAŞ ın eşit durumdaki hizmet kullanıcılarına farklı davranarak ayrımcılık yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun un 6. 40 maddesini ihlal ettiği iddiasını destekler nitelikte kanıt bulunmadığından , bu teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir. 10-34/551 -197 2 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüs ( Büyük İstanbul Otobüs İşletmeleri A.Ş.) 1970 yılında kurulan Türkiye Otobüsçüler Cemiyeti, ilerleyen tarihlerde Uluslararası Anadolu ve Trakya Otobüsçüler Derneği (UATOD) adını almış olup, UATOD üyeleri 1.6.1987 yılında BİOİAŞ ı kurmuşlardır. Aynı yılın Aralık ayında UATOD ve İstanbul 50 Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı arasında imzalanan sözleşme ile Yap -işlet-devre t modeliyle Bayrampaşa ilçesinde bulunan Büyük İstanbul Otogarı nın yapılıp, işletilmesi kararlaştırılmıştır. Bu şekilde 5.5.1994 yılında hizmete açılan Büyük İstanbul Otogarı, BİOİAŞ tarafından işletilmektedir. BİOİAŞ 25 yıl boyunca (2019 yılına kadar) O togar ın işletme hakkına sahiptir. Otogar da 324 firma faaliyet göstermekte olup, 168 adet yazıhane bulunmaktadır. I.2. İlgili Pazar I.2.1. İlgili Ürün Pazarı Şehirlerarasında karayolu ile yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmaları ve bu firmalara bağlı oto büslerin ilk kalkış ve sefere başlangıç hizmetlerinde kullandıkları terminal 60 hizmetinin talep yönünden başka bir ürünle karşılanama ması ve getirilen yasal düzenlemelerle hizmetin veriliş şekli ve yerlerinin sınırlanmış olması nedenleriyle ilgili ürün pazar ı otogar işletmeciliği hizmet pazarı olarak tespit edilm iştir. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Şehirlerarası karayolu ile yolcu taş ıma hizmetleri niteli ği gereği iller arası seferler şeklinde gerçekleştirilmektedir. Karayolu ile yolcu taşıması yapan otobüsle rin terminal hizmetlerini sağladıkları coğrafi bölgeler, seferlerin başlangıcının yapıldığı veya sona erdiği il ve ilçe merkezleri dir. Bir başka deyişle terminal hizmetlerinin arz edilmesinde komşu bölgelerden rekabet şartları bakımından tamamen farklı ola n coğrafi bölgeler, idari sistem içerisinde bütünlük arz eden ve karayolu ile yolcu taşımacılığında seferlerin 70 başlangıç ve bitiş noktasını oluşturan il ve ilçe merkezleridir. Şikâyete konu faaliyetler ise İstanbul ilinin Avrupa yakasında gerçekleştirilmek tedir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar İstanbul ili Avrupa yakası olarak belirlenmiştir. I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller I.3.1. 16.10.2009 Tarih ve 224 No lu BİOİAŞ Yönetim Kurulu Kararı Başvuruya konu edilen BİOİAŞ Yönetim Kurulu nun almış olduğu 16. 10.2009 tarih ve 224 no lu karara aşağıda yer verilmiştir: Şirket merkezinde 16.10.2009 tarihinde saat 9.00 da toplanan Yönetim Kurulu nda; Şirketimiz tarafından işletilmekte olan Büyük İstanbul Otogarı nda yaşanan trafik sorunları ve peronlarda meydana gelen sıkışıklıklar nedeniyle Şirketimize ulaşan 80 şikayetler neticesinde her ne kadar Büyük İstanbul Otogarı İştirakçilik, Tahsis ve İşletme Yönetmeliği nin 5.16 maddesinde Otogar içerisinde birden fazla tahsis kullanım hakkına sahip olunsa dahi birden fa zla yerde firma isimleri bulunduramayacakları, bu hükmün birleşik yazıhaneler için de aynen uygulanacağı, aynı yönetmeliğin 5.17 madde hükmünde ise otogar içinde sadece bir yazıhanede faaliyet gösterebilecekleri, başka bir 10-34/551 -197 3yazıhanede herhangi bir şekilde t emsil edilemeyecekleri düzenlemelerine yer verilmiş ise de yaşanan mağduriyetlerin engellenmesi amacıyla, 1. D yetki belgesi sahibi olan ve birden fazla yazıhanede faaliyet göstermek isteyen özel veya tüzel kişilerden, a. Gün içinde 30 dan fazla sefer yapa n ve yazıhanenin tümünde tek başına faaliyet 90 gösteren otobüs firmalarının, yine yazıhanenin tümünde tek başına faaliyet göstermek kayıt ve şartı ile yeni bir yazıhanede daha faaliyet gösterebilmelerine, b. Birden fazla D yetki belgesine sahip olan özel ve ya tüzel kişilerin yazıhanenin tümünde tek başına faaliyet göstermek kayıt ve şartı ile yeni bir yazıhanede daha faaliyet gösterebilmelerine, c. Başka bir taşımacılık firması ile marka kullanım, franchise yahut her ne nam altında olursa olsun sözleşme akd ederek, sözleşme akdetmiş olduğu şirketin marka, amblem yahut logosunu kullanan tüzel ya da özel kişiler yazıhanenin tümünde tek başına faaliyet göstermek ve gün içinde 30 dan fazla sefer yapmak kayıt ve şartı ile yeni bir yazıhanede daha faaliyet göstereb ilmelerine, 100 d. Bir başka firmanın isim, amblem veya logosunu özel muvafakatle kullanan özel veya tüzel kişilerin tek başına faaliyet gösterdiği yazıhanede, kendi D yetki belgesi ile bir başka özel veya tüzel kişiliğin daha faaliyet göstermek istemesi duru munda her bir şirketin de hakim hissedarlarının aynı kişi olması ve bu kişilerin başka hiçbir firmanın acentesi olmaması ve ayrıca zaman tarifesine uyarak otobüs kaldırmak şartıyla izin verilmesine, e. Büyük İstanbul Otogarında kendine ait yazıhane tahsis belgesi olmak şartıyla kendisinin de fiilen ortağı olduğu özel veya tüzel kişinin isim ve logosuyla ve/veya özel muvafakatle bir başka firmanın isim, amblem ve logosuyla aynı yazıhanede zaman tarifesine uyarak otobüs kaldırmak şartıyla faaliyet gösterebil mesine, 110 2. Firmaların ve alt kiracılarının, Otogar da Şirketimiz Genel Müdürlüğü nün izni olmaksızın faaliyet gösteremeyeceklerine, yazıhane değişikliği yapamayacaklarına, yazıhaneyi alt kiraya veremeyeceklerine, yazıhanelere tabela, bez afiş asamayacaklar ına mevcudun oybirliği ile karar verildi. I.3.2 Özkaymak Turizm ve Ticaret Ltd. Şti. (Özkaymak ) Yönetim Kurulu Üyesi Adnan ÖZKAYMAK İle Yapılan Telefon Görüşmesi ve Şikâyet Sahibinin İddiaları Şirket yetkilisi raportörler ile yap tığı telefon görüşmesinde aşağıdaki hususlar ı belirt miştir: - Yap -İşlet-Devret Sözleşmesi imzalandıktan sonra İstanbul Otogarı nın inşa 120 edilmesinde giderlere katılan hisse sahiplerine giderlere katılmalarının karşılığında herhangi bir ücret alınmaksızın 2019 yılına kadar kullanılm ak kaydıyla yazıhane tahsis edilmiş ve Otogar ın gelirlerden kâr payı alma hakkı tanın arak, giderlerine katılma sorumluluğu yüklen miştir. - Hâlihazırda Otogar da yazıhane işletim hakkına sahip olan BİOİAŞ ortakları nın belli bir ücret/komisyon karşılığında akdettikleri alt kira sözleşmeleri ile aynı yazıhanede birden fazla otobüs firması aynı anda faaliyet gösterebil mektedir. Dolayısıyla Otogar da bir yazıhanede faaliyet göstermek isteyen ve BİOİAŞ a ortak olmayan ye ni bir firmanın iki alternatifi bulun makt adır: Birinci alternatif fiilen faal durumda bulunan bir yazıhanede 10-34/551 -197 4yazıhane işletim hakkına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ile alt kira sözleşmesi yaparak 130 belli bir ücret/komisyon karşılığında bu yazıhanede faaliyet göstermek, diğeri ise fiilen yazıhan esinde faaliyet göstermeyen yazıhane sahiplerinden yazıhanenin işletim hakkını yap-işlet-devret süresi bitene kadar belli bir bedel karşılığında devralmak olup, ikinci yol çok maliyetli dir (maliyet 300 ilâ 600 bin dolar arasında değiş mektedir ). - Özkaymakn BİOİAŞ Yönetim Kurulu nda üye olma yıp, Otogar da bir adet yazıhanede faaliyet göstermekte dir. Otogar yaklaşık 300 -400 metre uzunluğunda olduğu ndan, yolcular bir uçta n Özkaymak yazıhanesini görebil irken diğer uçta n göreme mektedirler. Bu da söz konusu şirke te müşteri kaybetti rmektedir. - Şirket , Özkaymak markası adı altında , Özkaymak Turizm Ltd. Şti. ve Alanya Özkaymak Turizm İşletmeciliği A.Ş. unvanlı iki şirket ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı faaliyetinde 140 bulunmak tadır. Her iki şirket de ayrı ayrı D türü yetki belgesini haiz olup, bu şirketler Otogar da farklı yazıhanelerde alt kira sözleşmesi yapmak suretiyle faaliyet göstermek istemektedirler (yazıhanenin işletim hakkını devralmanın çok maliyetli olması sebebiyle tercih edilmemektedir). Fakat ikinci bir yazıhanede alt kiralama yoluyla faaliyet göstermek istediklerinde şirketin adının Alanya Özkaymak olmasına karşın otobüslerin Özkaymak markasını taşı dıkları, böylece fiilen tek bir firma nın söz konusu olduğu gerekçesiyle Otogar yönetimi bu duruma itiraz etmektedir. Bu sebeple Yönetim Kurulu kararı ile ikinci yazıhanede faaliyet gösterebilmek için 30 sefer şartı getiril miş, ancak şirketlerinin sefer sayısının 10 da kalması sonucunda, ikinci bir yazıhanede alt kiralama yoluyla faaliyet göstermeleri engel lenmiştir. 150 I.4 Bilgi Tutanakları I.4.1 BİOİAŞ Yetkilisi ile Yapılan Görüşme nin Tutanağı BİOİAŞ yetkilisi tarafından aşağıdaki hususlar dile getirilmiştir: - Şirketimiz, halka açık , ancak borsaya kote olmayan ve Sermaye Piyasası Kurulu mevzuatına tabi bir şirkettir. Şirket hisselerinin hamiline yazılı olmaları nedeniyle hissedarların hangi teşebbüsleri temsil ettiği kesin olarak bil inememektedir. 30.6.2009 tarihli Genel Kurul Toplantısına ait hazirun cetveline göre BİOİAŞ ın 165 ortağı bulunmaktadır. Şirket hisselerinin hamiline yazılı olmaları nedeniyle , ortak sayısı ancak genel kurul öncesi çağrı sonrası hazirun listelerinin oluşmasıyla tespit edilecektir. - Şirketimiz ülke genelinde 5 otogar işletmektedir. İstanbul Bayrampaşa otogarı 1986'da 160 yapımına başl anan ve 1994'te faaliyete geçen bir otogardır. Yap -İşlet-Devret modelinden esinlenerek hazırlanan sözleşme gereğince yapılan Bayrampaşa Otogarı'nın yapımında otobüs işletmecileri bir araya gelerek maddi kaynak oluşturmuşlar ve bu katkıları karşılığında oto gar içerisindeki yazıhanelerin, 2019'a kadar geçerli olan tahsis belgelerini almışlardır. Hâlihazırda otogarımızda 168 adet yazıhane bulunmaktadır. Şu anda yazıhaneleri işleten özel veya tüzel kişilerin bu yazıhanelerin tahsis sahibi olmaları mümkün olduğu gibi kiralamış olmaları da mümkündür. Söz konusu tahsis hakkı yazıhaneleri işletme -işlettirme hakkını içeriyor ve bu hak 2019 yılında sona erecektir. - BİOİAŞ ın yazıhanelerin işleyişi üzerinde hiçbir tasarrufu bulunmamaktadır. Şirket 170 olarak herhangi bir yazıhane de işletmemekteyiz. Mevcut yazıhanelerden de kira veya başka bir şekilde herhangi bir ücret almamız söz konusu değildir. BİOİAŞ yalnızca otogarda yazıhane dışındaki tahsis hakkı şirkete ait olan iş yerleri kira geliri ile otogardan çıkan araçlarda n Ulaştırma Bakanlığınca belirlenen tarifeler üzerinden ücret tahsil edebilmekte dir. Otogara giriş -çıkış yapan firmalardan tahsil edilecek ücretlere 10-34/551 -197 5ilişkin tarife, Ulaştırma Bakanlığı tarafından belirlenmiş olan tavan fiyat tarifesi sınırları içerisinde o lmak üzere şirketimizce hazırlanarak , Ulaştırma Bakanlığının onayıyla yürürlüğe girmektedir. - BİOİAŞ hissesini alan herhangi bir kişi yalnızca şirketimize ortak olmaktadır. Bu kişilerin yazıhaneler üzerinde hiçbir yetkisi olmamaktadır. Diğer taraftan bir kişinin 180 herhangi bir yazıhanenin tahsis hakkını alarak ve Ulaştırma Bakanlığı, İstanbul Ulaştırma Bölg e Müdürlüğü ve Bayrampaşa Belediye Başkanlığından gerekli izinleri de almak şartıyla işletmesi veya işletilmek ü zere kiralaması da mümkündür. Öte yandan, yazıhane tahsis hakkını devralan kişinin bu işlemle şirket ortağı olması mümkün değildir. Ancak hamili ne yazılı hisse senedini satın almak koşuluyla şirket ortağı olunması mümkündür. - Bizim şirket olarak bu otogarda yürüttüğümüz en önemli faaliyet, ana sözleşmemiz çerçevesinde otogarın sağlıklı bir şekilde işletilmesini ve güvenliğini sağlamaktır. Otogar içerisindeki bir yazıhaneyi herhangi bir kişi tahsis hakkını devraldıktan veya kiraladıktan sonra Ulaştırma Bakanlığından D1 veya F1 belgesi alarak tabela asabilmektedir. Ayrıca 190 otogar içerisinde başka bir yazıhane açabilme k için ya D1 belge sahibi şirketi n merkezi veya şubesi ya da F1 sahibi olması gerekmektedir. Şirketimizin bu süreçte herhangi bir müdahale hakkı ve yetkisi yoktur. BİOİAŞ sadece ilgili yazıhane sahiplerine gerektiğinde görüş bildirmektedir. Nitekim bu konunun öneminden dolayı, belirli say ıda özmal araca sahip olan bir firmanın bu araç kapasitesini aşacak sayıda sefer yapması Ulaştırma Bakanlığı tarafından yasaklanmaktadır. Yapacağı sefer sayısı Bakanlık tarafından kısıtlanan bir firmanın ise otogarımızda kendi kapasitesinin üzerinde ihtiya cı karşılayacak yazıhane tahsis hakkını alarak kapasite fazlasına tekabül eden yazıhaneyi atıl bırakması ve aynı zamanda da zaten yeterli yazıhanesi olmayan otogarımızda daha yüksek kapasitesi olduğu için daha fazla yazıhaneye ihtiyaç duyan başka firmaları da 200 mağdur etmesi sektörde etik bulunmamaktadır. Bu nedenle , yalnızca zaman tarifesine uygun olarak günde 30'dan fazla sefer uygulayan firmaların ikinci bir yazıhane açması , şube veya acente olması koşuluyla , şirketimizce de uygun görülmektedir. Kaldı ki otogarımızda faaliyet gösteren firmaların, sahip oldukları D1 yetki belgesi sayısınca yazıhane açma yetkileri her zaman mevcuttur ve hâlihazırda otogarımızda Truva Turizm, Metro Turizm, Ulusoy Turizm vb. firmalar faaliyetlerini birden fazla yazıhane aracılı ğıyla yürütmektedirler. - Yönetim kurulu kararımızda geçen 30 rakamı ise, tarifeleri Ulaştırma Bakanlığı tarafından belirlenen zaman kısıtı nedeniyle oluşturulmuştur. Çünkü otogarımızda faaliyet gösteren bir firmanın tek bir peronda günde 30'dan fazla sefe r yapması mümkün 210 olmamaktadır. Bu nedenle günde 30'dan az sayıda sefer yapan bir firmanın ikinci bir perona ihtiyacı olmayacağı gibi günde 30'dan fazla sayıda sefer yapan bir firmanın da tek bir peronda sağlıklı bir şekilde hizmet vermesi mümkün değildir. Bu nedenle söz konusu kısıt öngörülmüş ve bu sayede firmaların birbirlerine haksızlık etmeden ve birbirlerinin faaliyetlerini engellemeden hizmet sunmaları sağlamaya çalışılmıştır. - Yukarıda bahsi geçen yönetim kurulu kararına hiçbir yazıhane sahibi firma nın uyma zorunluluğu yoktur. Aldığımız kararlara uyulmaması halinde de karar uymayan firmalara herhangi bir yaptırım uygulama yetkimiz bulunmamaktadır. Bir başka deyişle yönetim kurulumuzca alman kararlar tamamen tavsiye kararı niteliğindedir. Yönetimimiz emredici hukuk kurallarına aykırı davranan firmaları ilgili resmi mercilere otogar yöne timi olarak 220 şikâyet etmektedir. 10-34/551 -197 6I.4.2 Özkaymak Turizm Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Tutanağı Özkaymak yetkilisi konuya ilişkin olarak; İstanbul Özkaymak Turizm Tic. ve Tur. Ltd. Şti. olarak hâlihazırda Özkaymak Turizm Ltd. Şti. ve Alanya Özkaymak Turizm İşletme A.Ş. nin acenteliğini yap tıklarını; Terminalin işlek bölümünde yer alan 23 numarada faaliyet gösteren Karakaş Gıda Turizm Nakliyat İnşaat Bilgi İşlem Büro Makinal arı Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile 24 .9.2009 tarihinde bir acentelik sözleşmesi imzalayarak Özkaymak tabelası astı klarını; ancak bir süre sonra otogar yönetimi tarafından , acente leri olan şirkete tabelanın indirilmesi yönünde baskı uygula ndığını ve bu kon uda 230 yönetim kurulu kararı al ındığını; karar sonrasında yapılanın hukuka aykırı olduğunu yetkililere belirttiklerini, ancak bir sorun çıkmaması için tabelayı indirdik lerini; yönetim üzerindeki etkisi nedeniyle bu uygulamada Metro Turizm in rolünün olduğunu düşündüklerini, ifade etmiştir. I.5. Değerlendirme Şikâyet başvurusunun konusunu, BİOİAŞ Yönetim Kurulu nun İstanbul Otogarı içerisindeki yazıhanelerde şehirlerarası yolcu taşımacılığı faaliyetinde bulunan otobüs firmaları ile ilgili olarak almış olduğu 16 .10.2009 tarih ve 224 no lu yazıhanelere tabelaların asılma koşulları konulu kararının, eşit durumdaki hizmet kullanıcılarına farklı davranarak ayrımcılık yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun unu ihlal ettiği iddiası 240 oluşturmaktadır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun un, Büyükşehir ve İlçe Belediyelerinin Görevleri baslıklı 7/l maddesinde yer alan Yolcu ve yük terminalleri, yapmak, yaptırmak, isletmek veya islettirmek seklindeki ifadeden, otobüs terminali işletmeciliği yapma k veya yaptırmanın büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görevleri arasında sayıldığı anlaşılmaktadır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu düzenlemelerine göre de belediye sınırları içerisinde terminal kurmak ve işletmek yine Belediye nin iznine tabi bulunm aktadır. Karayolları Trafik Kanunu'na göre il ve ilçelerde kurulan trafik komisyonları, il trafiğinin düzenlemesini yapmaktadırlar. İstanbul ilinde faaliyet gösteren terminallerden Büyük İstanbul Otogarı, Büyükşehir Belediyesi ne verilen 250 görev çerçevesinde Uluslararası Anadolu ve Trakya Otobüsçüler Derneği ile özel hukuka dayalı imzalanan 29.12.1987 tarihli Yap -İşlet-Devret sözleşmesi uyarınca , Dernek üyeleri tarafından yaptırılmıştır. Terminalin işletilmesi hususunda ise dernek statüsünün yeterli olmaması n edeniyle, anılan sözleşme hükümlerine dayalı olarak İstanbul ticaret sicilinin 234366/181932 sıra numarasında kayıtlı Büyük İstanbul Otobüs İşletmeleri A.Ş. unvanlı şirket kurulmuş bulunmaktadır. Uluslararası Anadolu ve Trakya Otobüsçüler Derneği ile Büyük İstanbul Otobüs İşletmeleri A.Ş. arasında 10.5.1994 tarihinde yapılan tahsis sözleşmesi uyarınca şirket Büyük İstanbul Otogarı'nın işletmeciliğini yapmaktadır. Ulaştırma Bakanlığı nın denetim ve gözetimi altında faaliyetlerin yürütüldüğü sektörde, otobüs terminal işletmecilerinin uymakla yükümlü 260 oldukları hususlar ise Ulaştırma Bakanlığı tarafından çıkarılan Karayolu Taşıma Yönetmeliği nde hüküm altına alınmıştır. Nitekim söz konusu Yönetmeliğin Terminal İşletmecilerinin Yükümlülükleri başlıklı 63. madde sine göre terminal işletmecileri; a) Terminallerde faaliyet gösteren taşımacı ve acenteler ile diğer işletmecilere fatura ettikleri ortak giderlerle ilgili şeffaf olmak ve bu hususta yeterli, açık ve anlaşılır bilgi vermekle, b) Terminallerde yeterli sayı da personeli olan güvenlik ve temizlik birimleri oluşturmak ve bu hizmetleri yürütmekle, 10-34/551 -197 7c) Alt ve üst yapıya ilişkin özellikleri sürekli olarak faal, çalışır ve kullanılır durumda bulundurmak ve bu hizmetleri yürütmekle, 270 ç) Yolcuların bagajlarını taşıya bilmeleri için, yeterli sayıda bagaj taşımaya mahsus kullanımı ücretsiz araç ve gereç bulundurmakla, d) Bakanlıkça belirlenecek konulardaki uyarı, bilgi ve duyuru levhalarını kolayca görülebilecek uygun yerlere asmak, yerleştirmek ve bulundurmakla, e) Terminallerde ve çevresinde yolcuları rahatsız edecek şekilde, yolcuları yönlendirmek için personel istihdam edilmesine, çalıştırılmasına ve bunlardan yararlanılmasına izin vermemek ve bunları önlemekle, f) Terminal kapalı alanlarında satılan gıda ürünleri nin Gıdaların Üretimi Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Yönetmeliğe uygun olmasını kontrol ettirmekle, g) Terminallerin kapalı alanlarında tehlike oluşturabilecek yanıcı, yakıcı, parlayıcı, 280 patlayıcı, zehirli, bulaşıcı, radyoaktif ve benzeri nitelikteki mad deler ile pis koku yayan maddelerin bulundurulmasını, satışını ve ticaretini engellemekle, ğ) İşlettikleri terminallerde yetki belgesiz taşımacılık ve acentelik faaliyetinde bulunulmasına ve taşıt kartı olmayan taşıtların terminale giriş/çıkışına izin vermemek ve bunları önlemekle yükümlüdürler. Daha önce belirtildiği üzere önaraştırma konusu husus; 16.10.2009 tarih ve 224 nolu yazıhanelere tabelaların asılma koşulları konulu BİOİAŞ yönetim kurulu kararı ile Büyük İstanbul Otogarında faaliyet gösteren ot obüs firmalarından D yetki belgesi sahibi olan ve birden fazla yazıhanede faaliyet göstermek isteyen özel veya tüzel kişilerden, gün içinde 30 dan fazla sefer yapan ve yazıhanenin tümünde tek başına 290 faaliyet gösteren otobüs firmalarının, yine yazıhanenin t ümünde tek başına faaliyet göstermek kayıt ve şartı ile yeni bir yazıhanede daha faaliyet gösterebilmelerine izin verilmesi ve bu niteliği haiz olmayan, bir başka deyişle gün içinde 30 dan az sayıda sefer yapabilen otobüs firmalarının ise başka bir yazıhan ede daha faaliyet göstermelerinin engellenmesine ilişkindir. Görüldüğü üzere önaraştırma konusu hususa ilişkin olarak terminal işletmecisi BİOİAŞ ın herhangi bir yasal yetki veya yükümlülüğü bulunmamaktadır. Dolayısıyla BİOİAŞ yönetim kurulu tarafından alı nan kararın hukuki dayanağının bulunmaması nedeniyle Özkaymak ve aynı terminalde faaliyet gösteren diğer otobüs firmalarının uyma zorunluluğu da bulunmamaktadır. Söz konusu durum Ulaştırma Bakanlığı Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğü yetkilisi ile yapılan gö rüşme ile 300 de teyit edilmiştir. Nitekim yetkilinin ifadelerine göre herhangi bir terminal işletmecisinin, otobüs firmalarının faaliyetlerini kendi idari kurulları aracılığıyla veya başka herhangi bir şekilde kısıtlamaları veya engellemeleri mümkün değildir, zira hiçbir yasal düzenleme ile terminal işletmecilerine bu yönde bir yetki verilmemiştir. Yine yetkili tarafından, önaraştırma konusu faaliyetin Ulaştırma Bakanlığı denetimine tabi olduğu ve söz konusu faaliyet dolayısıyla mağdur olan otobüs firmalarının başvurularının Bakanlık tarafından değerlendirileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak önaraştırmaya konu uygulamanın Ulaştırma Bakanlığı nezdinde çözüme kavuşturulması gereken nitelikte bir husus olduğu değerlendirilmektedir. Bununla birlikte önaraştırmaya konu uygulamanın 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi 310 bağlamında bir ihlal niteliğini haiz olup olmadığının değer lendirilmesi faydalı olacaktır. Yapılan inceleme ve tespitler sonucu ulaşılan yasal ve sözleşmelere dayalı hukuki çerçeve içerisinde BİOİAŞ ın İsta nbul ili Avrupa yakası otogar işletmeciliği hizmet 10-34/551 -197 8pazarında gerçek anlamda tek terminal işletmecisi olduğu ve ilgili ürün pazarında hukuki ve fiili tekel benzeri niteliği ile hâkim konumda bulunduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Hâkim durumda bulunan teşebbüsü n eşit durumdaki hizmet kullanıcılarına farklı davranması ile ayrımcılık oluşabilmektedir. Rekabet hukukunda ayrımcılığın ihlal teşkil etmesi için hâkim durumda bulunan teşebbüsün alıcılarına farklı davranmasının alıcılarını bir şekilde etkilemesi ve bu sa yede alıcıların rekabet gücünü olumsuz yönde etkilemesi yeterli görülmektedir. 320 Önaraştırmaya konu olayda, hâkim durumda bulunan BİOİAŞ ın yönetim kurulunun aldığı bir karar aracılığıyla Özkaymak ın faaliyetlerini kısıtlaması söz konusudur. Günlük 30 dan f azla sefer yapma kapasitesine erişemeyen otobüs firmalarının ikinci bir yazıhanede faaliyet göstermelerinin engellenmesine yönelik olan söz konusu yönetim kurulu kararı ise hukuki dayanaktan yoksun bir düzenlemedir. Ancak , Büyük İstanbul Otogarında faaliye t gösteren otobüs firmalarının söz konusu yönetim kurulu kararına uyma zorunlulukları bulunmamaktadır. Dolayısıyla tek başına anılan yönetim kurulu kararı ile Büyük İstanbul Otogarında faaliyet gösteren otobüs firmalarının faaliyetlerinin kısıtlanması ve b u şekilde teşebbüslerin rekabet güçlerinin olumsuz yönde etkilemesi mümkün görülmemektedir. Bu nedenle önaraştırmaya konu uygulamanın, hâkim 330 durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilmesinin imkân dâhilinde olmadığı neticesine varılmıştır. Bu çerçeve de, eşit durumdaki hizmet kullanıcılarına farklı davranarak ayrımcılık yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddia edilen B İOİAŞ hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesisine gerek olmadığı kanaatine varılmıştı r. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruştur ma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 340