Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -3-153 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-59/1205-455 Karar Tarihi : 16.9.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. D r. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Nazlı VAROL, İmren SEYRANTEPE C. ŞİKAYET EDEN : Ahmet T. KEŞLİ Büyükdere Cad. Pekintaş İş Merkezi No:32/9 Şişli/İst anbul 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞT
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010 -3-153 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-59/1205-455 Karar Tarihi : 16.9.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. D r. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Nazlı VAROL, İmren SEYRANTEPE C. ŞİKAYET EDEN : Ahmet T. KEŞLİ Büyükdere Cad. Pekintaş İş Merkezi No:32/9 Şişli/İst anbul 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR : Betareks Metalize İplik ve Ambalaj Sanayi A.Ş. Savaş Cad. Barış Sok. No:6 Merter /İstanbul E. DOSYA KONUSU: Betareks Metalize İplik ve Ambalaj Sanayi A.Ş. nin, 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı nda %18 olar ak belirtilen KDV oranını %8 olarak uygulamak yoluyla mal bedelinde suni indirimlerle yıkıcı fiyatlama yaptığı iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda; simli iplik üretim ve dağıtım pazarında 30 hakim durumda olduğu ifade edilen Betareks Metalize İp lik ve Ambalaj Sanayi A.Ş. (Betareks) nin, mal teslimleri ve hizmet ifalarında uygulanacak KDV oranlarını düzenleyen 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı nda %18 olarak belirtilen KDV oranını %8 olarak uygulamayarak mal bedelinde suni indirimlerle yıkı cı fiyatlama yapmakta olduğu iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir . G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 7.7.2010 tarih ve 5282 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 14.7.2010 tarih, 2010 -3-153/İİ-10-396.İS sayılı İlk İnceleme Raporu, Re kabet Kurulu nun 5.8.2010 tarih ve 10-52/959 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun 40 çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma ya pılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 3.9.2010 tarih ve 2010 -3- 153/ÖA-10-376.NV sayılı Önaraştırma Raporu 7.9.2010 tarih ve REK.0.07.00.00 - 110/3 98 sayılı Başkanlık önergesi ile 10 -59 sayılı Kurul toplantıs ında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; başvuruya konu iddialar bakımından Betareks Metalize İplik ve Ambalaj Sanayi A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. 10-59/1205 -455 2 maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ve şi kayetin reddedilmesi 50 gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Başvuruda Yer Alan İddialar Başvuruda; - Betareks in simli iplik üretim ve dağıtım pazarında %80 pazar payıyla hakim durumda olduğu, - mal tesli mleri ve hizmet ifalarında uygulanacak KDV oranlarını düzenleyen 2007/13033 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı nda iplikler ve iplik imali için hazırlanan her nevi filamentler, lifler, vb. (Pamuktan, yünden, tiftikten, hayvan 60 kıllarından, ipekten, sentetikten, suni maddelerden, dokumaya elverişli her nevi maddelerden veya bunların karışımlarından elde edilenler.) için uygulanacak KDV oranının %8, bunun dışında kalan mal ve hizmetler için ise %18 olacağının hüküm altına alındığı ve Betareks in ürettiği 6 adet i plik çeşidi haricindeki tüm mallar için KDV oranını anılan karara göre %18 olarak uygulaması gerekirken %8 olarak uyguladığı, - Betareks in anılan pazarda faaliyet gösteren tüm firmaları pazar dışına çıkararak fiili tekel konumuna ulaşmak amacıyla 3 yıldır % 18 olması gereken KDV oranını %8 olarak uygulamak suretiyle yıkıcı fiyat uyguladığı ve bu süre içinde pazar dışına itilen firma sayısı dikkate alındığında amacına ulaşmakta 70 olduğunun görülebileceği, - mal bedelinde suni indirim yaparken maliyete çok yakın in dirim oranları ile oluşan aşırı düşük fiyatları, piyasada sahip olduğu hakim güç unsurlarıyla kapattığı, - Betareks in söz konusu uygulamayla hakim durumunu kötüye kullandığı ve 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği ifade edilerek, gereğinin yapılma sı talep edilmektedir. I.2. İlgili Pazar Betareks, metalize iplik, sim ve polyester film üretiminde bulunmaktadır. Metalize 80 iplikte damping yapılması nedeniyle söz konusu pazar korumaya alınmıştır. 2010/21 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İli şkin Tebliğ de (2010/21 sayılı Tebliğ) Çin Halk Cumhuriyeti, Güney Kore, Tayvan ve Hindistan menşeli metalize iplik ithalatında gerçekleşen damping nedeniyle 2004 yılında alınmış olan önlemin ortadan kalkması durumunda dampingin ve zararın devam etmesinin veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olduğu tespit edildiğinden, uygulanmakta olan dampinge karşı önlemin aynen uygulanmaya devam edilmesine karar verilmiştir. Buna göre söz konusu ülkelerden gelen ürünlerde kg başına 2,2 ABD Doları önlem alınacaktır. Aynı Tebliğ de yerli üretim dalından temin edilen veriler ışığında yapılan incelemeler 90 sonucunda mevcut önlemin de etkisiyle 2006 -2008 döneminde metalize iplik üretiminin ve iç piyasa satışlarının miktar bazında arttığı, birim maliyetlerde düşüş yaşandı ğı, büyümeye paralel olarak yerli üretim dalının satışlarını arttırdığının görüldüğü belirtilmektedir. Bunun yanı sıra yine aynı Tebliğ de mevcut dampinge karşı önlem öncesi döneme ilişkin şikâyetçi1 yerli üreticinin ekonomik göstergeleri ile önlem sonr ası göstergeleri 1 Betareks, Katasa Tekstil San. Tic.Ltd. Şti, Ram Fil İplik ve Tekstil Ürünleri San. ve Dış Tic. Ltd. Şti, Güray Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. ve Beymaks Tekstil İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. 10-59/1205 -455 3 karşılaştırıldığında, önlemle beraber yerli üreticinin birçok temel ekonomik göstergesinin olumlu yönde seyir izlemeye başladığı ifade edilmiştir. 100 I.2.1. İlgili Ürün Pazarı Betareks in ürün portföyü tek kat sim ipliği, bükülmüş sim ipliğ i (metalize iplik), sim tozu (glitter), metalize ve boyalı polyester filmden oluşmaktadır. Sim ipliği suni yoldan metalize görünümü verilmiş parlak renklere sahip bir iplik çeşididir. Söz konusu ürün, parlak olması sebebiyle tekstil sektöründe çok farklı a lanlarda kumaş imalatı ve dikişinde kullanılabilmektedir. En yaygın kullanım alanları dokuma, dar dokuma, triko, örgü, yuvarlak örgü, nakış ve dikiş ipliğidir. Tek kat sim ipliği, ana hammaddesi olan metalize veya şeffaf polyester filmin ince şeritler hal inde kesilip makaraya sarılmasıyla üretilmektedir. Tek kat sim ipliğinin diğer 110 ipliklerle takviye edilmesiyle veya bükülmesiyle örgü, dokuma ve nakışta kullanılabilecek özelliklerde sim ipliği elde edilebilmektedir. Üretimde kullanılacak makineler yurtdışı ndan üretim teknolojisiyle birlikte ithal edilmektedir. İplik büküm makinelerine sahip başka çeşit iplik üreticilerince sadece polyester filmi ince şeritler halinde kesecek makine ilave ederek simli iplik üretimine geçilebilir. Dosya mevcudu bilgi ve belg elerden, son beş yıl içinde pazardaki büyümeye paralel olarak ana sim ipliği üreticisi sayısı nın ikiden ona çık tığı anlaşıl mıştır. Kurulum aşamasında olup yakın zamanda faaliyete geçecek başka firmalar da bulunmaktadır. 2010/21 sayılı Tebliğ de de damping önleminin yürürlükte olduğu 2004 yılından bu 120 yana yerli üretici sayısında önemli artış olduğunun görüldüğü belirtilmektedir. Teşebbüs faaliyette bulunduğu pazarda sim ipliğe ikame olarak parlak renklere sahip floş, polyester, naylon ve akrilik ipliklerin de kullanılabildiğini ifade etmektedir. Ancak simli ipliğin ana hammaddesinin polyester iplik olmadığı da belirtilmektedir. Parlak renklere sahip olmayan polyester ipliğin simli iplik yerine kullanılamadığı dikkate alındığında, sim iplik pazarı , polyester iplikten ayrı bir pazar olarak değerlendirilebilecektir. Öte yandan 2010/21 sayılı Tebliğ de Betareks in faaliyet gösterdiği alanın 5605.00 130 gümrük tarife pozisyonu (GTP) altında yer alan dokumaya elverişli ipliklerden metalize iplikler (gipe edilmiş olsu n olmasın), ip, şerit veya toz şeklindeki metalle birleştirilmiş veya metalle kaplanmış 54.04 veya 54.05 pozisyonundaki şerit ve benzerleri (metalize iplikler) olduğu belirtilmektedir. Bu veriler ve şikayetin konusu çerçevesinde ilgili pazarın geniş olar ak parlak renkli ve metalize sentetik iplik pazarı olarak ya da daha dar bir tanım olan metalize/sim iplik pazarı olarak tanımlanabileceği mümkün olmakla birlikte, dar tanımın değerlendirme bakımından daha kesin sonuç vereceği kanaati ile ilgili ürün pazar ı bu dosya özelinde metalize/sim iplik pazarı olarak tespit edilmiştir . 140 I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Metalize ipliğin üretici ve ithalatçı teşebbüsler tarafından tüm Türkiye'de dağıtımının yapılabildiği, ülke genelinde rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı ve ürünün alıcılarının Türkiye nin her yerinden sipariş verebileceği göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir 10-59/1205 -455 4 I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Öncelikle belirtmek gerekir ki, Kurulun yetki alanı içerisinde bulunmamakla birlikte, 150 önaraştırma döneminde başvuruda yer alan KDV usulsü zlüğüne ilişkin iddianın gerçeği yansıtmadığı yolunda bilgi ve belgeye ulaşılmıştır. İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından Betareks e gönderilen 15.7.2009 tarihli yazıda sentetik ve suni filament ipliklerin, sentetik, suni monofilamentlerin ve dokum aya elverişli metalize ipliklerin %8 KDV ye tabi olduğu ifade olunmaktadır . Söz konusu metin Betareks in KDV konusunda usulsüzlük yapmadığına işaret etmektedir. Bu durum, başvurunun temellendirildiği vergi usulsüzlüğü iddiasının gerçeği yansıtmadığını göst ermekle birlikte konunun 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesine aşağıda yer verilmektedir. 160 Türkiye nin en büyük sim iplik üreticisi konumundaki Betareks tarafından metalize iplik pazarının büyüklüğünün yıllık 4000 -5000 ton arası olduğunun tah min edildiği belirtilmektedir. Bu miktarın yaklaşık % ... inin yerli üreticiler tarafından sağlandığı, geri kalan % ... lik kısmının ise ithal edildiği tahmin edilmektedir. 2010/21 sayılı Tebliğde Betareks in toplam Türkiye üretiminin %61 ine sahip olduğu ve Katasa Tekstil San. Tic.Ltd. Şti, Ram Fil İplik ve Tekstil Ürünleri San. ve Dış Tic. Ltd. Şti, Güray Tekstil San. Tic. Ltd. Şti. ve Beymaks Tekstil İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti ile beraber bu oranın %81 e ulaştığı ifade olunmuştur. Bununla beraber Güm rük Müsteşarlığı ndan elde edilen veriler sadece metalize iplik ithalatının 2009 yılında .. ton olduğunu göstermektedir. Bu rakam Betareks in metalize iplik satışları ile karşılaştırıldığında, 170 söz konusu Tebliğde yer alan veriler ile bu bilgilerin çelişti ği ve bu verilere dayanarak yapılacak bir hakim durum analizinin tartışmalı sonuçlar verebileceği görülmektedir. 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi ile Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındak i hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasak tır. Hakim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin yapılan analizlerde, ilk aşamada şikayete konu olan teşebbüsün haki m durumda olup olmadığı incelenebileceği gibi, şikayete konu olan davranışın bir kötüye kullanma hali içerip içermediği de öncelikle değerlendirilebilir. Aşağıda Betareks in 180 hakim durumda olup olmadığından bağımsız olarak, şikayet konusu eylemin kötüy e kullanma olup olmadığı incelemesine yer verilmiştir. Anılan madde kapsamında sayılan ve şikayete de konu olan yıkıcı fiyat uygulaması 17.6.2010 tarihli 10 -44/772 -254 sayılı Kurul kararında şu şekilde tanımlanmaktadır: Yıkıcı fiyat, üzerinde anlaşma sağlanan genel kabul görmüş bir tanımı olmamakla birlikte, rekabetin elimine edilmediği veya en azından kısıtlanmadığı durumda, kârlı olmayan fiyat olarak ifade edilmektedir. Bu nedenle yıkıcı fiyatlama yapan teşebbüsün daha sonra fiyatlarını rekabetçi seviyenin ü zerine çıkararak zararını telafi etmeyi amaçladığı kabul edilmektedir. Dolayısıyla yıkıcı fiyat uygulaması genellikle maliyet 190 altı fiyat olarak ortaya çıkmaktadır. Olağandışı düşük fiyatlara katlanılmasının gerekçesini ise, rakiplerin söz konusu fiyatlar i le rekabet edemeyerek piyasa dışına itilmesi amacı oluşturmaktadır. Yıkıcı fiyatlama döneminde katlanılan zararlar, rakiplerin piyasa dışına itilmesinden sonra yapılan fiyat artışları ile karşılanabilecektir. Bu anlamda bir yıkıcı fiyatlama uygulamasından bahsedilebilmesi için teşebbüsün hâkim durumda bulunması, fiyatın maliyet altı olması, rakiplerin piyasa dışına çıkarılmasının amaçlanması ve yıkıcı fiyatlama dönemindeki zararların 10-59/1205 -455 5 karşılanabilmesi başlıca unsurlar olarak karşımıza çıkmaktadır Bunun yanı sıra maliyet altı fiyatlandırmanın yıkıcı fiyat olarak kabul edilebilmesi için fiyatlandırma stratejisinin sürekliliğinin de bulunması gerekmektedir. 200 Yıkıcı fiyatlandırmanın tespitinde hakim durumun belirlenmesinden sonraki unsur maliyet altı fiyatlandır madır. Mevcut dosya bakımından hakim durum analizinden bağımsız olarak maliyet altı fiyatlandırmanın gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespit edilmesi yıkıcı fiyatlandırma değerlendirmesi için yeterli olacaktır. Rakiplerin piyasa dışına çıkarılmasına yol aç abilecek bir maliyet altı fiyatlandırma uzun süreli ve teşebbüsün kar etmesini engelleyici düzeyde olmalıdır. Tablo 1 de teşebbüsün ürettiği sim ipliği çeşitlerinin son 1 yıllık dönemde aylık bazda ortalama fiyat/ortalama maliyet farkına yer verilmektedir. 210 Tablo 1: Betareks Sim İpliği Aylık Fiyat Maliyet Farkı Ay Sim İpliği Çeşidi Fiyat Maliyet Farkı (TL) Ay Sim İpliği Çeşidi Fiyat Maliyet Farkı (TL) Mart 09 M Ekim.09 M Mart 09 MH Ekim.09 MH Mart 09 MX Ekim.09 MX Mart 09 PX Ekim.09 PX Mart 09 ST Ekim.09 ST Nisan 09 M Kasım.09 M Nisan 09 MH Kasım.09 MH Nisan.09 MX Kasım.09 MX Nisan.09 PX Kasım.09 PX Nisan.09 ST Kasım.09 ST Mayıs.09 M Aralık.09 M Mayıs.09 MH Aralık.09 MH Mayıs.09 MX Aralık.09 MX Mayıs.09 PX Aralık.09 PX Mayıs.09 ST Aralık.09 ST Haziran.09 M Ocak.10 M Haziran.09 MH Ocak.10 MH Haziran.09 MX Ocak.10 MX Haziran.09 PX Ocak.10 PX Haziran.09 ST Ocak.10 ST Temmuz.09 M Şubat.10 M Temmuz.09 MH Şubat.10 MH Temmuz.09 MX Şubat.10 MX Temmuz.09 PX Şubat.10 PX Temmuz.09 ST Şubat.10 ST Ağustos.09 M Mart.10 M Ağustos.09 MH Mart.10 MH Ağustos.09 MX Mart.10 MX Ağustos.09 PX Mart.10 PX Ağustos.09 ST Mart.10 ST Eylül.09 M Eylül.09 MH Eylül.09 MX Eylül.09 PX Eylül.09 ST Kaynak: Betareks Yukarıda görüldüğü üzere Betareks bir yıllık dönemi oluşturan 65 ayrı veri içerisinde 10-59/1205 -455 6 sadece tek bir cins iplikte ve 2 sefer ortalama üretim maliyetinin altına satış yapmış, maliyet altı satış süreklilik arz etme miştir. Sim ipliği cinsi bazında Mart 2009 Mart 2010 döneminde teşebbüsün toplam satışları ve toplam maliyetleri karşılaştırıldığında da teşebbüsün herhangi bir sim ipliği cinsinde zarar etmediği görülmektedir. Söz konusu verileri içerir tabloya aşağıda yer verilmiştir: 220 Tablo 2: Mart 2009 Mart 2010 Dönemi Betareks Toplam Satış ve Maliyet Karşılaştırması (TL) Sim İpliği Cinsi Toplam Satış Toplam Maliyet M MH MX PX ST Kaynak: Betareks Bunlara ek olarak teşebbüsün 2009 yılı ve 2010 Mart a yına kadar bilançoları verileri ne Tablo 3 te yer verilmiştir. Tablo -3, incelendiğinde de Betareks in zarar etmediği görülmektedir. Tablo 3: 2010 Mart Ayına Kadar ve 2009 Yılı Betareks Bilanço Verileri (TL) 2009 2010 Net Satışlar Satışların Maliyeti Satışların Maliyeti + Faaliyet Giderleri Dönem Net Karı Kaynak: Betareks 230 Yukarıda sunulan bilgiler ışığında Betrareks in, süreklilik arz eder nitelikte maliyet altı satış gerçekleştirmediği ve kar etmeyi sürdürdüğü görüldüğünden, hakim durumda bulunup bulunmamasından bağımsız olarak, yıkıcı fiyatlandırma sayılabilecek bir eylemde bulunduğu sonucuna ulaşılabilmesi için gerekli koşulların olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla , Betareks in KDV de usulsüzlük yoluyla ya da başka bir yolla yıkıcı fiyatla ndırma olarak nitelendirilebilecek bir eylemde bulunduğuna işaret eder herhangi bir belge, bilgi ya da bulguya ulaşılamadığından , 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi 240 kapsamında ihlal olarak değerlendirilecek bir durum söz konusu değildir. 250 10-59/1205 -455 7 J. SON UÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 260 Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.