T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I DOSYA NO: 2024/845 Esas KARAR NO: 2025/1601 Karar İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ: 24/01/2024 NUMARASI: 2022/85 E. - 2024/20 K. DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) KARAR TARİHİ: 11/12/2025 İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. …
T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 16. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I DOSYA NO: 2024/845 Esas KARAR NO: 2025/1601 Karar İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ: 24/01/2024 NUMARASI: 2022/85 E. - 2024/20 K. DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli) KARAR TARİHİ: 11/12/2025 İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü : DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin tekstil sanayinde tasarım faaliyetinde bulunduğunu, Türk Patent Enstitüsüne 29/01/2020 tarihinde 2020/00747 tescil başvurusunda bulunduğu 5.1, 5.2, 13.1, 13.2 40.1, 40.2 ve 35.1, 35.2 numaralı tasarımların taklitlerinin aleyhine dava açılan ... ... İnşaat İthalat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. tarafından haksız olarak üretildiğini ve satışı yapılmak suretiyle müvekkilinin tasarımlarının ihlal edildiğini ileri sürülerek endüstriyel tasarım hakkına tecavüzünün tespitini, önlenmesini, durdurulmasını, belirsiz alacak davası hükümlerine göre alacak miktarı tam ve kesin olarak belirlendiğinde talebini arttırmak üzere 1.000,00TL maddi tazminatın, 100,00TL itibar tazminatının ve 40.000,00TL manevi tazminatın delil tespitlerinin yapıldıkları tarihten itibaren işleyecek değişken oranlardaki ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, ürünlerin üretim ve satışının durdurulması ile görüldüğü yerde toplatılması için ihtiyati tedbir kararı verilmesi ile davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ... ... bakımından davanın pasif husumet yönünden reddine karar verilmesini, Davalıların tekstil üretimi ile iştigal etmediklerini, (5) no'lu tasarım bakımından; Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/29 D.İş sayılı dosyasında 28.05.2021 tarihinde gerçekleştirilen delil tespit işleminde; Kızılkanat Belediye İş Merkezi ... Merkez/Kırıkkale adresinde yer alan Müvekkile ait ... isimli mağazada 2020/00747 sayı ile tescilli çoklu (5) nolu tasarımlarının taklit edildiği iddia edilen elbiseler bulunamadığını, İnternet üzerinden yapılan incelemede ise (5) nolu tasarımın @... ve @... adlı internet sitelerinde 05.06.2021 ve 09.06.2021 tarihlerinde tüketicilerin beğenisine sunulduğunun tespit edildiğini, (13) no'lu tasarım bakımından; Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/29 D.İŞ sayılı dosyasında 28.05.2021 tarihinde gerçekleştirilen delil tespit işleminde; Kızılkanat Belediye İş Merkezi ... Merkez/Kırıkkale adresinde yer alan Müvekkile ait ... isimli mağazada 2020/00747 sayı ile tescilli çoklu tasarımın (13) nolu tasarımlarının taklit edildiği iddia edilen elbiseler bulunamadığını, İnternet üzerinden yapılan incelemede ise (13) nolu tasarımın @... ve @... adlı internet sitelerinde 06.06.2021 tarihinde tüketicilerin beğenisine sunulduğu tespit edildiğini, (35) no'lu tasarım bakımından; Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/22 D.İŞ sayılı delil tespiti dosyasında Yenidoğan Mahallesi Zafer Caddesi ... Merkez Kırıkkale adresinde yer alan Müvekkile ait ... isimli mağazada 2020/00747 sayı ile tescilli çoklu tasarımın 35 numaralı tasarım hakkını ihlal ettiği iddia edilen elbiselerden 4 farklı tenkte 9 adet ürün bulunduğunun tespit edildiğini, İnternet üzerinden yapılan incelemede ise (35) nolu tasarımın @... ve @... adlı internet sitelerinde 22.04.2021 ve 06.05.2021 tarihlerinde tüketicilerin beğenisine sunulduğunun tespit edildiğni, gerçekleştirilen tespit işlemi üzerine müvekkilinin her ihtimale karşı tedbir amaçlı olarak bu ürüne ilişkin yaptığı tüm satış faaliyetlerini durdurulduğunu, (40) no'lu tasarım bakımından; Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/22 D.İŞ sayılı delil tespiti dosyasında Yenidoğan Mahallesi Zafer Caddesi ... Merkez Kırıkkale adresinde yer alan Müvekkile ait ... isimli mağazada 2020/00747 sayı ile tescilli çoklu tasarımın (40) numaralı tasarımın taklit edildiği iddia edilen elbiseler bulunamadığını, İnternet üzerinden yapılan incelemede ise (40) nolu tasarımın @... ve @... adlı internet sitelerinde 15.03.2021 tarihinde tüketicilerin beğenisine sunulduğunun tespit edildiğini, davacının söz konusu elbiseleri müvekkilinden satın aldığını ispata yarar herhangi bir delil bulunmadığını, dosyada mübrez faturalarda da sadece "abiye" açıklaması bulunmakta olup herhangi ayırt edici bir ibare bulunmadığını, Müvekkili nezdinde de davacıya söz konusu ürünlerin satışının yapıldığına dair herhangi bir kayıt bulunmadığını, bahsi geçen ürünlerin görselleri 1-2 gün gibi sürelerle intagram hesabında tüketicilerin beğenisine sunulmuş ise de tüketiciler tarafından söz konusu elbiselere teveccüh olmaması nedeniyle satış gerçekleştirilmediğini, eğer müşterilerin söz konusu ürünlerden sipariş etmiş olsalardı müvekkilinin, söz konusu ürünleri tedarik ederek satacak olduklarını, ancak herhangi bir müşteri talebi olmadığından Müvekkilinin bu ürünlere ilişkin tek bir satış dahi gerçekleştirilmediğini, tespit raporu ile de sabit olduğu üzere Müvekkile ait mağazada, bahsi geçen (5), (13) ve (40) nolu tasarımların taklidi oldukları iddia edilen elbiselerden tek bir tane dahi bulunamadığını, Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/22 D.İŞ sayılı dosyasında 35 nolu tasarım bakımından aleyhine tespit istenen şirketten satın alındığı ifade edilen bir adet elbise ile yapılan karşılaştırmayı kabul etmediklerini, delil tespiti aşamasında 35 nolu tasarıma benzediği iddia edilen 9 adet elbise olduğu tespit edilmiş iken bilirkişi incelemesinin tespit isteyen davacı tarafça sunulan elbise üzerinden yapılması hukuka aykırı olduğunu, 40 nolu tasarım bakımından yapılan karşılaştırmanın ise elbiseler fiziki olarak sağlanmadan yalnızca görsel üzerinden yapılmasının hükme elverişli değildir, davacının herhangi bir maddi zarara uğradığından söz edilmesinin mümkün olmadığını, işbu dava konusu ürünün, davacıdan çok daha önce farklı firmalarca satışı ve üretimi yapılmakta olduğunu, dava konusu ürünün hiçbir yeniliği ve ayırt ediciliği bulunmadığını, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile önceki bilinen endüstriyel tasarımların kullanıcılarda yarattığı izlenim arasında da belirgin hiçbir farklılık bulunmadığını, davacının taleplerine “zamanaşımı” ve “hak düşürücü süre” yönünden itirazda bulunduklarını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi 24.01.2024 Tarih 2022/85 Esas, 2024/20 Kararı; "...Nitekim dosya kapsamına alınan 17/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda da tescilli tasarımların daha önce kamuya arz edildiği ve yenilik içeren tasarımlar olmadığı ile ilgili olarak sundukları iddiaları destekler; üretilmiş ve yayınlanmış tarihli delillere dayanarak yapılmış iddialar olması gerektiği kanaatine ve sonucuna varılmış olup, yapılan tespitlerin de mahkememiz kanaatine uygun olduğu, davalı taraf bu yöndeki itirazlarının yerinde olmadığı mahkememizce değerlendirilmiştir.Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmeler ışığında; Açılan davanın kısmen kabul kısmen reddi ile; Davacının tasarım hakkına yapılan tecavüzün ve haksız rekabetin Tespitine, Durdurulmasına ve Önlenmesine, Mahkememizce verilen 02/06/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararının hüküm kesinleşinceye kadar devamına, Maddi, manevi ve itibar tazminatı taleplerinin ayrı ayrı esastan reddine, Davalı tarafın husumet itirazının reddine, hükmün kesinleşmesi ile birlikte hüküm özetinin masrafı davalılara ait olmak üzere kamuya duyurulması için ülke çapındaki tirajı en yüksek olan 3 gazeteden bir tanesinde yayınlanmasına dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: 1-Açılan davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile;-Davacının tasarım hakkına yapılan tecavüzün ve haksız rekabetin Tespitine, Durdurulmasına ve Önlenmesine-Mahkememizce verilen 02/06/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararının hüküm kesinleşinceye kadar devamına,-Maddi, manevi ve itibar tazminatı taleplerinin ayrı ayrı esastan REDDİNE,- Davalı tarafın husumet itirazının REDDİNE,-Hükmün kesinleşmesi ile birlikte hüküm özetinin masrafı davalılara ait olmak üzere kamuya duyurulması için ülke çapındaki tirajı en yüksek olan 3 gazeteden bir tanesinde yayınlanmasına,..." karar verilmiştir. İSTİNAF İSTEMLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalı kusurlu olduğundan maddi ve manevi tazminata hükmedilmemesi hukuka aykırı olduğunu, Davalıların cevap dilekçesi beyanlarından, davalının taklit ürünleri satın aldıklarını iddia ettiği ihbar olunandan ürün tasarımlarının kendilerine (...'ya) ait olduğunu gösterir bir tescil belgesi sunmasını istememesi, bahse konu tasarımlara ilişkin bir davanın varlığından haberdar olmasına rağmen bu ürün tasarımlarının aslında başka bir kişiye ait olabileceği ihtimalini göz ardı etmesi, kusurlu davrandığını gösterir nitelikte olduğunu, tacir olan davalının tedarik edeceği ürünlere ilişkin böyle bir ihtilafın varlığını bilmesine rağmen herhangi bir araştırmaya girmemesi basiretsiz davrandığının, ihbar olunanla ticari ilişkisinde gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kanıtı olduğunu,davalı taraf basiretli tacir olarak pazar araştırması yapmakla yükümlü olduğunu, davalı taraf ürünleri kim/kimlerden tedarik ettiğini kanıtlayamadıklarını, ihbar olunan taraf davalının iddiasını kabul etmediğini, davalı tarafın sanki ürün kendi tasarımıymış gibi müvekkilinin tasarımlarının yeni ayırt edici niteliğe sahip olmadığını ileri sürerek dava konusu ürünleri sahiplendiğini, SMK'nın 81. ve 149.maddeleri birlikte değerlendirildiğinde davalının davacı müvekkiline ait orijinal tasarımların taklitlerini mağazalarında ve instagram sayfalarında satışa sunmasının tasarım hakkına tecavüz teşkil eden bir eylem olduğunu, zararının tazmin edilmesi gerektiğini, SMK md.81 dikkate alındığında tecavüz oluşturan eylemin meydana gelmesinde kasıt aranmadığı gibi üretici - satıcı ayrımı yapılmadığı, tecavüz teşkil eden eylemin ürünün tüketiciye ulaşana kadar sürece dahil olan tüm aktörler tarafından meydana getirilebileceği, Davalı tarafın, davacı müvekkiline ait tescilli tasarımları taklit ederek davacı müvekkilinin tasarım hakkını ihlal ettiğini, aynı zamanda taklit ürünleri satmak suretiyle haksız rekabetin meydana gelmesine sebebiyet verdiğini, davacı müvekkilinin bu sebeple maddi ve manevi açıdan zarara uğrattığından maddi ve manevi tazminata hükmedilmemiş olmasının hukuka aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Davalılar vekili katılma yoluyla istinaf dilekçesinde; Müvekkilinin, dava tarihinden önce hiçbir şekilde ... Tekstil ile davacı arasında görülen davadan haberdar olmadığını, Müvekkilin davaya konu elbiselerin üretiminde bir dahili olmadığı gibi satışını yapma hususunda bir kusuru bulunmadığını, Davacının müvekkillerin kendisine ait tasarımların üretimlerini gerçekleştirdikleri ve hatta seri üretim esaslı çalıştıklarına dair iddialarını ispatlayamadığını, Alınan bilirkişi raporunda da davalı ... ...' un vergi kaydının olmadığı, Davalı ... ...Ürünleri Giyim İnşaat İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin İşyerinde yerinde inceleme yapılarak (İş bu tespitin Vergi Dairesi ve Ticaret ve Sanayi Odası kayıtları ve diğer dosya evraklarıda incelemek sureti ile) Kırıkkale Ticaret Odası kayıtlarının, Kırıkkale Defterdarlığı Irmak Vergi dairesi verileri ve işyerinde yapılan tespitlerin birbiri ile örtüştüğü Davalı kişi ve kuruluşların Faaliyet alanları içerisinde Tekstil Üretimi imalatı olmadığı, dolayısı ile Tekstil üretimi veya imalatı yapmadıkları kanaati beyan edildiğini, Kırıkkale 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2021/29 D.İş sayılı dosyasında 28.05.2021 tarihinde gerçekleştirilen delil tespit işleminde 5, 13, 40 nolu tasarımlarının taklit edildiği iddia edilen elbiseler bulunamadığını, 35 numaralı tasarım hakkını ihlal ettiği iddia edilen elbiselerden ise 4 farklı tenkte 9 adet ürün bulunduğu tespit edildiğini,Davacı tarafın, maddi tazminat talebini 6769 Sayılı Kanun’un 151/2-a maddesinde yer alan “sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir.” olarak seçtiğini, Müvekkilinin kusurlu olduğunun ispat edilemediğini beyanla ilk derece mahkeme kararının aleyhe hükümlerinin kaldırılmasını talep etmiştir. G E R E K Ç E : Dava; Endüstriyel tasarıma tecavüz ve haksız rekabet iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat ile itibar tazminatı istemidir.İlk derece mahkemesince, yukarıda yazlı şekilde tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti taleplerinin kabulüne, maddi, manevi ve itibar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiştir.Karara karşı davacı vekili, istinaf kanun yoluna başvurmuş, davalılar vekili istinafa cevap dilekçesi ile katılma yoluyla istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibinin ileri sürebileceği talepler SMK 149 maddesi ile düzenlenmiş olup, Tazminat başlıklı devam eden 150 maddesinde; Sınai mülkiyet hakkına tecavüz sayılan fiilleri işleyen kişilerin, hak sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlü olduğu belirtildikten sonra "ürün veya hizmetlerin tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi", "bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi" yahut "uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi" sonucunda sınai mülkiyet hakkının itibarı zarara uğrarsa, bu nedenle ayrıca tazminat istenebileceği de hüküm altına alınmıştır.SMK'nın 150-151 maddeleri kapsamında açılabilecek olan maddi ve manevi tazminat davası, temelinde haksız fiil davası olup, zarar ile fiil arasında nedensellik bağı yanında mütecavizin kusurunun da varlığı gereklidir. Kusur kasıt biçiminde olabileceği gibi, ihmal biçiminde de ortaya çıkabilir. Satışı yapılan ürünlerin başkasına ait sınai haklara tecavüz teşkil ettiğinin bilinmediği ve/veya bilinmesi gerekmediğine dair savunma basiretli tacir kapsamında dinlenemez.Bu kapsamda değerlendirme yapıldığında; Davacı tarafından adına tescilli çoklu tasarıma tecavüz iddiası ile huzurdaki dava açılmış olup, yapılan bilirkişi incelemesi ve değişik iş dosyalarından keşfen alınan bilirkişi raporları ile davacı adına tescilli tasarıma ayniyet derecesinde benzer olduğu belirtilen bir kısım ürünler yönünden davalı işyerinde ve davalının sosyal medya hesaplarında farklı renk varyantları ile satışa arz edildiğinin tespit edildiği, yine davalı tarafından sunulan cevap dilekçesinde davacıya ait tescilli tasarımların bir kısmının davalıya ait instagram satış sayfalarında tüketicinin beğenisine sunulduğunun kabul edildiği görülmüştür.İlk derece mahkemesinin tecavüz değerlendirmesi yönünden "kusur" şartı aranmadığına yönelik gerekçesi yerinde ise de gerekçeli kararda "satışa konu ürünlerin davalı ... . İnşaat İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti. ticari faaliyeti çerçevesinde yapılmakta olduğu, davacı tasarımı üzerinden davalıların haksız bir yarar sağlayabileceği" şeklinde tespit ve kabullere yer verildikten sonra, tazminat istemleri yönünden "davalıların üreteci konumunda olmadığı ve olamayacağı, tasarımların tecavüz teşkil ettiğini bilebilecek durumda olduğuna dair dosya kapsamında delil bulunmadığı, tazminat istemleri yönünden kusur şartının gerçekleşmediğine" dair yer verilen gerekçe kendi içinde çelişkilidir. Bu itibarla öncelikle tecavüz teşkil ettiği iddia edilen eylem ve davalıların hukuki durumunun çelişkiye meydan vermeyecek şekilde ortaya konularak, yukarıda atfı yapılan yasal düzenlemelerde tazminat kusur sorumluluğunun "üretici" olma koşuluna bağlanmadığı ve tacir konumunda davalı yönünden kusurun ihmal şeklinde de gerçekleşebileceği nazara alınarak kusur değerlendirmesi yapılması gerekirken, eksik inceleme ve hatalı gerekçe ile karar verilmesi yerinde olmadığından, davacı vekilinin istinaf taleplerinin kısmen kabulü ile ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, eksikliğin ikmali yönünden dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine, karar kaldırma gerekçe ve şekline göre davalılar vekilinin tüm, davacı vekilinin ise sair istinaf sebeplerinin incelenmesine bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davacı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince, İSTANBUL 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ'nin 24/01/2024 tarihli 2022/85 E. - 2024/20 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,2-Yukarıdaki gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya devam olunması için dosyanın mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 3- Karar kaldırma sebep ve şekline göre; Davalılar vekilinin tüm, davacı vekilinin sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,4-Davacı vekilinin istinaf talebi kabul edildiğinden, istinaf peşin harcının talebi halinde iadesine, 5-Davalılar vekilinin istinaf talebi incelenmediğinden istinaf harcının talebi halinde iadesine,6-İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesi'nce verilecek nihai karar ile birlikte değerlendirilmesine, 7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 8-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 11/12/2025 tarihinde HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.