Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-177 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-43/1099-279 Karar Tarihi : 1.10.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Aytül TOKATLI, Fethullah GÜLER C. BAŞVURUDA BULUNAN : ( .) ( .) 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILA N: Ankara ilindeki süpermarketler E. DOSYA KONUS
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-177 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-43/1099-279 Karar Tarihi : 1.10.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Aytül TOKATLI, Fethullah GÜLER C. BAŞVURUDA BULUNAN : ( .) ( .) 20 D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILA N: Ankara ilindeki süpermarketler E. DOSYA KONUSU: Süpermarketlerin Coca -Cola yı alış fiyatının altında satarak rekabete aykırı hareket ettikleri iddiası . F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; Ankara ilindeki süpermarketlerin 2,5 litrelik Coca -Cola yı, 2,20 TL ye almalarına rağmen; 1,65 TL, 1,90 TL ve 1,95 TL gibi fiyatlardan zararına satmalarının rekabete aykırı olduğu, küçük ölçekli esnafın bu şartlar altında süpermarketlerle rekabet edemedikleri ve oluşan bu durum nedeniyle 30 müşterilerin artık bakkallardan alışveriş yapmadığı iddia edil miştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.8.2009 tarih, 6041 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 2. 9.2009 tarih, 2009 -3-177/İİ-09-AT sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulu nun 9.9.2009 tarih ve 09 -41/993-M sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlg ili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 17.9.2009 tarih ve 2009 -3-177/ÖA -09-AT sayılı Önaraştırma Raporu 18.9.2009 tarih, REK.0.07.00.00 -110/284 sayılı Başkanlık 40 önergesi ile 09 -43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır . H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; Ankara ilindeki süpermarketlerin Coca -Cola ürününü maliyeti nin altında satarak rekabeti kısıtladıkları iddiasını konu edinen şikayetin, 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. maddelerini ihlal etmediği, dolayısıyla şikay ete yönelik olarak herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. 09-43/1099-279 2 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50 I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Ülkemizde gıda ağırlıklı perakendecilik sektörü incelendiğinde sektörün; hipermarketler, süpermarketler, orta marketler, marketler, bakkallar, büfeler, ihtisas mağazaları ve benzin istasyonu marketlerinden oluştuğu görülmektedir. Büyük ölçekli perakende satış mağazaları, tüketiciye farklı hizmetler sunmalarının yanı sıra, sahip oldukları yüksek satın alma potansiyelleri nedeniyle arz ettikleri ürünleri bakkal veya marketler gibi küçük kapasiteli işletmelere göre daha avantajlı koşullarla daha düşük fiyattan satın almakta ve bunun sonucu elde ettiği maliyet avantajını tüketiciye, söz 60 konusu ürünleri daha düşük fiyatla sunarak yansıtmaktadır. Geçmiş Kurul kararlarında süpermarketler farklı bir pazar, geleneksel satış noktaları olan bakkallar ayrı bir pazar olarak değerlendir ilmişt ir. Teşebbüslerin alım potansiyelleri çerçevesinde oluşan maliyet avantajlarını tüketicilere yansıtmaları serbest piyasa ekonomilerinde yaşanan fiyat rekabetinin doğal bir sonucudur. Çeşitli şekillerde Kurul kararlarına konu olmuş benzer nitelikteki uygulamalarda da bu sonuca ulaşılmıştı r. Örn eğin, Coca Cola Grubu ve Fruko - Tamek Grubu'nun hipermarketlere ve bakkallara yönelik olarak ayrımcı fiyat ve satış koşulları uyguladıkları iddiasını konu edinen, 27.6.2000 tarih ve 00 -24/251 -136 sayılı 70 Kurul kararında, süpermarketlerin bakkallara göre daha uygun koşullardan mal alımı yapabilmeleri ekonomik gerekçelere dayandırılmış ve bu uygulamalar 4054 sayılı Kanun u ihlal eder nitelikte bulunmamıştır. Bu kararda özet olarak; büyük marketlerin yüksek miktarlarda alım yapmaları nedeniyle alıcı güçlerinin bakkallara göre daha yüksek olması, büyük marketlerin tek seferde yüksek miktarlarda ürün alırken bakkalların tek seferde çok daha az miktarda ürün almaları, bu nedenle hem nakl iye sıklığının hem de nakliye masraflarının artması, yüksek miktarlarda alım yapan büyük marketler siparişlerini telefon veya e - posta ile yapabilirken, tedarikçilerin bakkallardan sipariş almak için eleman 80 istihdam etmek zorunda kalmaları, büyük marketler den tahsilât bankalar aracılığı ile yapılırken, bakkallardan tahsilât yapmak için ayrıca çalışan istihdam edilmesi, gibi nedenlere bağlı olarak bakkallara yapılan satışların nakliye, teslim, sipariş ve tahsilat masraflarının büyük marketlere göre daha fazl a olduğu sonucuna ulaş ılmıştır. Bu çerçevede daha uygun koşullardan mal alımı yapan süpermarketlerin bakkallara göre Coca -Cola yı daha ucuz fiyatla tüketicilere satabilmeleri ekonomik olarak mümkün ol duğundan, bu davranış rekabete aykırı bir nitelik taşıma maktadır. Süpermarketlerin Coca -Cola yı daha uygun koşullarda almalarının ekonomik olarak 90 mümkün olmasına karşın şikâyetçi, süpermarketlerin Coca -Cola yı satın aldıkları fiyatın altında tüketiciye sattıklarını iddia etmektedir. Bu iddia, şikâyete konu ey lemin 4054 sayılı Kanun u ihlal edip etmediğinin iki noktada daha değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. İlk olarak şikâyet edilen süpermarketlerin, şikayetçi esnafı pazar dışına itmek amacıyla Coca -Cola nın satış fiyatını birlikte düşürmeleri, 4054 sayı lı Kanun un 4. maddesinin ihlali anlamına gelecektir. Ancak ş ikâyetçinin de başvurusunda belirttiği üzere süpermarketler Coca -Cola yı 1,65 TL, 1,90 TL ve 1,95 TL gibi değişik fiyatlarla satmakta, yani kendi aralarında zaten rekabet etmektedirler. Ayrıca ra mazan ayı içerisinde süpermarketlerin müşteri çekmek için özellikle bu ayda 09-43/1099-279 3 tüketimi artan ürünlerde çeşitli promosyonlarla zararına satış yapmaları çok sık 100 rastlanan bir uygulamadır. Dolayısıyla şikâyete konu eylem 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi anlamınd a bir ihlal niteliği taşıma maktadır. Bunun yanı sıra, şikayete konu eylem , belirli şartları taşıması halinde 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi kapsamında da değerlendirilebilir. Bu tür fiyatlandırma stratejilerinin yıkıcı fiyatlama tanımı kapsamında 6. m addenin ihlali olabilmesi için; ihlal iddialarının yöneltildiği teşebbüsün (teşebbüslerin) ilgili pazarda tek başına (birlikte) hâkim durumda olması; teşebbüsün maliyet altı fiyat uygulaması; belirlenen maliyet altı fiyatlandırmanın ilgili pazardaki diğer teşebbüsleri piyasa dışına itecek kadar uzun sürmesi gerekmektedir. Şikayet konusu eylemde, herhangi bir 110 süpermarketin tek başına ilgili pazarda hakim durumda olması veya süpermarketlerin birlikte hakim duruma gelecek şekilde bir anlaşma ya da paralel davr anış içerisinde bulunmaları söz konusu değildir. Kaldı ki hâkim durumda olsa bile sadece Coca -Cola ibareli ürünlerin zararına satılması, pazardaki diğer oyuncuları pazar dışına itmeye yetecek nitelikte değildir. Ayrıca ramazan ayı ile sınırlı bir uygulamad a, yıkıcı fiyatlama olarak değerlendirilecek uzunlukta bir fiyatlama stratejisinden bahsetmek mümkün değil dir. Bu çerçevede Coca -Cola yı bakkallara göre çok daha ucuz fiyata satan süpermarketlerin, bu davranışları ile 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihla l etmedi kleri sonucuna varılmıştır. 120 J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Şikayet konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ i le karar verilmiştir.