TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ TULUM BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/238) Karar Tarihi: 13/4/2021 Başvuru Numaras ı: 2016/238 Karar Tarihi : 13/4/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M.Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Gökçe GÜLTEK İN YILMAZ Başvurucu : Ali TULUM Vekili : Av. Gülcan KARAKA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, zab ıta görevlisi taraf ından darbedilme nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildi ği
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR ALİ TULUM BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2016/238) Karar Tarihi: 13/4/2021 Başvuru Numaras ı: 2016/238 Karar Tarihi : 13/4/2021 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M.Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Gökçe GÜLTEK İN YILMAZ Başvurucu : Ali TULUM Vekili : Av. Gülcan KARAKA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, zab ıta görevlisi taraf ından darbedilme nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 31/12/2015 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu " Komünist Kürdistan Tehlikesi" isimli kitab ı Samsun'un Canikli ilçesindeki baz ı posta kutular ına izinsiz da ğıttığı gerekçesiyle zab ıta görevlisi E.B. taraf ından darbedildi ğini ileri sürmü ştür. 7. Başvurucu, zab ıta görevlisi E.B. taraf ından darbedildi ğini belirterek İçişleri Bakanl ığına şikâyette bulunmu ştur. Başvuru Numaras ı: 2016/238 Karar Tarihi : 13/4/2021 38. Canikli Kaymakaml ığının 8/10/2015 tarihli karar ıyla görevinin d ışına ç ıkarak, kitap dağıtmaya engel olacak şekilde ba şvurucuya şiddet uygulad ığı gerekçesiyle E.B. hakk ında soruşturma izni verilmesine karar verilmi ştir. 9. Bu karara kar şı E.B. itiraz etmi ştir. Samsun Bölge İdare Mahkemesinin 3/11/2015 tarihli karar ıyla, olay ın oluş biçimi, soru şturmac ının soruşturma izni verilmemesi yönündeki teklifi ve dosyadaki di ğer delillerin birlikte de ğerlendirilmesi sonucunda E.B. ile isnat edilen eylem aras ında illiyet ba ğının olmad ığı kanaatine var ılm ış; itiraz ın kabulüne ve E.B. hakk ında soruşturma izni verilmemesine karar verilmi ştir. 10. An ılan karar ba şvurucuya 1/12/2015 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 11. Başvurucu 31/12/2015 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 12. Mahkemenin 13/4/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 13. Başvurucu; baz ı posta kutular ına kitap da ğıttığı sırada zab ıta görevlisi E.B.nin kitap dağıtmak için izin almad ıklar ı gerekçesiyle kendisini araca davet etti ğini, araçta E.B.nin hakaret ve tehditlerine maruz kald ığını, araçtan indirildikten sonra E.B. taraf ından darbedildi ğini, İçişleri Bakanl ığına şikâyette bulunmas ının ard ından E.B. hakk ında k ınama cezas ı ve soruşturma izni verildi ğini ancak E.B.nin itiraz ı üzerine soru şturma izni verilmesine dair karar ın kald ırıldığını, an ılan karar ın kesin oldu ğunu ve ba şvurabilecek herhangi bir iç hukuk yolunun kalmad ığını belirterek kötü muamele yasa ğının, adil yarg ılanma hakk ının ve etkili başvuru hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 14. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Somut olayda ihlal iddialar ının özü itibar ıyla kötü muamele yasa ğı kapsam ında incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 15. Bireysel ba şvuru yolunun ikincil niteli ği gereği, Anayasa Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle ola ğan kanun yollar ının tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel ba şvuru konusu şikâyetini öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yarg ısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu ğu bilgi ve delilleri zaman ında bu makamlara sunmas ı, bu süreçte dava ve ba şvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermi ş olmas ı gerekir (İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 16. Bireyin bir devlet görevlisi taraf ından hukuka ayk ırı olarak ve Anayasa'n ın 17. maddesini ihlal eder biçimde bir muameleye tabi tutuldu ğuna ilişkin savunulabilir bir iddias ının bulunmas ı hâlinde Anayasa'n ın 17. maddesi -" Devletin temel amaç ve görevleri " kenar başlıklı 5. maddedeki genel yükümlülükle birlikte yorumland ığında- etkili resmî bir soruşturman ın yap ılmas ını gerektirmektedir. Bu soru şturma, sorumlular ın belirlenmesini ve cezaland ırılmas ını sağlamaya elveri şli olmal ıdır (Tahir Canan , 25). Başvuru Numaras ı: 2016/238 Karar Tarihi : 13/4/2021 417. Usul yükümlülü ğünün bir olayda gerektirdi ği soruşturma türünün bireyin maddi ve manevi varl ığını koruma hakk ının esas ına ilişkin yükümlülüklerin cezai bir yapt ırım gerektirip gerektirmedi ğine bağlı olarak tespiti gerekmektedir. Kasten ya da sald ırı veya kötü muameleler sonucu meydana gelen ölüm ve yaralama olaylar ına ilişkin davalarda Anayasa n ın 17. maddesi gere ğince devletin ölümcül ya da yaralamal ı sald ırı durumund a sorumlular ın tespitine ve cezaland ırılmalar ına imkân verebilecek nitelikte cezai soru şturmalar yürütme yükümlülü ğü bulunmaktad ır. Bu tür olaylarda, yürütülen idari ve hukuki soruşturmalar ve davalar sonucunda sadece tazminat ödenmesi bu hak ihlalini gidermek ve mağdur s ıfat ını ortadan kald ırmak için yeterli de ğildir ( Serpil Kerimo ğlu ve diğerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 55). 18. Somut olayda ba şvurucu, kolluk görevlisinin kötü muamelesine maruz kald ığı iddias ıyla her ne kadar İçişleri Bakanl ığına başvuruda bulunmu ş ise de ba şvurucunun darbedildi ği iddias ıyla Cumhuriyet Ba şsavc ılığına şikâyette bulundu ğuna dair bir bilgi başvuru dosyas ına yans ımam ış; bu sürece ili şkin yarg ı kararlar ı dosyaya eklenmemi ştir. Bu durumda ba şvurucunun kendisinden beklenen özen yükümlülü ğü çerçevesinde şikâyetini yetkili mercilere iletmedi ği ve olağan kanun yollar ını tüketmedi ği değerlendirilmi ştir (benzer yöndeki karar için bkz. Zeki Güngör , B. No: 2013/8491, 31/3/2016, 35-45). 19. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 13/4/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA M.Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI