TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DİNÇ1 METAL MAK İNA SAN. VE T İC. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5498) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/5498 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Muhammed Cemil KANDEM İR Başvurucu : Dinç1 Metal Makina San. ve Tic. Ltd. Şti. Temsilcisi : Reşat YAĞIZ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ihtir
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR DİNÇ1 METAL MAK İNA SAN. VE T İC. LTD. ŞTİ. BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2019/5498) Karar Tarihi: 12/4/2023 Başvuru Numaras ı: 2019/5498 Karar Tarihi : 12/4/2023 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYELYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Muhammed Cemil KANDEM İR Başvurucu : Dinç1 Metal Makina San. ve Tic. Ltd. Şti. Temsilcisi : Reşat YAĞIZ I. BAŞVURUNUN ÖZET İ 1. Başvuru, ihtirazi kay ıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerinden tarh edilen vergi ve cezalara kar şı aç ılan davan ın esas ı incelenmeden reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. 2. Vergi idaresi, hakk ında olumsuz tespit bulunan mükelleflerden yapt ığı al ışlar ı n gerçekliğini ispatlamamas ı veya beyanlar ını düzeltilmemesi durumunda özel esaslara alınacağını başvurucuya ihtar etmi ştir. Bunun üzerine ba şvurucu, katma de ğer vergisine ilişkin olarak ihtirazi kay ıtla düzeltme beyannamesi vermi ştir. Düzeltme beyannamesine dayan ılmak suretiyle ba şvurucu ad ına katma de ğer vergisi ile damga vergisi tarh edilmi ş ve vergi ziya ı cezas ı ile gecikme faizi uygulanm ıştır. 3. Başvurucu, söz konusu i şlemlere kar şı dava açm ıştır. 4.İstanbul 10. Vergi Mahkemesince dava kabul edilmi ş ve tarhiyatlar ın kald ırılmas ına karar verilmi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle somut tespitler yap ılmadan başvurucunun düzeltme beyannamesi vermek zorunda b ırak ılarak tahakkuk yap ılmas ında ve vergi ziya ı cezas ı kesilmesinde hukuka uygunluk görülmedi ği ifade edilmi ştir. 5. Daval ı idare bu karara kar şı istinaf yoluna ba şvurmuştur. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü Vergi Dava Dairesince (Bölge İdare Mahkemesi) daval ı idarenin istinaf ba şvurusu kabul edilerek mahkeme karar ı kald ırılm ış ve dava reddedilmi ştir. Karar ın gerekçesinde özetle ba şvurucu taraf ından beyanname verme süresi geçirildikten sonra faturalar ı kay ıtlara intikal ettirilen firma hakk ındaki olumsuz tespitler nedeniyle söz konusu faturalar kay ıtlardan ç ıkar ılarak ilgili dönemlere ait katma de ğer vergisi düzeltme beyannamesine konulan ihtirazi kayd ın, süresinden sonra verilen beyanname üzerine tahakkuk ettirilen vergiye dava aç ılmas ına olanak sa ğlayan bir çekince olarak kabulüne olanak bulunmad ığı ifade edilmi ştir. Bölge İdare Mahkemesince davan ın tahakkuk i şlemleri yönünden incelenme olana ğı bulunmad ığından ve geç tahakkuk ettirilen vergiler nedeniyle Başvuru Numaras ı: 2019/5498 Karar Tarihi : 12/4/2023 3kesilen vergi ziya ı cezas ı yönünden hukuka ayk ırılık bulunmad ığından reddine kara r verilmiştir. 6. Başvurucu, nihai karar ı 9/1/2019 tarihinde ö ğrenmiş; 8/2/2019 tarihinde bireysel başvuruda bulunmu ştur. 7. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. II. DEĞERLEND İRME 8. Başvurucu; Bölge İdare Mahkemesinin düzletme beyannamesini hangi koşullarda verdi ğini incelemedi ğini, özel esaslara al ınman ın şirketleri iflasa sürükleyebilecek bir uygulama oldu ğunu, mevzuatta ihtirazi kay ıt konulabilmesi yönünden beyannameler aras ında bir ayr ım olmad ığını ileri sürerek mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğini iddia etmiştir. 9. Bakanl ık görüşünde, başvuruya ili şkin süreç özetlendikten sonra ba şvurucunun iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde olup olmad ığının öncelikle de ğerlendirilmesi gerektiği ve yap ılacak incelemede Anayasa Mahkemesi içtihad ı ile somut olay ın kendine özgü koşullar ının da dikkate al ınmas ının faydal ı olacağı değerlendirmesine yer verilmi ştir. 10. Bakanl ık görüş yaz ısının ekinde Gelir İdaresi Ba şkanl ığından temin edilen görüş yaz ısına yer verilmi ştir. Gelir İdare Başkanl ığının yaz ısında, mevzuat gere ğince başvurucuya olumsuzlu ğun giderilmesine davet yaz ısı yaz ılarak al ışlar ın gerçekli ğini ispatlamamas ı veya beyanlar ını düzeltmemesi durumunda özel esaslara al ınacağının bildirildiği, başvurucunun bunu ispat etmek yerine ihtirazi kay ıt ile beyanlar ını düzletmeyi tercih etti ği belirtilmi ştir. Söz konusu yaz ıda ayr ıca süresi geçtikten sonra verilen beyannameye konulan ihtirazi kayd ın dava açma hakk ı vermeyece ği ileri sürülmü ştür. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. 11. Anayasa Mahkemesi, ihtirazi kay ıtla verilen düzeltme beyannamesi üzerinden tarh edilen vergi ve cezalara kar şı aç ılan davan ın esas ı incelenmeden reddedilmesi üzerine yap ılan Emin Akyol, B. No: 2019/4696, 18/1/2023 ba şvurusunu mahkemeye eri şim hakk ı kapsam ında incelemi ştir. Mezkûr kararda; ba şvurucunun düzeltme beyannamesini idarenin talebi üzerine verdi ği, bunun pi şmanl ıkla verilen beyannameden farkl ılık arz etti ği değerlendirilmeden davan ın incelenmeksizin reddine karar verildi ği belirtilmi ştir. Kararda, düzeltme beyannamesine ihtirazi kay ıt konulmas ının dava açma hakk ı vermeyece ği şeklindeki yorumun ba şvurucuyu iddialar ının esas ının incelenmesinden mahrum b ırakt ığı, başvurucuya a ğır bir külfet yükledi ği değerlendirilmi ştir. Bu sebeple ba şvurucunun mahkemeye eri şim hakk ına yap ılan müdahalenin ölçüsüz oldu ğu, mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ula şılm ıştır (ayn ı kararda bkz. 43-46). Somut olayda Emin Akyol karar ından ayr ılmay ı gerektiren bir husus bulunmamaktad ır. Başvurucunun mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. III. GİDERİM 12. Başvurucu, ihlalin tespitine karar verilmesini talep etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2019/5498 Karar Tarihi : 12/4/2023 413. Başvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Bu kapsamda karar ın gönderildi ği yarg ı mercilerince yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama işlemlerini başlatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ında düzenlenen bireysel ba şvuruya özgü yeniden yarg ılama kurumunun özelliklerine ili şkin kapsaml ı aç ıklamalar için bkz. Mehmet Do ğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 54-60; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019, 53-60, 66; Kadri Enis Berbero ğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, 93-100). IV. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Mahkemeye eri şim hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan mahkemeye eri şim hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin mahkemeye eri şim hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak amac ıyla İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü Vergi Dava Dairesine (E.2018/2711, K.2018/3607) iletilmek üzere İstanbul 10. Vergi Mahkemesine (E.2017/3140, K.2018/1796) GÖNDER İLMESİNE, D. 364,60 TL harçtan olu şan yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, E. Ödemenin karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 12/4/2023 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi.