Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -3-64 (Devralma) Karar Sayısı : 07-39/418 -164 Karar Tarihi : 9.5.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR , Prof. Dr. Zü htü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, B. Sanem ŞİMŞEK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş. Temsilcisi: Av. Serçin KİREÇTEPE KAYMAZ Kayış dağı Cad. Karaman Çiftliği Yolu Kar
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2007 -3-64 (Devralma) Karar Sayısı : 07-39/418 -164 Karar Tarihi : 9.5.2007 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Mustafa PARLAK 10 Üyeler : Tuncay SONGÖR , Prof. Dr. Zü htü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, B. Sanem ŞİMŞEK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş. Temsilcisi: Av. Serçin KİREÇTEPE KAYMAZ Kayış dağı Cad. Karaman Çiftliği Yolu Kar Plaza D Blok İçerenköy İstanbul 20 D. TARAFLAR : Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş. Kayışdağı Cad Karaman Çiftliği Yolu Kar Plaza D Blok İçerenköy/Istanbul Karizma Kimya Kozmetik Madencilik Mermer İnşaat Taahhüt ve Ticaret A.Ş. Samsun Yolu 32. km Hasanoğlan Organize Sanayi Bölgesi No:1 Hasanoğlan/Ankara 30 E. DOSYA KONUSU: Karizma Kimya Kozmetik Madencilik Mermer İnşaat Taahhüt ve Ticaret A.Ş. nin üretim yeri ile üretime ilişkin makine ve e kipmanlarının Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş. tarafından satın alınması işlemine izin verilmesi talebi . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.4.2007 tarih ve 2837 sayı ile giren ve en son 8.5.2007 tarih ve 3291 sayı ile eksikleri tamamlanan bildi rim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 8.5.2007 tarih ve 2007 -3-64/Öİ-07-ÜG sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 8.5.2007 tarih ve REK.0.07.00.00 -120/100 sayılı Başkanlık 40 Önergesi ile 07 -39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; - Karizma Karizma Kimya K ozmetik Madencilik Mermer İnşaat Taahhüt ve Ticaret A.Ş. nin üretim yeri ile üretime ilişkin makine ve ekipmanlarının Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş. tarafından satın alınması işleminin, çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları ve yumuşatıcılar pazar ları bakımından 4054 sayılı Kanun un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, 07-39/418-164 2- Bu işlem sonucunda anılan pazarlarda 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde belirtilen 50 hâkim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı dikkate alınarak, söz konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı, sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Taraflar H.1.1. Türk Henkel Kimya San. ve Tic. A.Ş. (Türk Henkel) 1956 yılında Kimyateks unvanı altında Henkel lisansı ile üretim yapmak amacıyla kurulan 60 Türk Henkel, 1963 yılında Alman menşeli Henkel KGaA ile ortaklık kurmuştur. 1996 yılında yabancı ortağın hissele rin çoğunluğunu satın almasının ardından, yağ pazarında faaliyet gösteren ve Turyağ olarak bilinen Türkiye Yağ ve Mamulatı A.Ş. de tamamıyla Türk Henkel bünyesine katılmıştır. Teşebbüs, endüstriyel ve tüketici yağları pazarlarındaki faaliyetlerini 2007 yıl ının Mart ayında devretmiştir.1 Mevcut durumda, ağırlıklı olarak yüzey teknolojileri, endüstriyel / teknik yüzey yapıştırıcıları, kozmetik ve kişisel bakım ürünleri, çamaşır ve ev bakım ürünleri ve endüstriyel ve kurumsal hijyen olmak üzere çeşitli alanlar da faaliyet gösteren Türk Henkel A.Ş. nin ortaklık yapısına Tablo 1 de yer verilmektedir: Tablo 1: Türk Henkel in Ortaklık Yapısı 70 HİSSEDARLAR HİSSE ORANI (%) Henkel Nederland BV 99,9939 T. İmar Bankası A.Ş. 0,0023 N. Can Peker 0,0039 Dündar Çiftçioğlu 0,0000 N. Erdem Koçak 0,0000 TOPLAM 100,0000 Türk Henkel in Yönetim Kurulu üyeleri ise; N. Can Paker(Başkan), Lothar Steinebach(Başkan Yrd.) ve N. Erdem Koçak tan oluşmaktadır. Türk Henkel in deterjan sektöründeki temel faaliyetleri bu sektörün ev te mizlik ve bakım ürünleri kategorisinde yoğunlaşmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; teşebbüsün bu kategoride üretimini ve dağıtımını gerçekleştirdiği ürünler ile markaları nın; Pril (bulaşık elde yıkama ve makine deterjanı), Vernel (yumuşatıcı), Pe rwoll (sıvı çamaşır deterjanı), Tursil (elde çamaşır yıkama deterjanı), Tursilmatik ve Persil (çamaşır makinesi deterjanı), Dixi (yüzey temizleyici), Bref (mutfak ve banyo temizleyicileri) olduğu anlaşılmaktadır. Türk 80 Henkel in 2006 yılında ev temizlik ve bakım ürünleri grubundaki satışlarından elde ettiği toplam cirosu ( ) YTL olarak gerçekleşmiştir. I.1.2. Karizma Kimya Kozmetik Madencilik Mermer İnşaat Taahhüt ve Ticaret A.Ş. (Karizma Kimya) Karizma Kimya, 2004 yılında Hasanoğlan - Ankara mevkiind eki T. Vakıflar Bankası A.Ş. ye ait deterjan fabrikası ile Çiğdem ve Dadı markalarını devralarak deterjan sektörüne girmiştir. Faaliyetlerine toz deterjan üretimi ile başlayan teşebbüsün mevcut durumda ev temizlik ve bakım ürünleri sektöründe üretim ve satışı bulunan ürün grupları şu şekilde 90 sıralanmaktadır , çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları, yumuşatıcılar, yüzey temizleyicileri, çamaşır suyu, sıvı el sabunu ve sabun ve cam temizleyicileri. 1 İşleme, 1.2.2007 tarih ve 07 -11/65 -20 sayılı Kurulu Kararı ile izin verilmiştir. 07-39/418-164 3 Karizma Kimya nın ortaklık yapısı na Tablo 2 de yer ve rilmektedir . Tablo 2: Karizma Kimya nın Ortaklık Yapısı HİSSEDARLAR HİSSE ORANI (%) Halil İbrahim Çevik 49,500 Hülya Çevik 40,000 Aziz Çevik 8,000 Hasan Çevik 2,475 Serdar Köroğlu 0.025 TOPLAM 100,000 Karizma Kimya nın Yönetim Kurulu üyeleri ise; Halil İbrahim Çevik (Başkan), Aziz Çevik (Başkan Yrd.) ve Hülya Çevik ten oluşmaktadır. 100 Karizma Kimya, 2006 yılında ev temizlik ve bakım ürünleri pazarında toplam ( ...) YTL ciro elde etmiştir. H.2. İlgili pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı Dosya konusu devralma işleminde, en geniş anlamda ele alınması gereken pazar, ev temizlik ve bakım ürünleri pazarıdır. Deterjan sektöründe, bu pazarın yanı sıra kurumsal (yahut endüstriyel) temizlik ürünleri pazarı da yer almaktadır. Bu Pazar, ev temizlik ve bakım ürü nlerinden önemli farklılıklar içermektedir. Her şeyden önce ev temizlik ve bakım 110 ürünleri nihai tüketicilere hitap ederken, kurumsal temizlik ürünlerinin satışı oteller, restoranlar, hastaneler ve okullar gibi hâlihazırda profesyonel bir üretim yahut hizme t faaliyetinin yürütüldüğü noktalara yapılmaktadır. Bu tip endüstriyel ve kurumsal tüketicilerin talep yapısının, ihtiyaç duyulan temizlik malzemelerinin bir bütün halinde alınması ve marka bilincinin yüksek seviyede olmaması gibi kendine has özellikleri m evcuttur. Ev temizlik ve bakım ürünleri ise nihai tüketicilere hitap etmekte, bu noktada ürünlere ilişkin olarak marka ve fiyat bilincinin önem kazandığı görülmektedir. Diğer yandan, Bildirim Formu nda yer alan açıklamalara göre 169.703 tonluk büyüklüğe sahip olan ev temizlik ve bakım ürünleri pazarında birbirinden farklı birçok alt kategoriden 120 bahsetmek mümkündür. Çamaşır ve bulaşık deterjanlarından, oda kokularına kadar uzanan geniş bir ürün grubu çeşitliliğini içeren bu pazara tüketici tercihleri açısı ndan bakıldığında, nihai tüketicinin her bir ürün grubuna ilişkin talebinin diğerlerinden farklılaştığı, diğer bir deyişle bir ürün grubuna ilişkin tüketici talep ve tercihlerinin başka bir gruba ait ürün tarafından karşılanamadığı görülmektedir. Örnek ola rak, belirli bir tüketicinin ihtiyaç duyduğu çamaşır deterjanının, ev temizlik ve bakım ürünleri pazarına dâhil olan diğer ürünlerle ikame edilmesi olanaksızdır. Bu noktadan hareketle, incelemenin en geniş anlamıyla ev temizlik ve bakım ürünleri pazarının alt segmentlerine doğru yönlendirilmesi gereği doğmaktadır. 130 Karizma Kimya nın endüstriyel temizlik ürünleri pazarından elde ettiği ciro miktarının toplam temizlik ürünleri cirosu içerisindeki payının % ( ) den düşük olduğu ve Türk Henkel in endüstriyel temizlik ürünleri pazarında faaliyet göstermediği bilgisinden hareketle söz konusu dosya kapsamında endüstriyel temizlik ürünleri pazarı açısından herhangi bir değerlendirme yapılmamasına karar verilmiştir. 07-39/418-164 4Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, devralma ta rafları olan Türk Henkel ile Karizma Kimya nın faaliyetlerinin belirli segmentlerde çakıştığı anlaşılmıştır . Bunlar, çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları, yumuşatıcılar ve yüzey temizleyicileridir. Öte yandan, devreden taraf olan Karizma Kimya nın ça maşır suyu, sabun ve sıvı el sabunu ile cam 140 temizleyicileri alt pazarlarında da faaliyeti mevcuttur. Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında , devre konu faaliyeti oluşturan ürünler çamaşır deterjanları , bulaşık deterjanları , yumuşatıcılar , yüzey tem izleyicileri , çamaşır suyu , sıvı el sabunu ve sabun ve cam temizleyicileri şeklinde ayrı ilgili ürün pazarları olarak belirlenmiştir. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Devralma işlemine konu olan ürünler açısından pazara giriş, üretim, dağıtım, pazarlam a ve 150 satış şartlarının bölgesel bir farklılık göstermediği göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. I.2.3. Pazar Payları Türk Henkel den temin edilen veriler çerçevesinde, yukarıda sıralanan ilgili ür ün pazarlarına ilişkin , pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar payı rakamlarına Tablo 3 te yer verilmektedir. Tablo 3:İlgili Ürün Pazarlarındaki Teşebbüslerin Pazar Payları 160 Teşebbüs Çamaşır Deterjanları Pazar Payları Pazar Payı(%) Bulaşık Deterjan l arı Pazar Payları (%) Yumuşatıcılar Pazar Payları (%) Yüzey Temizleyicil eri Pazar Payları (%) Sıvı El Sabunu/sa bun Pazar Payları (%) Cam Temizleyicil eri Pazar Payları (%) Türk Henkel ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Karizma Kimya ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Lever ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) P&G ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Benckiser ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Hayat Kimya ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Colgate ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Tibet ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Evyap ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Canan ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Dalan ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Johnson Wax ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) 3 M ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Titiz ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Levent ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Diğer Rakip ler ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) ( .) Çamaşır suyu pazarında ise Türk Henkel in herhangi bir cirosu ve pazar payı bulunmamakta, Karizma Kimya nın ise % ( ) lik bir pazar payı nın olduğu tahmin edilmektedir. H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 07-39/418-164 5 Türk Henkel ile Karizma Kimya arasında 18.4.2007 tarihinde Varlık Alım Sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşme ile Karizma Kimya nın Hasanoğlan fabrikasında yer alan ve ekinde yer alan listede sıralanmış olan üretim ekipman ve makineleri, idari bölümlere ait 170 bilgisayar, demirbaş, yazılım, üretime ait yazılım ve demirbaşlarının en geç 31.12.2007 tarihine kadar Türk Henkel e devri konusunda mutabakata varılmıştır. Dosya mevcudu bilgiler den, Karizma Kimya nın, 2004 yılında girdiği bu sektördeki büyük promosyon ihtiyac ı ve daimi yatırım gerekliği nedeniyle fabrikayı satarak sektörden çıkmayı amaçladığı anlaşılmaktadır. Teşebbüsün pazardaki markaları ve iş bilgileri söz konusu devrin bir parçası olmayıp, Karizma Kimya da muhafaza edilmeye devam edecektir. Öte yandan, Karizma Kimya nın Çiğdem ve Dadı markalarını kimya ve temizlik sektöründe faaliyet gösteren başka bir şirkete devir etmek için görüşmelere devam et tiği ve bu devir işlemleri sonrasında teşebbüsün deterjan sektöründen çıkarak, madencilik sektöründeki faaliyetl erine devam etme niyetinde olduğu nun beyan edil diği dosya mevcudu bilgi ve 180 belgeden anlaşılmıştır. 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme ve devralma işlemleri açısından Tebliğin 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. Anılan Tebliğ ve bu Tebli ğ de değişiklik yapan 1998/2 sayılı Tebliğ de firmaların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının %25 i veya toplam cirolarının 25 milyon YTL sini aştığı birleşme devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir. Devralma işlemine taraf olan teşebbüslerin ilgili ürün pazarlarına ilişkin ciroları na Tablo 4 te yer verilmiştir. 190 Tablo 4: Devralma Taraflarının İlgili Pazarlardaki Ciroları (YTL) Ürün Grubu Türk Henkel Karizma Kimya Çamaşır Deterjanları ( .) ( .) Bulaşık Deterjanları ( .) ( .) Yumuşatıcılar ( .) ( .) Yüzey Temizleyicileri ( .) ( .) Mutfak&Banyo Temizleyicileri ( .) ( .) Çamaşır Suyu ( .) ( .) Sıvı El Sabunu/ El Sabunu ( .) ( .) Cam Temizleyicileri ( .) ( .) İlgili ürün pazarlarından çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları ve yumuşatıcılar açısından tarafların toplam ciroları Tebliğ de yer alan 25 milyon YTL eşiğini aşmaktadır. Diğer ilgili ürün pazarlarında ise ciro eşiğinin aşılmadığı ve pazar payları açısından da teşebbüslerin toplam pay larının %25 in altında kaldığı görülmektedir. Bu itibarla, devralma işlemi sayılan üç pazar açısından izne tabi bir işlemdir. 4054 sayılı Kanun un 7. maddesinde, hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını 200 daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bü tünü ya da bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul edilerek yasaklanmıştır. Yukarıda yer verilen Tablo 3 de görüldüğü üzere, devralma işlem inden sonra izne tabi pazarlar olan çamaşır deterjanları, bulaşık deterjanları ve yumuşatıcılarda taraf teşebbüslerin toplam payları sırasıyla % ( ), %( ) ve % ( ) olarak gerçekleşmektedir. Elde edilen veriler doğrultusunda, her üç ürün pazarı açısından da, devralma 07-39/418-164 6sonrasındaki pazar paylarının hâkim durum yaratacak seviyelerde olmadığı görülmektedir. Öte yandan, pazarın genel niteliklerine bakıldığında, üretim aşamasında 210 gereken teknik bilgi ve know -how ile coğrafi pazarın geneline ulaşmak açısından gerekli olan dağıtım ağı ve bilinir bir markaya sahip olma, pazara girişteki önemli unsurlar olarak ortaya çıkmaktadır. Bu unsurların hızlı tüketim mallarının geneline özgü olmalarının yanı sıra, ilgili ürün pazarlarında Lever, P&G, Benckiser, Hayat Kimya ve Colg ate gibi büyük ölçekli ve önemli markaları ellerinde bulunduran firmaların yanı sıra irili ufaklı çok sayıda teşebbüsün faaliyet göstermekte olması da dikkate alındığında, pazara girişin önünde önemli sayılabilecek bir engelin bulunmadığı sonucuna ulaşılm ıştır. Nihayet, devreden taraf Karizma Kimya nın tüm ürün pazarlarındaki paylarının % ( ) in altında olması nedeniyle, devralma işleminin pazardaki etkisi de sınırlı olacaktır. 220 I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirt ilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar 230 verilmiştir.