TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR FERNAS iNSAAT A.S. BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/10572) Karar Tarihi: 12/9/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/10572 : 12/9/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL R1dvan GULEC:: RecaiAKYEL Gtilbin A YNUR Femas in aat A.S. Av. Mehmet Hakan TOY I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, idari yarg1da gortilen uyu mazhkta mtidahilin karar dtizeltme talebinin as1l taraf
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR FERNAS iNSAAT A.S. BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/10572) Karar Tarihi: 12/9/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/10572 : 12/9/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL R1dvan GULEC:: RecaiAKYEL Gtilbin A YNUR Femas in aat A.S. Av. Mehmet Hakan TOY I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, idari yarg1da gortilen uyu mazhkta mtidahilin karar dtizeltme talebinin as1l taraf olmaks1zm kanun yollanna ba vuramayacag1 gerek9esiyle incelenmeksizin reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 25/6/2015 tarihinde yapilm1 tlf . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yapilan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk, gorti bildirmemi tir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 7. Ba vurucu, in aat i i ile i tigal eden bir anonim irkettir. 8. Ankara istanbul TEM otoyolunun altmdan dogal gaz boru hattmm ge9irilmesi amac1yla Boru Hatlan ile Petrol Ta 1ma Anonim Sirketi (BOTAS) ve Karayollan Genel 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10572 : 12/9/2018 Mtidtirltigti (KGM) arasmda sozle me imzalanm1 tu . BOTAS, sozle me konusu dogal gaz boru hattI in aatI i ini ihale yolu ile ba vurucu Sirkete yaptum1 tu. 9. 4/6/2002 tarihinde ad1 ge ;en otoyolun Adapazan Alancuma mevkiinde ve altmdan dogal gaz borusunun ge ;irildigi k1smmda ti ; eritte ani ;okme meydana gelmi tir. Bu esnada aym yerde arac1yla seyir halinde olan M.-0. otoyoldaki ;okme sonucu olu an kazada yaralanm1 tu. 10. M.-0. olay nedeniyle ugrad1g1 maddi ve manevi zarann tazmini istemiyle 1/8/2002 tarihinde KGM ve BOTAS'a mtiracaat etmi tir. KGM meydana gelen zarardan BOTAS'm sorumlu oldugunu , BOTAS ise sorumlulugun ytiklenici firma olan ba vurucu Sirkete ait oldugunu belirterek M.-0.nun tazminat talebini reddetmi tir. 11. M.-0. (davac1) olay nedeniyle ugrad1g1 zarann hizmet kusuru ilkesi uyannca tazmm1 istemiyle BOTAS ve KGM'ye kar 1 7/10/2002 tarihinde idari yarg1da tam yarg1 davas1 a9m1 tu. Sakarya 1. idare Mahkemesinde (Mahkeme) gortilen davada davahlardan BOTAS, davanm dogal gaz boru hattl in aatl i inin ytiklenicisi olan ba vurucu Sirkete ihbar edilmesi talebinde bulunmu tur. Mahkeme soz konusu istemi 31/12/2003 tarihli ara karanyla kabul ederek dava dilek9esini de teblig etmek suretiyle davay1 ba vurucu Sirkete ihbar etmi tir. 12. Ba vurucu Sirket davaya davah yanmda mtidahil olmak istedigini 24/2/2004 tarihli dilek ;eyle Mahkemeye bildirmi tir. Ba vurucu Sirket soz konusu dilek9esinde; ;okme olay1 ile boru hatt1 ;ah malan arasmda herhangi bir illiyet bagmm olmad1gm1 , tum i lemlerin uluslararas1 standartlara ve teknik artnameye uygun olarak ger9ekle tirildigini, dolay1s1yla kendisine atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmad1gm1, olu an zarardan sorumlu tutulamayacagm1 belirterek davanm reddi gerektigini ileri stirmti ttir. 13. Mahkeme 6/5/2004 tarihli ara karanyla ba vurucu Sirketin davahlar yanmda davaya mtidahale istemini kabul etmi tir. 14. Mahkeme 29/11/2006 tarihinde verdigi kararla davacmm tazminat talebini k1smen kabul etmi tir. Karann gerek9esinde otoyollann in asm1, bak1m ve onanmm1 ger ;ekle tirmenin emniyetle kullammm1 saglayacak onlemleri alarak gerekli kontrol ve denetimlerini yapmanm davah idarelerden KGM'nin gorevleri arasmda oldugu belirtilmi tir. Bununla birlikte otoyolun altmdan dogal gaz boru hattm1 ge ;irmek i ;in mtidahil Sirket ile sozle me yapan davah BOTAS'm da ytiklenici firmamn yapm1 oldugu eylem ve i lemleri gozetim, kontrol ve denetim gorevinin oldugu hatirlatilm1 tu. Bu itibarla amlan gorevlerin tam ve zamanmda yerine getirilmemesinden ottirti davah idarelerin hizmet kusuru bulundugu ifade edilmi , htiktim altma alman tazminat miktannm davah idarelerce mti tereken ve mtiteselsilen davac1ya odenmesi gerektigi belirtilmi tir. 15. Karar davanm taraflanna ve mtidahile teblig edilmi tir. Davahlardan KGM 20/3/2007 tarihinde karan temyiz etmi tir. Ulusal Yarg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) tizerinden dava dosyasmda yap1lan incelemede diger davah BOT AS veya mtidahil ba vurucu Sirket tarafmdan karann temyiz edildigine ya da temyiz a amasmda dava dosyasma beyan dilek9esi sunulduguna dair herhangi bir belge tespit edilememi tir. Ba vurucu Sirketin de bireysel ba vuru formunda bu hususa ili kin herhangi bir ay1klamas1 bulunmamaktadu . 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10572 : 12/9/2018 16. Temyiz incelemesi devam ederken davacmm lehine hukmedilen tazminatm tahsili i9in ba lattlg1 icra takibi sonucunda BOTAS tazminatm 24.486,88 TL'lik k1smm1 odemi tir. BOTAS davac1ya odedigi bu miktan aralanndaki sozle menin sorumluluga ili kin hukumleri geregince hak edi inden kesmek suretiyle ba vurucu Sirketten tahsil etmi , bu hususu 13/7/2009 tarihli yaz1 ile ba vurucu Sirkete bildirmi tir. 17. Karar Dam tay Onbe inci Dairesinin (Daire) 30/4/2014 tarihli karanyla onanm1 tir . 18. Ba vurucu Sirk et onama karannm 7/8/2014 tarihinde kendisine teblig edilmesi uzerine 12/8/2014 tarihinde karar duzeltme yoluna muracaat etmi tir. Davahlar KGM ve BOT AS ise karar duzeltme yoluna gitmemi tir. 19. Daire 26/2/2015 tarihli karanyla ba vurucu Sirketin karar duzeltme istemini incelenmeksizin reddetmi tir. Karann gerek9esinde; davanm taraflanndan olmayan, dava sonucunda hakkmda hukum kurulmayan ve ancak yanmda davaya kat1ld1g1 tarafa yard1mc1 olabilen mudahilin taraf konumundaki idarenin kanun yollanna ba vurmamas1 durumunda tek ba ma kanun yollanna ba vurmasma hukuken olanak bulunmad1g1 belirtilmi tir. Buna gore karar duzeltme istemine konu Daire karannm davah tarafmdan duzeltilmesi istenilmediginden davah yanmda mudahil olan ba vurucu Sirketin de tek ba ma karar duzeltme isteminde bulunamayacag1 ifade edilmi tir. 20. Nihai karar 29/5/2015 tarihinde ba vurucu Sirkete teblig edilmi tir. 21. Ba vurucu Sirket 25/6/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 22. 6/1/1982 tarihli ve 2577 say1h idari Yarg1lama Usulu Kanunu'nun 31. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Bu Kanunda hiikiim bulunmayan hususlarda; ... ii9iincii $ahzslarzn davaya katzlmasz, davanzn ihbarz, ... hallerinde ... Hukuk Usu/ii Muhakemeleri Kanunu hiikiimleri uygunlanzr. Ancak, davanzn ihbarz Danz$fay , mahkeme veya hakim tarafindan re'sen yapzlzr." 23. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say1h Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Fer'f mudahilin durumu" kenar ba hkh 68. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: "Miidahale talebinin kabulii hdlinde miidahil, davayz ancak bulundugu noktadan itibaren takip edebilir. Miidahil, yanznda katzldzgz tarafin yararzna olan iddia veya savunma vasztalarznz ileri siirebilir; onun i$lem ve apklamalarzna aykzrz olmayan her tiirlii usu! i$lemlerini yapabilir." B. Uluslararas1 Hukuk 1. A vrupa insan Haklan Sozle mesi 24. Avrupa insan Haklan Sozle mesi'nin (Sozle me) 6. maddesinin (1) numarah fikrasmm ilgili kism1 oyledir: 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10572 : 12/9/2018 "Herkes davasznzn, medeni hak ve yiikiimluliikleriyle ilgili uyu$mazhklar ... konusunda karar verecek olan, ... bir mahkeme tarafindan ... goriilmesini isteme hakkzna sahiptir ... " 2. A vrupa ins an Haklan Mahkemesi i tihad1 25. ilgili Avrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM) i9tihad1 i9in bkz. Akdeniz in:Jaat ve Egitim Hizmetleri A.$. [GK], B. No: 2015/2909, 19/7/2018, 37-43. V. iNCELEME VE GEREK ;E 26. Mahkemenin 12/9/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantlda ba vuru incelenip geregi dti tiniildii: A. Ba vurucunun iddialan 27. Ba vurucu Sirket bireysel ba vuruya dayanak davada verilen karardan kendi hak ve menfaatlerinin dogrudan etkilendigini, bu sebeple davaya mtidahil olarak kabul edildigini , nitekim lava sonucunda htiktim altma ahnan tazminatm davah idarece kendisine rticu edildigini hat1rlatmaktad1r. ilk derece mahkemesinin eksik incelemeye ve hatah degerlendirmeye istinaden karar verdigini ve soz konusu karann temyizde onand1gm1 , bu safhalardaki hukuka aykmhklarm ortadan kaldmlmas1 i9in karar dtizeltme yoluna gitmek istedigini belirten ba vurucu Sirket, mtidahilin tek ba ma kanun yollanna ba vuru hakk1 bulunmad1g1 gerek9esiyle talebinin reddedilmesi nedeniyle savunma hakkmm kis1tland1g1m ileri stirmektedir. oyledir: B. Degerlendirme 28. Anayasa'nm "Hak arama hurriyeti" kenar ba hkh 36. maddesinin birinci flkras1 "Herkes, me$rU vaszta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargz mercileri oniinde davacz veya davah olarak iddia ve savunma ile adil yargdanma hakkzna sahiptir. " 29. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucu irketin ikayetlerinin ozti mtidahilin tek ba ma kanun yollanna ba vurma hakk1 bulunmad1g1 gerek9esiyle karar dtizeltme talebinin incelenmemi olmas1d1r. Belirtilen iddia mahiyeti itibanyla mahkemeye eri im hakk1 kapsammda incelenmi tir. 30. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci flkrasmda, herkesin yarg1 mercileri ontinde davac1 veya davah olarak iddiada bulunma ve savunma hakkma sahip oldugu belirtilmi tir. Dolay1s1yla mahkemeye eri im hakk1, Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma alman hak arama ozgtirltigtintin bir unsurudur. Diger yandan Anayasa'nm 36. maddesine adil yargzlanma ibaresinin eklenmesine ili kin gerek9ede, Ttirkiye'nin taraf oldugu uluslararas1 sozle melerce de gtivence altma ahnan adil yarg1lanma hakkmm madde metnine dahil edildigi vurgulanm1 tlr. Sozle me'yi yorumlayan AiHM, Sozle me'nin 6. maddesinin (1) numarah flkrasmm mahkemeye eri im hakk1m i9erdigini belirtmektedir ( Ozbakzm Ozel Saglzk Hiz. in . Tur. San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10572 : 12/9/2018 31. Mahk:emeye en 1m hakk:1 bir uyu mazhg1 mahk:eme oniine ta 1yabilmek ve uyu mazhgm etkili bir ekilde karara baglanmasm1 isteyebilmek anlamma gelmektedir (Ozkan $en, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 52). 32. Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma alman hak arama ozgtirltigti, bir temel hak olmanm yanmda diger temel hak ve ozgtirltiklerden gereken ekilde yararlamlmasm1 ve bunlann korunmasm1 saglayan en etkili gtivencelerden biridir. Bu bak1mdan davanm bir mahk:eme tarafmdan gorulebilmesi ve ki inin adil yargilanma hakk:1 kapsamma giren gtivencelerden faydalanabilmesi i9in ilk olarak ki iye iddialanm ortaya koyma imkanmm tanmmas1 gerekir. Diger bir ifadeyle dava yoksa adil yarg1lanma hakkmm saglad1g1 gtivencelerden yararlanmak mtimktin olmaz (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896, 23/2/2016, 33). 33. Adil yarg1lanma hakk:1 bir mahk:eme karanna kar 1 tist yarg1 yollanna ba vurabilmeyi gtivence altma almamakla birlikte gerek sm; isnadma bagh yargilamalarda gerekse medeni hak ve ytiktimltiltiklere ili kin yargilamalarda istinaf veya temyiz gibi kanun yollanna ba vurma imkam tanmm1 ise bu kanun yollan yontinden de adil yarg1lanma hakk:1 kapsammdaki gtivencelerin saglanmas1 gerekir (Hasan j ten, B. No: 2015/1950, 22/2/2018, 37). Bu baglamda mahk:emeye eri im hakk:1, ilk derece mahk:emesine dava a9ma hakk:mm yam sira ki ilere itiraz; istinaf veya temyiz gibi kanun yollanna ba vurma imkam tanmm1 ise amlan yollara ba vurma hakk:m1 da i9erir (Ali Atlz, B. No: 2013/500, 20/3/2014, 49). 34. Bireylere menfaatlerini etkileyen i lemlere kar 1 dava a9abilmelerinin yam s1ra ti ;tincti ah1slarca a9Ilm1 ve dogrudan taraf olmad1klan ancak sonucu itibanyla menfaatlerini etkileyen bir davada iddia ve savunmalanm dile getirebilmeleri amac1yla davaya katilma olanagmm saglanmas1 da mahk:emeye eri im hakk:1 kapsammda degerlendirilmesi gereken gtivencelerden biridir. Bu itibarla bir davanm sonucundan menfaati etkilenecek olan ki ilerin bu yarg1lama hakk:mda bilgi sahibi olabilmelerine, uyu mazhgm 9oztimti i9in gerekli ve sonuca etkili oldugunu dti tindtikleri hususlarda apklamada bulunabilmelerine, iddialanm ispata yonelik delil sunabilmelerine imkan saglanmas1 gerekir. Bu husus aym zamanda yarg1 mercilerinin tum verileri dikk:ate ahp degerlendirme yaptiktan sonra gerek9eli karar vermesini saglayacagmdan silahlann e itligi ve 9eli meli yargilama ilkesi ile de ilgilidir. Nitekim 6100 say1h Kanun'un 27. maddesinde, mahk:emeye eri im hakkmm gtivenceleriyle ortti tir nitelikte bir dtizenleme getirilerek davanm taraflannm yam s1ra mtidahiller ve yarg1lamanm diger ilgililerinin de kendi haklan ile baglantih olarak hukuki dinlenilme hakk:ma sahip olduklan belirtilmi tir. Dolay1s1yla mahk:eme; davanm taraflanna, mtidahillere, yargilamanm diger ilgililerine savunma hakk:m1 kullanma imkam vermeden davanm esas1yla ilgili degerlendirme yapamayacaktir (Yusuf Bilin, B. No: 2014/14498, 26/12/2017, 44; benzer yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Mehmet Ali Bedir ve Tevfik Giinay, B. No: 2013/4073, 21/1/2016, 35). 3 5. Hukuk sisteminde bireye dogrudan taraf olmad1g1 ancak hak ve menfaatlerini etkileyen bir davada iddia ve savunmalanm one stirebilmesine imkan saglayacak nitelikte bir mekanizmanm bulunmas1 ve bu mekanizmanm etkin bir ekilde i lemesi adil yarg1lanma hakk:mm gtivencelerinden biri olarak kabul edilmelidir. Nitekim Turk hukuk sisteminde de bu ama9la feri mtidahillik sistemi getirilmi , ti ;tincti ki inin davay1 kazanmasmda hukuki yaran bulunan taraf yanmda ve ona yard1mc1 olmak amac1yla tahk:ikat sona erinceye kadar feri mtidahil olarak davada yer alabilecegi kurala baglanm1 tlf . idarenin i lem ve eylemlerinin 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10572 : 12/9/2018 hukuka uygunluk denetiminin yapild1g1 idari yarg1da gorillmekte olan davalar yontinden de uyu mazhk konusu tizerinde hak iddia eden ya da davanm taraflanndan birinin davay1 kazanmasmda hukuki yaran bulunan ti ;tincti ki ilerin davaya sadece eklen degil etkili bir ekilde kat1hmmm saglanmas1, adil yarg1lanma hakkmm gtivencelerinin saglanabilmesi i9in onemli bir mtiessesedir (Yusuf Bilin, 59). 36. Bununla birlikte adil yarg1lanma hakkmm davanm dogrudan tarafi olmayan feri mtidahile as1l tarafa saglanan tum imkan ve haklann mutlak ve ko ulsuz olarak tanmmasm1 zorunlu kilacak nitelikte bir gtivenceyi btinyesinde banndird1g1 soylenemez . Bu baglamda adil yargilanma hakkmm feri mtidahilin yanmda davaya kat1ld1g1 tarafm iradesiyle uyu mayan usul i lemlerini yapabilmesini garanti altma almad1g1 ifade edilmelidir. Dolay1s1yla asilin yarg1lamay1 devam ettirmeme yontindeki iradesine ragmen feri mtidahilin davay1 stirdtirebilmesine imkan tanmmas1 bi9iminde adil yarg1lanma hakkmdan dogan anayasal bir zorunlulugun bulunmad1g1 vurgulanmahdir (Akdeniz jn:Jaat ve Egitim Hizmetleri A.$. [GK], B.No: 2015/2909, 19/7/2018, 53). 37. Bireysel ba vuruya konu olayda, ba vurucu Sirketin ytiklenici s1fatiyla altmdan dogal gaz boru hattI ge9irilmesi i ini tistlendigi otoyolun 9okmesi nedeniyle olu an zarann uyu mazhk konusu edildigi bir idari dava soz konusudur. KGM ve BOTAS'a kar 1 a91lan bu davada 9okmenin meydana geldigi sirada otoyoldan arac1yla ge9mekte olan bir ah1s, aracmm 9okme sonucu olu an 9ukura dti mesi nedeniyle yaralanmasmdan dogan maddi ve manevi zarannm tazminini istemi tir. Yap1lan yarg1lama sonucunda 9okmenin boru hattI ge9irilmesi i iyle baglantih olarak ger9ekle tiginin kabul edildigi ve zarann meydana gelmesinde kontrol, gozetim ve denetim gorevini geregi gibi yerine getirmeyen davah idarelerin hizmet kusuru bulundugu sonucuna vanlarak davac1 lehine tazminata htikmedildigi anla 1lmaktad1r. Belirtilen htikmtin davah idarelerle arasmdaki rilcu ili kisi yontinden ba vurucu Sirket tizerinde de dogrudan etki ve sonu9lar gosterecegi hususunda tiphe bulunmamaktad1r. Nitekim ba vurucu Sirketin sonucundan dogrudan etkilenecegi a91k olan soz konusu davanm ilk derece yarg1lamas1 a amasmda davaya davah idareler yanmda kat1lma talebinde bulundugu ve bu talebinin Mahkemece kabul edildigi gorillmektedir. Dolay1s1yla ba vurucu Sirketin davaya katihmmm saglanmas1yla ilgili gtivencelerden yararland1g1 hususunda bir tereddtit bulunmay1p esasen somut ba vuruda bu yonde bir iddia da ileri stirillmemi tir. 38. Dava sonucunda ba vurucu Sirketin davaya yanmda katild1g1 davah tarafm aleyhine htiktim kurulmu ve amlan idareler tazminle ytiktimlti kilmm1 tir . Davahlardan KGM karan temyiz etmi ancak Dam tay karan onam1 tir . Davahlar karar dtizeltme yoluna ba vurmam1 , ba vurucu Sirket karar dtizeltme yoluna gitmi tir. Ancak ba vurucunun bu talebi, asil taraf olmaks1zm mtidahilin tek ba ma karar dtizeltme yoluna ba vuramayacag1 gerek9esiyle incelenmeksizin reddedilmi tir. 39. Ba vurucu Sirket, karar dtizeltme isteminin as1l tarafm soz konusu kanun yoluna mtiracaat etmemesi nedeniyle incelenmeksizin reddedilmi olmasmdan ikayet etmekte ise de yukanda ifade edildigi gibi adil yarg1lanma hakk1 mtidahilin yanmda davaya katild1g1 tarafm yarg1lamay1 stirdtirmeme yolundaki iradesine ragmen yargilamaya devam edebilmesini gtivence altma almamaktadir (bkz. 36). Dolay1s1yla mtidahile, asil tarafm iradesinden bag1ms1z olarak tist kanun yollanna ba vurabilme hakk1 tanmmas1 bi9iminde bir anayasal zorunluluk bulunmamaktad1r. Bu a91dan somut olayda, ilk derece mahkemesinde gorillen davanm asil tarafmm (idarenin) aleyhine kurulan htikme kar 1 karar dtizeltme yoluna gitmeyerek yarg1lamaya devam edilmesi yolunda bir iradesinin bulunmad1g1 gozetildiginde 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10572 : 12/9/2018 feri mtidahil olan ba vurucu Sirketin tek ba ma yaptlg1 karar dtizeltme isteminin incelenmeksizin reddedilmesinin mahkemeye eri im hakkma ili kin anayasal gtivencelere mtidahale te kil eden bir yonti bulunmamaktadu (Benzer yondeki degerlendirme i9in bkz. Akdeniz jn aat ve Egitim Hizmetleri A.$., 63). 40. Ote yandan somut ba vuruda ileri stirtilen soz konusu ikayetle ilgili olarak Anayasa Mahkemesinin yukanda yer verilen degerlendirmesinin ve bu degerlendirmeden hareketle vard1g1 sonucun sadece bireysel ba vuru yolunun niteligi geregi, ihlal iddialanna konu edilen adil yarg1lanma hakkmm saglad1g1 gtivencelerin kapsam ve i9erigine ili kin ve bu hususla smuh olduguna dikkat 9ekmek gerekir. Bir ba ka ifadeyle somut ba vuruda adil yargzlanma hakkz gtivenceleri ve ilkeleri baglammda ula 1lan bu sonucun derece mahkemelerinin bir yargilama stirecinde feri mtidahil tarafmdan hangi usul i lemlerinin hangi ko ullarda ger9ekle tirilebilecegiyle ilgili hukuk kurallanna ili kin mtidahil lehine olabilecek yorum ve takdir yetkileri tizerinde daralt1c1 bir etkisinin bulunmad1g1 belirtilmelidir (Benzer yondeki degerlendirme i9in bkz. Akdeniz jn aat ve Egitim Hizmetleri A.$., 64). 41. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun Anayasa'nm 36. maddesinde gtivence altma alman mahkemeye eri im hakkma yonelik bir ihlalin bulunmad1g1 a91k oldugundan ba vurunun a91k9a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. Celal Mtimtaz AKINCI ve R1dvan GULE ;:: bu gorti e katilmam1 lardu. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Mahkemeye eri im hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm a91k9a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, Celal Mtimtaz Akmc1 ve R1dvan Gtile9'in kar 1 oyu ve OY ;::OKLUGUYLA B. Yarg1lama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 12/9/2018 tarihinde karar verildi. Dye Ba kan Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Dye Muammer TOPAL Dye R1dvan GULE ;:: Dye RecaiAKYEL 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10572 : 12/9/2018 KAR I OY GEREK ;ESi 1. Ba vurucu Sirket, bireysel ba vuruya dayanak davada verilen karardan kendi hak ve menfaatlerinin dogrudan etkilendigini, bu sebeple davaya miidahil olarak kabul edildiklerini, ilk derece mahkemesinde aleyhlerine karar verildigini ve soz konusu karann temyizde onand1g1m, bu sathalardaki hukuka aykmhklann ortadan kaldmlmas1 i9in karar diizeltme yoluna gitmek istediklerini ancak miidahilin tek ba ma kanun yollanna ba vuru hakk1 bulunmamas1 gerek9esiyle taleplerinin reddedilmesinin savunma hakkm1 k1s1tlad1gm1 ve Adil Yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri siirmektedir. 2. Anayasa'nm 36. maddesinin birinci fikrasmda, herkesin yarg1 mercileri oniinde davac1 veya davah olarak iddiada bulunma ve savunma hakkma sahip oldugu belirtilmi tir. Dolay1s1yla mahkemeye eri im hakk1, Anayasa'nm 36. maddesinde giivence altma alman hak arama ozgiirliigiiniin bir unsurudur. Diger yandan Anayasa'nm 36. maddesine adil yarg1lanma ibaresinin eklenmesine ili kin gerek9ede , Tiirkiye'nin taraf oldugu uluslararas1 sozle melerce de giivence altma alman adil yarg1lanma hakkmm madde metnine dahil edildigi vurgulanm1 tir. Sozle meyi yorumlayan AiHM, Sozle me'nin 6. maddesinin (1) numarah f1krasmm mahkemeye eri im hakkm1 i9erdigini belirtmektedir (Ozbakim Ozel Saghk Hiz. in . Tur. San. ve Tic. Ltd. $ti., B. No: 2014/13156, 20/4/2017, 34). 3. Mahkemeye eri im hakk1 bir uyu mazhg1 mahkeme oniine ta 1yabilmek ve uyu mazhgm etkili bir ekilde karara baglanmasm1 isteyebilmek anlamma gelmektedir (Ozkan Sen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 52). Anayasa'nm 36. maddesinde guvence altma alman hak arama ozgiirliigii, bir temel hak olmanm yanmda diger temel hak ve ozgurluklerden gereken ekilde yararlamlmasm1 ve bunlann korunmasm1 saglayan en etkili giivencelerden biridir. Bu bakimdan davanm bir mahkeme tarafmdan gorulebilmesi ve ki inin adil yarg1lanma hakk1 kapsamma giren giivencelerden faydalanabilmesi i9in ilk olarak ki iye iddialanm ortaya koyma imkanmm tanmmas1 gerekir. Diger bir ifadeyle dava yoksa adil yarg1lanma hakkmm saglad1g1 guvencelerden yararlanmak mumkun olmaz (Mohammed Aynosah, B. No: 2013/8896, 23/2/2016, 33). 4. Adil yarg1lanma hakk1 bir mahkeme karanna kar 1 iist yarg1 yollanna ba vurabilmeyi giivence altma almamakla birlikte gerek su9 isnadma bagh yarg1lamalarda gerekse medeni hak ve yiikiimluluklere ili kin yargilamalarda istinaf veya temyiz gibi kanun yollanna ba vurma imkam tanmm1 ise bu kanun yollan yonunden de adil yargilanma hakk1 kapsammdaki giivencelerin saglanmas1 gerekir (Hasan i ten, B. No: 2015/1950, 22/2/2018, 37). Bu baglamda mahkemeye eri im hakk1, ilk derece mahkemesine dava a9ma hakkmm yam s1ra ki ilere itiraz; istinaf veya temyiz gibi kanun yollanna ba vurma imkam tamnm1 ise amlan yollara ba vurma hakkm1 da i9erir (Ali Ath, B. No: 2013/500, 20/3/2014, 49). 5. Bireylere menfaatlerini etkileyen i lemlere kar 1 dava a9abilmelerinin yam s1ra ii9iincii ah1slarca a91lm1 ve dogrudan taraf olmad1klan ancak sonucu itibanyla menfaatlerini etkileyen bir davada iddia ve savunmalanm dile getirebilmeleri amac1yla davaya katilma olanagmm saglanmas1 da mahkemeye eri im hakk1 kapsammda degerlendirilmesi gereken giivencelerden biridir. Bu itibarla bir davanm sonucundan menfaati etkilenecek olan ki ilerin bu yarg1lama hakkmda bilgi sahibi olabilmelerine, uyu mazhgm 9oziimii i9in gerekli ve sonuca etkili oldugunu dii iindiikleri hususlarda a91klamada bulunabilmelerine , iddialanm ispata yonelik delil sunabilmelerine imkan saglanmas1 gerekir. 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10572 : 12/9/2018 Bu husus aym zamanda yarg1 mercilerinin tum verileri dikkate ahp degerlendirme yaptiktan sonra gerek9eli karar vermesini saglayacagmdan silahlann e itligi ve 9eli meli yarg1lama ilkesi ile de ilgilidir. Nitekim 6100 say1h Kanun'un 27. maddesinde , mahkemeye eri im hakkmm guvenceleriyle ortii tir nitelikte bir duzenleme getirilerek davanm taraflannm yam sira mudahiller ve yargilamanm diger ilgililerinin de kendi haklan ile baglantih olarak hukuki dinlenilme hakkma sahip olduklan belirtilmi tir. Dolay1s1yla mahkeme; davanm taraflanna, mudahillere, yarg1lamanm diger ilgililerine savunma hakkm1 kullanma imkam vermeden davanm esas1yla ilgili degerlendirme yapamayacaktir (Yusuf Bilin, B. No: 2014/14498, 26/12/2017, 44; benzer yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Mehmet Ali Bedir ve Tevfik Gunay, B. No: 2013/4073, 21/1/2016, 35). 6. Hukuk sisteminde bireye dogrudan taraf olmad1g1 ancak hak ve menfaatlerini etkileyen bir davada iddia ve savunmalanm one surebilmesine imkan saglayacak nitelikte bir mekanizmanm bulunmas1 ve bu mekanizmanm etkin bir ekilde i lemesi adil yargilanma hakkmm guvencelerinden biri olarak kabul edilmelidir. Nitekim Turk hukuk sisteminde de bu ama9la feri mudahillik sistemi getirilmi , u9uncu ki inin davay1 kazanmasmda hukuki yaran bulunan taraf yanmda ve ona yard1mc1 olmak amac1yla tahkikat sona erinceye kadar feri mudahil olarak davada yer alabilecegi kurala baglanm1 tir. idarenin i lem ve eylemlerinin hukuka uygunluk denetiminin yap1ld1g1 idari yarg1da gorulmekte olan davalar yonunden de uyu mazhk konusu uzerinde hak iddia eden ya da davanm taraflanndan birinin davay1 kazanmasmda hukuki yaran bulunan u9uncu ki ilerin davaya sadece eklen degil etkili bir ekilde katihmmm saglanmas1, adil yarg1lanma hakkmm guvencelerinin saglanabilmesi i9in onemli bir muessesedir (Yusuf Bilin, 59). 7. Bireysel ba vuruya konu olayda, ba vurucu Sirketin yuklenici s1fatiyla altmdan dogal gaz boru hattl ge9irilmesi i ini ustlendigi otoyolun 9okmesi nedeniyle olu an zarann uyu mazhk konusu edildigi bir idari dava soz konusudur. KGM ve BOTAS'a kar 1 a9ilan bu davada 9okmenin meydana geldigi s1rada otoyoldan arac1yla ge9mekte olan bir ah1s, aracmm 9okme sonucu olu an 9ukura du mesi nedeniyle yaralanmasmdan dogan maddi ve manevi zarannm tazminini istemi tir. Y apilan yarg1lama sonucunda 9okmenin boru hattl ge9irilmesi i iyle baglant1h olarak ger9ekle tiginin kabul edildigi ve zarann meydana gelmesinde kontrol, gozetim ve denetim gorevini geregi gibi yerine getirmeyen davah idarelerin hizmet kusuru bulundugu sonucuna vanlarak davac1 lehine tazminata hukmedildigi anla 1lmaktadir. Belirtilen hukmun davah idarelerle arasmdaki rucu ili kisi yonunden ba vurucu Sirket uzerinde de dogrudan etki ve sonu9lar gosterecegi hususunda uphe bulunmamaktadir . Nitekim ba vurucu Sirketin sonucundan dogrudan etkilenecegi a91k olan soz konusu davanm ilk derece yarg1lamas1 a amasmda davaya davah idareler yanmda katilma talebinde bulundugu ve bu talebinin Mahkemece kabul edildigi gorulmektedir. Dolay1s1yla ba vurucu Sirketin davaya katihmmm saglanmas1yla ilgili gtivencelerden yararland1g1 hususunda bir tereddut bulunmay1p esasen somut ba vuruda bu yonde bir iddia da ileri surulmemi tir. 8. Dava sonucunda ba vurucu Sirketin davaya yanmda katild1g1 davah tarafm aleyhine hukum kurulmu ve amlan idareler tazminle yukumlu kilmm1 tlf . Davahlardan KGM karan temyiz etmi ancak Dam tay karan onam1 tlf . Davahlar karar duzeltme yoluna ba vurmam1 , ba vurucu Sirket karar duzeltme yoluna gitmi tir. Ancak ba vurucunun bu talebi, as1l taraf olmaks1zm mudahilin tek ba ma karar duzeltme yoluna ba vuramayacag1 gerek9esiyle incelenmeksizin reddedilmi tir. 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10572 : 12/9/2018 9. Ba vurucu Sirket, karar duzeltme isteminin asil tarafmm soz konusu kanun yoluna muracaat etmemesi nedeniyle incelenmeksizin reddedilmi olmasmdan ikayet etmektedir. Yarg1 tarafmdan verilen karar davanm as1l tarafi yonunden nas1l baglay1c1 ise feri mudahil yonunden de aym ekilde baglay1c1dir . Ba vurucu , karar duzeltme a amasmda , kendisi a91smdan hakh oldugu hususlan (iddia ve savunmalanm) ileri suremeden kesinle mi bir karardan, karann icra ve infaz1 sirasmda dogrudan etkilenecektir. Bu yuzden davanm as1l tarafmm sahip oldugu haklara feri mudahilin de aynen sahip olmas1 gerekir. Aksi durum mahkemenin ; davanm taraflanna, mudahillere , yarg1lamanm diger ilgililerine savunma hakkm1 kullanma imkam vermeden davanm esas1yla ilgili degerlendirme yapmasma neden olacaktir (Yusuf Bilin, B. No: 2014/14498, 26/12/2017, 44; benzer yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Mehmet Ali Bedir ve Tevfik Gunay, B. No: 2013/4073, 21/1/2016, 35). 10. Davamn mahkeme tarafmdan gorulmesi esnasmda adil yarg1lanma hakk1 kapsamma giren guvencelerden faydalamlabilmesi i9in taraflara iddia ve savunmalanm ortaya koyma imkanmm tanmmas1 gerekir. Feri mudahile "as1l tarafm talebi olmadan senin karar duzeltme talep hakkm yok" demek kendisini adil yargilanma hakk1 kapsammda dinlenilme ve dolay1s1yla mahkeme eri im hakkmdan mahrum eder. Feri mudahile bu hakk1 tammak davanm uzamasma neden olmaktadir denilebilir. Fakat feri mudahilin bu hakk1 kullanmas1 karann icrasm1 durduracak bir etkiye sahip olmad1gmdan bu goru e hak vermek mumkun olamamaktad1r. Ote yandan feri mudahilin hakkm1 kullanmas1 sonucu kararda duzeltilmesi gereken bir husus oldugu fark edilir ve duzeltilir ise, feri mudahile tanmacak bu hak karann duzeltilmesine vesile olacagmdan sonu9ta hakk1 olan hak verilmi ve adaletin tecellisi saglanm1 olacak, hakkm kullamlamamas1 halinde ise adalete eri ememe , guvenmeme ve tatminsizlik duygusu gibi sorunlann dogmas1 soz konusu olabilecektir. 11. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun sonucundan dogrudan etkilenecegi kararla ilgili karar duzeltme hakkm1 kullanamamasm1 , Anayasa'nm 36. maddesinde guvence altma alman mahkemeye eri im hakkmm ihlali niteliginde gordugumuzden 9ogunlugun aksi yondeki goru une katilamad1k. -Oye Celal Mumtaz AKINCI -Oye R1dvan GULE ;:: 11