Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-142 Karar Sayısı : 08-47/663-257 Karar Tarihi : 24.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE 10 B. RAPORTÖR : Hale SAĞLAM C. ŞİKAYET EDEN : Seger Ses ve Elektrikli Gereçler Sanayi A.Ş. Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi Mustafa Karaer Cd. No:24 16369 Bursa D.ŞİKAYET EDİLEN: Birtaş Otomotiv San
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-142 Karar Sayısı : 08-47/663-257 Karar Tarihi : 24.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE 10 B. RAPORTÖR : Hale SAĞLAM C. ŞİKAYET EDEN : Seger Ses ve Elektrikli Gereçler Sanayi A.Ş. Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi Mustafa Karaer Cd. No:24 16369 Bursa D.ŞİKAYET EDİLEN: Birtaş Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. Yeni Çamlıca Mh. Yedpa Ticaret Merkezi E Cd. No:150 Ümraniye/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Birtaş Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Birtaş) ve bayilerinin elektrikli korna piyasasına hakim olabilmek için teşebbüs birliğ i oluşturdukları ve rakiplerini pazar dışına itmek için maliyetin altında satış 20 yaptıkları iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçe sinde, elektrikli korna piyasasında faaliyet gösteren Birtaş ın organizasyonu ile anılan şirket ve 30 şirket ortağının elektrikli korna piyasasına hakim olabilmek için teşebbüs birliği oluşturdukları ve rakiplerini pazar dışına itmek için maliyetin altında satış yaptıkları iddia edilmektedir. Şikayette yer verilen diğer hususlar ise: - Birtaş ın internet sitesinde bayi lerimiz kısmında ilan olunan otuz adet şirket ve şahıs işletmesinin, Birtaş a ortak olan kişilere veya yakınlarına ait olduğu, dolayısıyla Birtaş ve bu işletmeler arasında organik bir bağ olduğu ve bu durumun söz konusu teşebbüslerin birlikte hareket etti klerinin açık bir göstergesi niteliğinde olduğu, 30 - Anılan teşebbüs birliğinin, E tip onay işareti bulunması gereken kornalara CE işareti koyarak tüketiciyi yanılttığı, böylece E tip onay belgesiz kornalar piyasaya sürdüğü, - Sattığı teknik mevzuata uymadan standartsız kornalar sayesinde maliyet avantajı sağladığı; böylece maliyetin altında satış yapabildiği ve bu yolla rakiplerini pazar dışına itmeye çalıştığı, şeklindedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.6.2008 tarih, 3875 sayı ile giren başvuru üz erine düzenlenen 18.7.2008 tarih, 2008 -4-142/İİ-08-HS sayılı İlk İnceleme 08-47/663 -257 2Raporu , aynı tarih, REK.0.08.00.00 -110/209 sayılı Başkanlık Önergesi ile 0 8-47 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40 H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, şikâye t konusu iddialara ilişkin olarak , 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı görüş üne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı İlgili ürün pazarı , iddia konusu uygulamadan etkilenmesi muhtemel pazar olan elektrikli sesli ikaz cihazları (elektrikli korna) pazarı olarak belirlenmiştir . I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde , ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti 50 Sınırl arı olarak tespit edilmiştir. I.2. Değerlendirme Şikayet konusu eylemlerden ilki Birtaş ın 4054 sayılı Kanun a aykırı bir şekilde teşebbüs birliği oluştur ması ve bu şekilde pazarda hakim duruma gel mesine ilişkindir. 4054 sayılı Kanun kapsamında bir eyle min ihlal niteliği taşıması için öncelikle o eylemi gerçekleştirenin teşebbüs veya teşebbüs birliği hüviyetinde olması gerekmektedir. Bu çerçevede öncelikle Birtaş ın teşebbüs veya teşebbüs birliği olup olmadığı değerlendiril miştir. 4054 sayılı Kanun un T anımlar başlıklı 3 . maddesinde teşebbüs birliği Teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel 60 kişiliği olmayan her türlü birlikler olarak tanımlanmıştır. Kanun un lafzından tüzel kişiliği olsun ya da olmasın bel irli bir amaca hizmet etmek için kurulan birliklerin teşebbüs birliği kabul edildiği anlaşılmaktadır. Teşebbüs birliklerinin belirlenmesinde önemli bir başka unsur ise oluşturulan birliğin süreklilik arz eden bir yapıda olmasıdır. Özetle teşebbüs birliği b elirli bir amaç için süreklilik arz eden bir yapıda bir araya gelen; tüzel kişiliği olsun yahut olmasın her türlü birliktir. Bu bağlamda Tür kiye Odalar ve Borsalar Birliği , Türkiye Barolar Birliği gibi meslek odalarının yanı sıra, Türkiye Futbol Federasyon u da teşebbüs birliği olarak kabul edilmektedir. Kanun un lafzından hareketle ve edinilen bilgiler doğrultusunda şikayet konusu Birtaş ın bir teşebbüs birliği şeklinde yapılanmadığı değerlendirilmiştir. Bununla 70 birlikte ekonomik faaliyetlerde bulunan Birtaş ın teşebbüs niteliğinde şüphe bulunmamaktadır. Dolayısıyla şikayet konusu eylemlerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Başvuruda Birtaş ın Çin den ithal ettiği standar dı olmayan ve düşük kaliteli kornalar sayesinde maliyet avantajı sağladığı; böylece maliyetin altında satış yapabildiği ve bu yolla raki plerini pazar dışına itmeye çalıştığı, söz konusu faaliyetlerin Birtaş ın hakim durumda bulunması nedeniyle rekabet ihlali oluşturduğu iddia edilmiştir. 08-47/663 -257 34054 sayılı Kanun da , hakim durum Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak 80 tanımlanmıştır. Hakim durumda bulunmak teşebbüslere birtakım sorumluluklar yüklemektedir. Pazardaki diğer teşebbüslerin yapmaları durumunda ihlal olmayan bazı davranışlar, hakim durumdaki bir teşebbüs tarafından yapıldığında ihlal olarak değerlendirilebilmektedir. Yıkıcı fiyat da bu davranışlar arasında sayılmaktadır. Ancak, başvuruda yer verilen yıkıcı fiyat iddiasının de ğerlendirilmesine geçilmeden önce teşebbüsün gerçekten hakim durumda olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Hakim durumun en önemli göstergesi ilgili ürün pazarındaki pazar payıdır. Yüksek pazar payları hakim durumun varlığını ispatlamaya tek b aşına yeterli olmamakla birlikte, bu yönde önemli bir gösterge olarak kabul edilmektedir. Yüksek pazar payı ile 90 kastedilen %60 ve üzeri iken, bu oranın altındaki paya sahip bir teşebbüsün de (pazara girişte engeller varsa, rakiplerinin pazar payları düşüks e, dikey entegrasyonunu sağlamışsa ve ürettiği ürün veya ürünlere müşteri bağımlılığı yüksek ise) hakim durumda kabul edilmesi mümkündür. Tersi bir biçimde yüksek pazar payı olan bir teşebbüsün de pazara girişin kolay olduğu müşteri bağımlılığının olmadığı hallerde hakim durumda kabul edilmesi mümkün olmayacaktır. Şikayet dilekçesinde Birtaş ın korna markası olan Beta nın pazar payının % ( ) olduğu ifade edilmiştir. Aynı dilekçede şikayetçi Seger in Türkiye deki korna satışındaki payının ana sanayide % ( ) yedek parçada % ( ) olduğu bilgisine yer verilmiştir. Buna göre, p azarda lider konumunda bile olmayan Birtaş ın % ( ) 100 oranındaki pazar payı hakim durum için yeterli değildir. Zira, pazar payının şikayetçiye oranla düşüklüğünün yanı sıra, pazara giriş te ciddi e ngeller yoktur ve pazarda yasal mevzuata uygun üretim yapan Fiamm Klakson, Bosch gibi önemli markaların yanında düşük kalite ve fiyatla üretim ve satış yapa n teşebbüsler de bulunmaktadır. Öte yandan, yıkıcı fiyat bir teşebbüsün fiili ve potansiyel rakipler ini fiyat indirimi yoluyla pazar dışına itmek veya piyasaya giriş teşebbüslerini caydırmak suretiyle pazar gücü elde ettiği bir stratejidir. Yani, yıkıcı fiyat uygulaması esas olarak, rakipleri güç duruma sokmayı amaçlayan bir fiyat indirimiyle ortaya çıkm aktadır. Fiyatın yıkıcı karakterde sayılabilmesi içinse makul olamayacak derecede düşük olması (maliyetin 110 altında olması) genel kabul görmektedir. Raportörlerin şikayetçi teşebbüs yetkilisiyle yaptıkları telefon görüşmesinde Birtaş ın Çin den düşük kalited e standartsız korna getirdiği ve bu nedenle rakiplerinden düşük fiyat vererek standartlara uygun üretim yapanları zor durumda bıraktığı ifade edilmiştir. Birtaş ın Çin mallarının ithalatını yaptığı Birtaş satış sorumlusu tarafından da doğrulanmıştır. Edini len bilgiler ışığında, Birtaş ın düşük fiyatla satış yapması maliyet yönünden avantajlı Çin ürünlerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, Birtaş hakim durumda olsaydı dahi yaptığı satışların yıkıcı fiyat olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığ ı kanaatine varılmıştır. Son olarak, Birtaş ın E tip onay işareti bulunması gereken kornalara CE işareti 120 koyarak E tip onay belgesiz kornalar piyasaya sürdüğü ve böylece tüketiciyi yanılttığı iddiasının ise 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı değerlendir ilmiştir. 08-47/663 -257 4 J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; başvuru konusu iddialara ilişkin olarak , 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.