TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR TURGAY GÖKKOYUN BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numarası: 2018/10156) Karar Tarihi: 18/11/2020 Başvuru Numarası : 2018/10156 Karar Tarihi : 18/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Tuğba TUNA IŞIK Başvurucu : Turgay GÖKKOYUN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yargılama devam ederken kamu görevinden ihraç edilme sebebiyle davanın konusunun kalmadı
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR TURGAY GÖKKOYUN BAŞVURUSU (2) (Başvuru Numarası: 2018/10156) Karar Tarihi: 18/11/2020 Başvuru Numarası : 2018/10156 Karar Tarihi : 18/11/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNYusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTEŞ Raportör : Tuğba TUNA IŞIK Başvurucu : Turgay GÖKKOYUN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, yargılama devam ederken kamu görevinden ihraç edilme sebebiyle davanın konusunun kalmadığından bahisle uyuşmazlığın esasına yö nelik talebin karara bağlanmaması nedeniyle karar hakkının; aleyhe yargılama giderle rine hükmedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ2. Başvuru 16/4/2018 tarihinde yapılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu, emniyet amiri olarak görev yaptığı dönemde 4. sını f emniyet müdürlüğü rütbesine terfi için girmiş olduğu yazılı sınavdan 70 puan almasına rağmen sözlü sınavda 45 puan verilmesi sonucunda başarısız sayılmıştır. 7. Başvurucu, başarısız sayılması işleminin iptali talebiyle Mar din İdare Mahkemesinde dava açmıştır. Mardin İdare Mahkemesi 13/10/2015 t arihinde dava konus u işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar vermiştir. Başvuru Numarası : 2018/10156 Karar Tarihi : 18/11/2020 38. Yürütmenin durdurulması kararı üzerine yeniden sözlü sınava g iren başvurucuya 20 puan verilmiş ve başvurucu ikinci kez başarısız sayılmıştır. 9. Başvurucu söz konusu başarısız sayılmaya ilişkin işlemin ipta li talebiyle Kırıkkale İdare Mahkemesinde (Mahkeme) dava açmıştır. Mahkeme 1 7/2/2017 tarihinde karar verilmesine yer olmadığı kararı vermiştir. Karar gerekçes inde; başvurucunun dav a tarihinden sonra 17/8/2016 tarihli ve 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kamu görevinden çıkarıldığı gerekçesiyle davanın konusunun kalmadığını belirtmiş, başvurucu lehine 185,80 TL yargılama gideri ve 990 TL avukatlık ücretine hükmetmiştir. 10. Davalı Emniyet Genel Müdürlüğü (İdare) mahkeme kararına karş ı yargılama giderleri ve vekâlet ücreti bakımından Ankara Bölge İdare Mahke mesi 3. İdare Dava Dairesine (Bölge İdare Mahkemesi) istinaf talebinde bulunmuştur . Bölge İdare Mahkemesi, istinaf başvurusunun kabulü ile 185,80 TL yargılama giderinin b aşvurucu üzerinde bırakılmasına; 990 TL vekâlet ücretinin ve 39 TL yargılama gide rinin başvurucudan alınara k davalı İdareye verilmesine kesin olmak üzere karar vermiştir. 11. Nihai karar 21/3/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiş, başvurucu 16/4/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE12. Mahkemenin 18/11/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yardım Talebi Yönünden 13. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılayaca k geliri olmadığını beyan ederek adli yardım talebinde bulunmuştur. 14. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ö lçüde güçleştirmeksizi n yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan ba şvurucunun açıkç a dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Karar Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia1. Başvurucunun İddiaları 15. Başvurucu, görevden çıkarma işleminin kesin nitelikte olmadı ğından Mahkeme tarafından verilen kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek An ayasa'nın 38. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme 16. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hu kuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsi fini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Başvurucunun idari işlemin iptali talebiyle açtığı davanın kamu görevinden ihraç edilmesi gerekçe gösterilerek esa sının incelenmeksizin Başvuru Numarası : 2018/10156 Karar Tarihi : 18/11/2020 4reddedilmemesi gerektiğine ilişkin iddiasının adil yargılanma h akkının güvencelerinden biri olan karar hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendiril miştir. 17. Başvurucunun rütbe terfi sınavında başarısız sayılmasına ili şkin işlemin iptali talebiyle açtığı davada Mahkeme tarafından başvurucunun kamu gö revinden ihraç olduğu gerekçesiyle dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına kar ar verilmiştir. 18. Başvurucunun davanın esasının incelenmemesine yönelik mahkem e kararına karşı istinaf başvurusu yaptığına ilişkin bir beyanı bulunmamak tadır. Dosya kapsamından istinaf incelemesinin davalı İdarenin başvurusu üzerine gerçekl eştiği ve sadece yargılam a giderleri ile sınırlı olarak bir inceleme yapıldığı görülmekted ir. Başvurucunun bireysel başvuru formunda karar hakkına yönelik şikâyetlerini öncelikle istinaf aşamasında ileri sürmesi gerekirken bu yolu kullanmadan şikâyetini doğrudan bire ysel başvuruya konu ettiği tespit edilmiştir. 19. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa Mah kemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının t üketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini öncelikle ve sü resinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak iletmesi, bu konuda sah ip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması, bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir ( İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, 17). 20. Somut olayda başvurucunun hukuk sisteminde mevcut idari ve y argısal yolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır. 21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. C. Mahkemeye Erişim Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddiaları 22. Başvurucu, davanın konusuz kalmasında kendisinin bir kusurun un bulunmaması sebebiyle yargılama giderlerinin aleyhine hükmedilmemesi gerekt iğini belirterek anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hu kuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsi fini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , 16). Başvurucunun yargılama giderlerinin aleyhe yükletilmes ine ilişkin şikâyetinin adil yargılanma hakkının güvencelerinden biri olan mahkemeye er işim hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. 24. Başvurucunun ileri sürdüğü ihlal iddialarının niteliği nazar a alınarak başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerinden olan anayasal ve kişisel önemden yoksun olma kriteri yönünden incelenmesi gerekir. Başvuru Numarası : 2018/10156 Karar Tarihi : 18/11/2020 525. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 48. maddesinin (2) numaralı fıkrasın da anayasal açıdan önem taşımayan ve başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı başvurul arın esastan incelenmeksizin reddedilebileceği hüküm altına alınmıştır. 26. Anılan hükümle anayasal ve kişisel önemden yoksun başvurular ın esasta n incelenmemesine imkân tanıyan ek bir kabul edilebilirlik kriter i getirilmiştir. Dolayısıyla diğer tüm kabul edilebilirlik kriterlerini taşısa hatta esas ha kkında incelemeye geçildiğinde ihlal kararı verilebilecek nitelikte olsa bile 6216 sayılı Kanu n'da belirtilen nitelikteki bir başvuru kabul edilemez bulunabilecektir ( K.V. [GK], B. No: 2014/2293, 1/12/2016, 55). 27. 6216 sayılı Kanun'da anayasal ve kişisel önemden yoksun başv uruların kabul edilemez bulunabilmesi için iki koşul öngörülmüştür. Anayasal önem olarak adlandırılabilecek olan birinci koşul başvurunun Anayasa n ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi aç ısından önem ta şımamas ı, kişisel önem olarak adlandırılabilecek olan ikinci koşul ise başvurucunun önemli bir zarara uğramamas ıdır (K.V. 57). 28. Anayasa hükümlerinin yorumlanması açısından önem taşıma unsu runun başta Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru yoluyla daha önce yorumla madığı meseleleri kapsadığında kuşku bulunmamaktadır. Bununla birlikte Anayasa Ma hkemesi, bir meseleyle ilgili olarak daha önce Anayasa nın ilgili hükümlerini yorumlam ış olsa bile değişe n durumları dikkate alarak yeniden yorumlama ihtiyacı duyabilir. Bu durumda da o meseleye ilişkin başvurunun anayasal öneminin bulunduğunu kabul etmek ge rekir ( K.V., 63). 29. Anayasa nın uygulanması açısından önem taşıma unsurunda ise Anayasa hükümlerinin uygulanması açısından başvurunun önem taşıdığının söylenebilmesi için kam u makamları ve derece mahkemelerinin belli bir meseleye ilişkin u ygulamalarının Anayasa Mahkemesi yorumlarından farklı olması ve bu farklılığın da önem li olması gerekir ( K.V., 64). 30. Kişisel önemin bulunmaması koşulu ise -başvurucunun içinde b ulunduğu koşullar da dâhil olmak üzere- her olayın kendine özgü koşullar ı dikkate alınarak ve objekti f verilerden hareket edilerek Anayasa Mahkemesi tarafından değerl endirilir ( K.V., 66, 67). 31. Anayasa Mahkemesi, önüne gelen iddialara ilişkin birçok başv uruda mahkemeye erişim hakkının kapsam ve içeriğini belirlemiştir ( Mürsel Malkoç [GK], B. No: 2013/9466, 27/10/2015, 27; Özkan Şen, B. No: 2012/791, 7/11/2013, 52; Serkan Acar , B. No: 2013/1613, 2/10/2013, 38, 39). 32. Buna göre Anayasa Mahkemesinin sıklıkla uygulanmış açık bir içtihadının bulunduğu mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin ba şvurunun genel bir soruna işaret etmediği gibi Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması ve ya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından da önem taşıd ığının ortaya konulamadığı sonucuna varılmıştır. 33. Açıklanan gerekçelerle anayasal ve kişisel önemden yoksun ol duğu anlaşılan başvurunun diğer kabul edilebilirlik şartları yönünden incelenm eksizin kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numarası : 2018/10156 Karar Tarihi : 18/11/2020 6V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Adli yardım talebinin KABULÜNE, B. 1. Karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollar ının tüketilmemesi nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, 2. Mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın anayasa l önemden yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nu n 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 18/11/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE kara r verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selaha ddin MENTEŞ