Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D4/1/O.G. -00/5 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : 00 -48/506 -274 Karar Tarihi : 5.12.2000 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU, Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER B- RAPORTÖRLER : Oğuzkan GÜZEL, Mehmet ÖZDEN C- BAŞVURUDA BULUNAN : Temsa Termoteknik San. ve T
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D4/1/O.G. -00/5 (Menfi Tespit/Muafiyet) Karar Sayısı : 00 -48/506 -274 Karar Tarihi : 5.12.2000 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU, Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER B- RAPORTÖRLER : Oğuzkan GÜZEL, Mehmet ÖZDEN C- BAŞVURUDA BULUNAN : Temsa Termoteknik San. ve Tic. A.Ş. Vekili: Av. Mustafa HAKKANİ Temsa A.Ş. Mersin Yolu Üzeri ADANA D- TARAFLAR : - Temsa Termoteknik San. ve Tic.A.Ş. Yakacık, Ankara asfaltı, Yanyol, No:25 81450 Kartal -İSTANBUL - Hafif ticar i araçlar yetkili satıcıları E- DOSYA KONUSU: Temsa Termoteknik San. ve Tic.A.Ş. (Temsa) Otomotiv Grubu ile hafif ticari araçlar yetkili satıcıları arasında akdedilen Yetkili Satıcı Anlaşması na menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet tanınması tale bi. F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 4.6.1998 tarih, 1555 sayı ile giren başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4, 5 ve 8. maddeleri uyarınca düzenlenen 30.5.2000 tarih, D4/1/O.G. -00/2 sayılı Rapor Başkanlığa intikal ettirilmiş, ancak 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ'inde yapılan değişiklik nedeniyle yeniden rapor düzenlenmesine ihtiyaç duyulmuştur. Bu çerçevede hazırlanan 11.10.2000 tarih, D4/1/O.G. -00/5 sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu 30.11.2000 tarih, REK.0.08.00.00/61 sayılı Başkanlık önergesi ile 00 -48 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine aykırı hükümler taşıması nedeniyle menfi tespit belgesi verilmesi mümkün olmayan bildirim konusu anlaşmanın, 2, 10 ve 28. maddelerinde düzenlenen hükümlerin kaldırılması halinde 1998/3 sayılı Tebliğ kapsamında anılan Kanun'un 4. maddesinin uygulanmasından muaf tutulabileceği; beli rtilen düzeltmelerin yapılmaması halinde Kanun un 40. maddesi (00-48/506 -274) 2gereğince işlem yapılacağı; anlaşmanın 8. ve 16. maddelerinde yetkilici satıcılara getirilen, talimatlara uyma zorunluluğu ve satış şartlarının Temsa tarafından değiştirilebileceğine ilişkin hük ümlere dayanılarak yapılması muhtemel düzenlemelerin rekabet mevzuatı çerçevesinde olması gerektiği; bu konuda ortaya çıkabilecek tereddütlerin varlığı halinde Kurumumuza bildirimde bulunulabileceği hususlarının taraflara tebliğinin uygun olacağı düşünülme ktedir. H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME Temsa nın Kurumumuza yaptığı başvuruda; adı geçen şirketin dağıtımını yaptığı araçları, dağıtım ve servis anlaşmaları akdettiği yetkili satıcıları vasıtasıyla piyasaya arz ettiği, bu nedenle bildirim konusu yetkili s atıcılık sözleşmelerinin Kurumumuzca çıkarılan 1998/3 sayılı Tebliğ hükümlerine göre 4.5.1998 tarihi itibariyle yeniden düzenlendiği; fakat düzenlemenin yeni olması ve örnek teşkil edecek uygulamaların olmaması hasebiyle sözleşme değişikliklerinin Kurumun incelemesine sunulduğu ve Menfi Tespit Belgesi verilmesi için başvuruda bulunulduğu ifade edilmektedir. Başvuru formunda ayrıca Rekabet Kurulu bu başvuruyu reddederse, başvurunun muafiyet bildirimi olarak değerlendirilmesi konusunda istemleri olduğu belirt ilmektedir. Söz konusu başvuruda, anlaşmanın 1998/3 sayılı Tebliğ hükümlerine göre yeniden düzenlendiğinin ve bu çerçevede Menfi Tespit Belgesi talep edildiğinin ifade edildiği görülmektedir. 4054 sayılı Kanun un 8. maddesinde Menfi Tespit Belgesi verileb ilmesi için, bildirilen anlaşmanın Kanun un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmaması gerektiği düzenlenmiştir. Grup muafiyeti tebliğlerine uygunluğu kabul edilen anlaşmalar ise anılan Kanun un 4. maddesine aykırı hükümler taşımakla birlikte, bu hükümleri Kan un'un 5. maddesi uyarınca 4. maddenin uygulanmasından muaf tutulmaktadır. Bu çerçevede, muafiyet tebliğlerinden birisine uygun şekilde düzenlenmiş bir anlaşmaya, Kanun un 4. maddesine aykırı hükümler taşıması nedeniyle, Menfi Tespit Belgesi verilmesi mümkü n değildir. Başvuru konusu anlaşmanın içerdiği hükümler itibariyle motorlu taşıt dağıtım ve servis anlaşması olduğu görülmektedir. Bu nedenle anlaşma hükümleri 1998/3 sayılı Tebliğ çerçevesinde incelenmiş ve aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir: Anlaşm anın bayi tayini başlıklı 2. maddesinin (b) bendinde aynen; TEMSA, gerekli gördüğü hallerde, satış bölgesi dahilinde müşterilere doğrudan ya da Yetkili Satıcı olmayan bir üçüncü şahıs vasıtasıyla ürünlerini satmaya yetkilidir. hükmü bulunmaktadır. Bu şekildeki bir düzenleme ile, sağlayıcı konumundaki Temsa tarafından satıcının anlaşma bölgesinde doğrudan satış yapılabilmesinin yanı sıra, sağlayıcıya başka satıcılarla çalışma imkanı da tanınmaktadır. 1998/3 sayılı Tebliğ in, Grup Muafiyeti Kapsamı Dışı nda Kalan Koşul ve Yükümlülükler başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, Sağlayıcının, anlaşma ile satıcının anlaşma bölgesinde faaliyet gösteren başka satıcı teşebbüslerle, anlaşma konusu malların dağıtım ve servisi konusunda veya anlaşm a bölgesini değiştirme konusunda anlaşma yapma hakkını saklı tutması (00-48/506 -274) 3muafiyet kapsamı dışında bırakılmıştır. Ayrıca, aynı maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre, bu şekilde bir düzenlemenin bulunması halinde, anlaşmada yer alan rekabeti kısıtlayıcı nitelikt eki tüm diğer hükümler de muafiyetten yararlanamayacaktır. Satış bölgesinin 1 km çaplı bir alan olarak sınırlandırıldığı bir anlaşmada, ayrıca bu şekilde bir hükmün bulunması anlaşmayı muafiyet alabilecek bir dağıtım ve servis anlaşması olmaktan çıkarmakta dır. Anlaşmanın, "Temsa nın Doğrudan Yapacağı Satışlar" başlıklı 10. maddesinde, resmi kurumlara yapılacak toplu satışlar için geçerli olmak üzere, yetkili satıcının bölgesinde Temsa tarafından satış yapılabilmesi hakkının ayrı bir anlaşma yapmak sureti i le anılan teşebbüs adına hareket edecek üçüncü kişiler vasıtası ile kullanılabileceği belirtilmektedir. Madde bir bütün olarak değerlendirildiği takdirde, yetkili satıcı olmayan üçüncü kişiler vasıtası ile yapılacak satışların, temsil veya vekalet şeklinde ki aracılık faaliyetleri ile gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, anılan madde hükmü, sağlayıcının, yetkili satıcının satış bölgesinde üçüncü kişilerle ayrı bir yeniden satış anlaşması yapma hakkını elinde bulundurması olarak değerlendirileme z. Anlaşmanın, "Sözleşmenin Devam Etmeyeceğinin Bildirimi Halinde Uygulanacak Esaslar" başlıklı 28. maddesinde, fesih ihbarının bildirilmesine ve ihbar süresi içerisinde yetkili satıcılık hükümlerinin fiilen uygulanmamasına yönelik hükümler getirildiği, ayrıca sağlayıcı konumundaki Temsa ya sözleşmeyi ihbar süresi dikkate alınmadan sona erdirebilme yetkisinin verildiği belirlenmiştir. Grup Muafiyeti Tebliği ile düzenlenen feshi ihbar süreleri, satıcının sözleşme konusu malların dağıtım ve servisini iyileş tirmek için yapacağı yatırımlar sonucu, kısa süreli bir anlaşma veya kısa bir fesih süresinin etkisiyle sağlayıcıya daha da çok bağımlı olmasının önlenmesini amaçlamaktadır. Bu nedenle feshi ihbar sürelerinin kullanımına engel getirecek bu şekildeki bir dü zenleme, anlaşmayı Grup Muafiyeti Tebliği kapsamı dışına çıkartmaktadır. Anlaşma nın Ürünlerin Alımına İlişkin Diğer Esaslar başlıklı 8. maddesinde getirilen düzenleme ile sağlayıcı ya anlaşma konusu malların yetkili satıcılar tarafından satın alınmas ında uygulanacak esaslara ilişkin olarak geniş yetkiler tanındığı ve mevcut esaslarda her türlü değişiklik yapma yetkisinin verildiği görülmektedir. Talimata Uyma Zorunluluğu başlıklı 16. madde hükmü ise, Temsa nın sözleşmenin uygulanmasında her türlü t alimatı verme yetkisine sahip olduğunu ve kendisince hazırlanacak tüm dökümanların sözleşmenin bir parçası olacağını düzenlemektedir. Mezkur maddelerde sağlayıcıya tanınan sözleşmenin uygulanmasına yönelik düzenleme yapma yetkilerinin, sözü edilen anlaşman ın 41. maddesinde yer verilen; taraflar 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanuna saygılı olacaklardır hükmü de gözönüne alınarak, rekabeti kısıtlayıcı şart ve esaslar getirilmeden kullanılması gerekmektedir. Anlaşmada yer alan diğer hükümlerin i se, 1998/3 sayılı Tebliğ e uygun olduğu belirlenmiştir. Son olarak, grup muafiyeti kapsamı dışında kalan anlaşma bireysel muafiyet açısından değerlendirilmiştir. Bu noktada, anılan Tebliği e uygun olduğu ileri sürülen, ancak, bu Tebliğ ile muafiyet tanına n rekabet sınırlamalarını aşan hükümlere sahip başvuru (00-48/506 -274) 4konusu anlaşmanın bireysel muafiyet de alamayacağı açıktır. Esasen, ilgili Tebliğ in düzenlemeleri, ilişkin oldukları alanlardaki en makul kısıtlamalara işaret etmektedir ve aynı alanlardaki daha kapsa mlı kısıtlamalar, 4054 sayılı Kanun un Muafiyet başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrası (d) bendinde yer alan Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması şartına aykırıdır. Bu nedenle ilgili anlaş malara bireysel muafiyet verilmesi de mümkün değildir. İ- SONUÇ Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında, 1- 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesine aykırı hükümler taşıması nedeniyle Temsa Termo Mekanik Sanayi v e Ticaret A.Ş. Otomotiv Grubu Yetkili Satıcı Anlaşması na menfi tespit belgesi verilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile, 2- Bildirilen anlaşmanın 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti tebliği hükümlerine göre değerle ndirilmesi sonucunda; A- Yetkili Satıcılık Anlaşması nın: a) 2. maddesinin (b) bendinin sözleşmeden çıkarılması ya da aykırılık teşkil etmeyecek şekilde değiştirilmesi gerektiğine OYÇOKLUĞU ile, b) 10. maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerinin sözleşmede yer almasında bir sakınca bulunmadığına OYÇOKLUĞU ile; c) 28. maddesinin sözleşmeden çıkarılmasına OYBİRLİĞİ ile; B- a) Yukarıda belirtilen değişikliklerin yerine getirilmesi ve anlaşmanın düzeltildiğinin Kurul a tevsik edilmesi halinde, ilgili anlaşmanın 199 8/3 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanacağına; b) Anlaşmanın yukarıda belirtildiği şekilde düzeltilmesi için, kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara 45 gün süre verilmesine, c) Aksi takdirde 4054 sayılı Kanun un 56. maddesi uyarınca sö zleşmenin geçersiz olacağının, Kurulumuzca öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine; OYBİRLİĞİ ile; 3- Ayrıca anlaşmanın 8. ve 16. maddelerinde yetkili satıcılara getirilen talimatlara uyma zorunluluğu" ve "satış şartlarının Temsa A.Ş. tarafından değiştirilebileceği hükümlerine dayanılarak yapılacak değişikliklerin, esasen sözleşmenin 41. maddesinde ilk e olarak (00-48/506 -274) 5yer alıyor olmakla birlikte, yürürlükteki rekabet mevzuatı çerçevesinde yapılması gereğinin ve bu konuda tereddütlerin varlığı halinde Kurumumuza bildirimde bulunulabileceğinin taraflara tebliğine OYBİRLİĞİ ile; karar verilmiştir. (00-48/506 -274) 6REKABET KURUMU BAŞKANLIĞI'NA (Muhalefet Şerhi) KARAR TARİHİ VE NO :05.12.2000 tarih ve 00 -48/506 -274 sayılı karar MUHALEFET EDEN ÜYE :Mehmet Zeki Uzun MUHALEFETİN KONUSU :Mezkur tarih ve sayılı Kararına karşı muhalefet nedenlerimizin sunulmasıdır. MUHALEFET NEDENLERİ : Temsa A.Ş. Otomotiv Grubu ile hafif ticari araçlar yetkili satıcıları arasında aktedilen " Yetki li Satıcı Anlaşması " 'nın 10. Maddesinin a,b ve c bendlerinde, Temsa'nın , doğrudan satış yapması düzenlenmekte olup bu hakkının ayrı bir anlaşma yapmak suretiyle Temsa adına hareket edecek bir üçüncü kişiler vasıtasıyla kullanılabileceği belirtilmek tedir. Ayrıca yetkili satıcıların bu şekilde yapılan satışlarda teslimat v.s. yükümlülükleri yerine getirmesi hüküm altına alınmıştır. Maddenin bütün olarak değerlendirilmesinden ; yetkili satıcı olmayan üçüncü kişiler vasıtası ile satış yapıl ması düzenlemesinin temsil veya vekalet şeklindeki aracılık faaliyeti olarak düşünüldüğü, Ancak , getirilen düzenlemeden bu durumun net olarak anlaşılamadığı ve yazılı ifadeden sağlayıcı konumundaki Temsa'nın ye tkili satış bölgelerinde diğer satıcılarla anlaşma yapma hakkını saklı tuttuğu şeklinde bir anlam da ortaya çıkmaktadır. Madde bu şekilde yorumlandığında anlaşmanın tamamının 1998/3 sayılı grup muafiyeti tebliğinin 7 nci maddesi kapsamı dışında kalm aktadır. SONUÇ :Yukarıda arz ve izah edildiği üzere ; Sözleşmenin 10. Maddesinin ,Tebliğ'e uygun o lacak ve yoruma açık bulunmayacak bir şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği düşüncesin den hareketle , çoğunluğun görüşüne iştirak etmediğimi ve muhalefetimi bildiririm. Mehmet Zeki UZUN Rekabet Kurulu Üyesi (00-48/506 -274) 7 KARŞI OY GEREKÇESİ Temsa A.Ş. Otomotiv Grubu ile hafif ticari araçlar yetkili satıcıları arasında akdedilen Yetkili Satıcı Anlaşması nın; yetkili satıcının, satış bölgesi içinde Temsa A.Ş. nin doğrudan satış yapmasını düzenleyen 10. maddesinde bu hakkın ayrı bir anlaşma yapmak suretiy le Temsa A.Ş. adına hareket edecek üçüncü kişiler vasıtasıyla da kullanılabileceği belirtilmektedir. Bu madde ile yetkili satıcı olmayan üçüncü kişiler vasıtasıyla yapılacak satışların temsil veya vekalet şeklindeki aracılık faaliyetleri ile gerçekleştir lebileceği düzenlenmiş ise de, maddenin yazılış biçiminden Temsa A.Ş. nin yetkili satış bölgelerinde diğer satıcılarla anlaşma yapma hakkını saklı tuttuğu şeklinde bir anlam da çıkmakta olup, bu şekildeki yorum halinde 998/3 sayılı Tebliğ in 7. maddesi uya rınca muafiyet kapsamı dışında kalmaktadır. Bu durumda sözleşmesinin 10. maddesinin de, Tebliğ e uygun olacak ve yoruma açık bulunmayacak bir şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiği düşüncesiyle Rekabet Kurulu nun 5.12.2000 tarih ve 00 -48/506 -274 sayılı kararının, 2 -A (b) maddesinde sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz. DR. KEMAL EROL İSMET CANTÜRK İKİNCİ BAŞKAN KURUL ÜYESİ R. MÜFİT SONBAY MURAT GENCER Kurul Üyesi Kurul Üyesi (00-48/506 -274) 8 KARŞI OY GEREKÇESİ (05.12.2000 tarih ve 00 -48/506 -274 sayılı Rekabet Kurulu kararına ) Temsa Termoteknik San. ve Tic. A.Ş.(TEMSA) Otomotiv Grubu ile hafif ticari araçlar yetkili satıcıları arasında aktedilen Yetkili Satıcı Anlaşması nın muafiyetten yarar lanabilmesi hususunda alınan 05.12.2000 tarih ve 00 -48/506 -274 sayılı Kurul Kararının 2 -A(a) maddesine karşı oy kullanmamın gerekçesi aşağıda açıklanmıştır. 1998/3 sayılı Tebliğin 4 -a maddesi hükmünce sağlayıcının, anlaşma konusu malları anlaşma bölgesi i çinde doğrudan satmaması ve bu mallar için servis sunmamasına ilişkin yükümlülüklerin varlığı halinde dahi anlaşma grup muafiyetinden yararlanacaktır. Bu hükümden aksine işlem yapılabileceği, yani sağlayıcının anlaşma konusu malları anlaşma bölgesinde doğ rudan satabileceği ve buna ilişkin sözleşmeye hüküm koyabileceği anlaşılmaktadır. Sağlayıcının doğrudan satma hakkı yetkili satıcılar vasıtasıyla yaptığı satışların dışında kalan bizzat kendisi veya yetkili satıcı olmayan elemanları vasıtasıyla yaptığı satışları ifade eder. Sözleşmenin 2.Maddesinin (b) bendinde yer alan Temsa nın satış bölgesi dahilinde müşterilere doğrudan ya da yetkili satıcı olmayan bir üçüncü şahıs vasıtasıyla ürünleri satmaya yetkili olması, kanaatimce Tebliğ in 7. Maddesine aykırı değildir.Yetkili satıcı olmayan üçüncü şahıs Temsa nın elamanı veya Temsa nam ve hesabına satış yapan bir kimse olacağından bu husus Temsa nın doğrudan yapacağı satış kapsamında değerlendirilmelidir. Bu nedenle sözleşmenin 2 -b maddesinin sözleşmeden çıkar ılması hususundaki çoğunluk görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır. Sadık KUTLU Nejdet KARACEHENNEM Kurul Üyesi Kurul Üyesi