TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FIRAT KILINÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/2796) Karar Tarihi: 12/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucu : Fırat KILINÇ Vekili : Av. Burak HAYBAT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürücü belgesinin geçici olarak al ınmas ına karşı yap ılan itirazda kara
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR FIRAT KILINÇ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/2796) Karar Tarihi: 12/1/2021 Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Hicabi DURSUN Muammer TOPALRecai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Hikmet Murat AKKAYA Başvurucu : Fırat KILINÇ Vekili : Av. Burak HAYBAT I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, sürücü belgesinin geçici olarak al ınmas ına karşı yap ılan itirazda karar ın sonucunu de ğiştirebilecek nitelikteki iddiaya ayr ı ve aç ık yan ıt verilmemesi nedeniyle gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 5/1/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ilgili olaylar özetle şöyledir: 8. Başvurucu 1986 do ğumlu olup ba şvuru formunda mesle ğinin yüksek mühendis olduğunu ifade etmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 39. Başvurucu 22/7/2017 tarihinde İstanbul'un Fatih ilçesinde trafik ekiplerince alkol kontrolü amac ıyla durdurulmu ştur. Hususi otomobil kullanan araç sürücüleri için alkol sınırı 0,50 promildir. Saat 01.48'de nefes ölçümü sonucunda ç ıkan teknik rapora göre başvurucu 2,79 promil alkollüdür. 10. Teknik cihazla yap ılan ölçüm sonucunda ortaya ç ıkan promil miktar ı dikkate alınarak başvurucu hakk ında hem idari hem de cezai süreç ba şlatılm ıştır. A. Başvurucu Hakk ındaki Cezai Süreç 11. Başvurucu, nöbetçi Cumhuriyet savc ısının talimat ıyla ilgili polis merkezine sevk edilmi ştir. 26/9/2004 tarihli ve 5237 say ılı Türk Ceza Kanunu'nun 179. maddesi kapsam ında başvurucunun şüpheli s ıfat ıyla ifadesi al ınm ıştır. Başvurucu, trafik kontrolüne girmeden yakla şık beş dakika önce bo ğaz rahats ızlığı nedeniyle a ğız spreyi kulland ığını ve ağız spreyinin alkol içerdi ğini ileri sürmü ştür. 12. Adli T ıp Kurumu (ATK) raporunda ba şvurucunun ilgili polis merkezinden ATK'ya sevk edildi ği, 22/7/2017 günü saat 03.35'te ç ıkan ATK raporuna göre tespit edilen alkol miktar ının 0 promil oldu ğu belirtilmi ştir. Başvurucu ayn ı gün serbest b ırak ılm ıştır. 13. Başvurucu hakk ında 19/9/2017 tarihinde an ılan suç kapsam ında iddianame düzenlenmi ştir. Duruşma günü olarak 7/12/2017 tarihi belirlenmi ştir. 14. Söz konusu tarihte yap ılan duruşmada başvurucunun savunmas ı al ınm ış, bu arada geçen süre içinde dosyaya yaz ılı beyanda bulunulmu ştur. Ayr ıca duruşma s ıras ında bir adli t ıp uzman ı da bilirki şi olarak dinlenilmi ştir. 15.İstanbul 22. Asliye Ceza Mahkemesi, üzerine at ılı suçu işlemediği sabit oldu ğu gerekçesiyle ba şvurucu hakk ında beraat karar ı vermiştir. 7/12/2017 tarihli karar ın gerekçesine dayanak olan hususlar duru şmada dinlenilen bilirki şinin beyanlar ı ile olaydan iki saat sonra ba şvurucunun alkolsüz oldu ğunu belirten ATK raporudur. Karar, kanun yolu denetiminden geçmeksizin kesinle şmiştir. B. Başvurucu Hakk ındaki İdari Süreç 16. Kolluk görevlilerince 22/7/2017 günü saat 01.48'de düzenlenen tutana ğa göre başvurucunun ehliyeti alkollü olarak araç kulland ığı gerekçesiyle 13/10/1983 tarihli ve 2918 say ılı Karayollar ı Trafik Kanunu'nun 48. maddesinin be şinci f ıkras ı uyar ınca alt ı ay süreyle geri al ınm ıştır. Ayr ıca ayn ı madde uyar ınca başvurucu hakk ında 2918 say ılı Kanun'un ek 3. maddesi de gözetilerek 876 TL idari para cezas ı tesis edilmi ştir. 1.İdari Para Cezas ına Karşı Yap ılan İtirazla İlgili Süreç 17. Başvurucu 3/8/2017 tarihinde nöbetçi İstanbul Sulh Ceza Hâkimli ğine başvurarak hakk ında tesis edilen 876 TL idari para cezas ının iptalini talep etmi ştir. 18.İstanbul 12. Sulh Ceza Hâkimli ği 1/11/2017 tarihli karar ıyla başvurucu hakk ında tesis edilen idari yapt ırım karar ının kald ırılmas ına kesin olarak karar vermi ştir. Gerekçede; yukar ıda aktar ılan olaylar ın bir k ısm ına değinildikten sonra kalibrasyonu 10/11/2017 tarihine kadar devam eden alkol ölçüm cihaz ı ile kontrol yap ıldığı ancak olaydan Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 4yaklaşık iki saat sonra ba şvurucunun ATK'ya sevk edildi ği ve yap ılan ölçümde ba şvurucunun 0 promil alkollü oldu ğunun tespit edildi ği vurgulanm ıştır. Daha sonra ATK'n ın uygulamalar ına göre kandaki alkol oran ının her saat yakla şık 0,15 promil dü ştüğünün kabul edildiği hat ırlat ılarak somut olayda çok daha yüksek bir dü şüşün söz konusu olmas ı nedeniyle ba şvurucunun a ğız spreyi kulland ığı yönündeki savunmas ına itibar edilmesi gerektiği ifade edilmi ştir. 2. Sürücü Ehliyetinin Al ıkonulmas ına Karşı Yap ılan İtirazla İlgili Süreç 19. Başvurucu 7/8/2017 tarihinde yine nöbetçi İstanbul Sulh Ceza Hâkimli ğine başvurarak ve ATK'n ın raporundan bahsedip bu sefer sürücü ehliyetinin geçici olarak alıkonulmas ı karar ının iptalini talep etmi ştir. Başvurucu söz konusu dilekçede; i ş hayat ı gereği her gün araba kullanmak zorunda oldu ğunu, iş hayat ının sekteye u ğrad ığını hatta işinden kovulma tehlikesiyle dahi kar şı karşıya kald ığını belirtmiştir. Bu sebeple öncelikle yürütmenin durdurulmas ını talep etmi ştir. Daha sonra 11/8/2017 tarihinde ba şvurucu, sunduğu ek dilekçede Sürücü Belgesi Geri Alma Tutana ğı'na karşı aç ılan davalarda görevli mahkemelerin sulh ceza hâkimliklerinin oldu ğuna dair Uyu şmazl ık Mahkemesi ve Yarg ıtay kararlar ını eklemiştir. 20.İstanbul Valili ği İl Emniyet Müdürlü ğü taraf ından 4/9/2017 tarihinde sunulan cevap dilekçesinde; sulh ceza hâkimliklerinin söz konusu olayda görevli olmad ığı, görevli yerin idare mahkemelerinin oldu ğu, itiraz ın süresinde yap ılmad ığı, 24/5/2013 tarihli ve 6487 say ılı Kanun'la de ğişik 2918 say ılı Kanun'un 48. maddesi uyar ınca başvurucunun herhangi bir sağlık kuruluşuna sevk edilmedi ği belirtilmi ştir. 21. Başvurucu 5/10/2017 tarihinde idarenin cevab ına karşı beyanda bulunmu ştur. Bu kapsamda sulh ceza hâkimliklerinin görevli oldu ğuna dair ek beyan dilekçesini sunduğunu hat ırlatm ış, itiraz süresinin son gününün hafta sonuna denk gelmesi nedeniyle itiraz ı süresinde yapt ığını belirtmiş, ayr ıca ATK'n ın raporuna de ğinerek diğer savunman ın da yerinde olmad ığını ileri sürmü ştür. 22. (Kapat ılan) İstanbul 13. Sulh Ceza Hâkimli ği 20/11/2017 tarihinde itiraz ı reddetmiştir. Gerekçenin ilgili k ısm ı şu şekildedir: "... Her ne kadar muteriz itiraz ını 5326 say ılı kanunun 27. maddesine göre belirtilen 15 (on beş) günlük süre içerisinde yapm ış ve hakk ında düzenlenen idari cezan ın iptalini tale p etmiş ise de; muterizin sundu ğu itiraz dilekçesi ve ekleri, ceza tutana ğını düzenleyen kurumca verilen cevabi yaz ıdaki bilgi ve belgeler incelendi ğinde, 22/07/2017 tarihinde yap ılan alkol kontrolünde 34 ... plakal ı araç sürücüsü F ırat K ılınç' ın 2,79 promil alkoll ü olduğu, alkol ölçümünde kullan ılan cihaz ının 10/11/2017 tarihine kadar kalibrasyon ayarlar ı yap ıldığı, İstanbul Trafik Denetleme Şube Müdürlü ğü A Bölgesi Trafik Denetleme Ekipler Amirli ği taraf ından 22/07/2017 tarihli, 317247 s ıra numaral ı geçici olarak sürücü belgesi geri alma tutana ğına itiraz idari para cezas ının usul ve yasaya uygun oldu ğu, muteriz vekilinin dilekçesinde ileri sürülen itiraz sebeplerinin ceza tutana ğının aksini ispat a yeterli olmad ığı, bu sebeple dilekçe ve ceza tutana ğı aras ında çelişki olduğundan itiraz ın reddine karar verilmesi gerekmi ştir." 23. Başvurucu, söz konusu karara kar şı (kapat ılan) İstanbul 14. Sulh Ceza Hâkimliği nezdinde itirazda bulunmu ştur. İtiraz dilekçesinde ba şvurucu, ba şvurucu hakk ında Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 5ayn ı konu sebebiyle daha önce tesis edilen idari para cezas ının iptal edilmesine ili şkin İstanbul 12. Sulh Ceza Hâkimli ğince verilen kesin nitelikteki karardan da bahsetmi ştir. 24.İtiraz mercii, (kapat ılan) İstanbul 13. Sulh Ceza Hâkimli ği karar ının yerinde olduğunu belirterek itiraz ı 22/11/2017 tarihinde kesin olarak reddetmi ştir. 25. Bireysel ba şvuruya konu nihai karar 6/12/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. Başvurucu 5/1/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 26. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say ılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun " Kararlar ın gerekçeli olmas ı" kenar ba şlıklı 34. maddesi şöyledir: "(1) Hâkim ve mahkemelerin her türlü karar ı, karşı oy dahil, gerekçeli olarak yaz ılır Gerekçenin yaz ımında 230 uncu madde göz önünde bulundurulur. Kararlar ın örneklerinde karşı oylar da gösterilir. (2) Kararlarda, ba şvurulabilecek kanun yolu, süresi, mercii ve şekilleri belirtilir." 27. 2918 say ılı Kanunu nun " Alkol, uyu şturucu veya uyar ıcı maddelerin etkisi alt ında araç sürme yasa ğı" başlıklı 48. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: Uyuşturucu veya uyar ıcı maddeleri alm ış olan sürücüler ile alkollü olan sürücülerin karayolunda araç sürmeleri yasakt ır. Uyuşturucu veya uyar ıcı maddelerin kullan ılıp kullan ılmad ığı ya da alkolün kandaki miktar ını tespit amac ıyla, kollukça teknik cihazlar kullan ılır. ... Yap ılan tespit sonucunda, 0.50 promilin üzerinde alkollü olarak araç kulland ığı tespit edilen sürücüler hakk ında, fiili bir suç olu ştursa bile, 700 Türk Liras ı idari para cezas ı verilir ve sürücü belgesi alt ı ay süreyle geri al ınır. Hususi otomobil d ışındaki araçlar ı alkollü olarak kullanan sürücüler bak ımından promil alt s ınırı 0.21 olarak uygulan ır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesi geri al ınan kişiye, son ihlalin gerçekleştiği tarihten itibaren geriye do ğru beş yıl içinde; ikinci defas ında 877 Türk Liras ı idari para cezas ı verilir ve sürücü belgeleri iki y ıl süreyle, üç veya üçten fazlas ında ise , 1.407 Türk Liras ı idari para cezas ı verilir ve sürücü belgeleri her seferinde be şer y ıl süreyle geri al ınır. Sürücü belgelerinin herhangi bir nedenle geçici olarak geri al ınm ış olmas hâlinde belirtilen süreler, geçici alma süresinin bitiminde ba şlar. Yap ılan tespit sonucunda, 1.00 promilin üzerinde alkollü oldu ğu tespit edilen sürücüler hakk ında ayr ıca Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü f ıkras ı hükümleri uygulan ır. ...Alkollü olarak araç kullanmas ı nedeniyle son ihlalin gerçekle ştiği tarihten itibaren geriye do ğru beş yıl içinde sürücü belgeleri ikinci defa geri al ınan sürücüler Sa ğlı k Bakanl ığınca, usul ve esaslar ı İçişleri, Millî E ğitim ve Sa ğlık bakanl ıklar ınca ç ıkar ılacak yönetmelikte gösterilen sürücü davran ışlar ını geliştirme eğitimine; üç veya üçten fazla geri Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 6alınan sürücüler ise psiko-teknik de ğerlendirmeye ve psikiyatri uzman ının muayenesine tabi tutulurlar. Sürücü belgelerinin geçici geri alma i şlemleri bu Kanunun 6 nc ı maddesinde sayılan görevliler taraf ından yap ılır. Bu madde hükümlerine göre geri al ınan sürücü belgesinin iade edilebilmesi için; ilgili kişi hakk ında trafik kurallar ına ayk ırılık dolay ısıyla bu Kanun hükümlerine göre verilmi ş olan idari para cezalar ının tamam ının tahsil edilmi ş olmas ı; uyuşturucu veya uyar ıcı madde almas ı nedeniyle sürücü belgesi geri al ınanlar ın ayr ıca sürücü olmas ında sak ınca bulunmad ığına dair resmi sa ğlık kurumlar ından al ınm ış sağlık kurulu raporunun ibra z edilmesi şartt ır. Alkol, uyu şturucu veya uyar ıcı maddelerin tespiti için kullan ılacak teknik cihazlar ın sahip olaca ğı asgari ko şullar ile di ğer usul ve esaslar yönetmelikte gösterilir 28. 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer say ılı Resmî Gazetede yay ımlanan Karayollar ı Trafik Yönetmeli ği'nin " Alkol, uyu şturucu veya uyar ıcı maddeler etkisi alt ında araç sürme yasa ğı" kenar ba şlıklı 97. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: "Uyuşturucu veya uyar ıcı maddeleri alm ış olan sürücüler ile kanlar ındaki alkol miktar ı 0.50 promilin üzerinde olan hususi otomobil sürücülerinin ve kanlar ındaki alkol miktar ı 0.20 promilin üstünde olan di ğer araç sürücülerinin karayolunda araç sürmeleri yasakt ır. Trafik görevlilerince sürücüler her zaman alkol kontrolüne tabi tutulabilirler. Uyuşturucu veya uyar ıcı madde kontrolü ise durumundan şüphe edilen sürücüler üzerinde yap ılır. Trafik görevlilerince sürücülerin alkol oranlar ının tespitinde a şağıdaki usul ve esasla r uygulan ır: a) Sürücülerin alkol oranlar ının tespitinde; tarih, saat ve ölçüm sonucu ile cihaza ait seri numaras ını gösterir ç ıktı verebilen ve kalibrasyon ayar ı yap ılmış teknik cihazla r kullan ılır. b) Yap ılan ölçüm sonucunda yasal s ınırlar ın üzerinde alkollü olarak araç kulland ığı tespit edilen sürücüye 2918 say ılı Kanunun 48 inci maddesinin be şinci f ıkras ında belirtilen miktarlarda idari para cezas ı verilerek, son ihlalin gerçekle ştiği tarihten itibaren geriye doğru beş yıl içinde sürücü belgeleri birinci defas ında alt ı ay, ikinci defas ında iki y ıl, üç veya üçten fazlas ında ise her seferinde be şer y ıl süreyle geri al ınır. c) Teknik cihaz kullan ılmas ını kabul etmeyen sürücüye 2918 say ılı Kanunun 48 inc i maddesinin dokuzuncu f ıkras ında belirtilen miktarda idari para cezas ı verilir ve sürücü belgesi iki y ıl süreyle geri al ınır. ç) Yasal s ınırlar ın üzerinde alkollü olarak araç kulland ığı tespit edilen sürücüler il e teknik cihaz kullan ılmas ını kabul etmeyen ve bu nedenle hakk ında işlem yap ılan sürücüler araç kullanmaktan men edilir. d) Yap ılan tespit sonucunda 1,00 promilin üzerinde alkollü oldu ğu tespit edilen v e 2918 say ılı Kanunun 48 inci maddesine göre i şlem yap ılan sürücüler, haklar ında ayr ıca 5237 say ılı Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü f ıkras ı hükümlerine göre adli işlem yap ılmak üzere mahalli zab ıtaya teslim edilir. Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 7e) 1,00 promilin alt ında alkollü olmas ına rağmen, alkolün etkisiyle emniyetli bi r şekilde araç sevk ve idare edemeyecek durumda oldu ğu tutanakla tespit edilen sürücü , hakk ında ayr ıca 5237 say ılı Türk Ceza Kanununun 179 uncu maddesinin üçüncü f ıkras ı hükümlerine göre adli i şlem yap ılmak üzere mahalli zab ıtaya teslim edilir. f) Teknik cihazla yap ılan ölçüm sonucuna itiraz edilmesi durumunda tekrar ölçü m yap ılmaz, yap ılan işlemlere itiraz 30/3/2005 tarihli ve 5326 say ılı Kabahatler Kanununun 27 nci maddesi kapsam ında ilgili mahkemelere yap ılır. ..." 29. 31/10/2011 tarihinde içi şleri bakan ının onay ı ile yürürlü ğe giren Trafik Denetimlerinde ve Trafik Kazalar ında Al ınacak Önlemlere İlişkin Yönerge nin " Alkol test cihaz ı kullan ımı ve ölçüm i şlemi" başlıklı 30. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (b) bendi halihaz ırda şu şekildedir: "Ölçülen de ğerin gerçek alkol düzeyi olmas ı için, alkol al ımı ile ölçüm yap ılan zama n aras ında en az 20 dakikal ık zaman geçmi ş olmas ına özen gösterilir. [Sürücü alkol ald ıktan hemen sonra alkol testine tabi tutulur ise, sonuç yüksek bir de ğer ç ıkabilmektedir. Bunun nedeni, cihaza nefes üflenirken, a ğız içerisinde (di şlerde, damakta, dilde) bulunan alkolün de gönderilmesidir. Bu de ğere ağız alkolü denilmektedir. Alkolmetre ile ölçüm yapan personel, a ğız alkolü etkisinden ar ındırılmış ve doğrudan akci ğerlerin derinliklerinde n üflenmiş nefes olmas ını sağlamak için, sürücünün son alkolü alma süresi üzerinden en az 2 0 dakika geçmesi beklenilmelidir.]" 30. Yarg ıtay 12. Ceza Dairesinin 24/12/2019 tarihli ve E.2019/5794 K.2019/12223 say ılı ilam ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...incelenen dosyada; olay gecesi arac ı ile seyir halinde iken durdurulan sanığın saat 23:35'te alkolmetre ile yap ılan ölçümde 1,00 promil alkollü oldu ğu, savunmas ında yaklaşık yar ım saattir araç kullanmakta oldu ğunu beyan etti ği ve yerle şik Adli T ıp uygulamalar ında kişiden kişiye farkl ılık göstermekle birlikte alkol oran ının her saat ortalama 15 promil azald ığı kabul edildi ği hususlar ı birlikte de ğerlendirildi ğinde 1,00 promilin üzerinde alkollü olarak araç kulland ığı tespit edilen san ığın, güvenli sürüş yeteneğini kaybetti ği ve dolay ısıyla at ılı suçtan mahkumiyetine karar verilmesi gerekti ği gözetilmeden, yaz ılı şekilde beraatine karar verilmesi..." 31. Yarg ıtay 12. Ceza Dairesinin 14/1/2020 tarihli ve E.2019/2639 K.2020/451 say ılı ilam ının ilgili k ısm ı şöyledir: "...Dosya içeri ğine göre olay günü, san ığın idaresindeki otomobille, meskun mahalde, gündüz vakti, tek yönlü parke kaplama yolda seyri s ıras ında, T şeklindeki kav şağa geldiğinde geçiş önceliğine uymayarak arac ının ön sağ kısm ıyla, gidiş yönüne do ğru sağdan gelen motorlu bisikletin ön sol k ısm ına çarpt ığı, san ığın asli kusurlu şekilde bir ki şinin basit tıbbi müdahale ile giderilecek şekilde yaralanmas ına sebebiyet verdi ği ve Adli T ıp uygulamalar ına göre ki şiden kişiye farkl ılık göstermekle birlikte alkol oran ının her saat ortalama 0,15 promil azald ığının kabul edildi ği gözetildi ğinde san ığın olaydan yakla şık 30 dakika sonra yap ılan alkol muayenesine göre 95 promil alkollü oldu ğu gözetildi ğinde san ığın kaza an ında güvenli sürü ş yeteneğini ortadan kald ıracak şekilde 100 promil üstünde alkollü olarak araç kulland ığı tespit edildi ği olayda; Yap ılan yarg ılamaya, toplan ıp karar yerinde gösterilen delillere, mahkemenin kovuşturma sonuçlar ına uygun olarak olu şan kanaat ve takdirine, incelenen dosya kapsam ına göre, san ığın kusur durumuna ve lehe olan hükümlerin uygulanmas ı gerektiğine ilişkin temyiz itirazlar ının reddi ile hükmün isteme uygun olarak ONANMASINA..." Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 8V.İNCELEME VE GEREKÇE 32. Mahkemenin 12/1/2021 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 33. Başvurucu, hakk ında aç ılan ceza davas ından beraat etmesine ve alkollü araç kullanmas ı sebebiyle düzenlenen idari para cezas ının iptal edilmesine ra ğmen ehliyetinin alıkonulmas ına yapt ığı itiraz ın reddedilmesinin gerekçeli karar hakk ını ihlal eder nitelikte olduğunu belirtmi ştir. Bunun yan ında çelişkili ve farkl ı kararlar verilmesinin hukuki güvenlik ilkesiyle ba ğdaşmad ığını da ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 34. Anayasa n ın Hak arama hürriyeti kenar ba şlıklı 36. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: Herkes, me şru vas ıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg ı mercileri önünde davac ı veya daval ı olarak iddia ve savunma ile adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. 35. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucu hakk ında verilmi ş kararlar ın süregelen herhangi bir içtihada dayanarak verilmedi ği ve somut olay özelinde verilmi ş kararlar oldu ğu gözetilerek ba şvurucunun iddialar ının adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında gerekçeli kara r hakk ı bak ımından incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 1. Kabul Edilebilirlik Yönünden 36. Başvurucunun ileri sürdü ğü ihlal iddialar ının niteliği nazara al ınarak başvurunun kabul edilebilirlik kriterlerinden biri olan anayasal ve ki şisel önemden yoksu n olma kriteri yönünden incelenmesi gerekir. 37. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un Bireysel ba şvurular ın kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelenmesi kenar ba şlıklı 48. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Mahkeme, Anayasan ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve s ınırlar ının belirlenmesi aç ısından önem ta şımayan ve ba şvurucunun önemli bir zarara uğramad ığı başvurular ile aç ıkça dayanaktan yoksun ba şvurular ın kabul edilemezli ğine karar verebilir. " 38. Anayasa Mahkemesi, idari para cezas ından kaynaklanan ba şvurularda gerekçeli karar hakk ı yönünden anayasal ve ki şisel önemden yoksun olma kriteri kapsam ında uygulanan ilkeleri Mustafa Mümin Bulun (B. No: 2016/6890, 25/12/2016, 11-23), F.N.G., (B. No: 2014/11928, 21/6/2017, 29-61), Emek Yap ı Yat. İnş. Tic. Ltd. Şti. (B. No: 2014/19521, 5/12/2017, 15-29), Ali R ıza Ak (B. No: 2015/15965, 27/6/2018, 15-27) kararlar ında göstermi ştir. Diğer taraftan ticari yük ta şımac ılığı yapmad ığı ve buna ili şkin resmî bir kayd ı olmad ığı hâlde alkollü olarak araç kulland ığı gerekçesiyle idari para cezas ıyla Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 9cezaland ırılman ın suç ve cezalar ın kanunili ği ilkesinin ihlal etti ğine ilişkin Bülent Sa ğlam (B. No: 2014/6225, 28/6/2018) ba şvurusunda da yine Anayasa Mahkemesi ayn ı şekilde anayasal ve kişisel önemden yoksun oldu ğu gerekçesiyle kabul edilemezlik karar ı vermiştir. Başvuru konusu olay ın Anayasa hükümlerinin yorumlanmas ı ve uygulanmas ı aç ısından öneminin bulunmad ığı zira gerekçeli karar hakk ına ilişkin birçok ba şvurunun Anayasa Mahkemesince daha önceden karara ba ğland ığı aç ıktır. Ancak mevcut ba şvurunun ki şisel önem bak ımından yukar ıda an ılan kararlarla benzer nitelikte olmad ığı anlaşılm ıştır. Nitekim Bülent Sa ğlam başvurusunda maddi ve manevi toplam zarar ın 2.273 TL oldu ğu, Emek Yap ı Yat. İnş. Tic. Ltd. Şti. başvurusunda ise söz konusu zarar ın maddi nitelikte ve 3.000 TL oldu ğu başvuru formlar ında belirtilmi ştir. Diğer başvurularda da sadece trafik para cezas ı miktar ı (189 TL ve 129 TL) kadar zarar oldu ğu ifade edilmi ştir. Söz konusu olayda ise başvurucu, salt sürücü belgesinin geri al ınmas ı nedeniyle şikâyette bulunmakta ve sürücü belgesinin geçici olarak geri al ınmas ı nedeniyle i ş hayat ının sekteye u ğrad ığını dilekçesinde ileri sürmektedir. 39. Bireyin sürücü belgesi olmaks ızın araç kullan ımına izin verilmedi ği düşünüldüğünde söz konusu hususun bireyi günlük hayatta önemli ölçüde dezavantajl ı bir pozisyona dü şürebilecek nitelikte oldu ğu kabul edilmelidir. Bunun yan ında bu sürenin il k etapta alt ı ay olarak belirlenmesi, son ihlalin gerçekle ştiği tarihten itibaren geriye do ğru beş yıl içinde ikinci kez alkollü bir şekilde araç kullan ılmas ının tespiti hâlinde ise geri alma süresinin iki y ıla ç ıkmas ı, bu beş yıllık süre içinde sürücü belgeleri ikinci ve üçüncü defa geri alınanlar hakk ında 2918 say ılı Kanun'un 48. maddesinin on birinci f ırkas ında yer alan ek tedbirlerin uygulanmas ı ayr ıca dikkate al ınmal ıdır. Bu nedenle ba şvuru konusu edilen idari yapt ırımın başvurucuyu önemli bir zarara u ğratmad ığı söylenemeyecektir. 40. Aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiğine ilişkin iddian ın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönünden a. Genel İlkeler 41. Anayasa Mahkemesi, önüne gelen birçok ba şvuruda gerekçeli karar hakk ının kapsam ve içeri ğini belirlemi ştir. Anayasa Mahkemesi özellikle aç ık ve somut bir biçimde öne sürülen iddia ve savunmalar ın davan ın sonucuna etkili olmas ı, başka bir deyi şle davan ın sonucunu de ğiştirebilecek nitelikte bulunmas ı hâlinde davayla do ğrudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerekçe ile yan ıt verilmesi gerekti ğine dikkat çekmi ştir (Muhittin Kaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik G ıda Turizm Pazarlama Sanay i ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/2013, 25, 26; Vesim Parlak , B. No: 2012/1034, 20/3/2014, 33, 34; Yasemin Ek şi, B. No: 2013/5486, 4/12/2013, 56, 57; Sencer Ba şat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, 31-39; Münür Ata , B. No: 2014/4958, 22/1/2015, 37-43; Hikmet Çelik ve di ğerleri , B. No: 2013/4894, 15/12/2015, 54-59; Şah Tar ım İnş. Tur. Ltd. Şti., B. No: 2013/7847, 9/3/2016, 36-48). 42. Derece mahkemesinin ayn ı maddi veya hukuki olguyla ilgili olarak ba şka bir yarg ı merciinin vard ığından farkl ı bir sonuca ula şmas ı hâlinde bunun dayanaklar ını gerekçeli karar ında göstermesi kendisinden beklenir. Anayasa'da güvenceye ba ğlanan tüm temel hak ve özgürlüklerin yorumunda gözetilmesi gereken temel bir ilke olarak düzenlenen hukuk devleti ilkesi, yarg ı organlar ının ayn ı maddi veya hukuki olgularla ilgili olarak çeli şkili kararlar vermekten mümkün oldu ğunca kaç ınmas ını gerekli k ılar. Ayn ı maddi veya hukuki vak ıalarla ilgili olarak farkl ı kararlar verilmesi hukuk devleti ilkesini zedeleyebilece ği gibi kişilerin Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 10hukuka olan inanc ını da zay ıflatabilir. Bu nedenle bir maddi veya hukuki vak ıa ile ilgili olarak ba şka bir yarg ı mercii taraf ından bir kimse lehine karar verildi ği ancak di ğer bir yarg ı merciinin ayn ı olgu hakk ında farkl ı bir sonuca ula ştığı durumlarda bunun gerekçesinin belirtilmesi gerekir. Yarg ı merciinin bu gibi durumlarda gerekçe gösterme yükümlülü ğü, kişilerin hukuka olan güvenlerinin sars ılmamas ı için hayati öneme sahiptir ( Mehmet Okyar , B. No: 2017/38342, 13/2/2020, 29). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 43. Başvurucu, alkollü olarak araç kulland ığı iddias ıyla hakk ında tesis edilen idari para cezas ının iptalini istemesinden dört gün sonra bu sefer ayn ı konu sebebiyle ve süresi içinde sürücü ehliyetini geri almak için itirazda bulunmu ştur. İdari para cezas ının iptali istemi İstanbul 12. Sulh Ceza Hâkimli ğince, sürücü belgesinin geri al ınmas ı işleminin iptaline yönelik itiraz ise (kapat ılan) İstanbul 13. Sulh Ceza Hâkimli ğince ayr ı ayr ı incelenmi ştir. 44.İdari para cezas ının İstanbul 12. Sulh Ceza Hâkimli ğince, başvurucu hakk ında yürütülen ceza soru şturmas ı kapsam ında al ındığı anlaşılan ATK raporuna de ğinilerek iptal edildiği anlaşılm ıştır. İtiraz, idari para cezas ının miktar ı dikkate al ınarak kesin olarak hükme bağlanm ıştır. Buna kar şın daha sonra (kapat ılan) İstanbul 13. Sulh Ceza Hâkimli ğince teknik cihaz ın kalibrasyonunun güncel oldu ğuna ve ileri sürülen itiraz sebeplerinin Ceza Tutanağı'nın aksini ispata yeterli olmad ığına dayan ılarak başvurucunun sürücü ehliyetinin geri al ınmas ına yönelik itiraz ın reddedildi ği anlaşılmaktad ır. 45. Bireysel ba şvuruya konu itiraz sürecinde ba şvurucunun ATK raporundan bahsettiği aç ıktır. Bunun yan ında henüz karar verilmeden önce bu rapora dayan ılarak idari para cezas ının kesin olarak iptal edildi ğini belirtmek gerekir. Hâkimlik taraf ından yap ılan itiraz incelemesinde ise salt olarak teknik cihaz ın kalibrasyonun güncel olmas ına dayan ılarak itiraza konu sürücü belgesine elkoyma i şleminin hukuka uygun oldu ğu belirtilmi ş ve başka bir gerekçeye yer verilmeden ba şvurucunun itiraz ı reddedilmi ştir. 46. Hâkimli ğin itiraz ın reddi karar ının gerekçesinde -ba şvurucunun tüm iddialar ını gerekçelendirmek zorunda olmamakla birlikte- ba şvurucunun itiraz ına temel te şkil eden, sonuca etkili olabilecek iddias ı hakk ında değerlendirme yap ılmayarak bunun yan ıtsız bırak ılmas ı kararda yeterli gerekçe bulundu ğunun kabul edilmemesi sonucunu do ğuracakt ır. Kanun yolu merciinin de esasa dair bir de ğerlendirme yapmad ığı, başvurucunun itiraz ının reddine karar verdi ği anlaşılmaktad ır. Sonuç olarak itiraz ı reddeden Hâkimli ğin karar ının hakkaniyete uygun makul bir gerekçe içerdi ğinden bahsedilemez. Bu nedenle yarg ılama süreci bir bütün olarak de ğerlendirildi ğinde başvurucunun gerekçeli karar hakk ının ihlal edildiği sonucuna var ılm ıştır. 47. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurucunun Anayasa'n ın 36. maddesinde güvence altına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. 3. 6216 Say ılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 48. 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin ilgili k ısm ı şöyledir: (1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 11(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir. 49. Başvurucu ihlalin tespitiyle birlikte 5.000 TL maddi, 10.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu ştur. 50. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan karar ında ihlal sonucuna var ıldığında ihlalin nas ıl ortadan kald ırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmi ştir (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]). Mahkeme di ğer bir karar ında ise bu ilkelerle birlikte ihlal karar ının yerine getirilmemesinin sonuçlar ına da değinmiş ve bu durumun ihlalin devam ı anlam ına gelece ği gibi ilgili hakk ın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçlanaca ğına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve diğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). 51. Bireysel ba şvuru kapsam ında bir temel hakk ın ihlal edildi ğine karar verildi ği takdirde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırıldığından söz edilebilmesi için temel kural mümkün oldu ğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duruma dönülmesinin sağlanmas ıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kayna ğı belirlenerek devam eden ihlali n durdurulmas ı, ihlale neden olan karar veya i şlemin ve bunlar ın yol açt ığı sonuçlar ın ortadan kald ırılmas ı, varsa ihlalin sebep oldu ğu maddi ve manevi zararlar ın giderilmesi, ayr ıca bu bağlamda uygun görülen di ğer tedbirlerin al ınmas ı gerekmektedir ( Mehmet Do ğan, 55, 57). 52.İhlalin mahkeme karar ından kaynakland ığı veya mahkemenin ihlali gideremedi ği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 say ılı Kanun un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının (a) bendi uyar ınca, ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere karar ın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. An ılan yasal düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farkl ı olarak, ihlali ortadan kald ırmak amac ıyla yeniden yarg ılama sonucunu do ğuran ve bireysel ba şvuruya özgülenen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi taraf ından ihlal karar ına bağlı olarak yeniden yarg ılama karar ı verildiğinde, usul hukukundaki yarg ılaman ın yenilenmesi kurumundan farkl ı olarak ilgili mahkemenin yeniden yarg ılama sebebinin varl ığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad ır. Dolay ısıyla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülü ğü, ilgilinin talebini beklemeksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ı nedeniyle yeniden yarg ılama karar ı vererek devam eden ihlali n sonuçlar ını gidermek üzere gereken i şlemleri yerine getirmektir ( Mehmet Do ğan, 58-59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 53.İncelenen ba şvuruda gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ği sonucuna ulaşılm ıştır. Dolay ısıyla ihlalin mahkeme (hâkimlik) karar ından kaynakland ığı anlaşılm ıştır. 54. Bu durumda gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmaktad ır. Yap ılacak yeniden yarg ılama ise bireysel ba şvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaral ı fıkras ına göre ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına yöneliktir. Bu kapsamda yap ılmas ı gereken i ş, yeniden yarg ılama karar ı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula ştıran nedenleri gideren, ihlal karar ında belirtilen ilkelere Başvuru Numaras ı: 2018/2796 Karar Tarihi : 12/1/2021 12uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple karar ın bir örne ğinin yeniden yarg ılama yap ılmak üzere ilgili merciye gönderilmesine karar verilmesi gerekmektedir. 55. Yeniden yarg ılama yap ılmas ına karar verilmesi gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ını giderilmesi bak ımından yeterli görüldü ğünden başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 56. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 294,70 TL harç ve 3,600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ödenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Gerekçeli karar hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Anayasa n ın 36. maddesinde güvence alt ına al ınan adil yarg ılanma hakk ı kapsam ındaki gerekçeli karar hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Karar ın bir örne ğinin gerekçeli karar hakk ının ihlalinin sonuçlar ı nın ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmak üzere (kapat ılan) İstanbul 13. Sulh Ceza Hâkimliği (D. İş 2017/3237) yerine bakmakla görevli hâkimli ğe GÖNDER İLMESİNE, D. Başvurucunun tazminat taleplerinin REDD İNE, E. 294,70 TL harç ve 3.600 TL vekâlet ücretinden olu şan toplam 3.894,70 TL yarg ılama giderinin ba şvurucuya ÖDENMES İNE, F. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, G. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 12/1/2021 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Hicabi DURSUN Muammer TOPAL Üye Üye Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ