Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-124 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-49/697-273 Karar Tarihi : 31.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Sürey ya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, 10 Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Neşe Nur ONUKLU, Evren SESLİ, Bekir KOCABAŞ C. ŞİKAYET EDEN : Uluslararası Nakliyeciler Derneği Nispetiye Cd. Seher Yıldızı Sk. No:10 34337 Etiler/ İstanbul D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-124 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-49/697-273 Karar Tarihi : 31.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Sürey ya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, 10 Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Neşe Nur ONUKLU, Evren SESLİ, Bekir KOCABAŞ C. ŞİKAYET EDEN : Uluslararası Nakliyeciler Derneği Nispetiye Cd. Seher Yıldızı Sk. No:10 34337 Etiler/ İstanbul D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR : - U.N. Ro -Ro İşletmeleri A.Ş. Salacak İskele Arkası Sk. Kız Kulesi Villaları No:15 A/1 20 Üsküdar/İstanbul - Ulusoy Denizyolları İşletmeleri A.Ş. Gazeteci Ümit Deniz Sk. No:16 Lev ent Beşiktaş/İstanbul E.DOSYA KONUSU : U.N. Ro -Ro İşletmeleri A.Ş. (UN Ro -Ro) nin İstanbul - Trieste hattında, Ulusoy Denizyolları İşletmeleri A.Ş. (Ulusoy Ro-Ro) nin ise Çeşme -Trieste hattında r o-ro gemileri ile deniz taşımacılığı pazarında hakim durumunu aşırı fiyatlandırma yoluyla kötüye kullandığı ve adı geçen teşebbüslerin eş zamanlı fiyat artışı yaptıkları iddiası. 30 F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle , U.N. Ro -Ro yönetiminin Aralık 2007 tarihi itibarıyla Kohlberg Kravis Roberts & Co. (KKR) unvanlı teşebbüse geçtiği ve bu teşebbüsün İstanbul -Trieste hattında ro -ro gemileri ile deniz taşımacılığı pazarında hakim durumunu aşırı fiyatlandırma yolu ile kötüye kullandığı ifade edilmiştir. Şikâyetçi teşebbüs yetkilileri daha sonra raportörlerle ya ptıkları görüşmede, dilekçedeki iddialara ilave olarak, Ulusoy Ro-Ro nun U.N. Ro -Ro nun fiyat artışlarını takip ettiği, bu çerçevede iki teşebbüs arasında fiyat anlaşması olabileceğini ileri sürmüşlerdir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 30.4.2008 tar ih ve 2610 sayı ile giren 40 başvuru üzerine hazırlanan 4.6.2008 tarih ve 2008 -4-124/İİ-08-SEC sayılı İlk İnceleme Raporu, 12.6.2008 tarih ve 08-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerini n ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 08-39/516-M sayı ile karar verilmiştir. 08-49/697 -273 2 İlgili karar uyarınca düzenlenen 25.7.2008 tarih ve 2008-4-124/ÖA-08-NNO sayılı Önaraştırma Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00 -110/226 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 50 H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, U.N. Ro -Ro ve Ulusoy Ro-Ro nun tekerlekli ve mobil yük taşıyan ro -ro gemileri ile yapılan tarifeli deniz taşımacılığı hizmetleri pazarında 4054 sayılı Kanun un 4. ve/veya 6. maddesini ihlal ettiklerine ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı ve bu nedenle adı geçen teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun un 40. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşlerine yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan lar 60 I.1.1. Ulusoy Grubu Ulusoy; Ulusoy Deniz Taşımacılığı A.Ş., Ulusoy Martı Ro Ro İşletmeleri A.Ş., Ulus oy Deniz Yolları İşletmeciliği A.Ş., Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş. ve Ulusoy Ro -Ro İşletmeleri A.Ş. unvanlı şirketleri ile ro -ro taşımacılığı alanında faaliyet göstermektedir. Ayrıca grup, ro -ro limanı olarak faaliyet gösteren Çeşme Limanı nı da 2003 yılınd an bu yana işletmektedir. - Ulusoy Deniz Taşımacılığı A.Ş. : 22.12.1995 tarihinde Esas Sözleşmesi nin Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanması ile kurulmuştur. 1996 -2000 yılları arasında Samsun -Novorossisky; Derince -Ilyichevsky ve Zonguldak -Yevpotaria hatla rında ro - ro taşımacılığı yapan teşebbüs, halen Çeşme -Trieste hattında ro -ro taşımacılığına 70 devam etmektedir. 2007 yılı cirosu ( ) YTL. olarak gerçekleşen Ulusoy Deniz Taşımacılığı A.Ş. nin mevcut ortaklık yapısı ile yönetim kuruluna aşağıdaki tablolarda ye r verilmiştir. Tablo -1: Ulusoy Deniz Taşımacılığı A.Ş. nin Ortaklık Yapısı Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı (%) Saffet Ulusoy 510.000 13,42105263 Yılmaz Ulusoy 510.000 13,42105263 Tülay Ulusoy 190.000 5 Emra Ulusoy Çarmıklı 142.500 3,75 H. Rev na Demirören 142.500 3,75 Merva Ulusoy 142.500 3,75 Alican Ulusoy 142.500 3,75 Erol Soylu 190.000 5 A. Rıfat Karakimseli 760.000 20 Mesut Cesur 152.000 4 Ali Gülkanat 304.000 8 Recep Ülgen 114.000 3 Saffet Ulusoy Tur. Taş. Yat. A.Ş. 250.000 6,57894 7368 Yılmaz Ulusoy Tur. Taş. Yat. A.Ş. 250.000 6,578947368 Toplam 3.800.000 100 Tablo -2: Ulusoy Deniz Taşımacılığı A.Ş. nin Yönetim Kurulu Üye Görev Yılmaz Ulusoy Başkan Saffet Ulusoy Üye Haluk Ulusoy Üye Mehmet Yılmaz Ulusoy Üye 08-49/697 -273 3 Alican Ulusoy Üye A. Rıfat Karakimseli Üye Hazan Revna Demirören Üye Erol Soylu Murahhas Üye Ali Gülkanat Üye Mesut Cesur Üye - Ulusoy Martı Ro Ro İşletmeleri A.Ş. : 18.7.1995 tarihinde Esas Sözleşmesi nin Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanması ile kurul muştur. 2000 yılına kadar Samsun - Novorossisky hattında ro -ro taşımacılığı yapan teşebbüs bu tarihten itibaren Çeşme - Trieste hattında faaliyetlerini sürdürmektedir. Ulusoy Martı Ro Ro İşletmeleri A.Ş. nin mevcut ortaklık yapısı ile yönetim kuruluna aşağıdak i tablolarda yer verilmiştir: 80 Tablo -3: Ulusoy Martı Ro Ro İşletmeleri A.Ş. nin Ortaklık Yapısı Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı (%) Saffet Ulusoy 482.000 14,13489736 Yılmaz Ulusoy 482.000 14,13489736 Tülay Ulusoy 170.500 5 Emra Ulusoy Çarmıklı 127.875 3,75 H. Revna Demirören 127.875 3,75 Merva Ulusoy 127.875 3,75 Alican Ulusoy 127.875 3,75 Erol Soylu 170.500 5 A. Rıfat Karakimseli 690.525 20,25 Mesut Cesur 136.400 4 Ali Gülkanat 264.275 7,75 Recep Ülgen 102.300 3 Saffet Ulusoy Tur. Taş. Yat . A.Ş. 200.000 5,865102639 Yılmaz Ulusoy Tur. Taş. Yat. A.Ş. 200.000 5,865102639 Toplam 3.410.000 100 Tablo -4: Ulusoy Martı Ro Ro İşletmeleri A.Ş. nin Yönetim Kurulu Üye Görev Yılmaz Ulusoy Başkan Haluk Ulusoy Başkan Yardımcısı Mehmet Yılmaz Ulusoy Üye Alican Ulusoy Üye A. Rıfat Karakimseli Üye İlham Mert Soylu Üye Mesut Cesur Üye - Ulusoy Deniz Yolları İşletmeciliği A.Ş. : 28.5.1996 tarihinde Ticaret Sicil Gazetesi nde Ana Sözleşmesi nin yayımlanmasıyla kurulmuştur. Ulusoy bünyesin deki tüm gemilerin işletmeciliğini yapan Ulusoy Ro -Ro aynı zamanda 1995 yılından bu yana Samsun -Novorossisky hattında ro -ro taşımacılığı faaliyetlerine devam etmektedir. Aşağıdaki tablolarda, Ulusoy Ro -Ro nun mevcut ortaklık yapısı ile yönetim kurulu yapıs ına yer verilmiştir: Tablo -5: Ulusoy Deniz Yolları İşletmeciliği A.Ş. nin Ortaklık Yapısı Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı (%) Saffet Ulusoy 374.000 14 Yılmaz Ulusoy 374.000 14 Tülay Ulusoy 133.500 5 Emra Ulusoy Çarmıklı 100.125 3,75 H. Revna Demi rören 100.125 3,75 Merva Ulusoy 100.125 3,75 Alican Ulusoy 100.125 3,75 Erol Soylu 133.500 5 08-49/697 -273 4 A. Rıfat Karakimseli 534.000 20 Mesut Cesur 106.800 4 Ali Gülkanat 213.600 8 Recep Ülgen 80.100 3 Saffet Ulusoy Tur. Taş. Yat. A.Ş. 160.000 5,99 Yılmaz Ul usoy Tur. Taş. Yat. A.Ş. 160.000 5,99 Toplam 2.670.000 100 Tablo -6: Ulusoy Deniz Yolları İşletmeciliği A.Ş. nin Yönetim Kurulu 90 Üye Görev Yılmaz Ulusoy Başkan Haluk Ulusoy Başkan Yardımcısı Mehmet Yılmaz Ulusoy Üye Alican Ulusoy Üye A. Rıfat Karakimseli Üye İlham Mert Soylu Üye Mesut Cesur Üye Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş.: Geçmiş dönemlerde Karadeniz ro -ro hatlarında ve Haydarpaşa -Trieste hattında faaliyet göstermiş olup, halihazırda Çeşme -Trieste hattında çalışmaktadır. 2007 yılı c irosu ( ) YTL . olan Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş. nin mevcut ortaklık yapısı ve yönetim kuruluna aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir: Tablo -7: Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş. nin Ortaklık Yapısı Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı (%) Saffet Ulusoy 549.547 10,66 Yılmaz Ulusoy 549.547 10,66 Tülay Ulusoy 257.750 5 Emra Ulusoy Çarmıklı 193.313 3,75 H. Revna Demirören 193.313 3,75 Merva Ulusoy 193.313 3,75 Alican Ulusoy 193.313 3,75 Nuriye Ulusoy 131.452 2,55 N. Serap Ulusoy 131.452 2,55 Erol Soylu 257.750 5 A. Rifat Karakimseli 1.031.000 20 Mesut Cesur 206.200 4 Ali Gülkanat 412.400 8 Recep Ülgen 154.650 3 Saffet Ulusoy Tur. Taş. Yat. A.Ş. 350.000 6,79 Yılmaz Ulusoy Tur. Taş. Yat. A.Ş. 350.000 6,79 Toplam 5.155.000 100 Tablo -8: Uluso y Gemi İşletmeleri A.Ş. nin Yönetim Kurulu Üye Görev Yılmaz Ulusoy Başkan Saffet Ulusoy Üye A. Rıfat Karakimseli Üye Hazan Revna Demirören Üye Alican Ulusoy Üye Erol Soylu Üye Ali Gülkanat Üye Mesut Cesur Üye Haluk Ulusoy Üye Mehmet Yılmaz Ulusoy Üye 08-49/697 -273 5 Ulusoy Ro Ro İşletmeleri A.Ş. : 1995 yılında kurulmuştur. 1995 -1999 yılları arasında 42 tır kapasiteli ULUSOY -1 gemisi ile Samsun -Novorossisky; Derince -Ilyichevsky ve Zonguldak -Yevpotaria hatlarında çalışmıştır. 1999 da ise gemi satılarak yerine aynı 100 ismi taşıyan 92 tır kapasiteli yeni bir ro -ro gemisi alınmıştır. Hâlihazırda ULUSOY -1 gemisi Çeşme -Trieste hattında düzenli hat seferlerine devam etmektedir. I.1.2. U.N. Ro -Ro İşletmeleri A.Ş. (U.N. Ro -Ro) Ülkemizde ro -ro taşımacılığının doğuşu, 1990 lı yı lların başından itibaren Yugoslavya iç savaşının ve Balkanlar ın iç karışıklıklarının Türk tırlarının Avrupa ya karayolundan ulaşımını güçleştirmesi ile gerçekleşmiştir. Karayolu nakliyecisi teşebbüslerin ve bu teşebbüslerin kurduğu bir dernek olan Uluslar arası Nakliyeciler Derneği (UND) nin katılımı ile Kasım 1993 te, 48 Türk navlun operatörü Türkiye den Avrupa ya, İtalya nın Trieste Limanı na uğrayarak deniz yolu ile yük taşımak amacıyla kısa mesafe deniz taşımacılığı faaliyetinde bulunan U.N.D. Ro -Ro yu 110 kurmuştur. Kurulduğu tarihten bu yana gemi sayısını arttıran ve dernek ile bağlarını zayıflatıp unvanını U.N. Ro Ro İşletmeleri A.Ş. olarak değiştiren U.N. Ro -Ro nun hisselerinin %97,6 sı, 2007 yılında özel bir sermaye yatırım şirketi olan KKR ye devredilm iştir. Aşağıdaki tabloda U.N. Ro -Ro nun hissedarlık yapısı yer almaktadır: Tablo -9: U. N. Ro -Ro nun Ortaklık Yapısı Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı (%) Trieste Bidco Denizcilik ve Taşımacılık A.Ş. 175.674 97,6 UND 4.320 2,4 John -Lindell Philip Pfe ffer 1 0 Wolfgang Michael Dr Zettel 1 0 Nicolas Michael Martin 1 0 Josselin Antoine Jean Ithier de Roquemaurel 1 0 Cüneyt Solakoğlu 1 0 Toplam 180.000 100 U.N. Ro -Ro, dokuz ro -ro gemisinden oluşan filosuyla İstanbul daki iki liman (Asya tarafınd a Pendik ve Avrupa tarafında Ambarlı) ile İtalya daki Trieste Limanı arasında kısa mesafe deniz taşımacılığı alanında faaliyet göstermektedir. Çoğunlukla Türkiye den ve kısmen de orta doğudan Avrupa nın çeşitli ülkelerine yük taşıyan tır ve taşıtlara ro -ro taşımacılığı hizmeti vermektedir. 120 U.N. Ro -Ro faaliyetlerini birden çok taşımacılık türü ve yan faaliyetten faydalanmak suretiyle gerçekleştirmekte olup, bu amaçla Pendik Limanı ile Ambarlı Limanı ndaki Set Terminalini kullanmaktadır. 2007 yılı cirosu ( ) YTL . olarak gerçekleşen U.N. Ro-Ro nun yönetim kurulu üyelerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir : Tablo -10: U.N. Ro -Ro nun Yönetim Kurulu Üye Görev John -Lindell Philip PFEFFER Başkan Cüneyt SOLAKOĞLU Başkan Vekili Wolfgang Michael Dr Zettel Üye Ahmet Faralyalı Üye Stephan Gerhard Lambert Üye I.2. İlgili Pazar 08-49/697 -273 6 130 I.2.1. İlgili Ürün Pazarı Ulusoy (Çeşme Limanı) ve U.N. Ro -Ro nun (Pendik Limanı ve Ambarlı da Ro -ro terminali) ro-ro gemilerine yönelik liman hizmetleri pazarında da faaliyeti bulunma sına rağmen, önaraştırma konusu iddiaların temelini her iki teşebbüsün ro - ro taşımacılığına yönelik faaliyetleri oluşturmaktadır. Ulusoy Grubu bünyesinde faaliyet gösteren ve yukarıda faaliyetleri kısaca aktarılan beş teşebbüs ile U.N. Ro - Ro nun sunduğu te mel hizmet, ithal ve ihraç yükleri taşıyan tır kamyonlarının deniz yolu ile yabancı ülkelere ro -ro gemileri ile taşınmasıdır . Bu çerçevede, ilgili ürün pazarının tekerlekli ve mobil yük taşıyan ro -ro gemileri ile yapılan tarifeli deniz taşımacılığı hizme tleri olarak belirlenmiştir. 140 I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Çeşme ve İstanbul limanları doğrudan hinterland ları konumundaki bölgeler için birbirine rakip değildir. Ancak Orta, Doğu ve Güneydoğu Anadolu dan hareket eden tırlar için İstanbul Limanı nın, Çeşme Limanı na açık bir üstünlüğü bulunma maktadır. Dolayısıyla, Anadolu nun en azından bazı bölgelerinden hareket edecek tırlar için, ro-ro ya binmek üzere İstanbul a yönelerek yüksek navlun fiyatı ödemek ile Çeşme ye yönelerek daha uzun bir mesafeyi karadan k atetmek ve bunun giderlerine katlanmak arasında kararsız kalınması kuvvetle muhtemel dir. Esasen , gerek sektör temsilcilerinin gerekse tır taşımacılarının çeşitli ifadeleri, Çeşme -Trieste ile İstanbul - 150 Trieste hatlarının birbiri ile rekabet halinde bulunabil eceklerini ortaya koy maktadır. Bu çerçevede, ro -ro gemileri ile yük taşımacılığı pazarında ilgili coğrafi pazarlar, doğrudan hinterland için i) Çeşme -Trieste denizyolu hattından oluşan Ege Bölgesi - İtalya ro -ro hatları ve İstanbul -Trieste denizyolu hattınd an oluşan Marmara Bölgesi - İtalya ro -ro hatları ile diğer bölgeler için ii) İstanbul -Trieste (Pendik ve Ambarlı birbirine ikame) ve Çeşme -Trieste den oluşan Türkiye den Avrupa ya yönelik Akdeniz ro -ro hatları olarak belirlenm iştir. I.3. Yapılan Tespitler v e Deliller 160 I.3.1. Yerinde İnceleme lerde Elde Edilen Belgeler - U.N. Ro -Ro tarafından müşterilerine gönderilen, navlun fiyatlarında istikrar sağlama amaçlı sistemin açıklamasına ilişkin 21.3.2008 tarihli belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Sizleri nde çok yakından bildiği üzere, geçtiğimiz birkaç ay içerisinde dünya petrol fiyatları rekor seviyelere ulaşmıştır. Bu durumun dünyadaki arz ve talep dengesinden kaynaklandığı söylenmektedir ve kısa vadede bir değişiklik olmayacağı görüşü hakimdir. Şirketi mizin en büyük gider kalemini oluşturan yakıt maliyetlerindeki artışlar, kuruluşumuzdan bu yana yaptığımız fiyat artışları yolu ile navlunumuza 170 yansıtılmıştır. Ancak son aylardaki bu inişli ve çıkışlı tablo karşısında siz müşterilerimizin ve sizin müşteril erinizin taşıma piyasasında fiyat istikrarına ihtiyaç duyduğunu da göz önüne alarak navlun fiyatlarında dönemsel istikrarı sağlayacak yeni bir sisteme geçme kararı aldık. 08-49/697 -273 7 Yakıt maliyetleri ve diğer etkenleri göz önünde bulundurarak belirleyeceğimiz ve siz değerli müşterilerimize ilan edeceğimiz navlun fiyatlarını 3 er aylık dönemler halinde uygulayacağız ve açıkladığımız navlun fiyatlarının bu dönemler boyunca herhangi bir şekilde değiştirmeyeceğiz. Yıl içerisinde dört defa olmak üzere Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının ilk günlerinde yürürlülüğe girecek yeni fiyatlar ve değişiklikler, yaklaşık 10 gün 180 öncesinden sizlere duyurulacaktır 2008 İkinci Çeyrek için geçerli olacak navlunlarımız aşağıdaki gibi belirlenmiştir: Komple araç Gidiş -Dönüş 2155 (Art ış 45 - %2,2) Tek Yol 1320 Kamyon Römork Gidiş -Dönüş 2340 (Art ış 100 %4,5) Tek Yol 1400 Yarı Römork Gidiş -Dönüş 1710 (Art ış 180 %6,3) Tek Yol 1010 - U.N. Ro -Ro tarafından müşterilerine gönderilen navlun fiyatları açıklamasına ilişkin 24.6.2008 tarih li belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Bilindiği gibi 21 Mart 2008 tarihli sirkülerimizde bundan böyle 3 er aylık dönemlerde akaryakıt fiyat ayarlaması yapacağımızı ifade etmiştik. Yapılan hesaplamalar sonucunda 3. çeyrek (Temmuz -Ağustos -Eylül) de 190 uygulanacak navlunlarımızı belirlemiş bulunuyoruz. 1 Temmuz 2008 Salı gününden itibaren uygulanacak yeni navlunlarımız; Komple araç Gidiş -Dönüş 2335 (Art ış 180 ) Tek Yol 1400 Kamyon Römork Gidiş -Dönüş 2520 (Art ış 180 ) Tek Yol 1500 Yarı Römork Gidiş -Dönüş 1890 (Art ış 180 ) Tek Yol 1135 d ır. Dünya petrol fiyatlarının önlenmesi mümkün olmayan artışı en önemli maliyet kalemimiz olan yakıtı her geçen gün daha pahalıya almamıza neden olmaktadır. Bu artışın navlun fiyatlarına yansıtılması sunduğumuz hizmetin devamını temin edebilmemiz bakımından kaçınılmazdır. Bu bağlamda yeni navlunlarımızın hesabı yapılırken kullandığımız akaryakıt fiyatının 31.3.2008 tarihindeki fiyata göre artışı 200 dikkate alınmış ve fiyata yansıtılmıştır. Tüm sektörleri etkileyen bu durumu n anlayışla karşılanacağını bekliyor ve işlerinizde başarılar diliyoruz. - U.N. Ro -Ro tarafından müşterilerine gönderilen 30.10.2007 tarihli yazıda ham petrol fiyatlarının son zamanlarda rekor denilecek düzeyde arttığı, petrol varil fiyatlarının Haziran -Ekim 2007 döneminde 70 ABD Doları ndan 94 ABD Doları na yükseldiği, sefer maliyetleri içinde en büyük payı alan yakıtta yaşanan bu fiyat artışlarının navlunlara yansıtılmasının kaçınılmaz olduğu ifade edilmekte ve 8.11.2007 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere navlunlara yer verilemektedir. - Maritime Logictics and Trade Consulting firması (MLTC) tarafından U.N. Ro -Ro ya gönderilen 23.4.2008 tarihli elektronik posta mesajı ekinde Avrupa ro -ro hatlarında 210 faaliyette bulunan firmaların fiyatlarına ilişkin b ir çalışmaya yer verilmektedir. MLTC , Barry Rogliano Salles isimli Paris merkezli bir ro -ro aracı kurum u ve proje araştırma şirketinin iştiraki olup, Avrupa ro -ro piyasası hakkında çalışmalar yapmaktadır. Anılan mesaj ekinde yer alan belgede 12 Avrupa ro -ro firmasından alınan fiyat listeleri yer almakta ve bu fiyatlar römork ve yarı römork bazında karşılaştırılmaktadır. Bu çalışmada hem römork hem de yarı römork bakımından 08-49/697 -273 8 U.N. Ro -Ro nun 12 firma içerisinde mil başına en düşük fiyatlı çalışan firma olduğu görülmektedir. - UND tarafından hazırlanan Akaryakıt Fiyat Atışı Düzenleme Faktörü başlıklı belgede son dönemlerde akaryakıt fiyatlarındaki önlenemez artışların sektöre 220 verdi ği zararı önlemek adına uluslar arası karayolu taşımacıları tarafından Türkiye de akaryakıt fiyat artışı faktörü uygulaması başlatıldığı ifade edilmektedir. Söz konusu belgede, akaryakıt fiyat artışı düzenleme faktörünün yakıt artışlarındaki dalgalanmanın maliyetler üzerindeki etkilerini kaldırmak amacıyla hesaplandığı belirtilmekte ve faktör hesaplamasında kullanılan yönteme yer verilmektedir. Anılan belgeden taşımacıların sürekli olarak yükselmekte olan yakıt fiyatlarından zarar görmemeleri için, farklı bölgelerdeki yakıt fiyat verileri ve kat edilen mesafeler dikkate alınarak yakıta i lişkin olarak maliyetlere yansıtılabilecek ortalama değerler hesaplandığı ve UND nin tavsiye niteliğinde olmak üzere üyelerine bu bilgileri sunduğu anlaşılmaktadır. 230 - Ro-Ro Gemi İşletmecileri ve Kombine Taşımacılar Derneği ( RODER ) tarafından üyelerine gön derilen 22.5.2008 tarihli yazıda, 2008 yılından itibaren petrol bazlı enerji kaynakları fiyatlarında yaşanan olağanüstü artışlar ve otoyol/geçiş ücretlerindeki yükselmenin sektörü sıkıntıya soktuğu ifade edilmektedir. Söz konusu belgede ayrıca, artan maliy etlerin navlunlara yansıtılamamasının yanı sıra sektördeki yoğun rekabetin üyeleri taşımacıları sıkıntıya soktuğu, müşterilerin ödemelerini geç yapması nedeniyle üyelerin ihracatçı/ithalatçıyı finanse etmek durumunda kaldığı belirtilmektedir. Bu çerçevede, RODER üyelerinin son derece hızlı bir şekilde seyreden maliyet artışlarını takip etmekte zorlandıkları ve bu konuda bilgilendirilme ihtiyacı içerisinde olduklarının anlaşıldığı belirtilmektedir. Bu amaçla 240 anılan belgenin ekinde taşıma yapılan güzergâhlard aki maliyet kalemlerine yer verilmekte ve üyelerin yakıt, geçiş/otoyol ücreti vb. giderlerde yaşanan artışlar konusunda tavsiye niteliğinde olmak üzere bilgilendirilmesinin he deflendiği ifade edilmektedir. I.3.2. Yetkililer ile Yapılan Görüşmeler I.3.2.1. U.N. Ro-Ro Yetkilisi ile Yapılan Görüşme U.N. Ro -Ro yetkilisi konuya ilişkin olarak, ro -ro ile gidilmesi ekonomik olan 13 Avrupa ülkesine yapılan karayolu ve denizyolu ile taşıma rakamları karşılaştır ıldığında, karayolu lehine % 60-%40 oran ının ortaya çıktı ğını; karayolunun oranı nın gün geçtikçe artmakta olduğunu, zira karayoluyla taşımanın daha hızlı 250 yapıl dığını; ancak normal yükler bakımından taşımanın daha ekonomik olması yönüyle ve yarı römork imkânı sağlaması bakımından ro-ro taşımacılığı nın tercih edildiğini belirtmiştir. Yetkili ayrıca, Çeşme -Trieste hattında faaliyet gösteren diğer ro -ro şirketi UND RO - Ro nun fiyat artışlarını belirleyen temel faktör ün en büyük maliyet kalemini oluşturan yakıt maliyet i olduğunu; ancak iki şirketin fiyatlarının farklılaşmasına neden olan bazı unsurlar da bulun duğunu ifade etmiştir. Buna göre, Çeşme ye göre İstanbul hattı Trieste ye yaklaşık bir günlük ilave bir seyir gerektir mektedir. Bu da doğal olarak maliyetlere yansı maktadır. Ayrıca, Çeşme hattında çalışan gemilerin düşük kapasiteli ve eski gemiler olması, buna karşın UND Ro -Ro nun gemileri nin yüksek 260 kapasiteli, yeni, modern tip ve pahalaı roro gemiler olması da maliyetleri farklılaştırmaktadır. 08-49/697 -273 9 Yetkili son olarak , U.N. Ro-Ro nu n halen uyguladığı navlun fiyatları nın, BRS Europe:Study belgesinde de görüldüğü üzere Akdeniz ve Avrupa da çalışan ro -ro firmaları arasında ki en düşük fiyatlar olduğunu; ayrıca, roro taşıma piyasası na gerek ulusal gerekse uluslar arası firmaların girmesi v e faaliyet göstermesi nin tamamıyla serbest olduğunu, n itekim 2007 yılının ilk yarısında Türk -İtalyan ortaklığı ile kurulan IT Ro -Ro şirketi nin Çanakkale de kurulan Kepez Limanı ndan İtalya da bulunan Bari - Brindisi limanlarına iki roro gemi si ile sefere baş layıp, iki -üç ay sonra faaliyetlerini durdur duğunu, müşterilerce anılan teşebbüsün navlun fiyatları nın yüksek 270 bulun duğunu ve servis kalitesi nin kabul görme diğini söylemiştir. I.3.2.2. Ulusoy Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Raportörlerle yaptığı görüşmede yet kili, konuya ilişkin olarak, r o-ro taşımacılığındaki en önemli maliyet kalemi nin yakıt olduğunu; enerji fiyatlarında meydana gelen artışlar ın bütün maliyet kalemlerine (uçak, personel, liman masrafları, vb.) yansı dığını; dolayısıyla, petrol fiyatlarında so n yıllarda meydana gelen ciddi artışlar ın kendilerinin de maliyetleri ni arttır dığını belirtmiştir. Yetkili ayrıca, Ulusoy un ücret tarifeleri nde periyodik artışlar yapm adığını; sadece maliyetlerde artış olması halinde ücret tarifelerinde değişikliğe gi ttiklerini; bu çerçevede 2007 yılında ücret tarifelerinde hiç değişiklik yapmadık larını, bu sene ise 280 biri 1 Aralık tan diğeri ise 1 Haziran dan geçerli olmak üzere iki kere ücret tarifelerinde artış yaptık larını ifade etmiştir. J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK J.1. 4054 Sayılı Kanun un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme Önaraştırma kapsamında araştırılan hususlardan biri, U.N. Ro -Ro ve Ulusoy un paralel fiyat artışları yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal edip etmedikleridir. 2005 yılı nda U.N. Ro -Ro ve Ulusoy un Türkiye -İtalya arasındaki Ro - Ro faaliyetleri ile ilgili olarak, navlun bedellerini beraberce belirlemeye yönelik anlaşma yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına 290 yönelik olarak bir Soruşturma yapılmıştır. Soruşturma da, taraflar arasında 2000 yılında imzalanan bir Protokol de yer alan Taraflar halen uygulamakta oldukları tarife ve ödeme koşullarını diğer tarafın mutabakatı olmaksızın değiştirmeyeceklerdir maddesinin tarafların eş zamanlı zam yap maları sonucunu doğurduğu tespit edilmiş ve 13.7.2005 tarih , 05-46/668 -170 sayılı Rekabet Kurulu Kararı ile her iki teşebbüse 4054 sayılı Kanun un 16/2. maddesi uyarınca idari para cezası uygulanmıştır. U.N. Ro -Ro ve Ulusoy arasındaki paralel davranış idd iaları, U.N. Ro -Ro hisselerinin KKR tarafından devralınması sürecinde de gündeme gelmiştir. Söz konusu devralmaya ilişkin 29.2.2007 tarih , 07 -88/1113 -435 sayılı Rekabet Kurulu 300 Kararı nda, devir işlemine yönelik olarak UND tarafından dile getirilen KKR nin Çeşme -Trieste hattında çalışmamak konusunda Ulusoy ile pazar paylaşımı anlaşması yapmış olabileceği ve devir işleminden sonra da KKR ve Ulusoy un fiyat artırımlarını koordinasyon içinde belirleyebilecekleri iddialarına yer verilmiştir. Ancak Kurul Kararı n da, söz konusu iddiaların devir işlemine izin verilmesini etkilemeyeceği, bununla birlikte UND nin yukarıda aktarılan çekincelerinin Ro -Ro işletmecilerinin faaliyetlerinin Rekabet Kurumu tarafından yakından takip edilmesi gerekliliğini ortaya çıkardığı i fadelerine yer verilmiştir. 08-49/697 -273 10 Mevcut şikayet konusuna ilişkin olarak hazırlanan İlk İnceleme Raporu nda ise U.N. Ro-Ro ve Ulusoy un 2001 -2008 yılları arasındaki fiyatlarına ilişkin şikayetçi 310 tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde bir değerlendirme yapıl mış ve Rapor da, U.N. Ro -Ro ve Ulusoy un Rekabet Kurulu nun soruşturma nihai karar tarihine tekabül eden 17. 8.2005 tarihine kadar hemen hemen aynı tarihlerde gerçekleşen fiyat artışlarının daha sonraki dönemde yaklaşık iki ay farklılıkla yapıldığı, ayrıca iki şirketin fiyat artışları karşılaştırıldığında bazı dönemlerde ufak farklılıklar olmakla birlikte, ortalamada hemen hemen aynı oranlarda artış yapıldığının dikkati çektiği; bu tespitlerin Ulusoy ile U.N. Ro -Ro nun navlun fiyatlarının koordineli bir şeki lde arttırıldığına ilişkin şu aşamada kesin bir tespit yapmaya imkan tanımadığı ve daha kapsamlı bir incelemeyi gerektirdiği; buna ilaveten gerek anılan teşebbüslerin fiyat anlaşması yapmalarına ilişkin daha önceden soruşturma geçirmiş olmaları, gerekse 320 Rekabet Kurulu nun yukarıda anılan 29.2.2007 tarih , 07-88/1113 -435 sayılı Kararı nda U.N. Ro -Ro ve Ulusoy un faaliyetlerinin Rekabet Kurumu tarafından yakından takip edilmesi gerekliliğinin ortaya konulmuş olması hususları da dikkate alınarak konunun bir öna raştırma çerçevesinde açıklığa kavuşturulmasının uygun olacağı ifade edilmiştir. 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi nin birinci fıkrasında, belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacın ı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerinin hukuka aykırı ve yasak olduğu belirtilerek rekabeti bozucu nitelikteki 330 anlaşmalar yasa klanmış; aynı maddenin ikinci fıkrasında ise, bir anlaşmanın varlığının ispatlanamadığı durumlarda piyasadaki fiyat değişmelerinin veya arz ve talep dengesinin ya da teşebbüslerin faaliyet bölgelerinin, rekabetin engellendiği, bozulduğu veya kısıtlandığı piyasalardakine benzerlik göstermesi, teşebbüslerin uyumlu eylem içinde olduklarına karine teşkil edeceği belirtilerek teşebbüsler arasında rekabeti bozucu bir anlaşma bulunmasa bile uyumlu eylem in varlığı ihlal tespiti için yeterli görülmüştür. Önaraşt ırma sürecinde yapılan incelemelerde, U.N. Ro -Ro ve Ulusoy arasında yapılmış herhangi bir anlaşma tespit edilememiştir. Dolayısıyla, U.N. Ro -Ro ve Ulusoy un fiyat artışlarının 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında kabul 340 edilebilmesinin tek yolu, bu fi yat artışlarının uyumlu eylem olarak kabul edilmesidir. Ancak bu noktada, teşebbüslerin fiyat artışlarına geçmeden önce, rekabet hukukunda uyumlu eylem karinesi ne ilişkin kısa bir açıklama yapmakta fayda görülmektedir. 4054 sayılı Kanun da uyumlu eyl em karinesinin öngörülmüş olması piyasalarda gözlenen her türlü paralel davranışın uyumlu eylem olarak değerlendirilebileceği anlamına gelmemektedir. Rekabet h ukuku literatüründe uyumlu eylem iki veya daha fazla teşebbüsün ekonomik ve rasyonel gerekçelerl e açıklanamayan ve bir anlaşmaya dayanmayan, fakat bilinçli olarak birbirlerine paralel hale getirilmiş rekabeti sınırlayıcı pazar davranışları olarak kabul edilmektedir. Bir pazarda uyumlu 350 eylemden bahsedilebilmesi için iki veya daha fazla teşebbüsün var olması, teşebbüsler arası bilinçli bir paralellik olması, bu paralel davranışların ekonomik ve rasyonel gerekçelerle açıklanamaması ve bu davranışların amacının rekabeti kısıtlama k olması gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle, herhangi bir paralel davranışın uyumlu eylem olarak kabul edilebilmesi için bu davranışın uyumlu eylem dışında rasyonel hiçbir gerekçesinin bulunmaması gerekmektedir. Bu çerçevede, özellikle 08-49/697 -273 11 oligopol piyasalarda faaliyet gösteren firmaların kendi pazar stratejilerinin rakiplerinin stra tejilerine bağlı olduğunun farkında olması ve böylece paralel davranışlar sergilemeleri, uyumlu eylem olarak nitelendirilmemektedir. Önaraştırma sürecinde, U.N. Ro -Ro ve Ulusoy un fiyat artışlarının teşebbüsler 360 arasındaki bir uyumlu eylemin sonucu olup o lmadığı araştırılırken, özellikle U.N. Ro - Ro ve Ulusoy tarafından fiyat anlaşması yapılmak suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin ihlal edildiğinin tespit edildiği 13 .7.2005 tarih ve 05 -46/668 -170 sayılı Rekabet Kurulu Kararı sonrasındaki döneme yoğu nlaşılmıştır. Aşağıda, U.N. Ro - Ro nun 2005 yılından bugüne kadar yaptığı fiyat artışlarına ilişkin tablo sunulmaktadır: Tablo -13: 2005 -2008 Yılları Arasında U.N. Ro -Ro Fiyat Artışı ve Fiyat Artış Oranları U.N. Ro -Ro Tarafından Uygulanan Fiyatlar ( ) U.N. Ro-Ro Fiyat Artış Miktarı Ve Oranları ( ), (%) Tarih Komple Araç Kamyon Römork Yarı Römork Komple Araç Kamyon Römork Yarı Römork Tek Yön 1400 1500 1135 80 (6) 100 (7,1) 125 (12,3) 1.7.2008 Gidiş - Dönüş 2335 2520 1890 180 (8,3) 180 (7,6) 180 (10,5) Tek Yön 1320 1400 1.010 - - - 1.4.2008 Gidiş - Dönüş 2155 2340 1710 45 (2,1) 100 (4,4) 100 (6,2) Tek Yön 1320 1400 1010 80 (6,4) 80 (6) 60 (6,3) 08.11.2007 Gidiş - Dönüş 2110 2240 1610 125 (6,2) 130 (6,1) 95 (6,2) Tek Yön 1240 1320 950 60 (5) 60 (4,7) 50 (5,5) 18.7.2007 Gidiş - Dönüş 1985 2110 1515 95 (5) 95 (6,5) 75 (5,2) Tek Yön 1180 1260 900 - - - 07.9.2006 Gidiş Dönüş 1890 2015 1440 125 (7) 130 (6,8) 95 (7) 10.09.2005 Gidiş - Dönüş 1765 1885 1345 - - - Buna göre, U.N. Ro -Ro tarafından Eylül 2005 ten bu yana altı defa fiyat ayarlaması gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Bu artışlardan, 2005 te 1, 2006 da 1 ve 2007 de iki olmak üzere toplam dört fiyat artışı, U.N. Ro -Ro nun 13 .12.2007 de gerçekleşen 370 hisse devrinden önceki yönetimi (devir öncesi yöne tim) döneminde yapılmış; 2008 yılındaki iki fiyat artışı ise U.N. Ro -Ro nun KKR nin kontrolündeki mevcut yönetimi (devir sonrası yönetim) altında gerçekleşmiştir. Aynı dönemde Ulusoy tarafından yapılan fiyat artışları ise şu şekildedir: Tablo -14: 2005 -2008 Yılları Arasında Ulusoy Fiyat Artışı ve Fiyat Artış Oranları Ulusoy Tarafından Uygulanan Fiyatlar ( ) Ulusoy Fiyat Artış Miktarı Ve Oranları ( ), (%) Tarih Komple Araç Kamyon Römork Yarı Römork Komple Araç Kamyon Römork Yarı Römork Tek Yön 1235 1285 1015 50 (4,2) 55 (4,4) 50 (5,2) 01.06.2008 Gidiş - Dönüş 1950 2085 1550 100 (5,4) 110 (5,5) 100 (10,3) 08-49/697 -273 12 Tek Yön 1185 1230 965 15 (1,2) 15 (1,2) 15 (1,5) 01.01.2008 Gidiş - Dönüş 1850 1975 1450 25 (1,3) 25 (1,2) 25 (1,7) Tek Yön 1170 1215 950 65 (5,8) 65 (5,6) 60 (6,7) 01.11.2007 Gidiş - Dönüş 1825 1950 1425 125 (7,3) 125 (6,8) 100 (7,5) Tek Yön 1105 1150 890 50 (4,7) 50 (4,5) 40 (4,7) 12.07.2006 Gidiş - Dönüş 1700 1825 1325 100 (6,2) 100 (5,7) 75 (6) Tek Yön 1055 1100 850 - - - 17.08.2005 Gidiş - Dönüş 1600 1725 1250 - - - Buna göre 2005 -2008 tarihleri arasında Ulusoy tarafından beş kez fiyat artışı yapılmıştır. Anılan dönem içerisinde, Ulusoy un fiyatları U.N. Ro -Ro nun altında seyretmiş ve aradaki fark 2005 yılından 2008 yılına kadar giderek açılmıştır . Örneğin, komple araç için iki teşebbüsün gidiş dönüş fiyatları arasındaki fark 2005 yılı sonunda 165 Euro iken 2008 yılının Temmuz ayına gelindiğinde bu farklılık 385 380 Euro ya çıkmıştır. İki teşebbüsün 2005 -2008 fiyat artışları karşılaştırıldığında, 2005 yılında fiyat artışlarının yaklaşık bir aylık arayla, 2006 yılında yaklaşık iki aylık arayla yapıldığı; 2007 yılında U.N. Ro -Ro tarafından iki fiyat artışı yapılırken Ulusoy tarafından bir kez fiyat artışının yapıldığı ve U.N. Ro -Ro nun bu yıl içerisindek i ikinci fiyat artışı ile Ulusoy un fiyat artışı arasında bir haftalık bir farkın olduğu; 2008 yılında ise her iki teşebbüs tarafından da iki kez fiyat artışının yapıldığı bunların ilkinde üç aylık bir aranın bulunduğu, ikincisinde ise bir aylık bir aranın bulunduğu görülmektedir. Ayrıca Eylül 2005 -Temmuz 2008 tarihleri arasında U.N. Ro -Ro nun gidiş -dönüş fiyatları toplamda komple araç için %32,2, kamyon römork için %32,6, yarı römork 390 için %40,5 artarken, Ulusoy un aynı dönem içerisinde gidiş -dönüş fiyatlar ının toplamda komple araç için %21,8, kamyon römork için %20,8, yarı römork için ise %24 arttığı görülmektedir. Bu veriler, U.N. Ro -Ro ve Ulusoy un fiyatlarının 2005 - 2008 yılında paralel bir artış göstermediğini ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, teşebbüsler arasında her iki teşebbüsün de fiyatlarının artış eğilimi içerisinde olması dışında uyumlu eylem olarak nitelendirilebilecek bir paralel davranıştan söz etme k mümkün değildir. 2005 -2008 yılları arasında her iki teşebbüsün fiyatlarında da yakın dönemlerde artışların yaşanmasının temel gerekçesinin ise ro -ro taşımacılığının en önemli maliyet kalemlerinden olan petrol fiyatındaki artışlar olduğu düşünülmektedir. Bu 400 durum 2005 -2008 yılları arasında petrol fiyatlarındaki artışları gösteren aşağıdaki tabloda aç ıkça görülmektedir: Tablo -15: 2005 -2008 Yılları Arasında Akaryakıt Fiyatlarındaki Artışlar Tarih Kapıkule Vergisiz Fiyatlar ( ) Bulgaristan Vergisiz Fiyatlar ( ) Avrupa Ortalama Pompa Fiyatları ( ) Temmuz 2008 0,935 1,300 1,516 Haziran 2008 0,950 1,040 1,512 Mayıs 2008 0,917 0,930 1,526 08-49/697 -273 13 Nisan 2008 0,702 0,900 1,380 Mart 2008 0,703 0,86 1,353 Şubat 2008 0,6578 0,83 1,287 Ocak 2008 0,6582 0,83 1,261 Aralık 2007 0,6747 0,80 1,261 Kasım 2007 0,6698 0,77 1,294 Ekim 2007 0,6001 0,758 1,228 Eylül 2007 0,586 0,746 1,200 Ağustos 2007 0,569 0,734 1,161 Temmuz 2007 0,565 0,722 1,170 Haziran 2007 0,551 0,71 1,144 Mayıs 2007 0,540 0,698 1,127 Nisan 2007 0,5322 0,686 1,126 Mart 2007 0,5003 0,674 1,097 Şubat 2007 0,4822 0,662 1,080 Ocak 200 7 0,4174 0,65 1,069 Aralık 2006 0,4736 0,63 1,036 Aralık 2005 0,4174 0,58 0,954 Tablodan da görüldüğü üzere, teşebbüslerin fiyat artışlarının yoğunlaştığı 2008 yılında petrol fiyatlarında da ciddi artışlar (yaklaşık %58,91 ila %124 arasında) yaşanmıştır . Ayrıca teşebbüslerin fiyat artışlarının birbirine yakın dönemlerde gerçekleşmesinde, ilgili pazarın düopol yapısının ve ilgili pazarda fiyat şeffaflığının bulunmasının etkili olduğu düşünülmektedir. Diğer taraftan, U.N. Ro -Ro KKR ye devredilmeden önce ş irketin yönetiminde Ulusoy un da kontrolüne sahip olan hissedarlar bulunmaktaydı. Ancak bu durum, 410 U.N. Ro -Ro nun hisselerinin devredildiği 2007 yılından bu yana değişmiştir. Hâlihazırda U.N. Ro -Ro nun yönetiminde Ulusoy ile menfaat birlikteliği içerisinde kabul edilebilecek hiçbir hissedar bulunmamaktadır. Dolayısıyla, iki teşebbüs arasında bir uyumlu eylem için kolaylaştırıcı unsur olabilecek durumun U.N. Ro - Ro nun hisselerinin KKR ye devriyle birlikte ortadan kalktığı görülmektedir. Bu bilgiler ışında , pazar koşulları, teşebbüslerin fiyat artışlarındaki kıyaslamalar ve akaryakıt fiyatlarındaki artışlar çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde U.N. Ro-Ro ve Ulusoy un rekabeti bozucu nitelikte anlaşma veya uyumlu eylem içerisinde bulunduklarına ilişkin bir tespitin söz konusu olmaması nedeniyle, bu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde soruşturma açılmasına 420 gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. J.2. 4054 Sayılı Kanun un 6. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme Şikayete kon u teşebbüsler hakkında 6. madde çerçevesinde ileri sürülen iddia, bu teşebbüslerin ro -ro hizmetlerinde aşırı fiyat uygulamak suretiyle faaliyet gösterdikleri hatlardaki hakim durumlarını kötüye kullandıkları iddiasıdır. Genel olarak pazar gücünün kötüye kullanımı sonucunda bir ürünün ekonomik değeri ile fiyatı arasındaki makul olmayan farklılığın bulunması şeklinde tanımlanan aşırı fiyat uygulamalarının tespitinde; tüm üretim maliyetleri toplamı ile fiyatın karşılaştırılması, ilgili pazardaki aynı veya b enzer ürünlerin fiyatlarının karşılaştırılması, komşu pazarlardaki aynı veya benzer ürünlerin fiyatlarının 430 karşılaştırıl ması gibi yöntemler kullanılır. Mevcut durumda aynı hatlarda faaliyet gösteren başka firmaların mevcut olmaması nedeniyle ilgili pazar i çerisinde bir kıyaslama yapmak mümkün görünmemektedir. Bununla birlikte yukarıda değinilen, Barry Rogliano Salles isimli Paris merkezli bir 08-49/697 -273 14 ro-ro aracı kurum ve proje araştırma şirketinin iştiraki olan MLTC nin Avrupa ro -ro piyasası hakkındaki çalışması U. N. Ro -Ro ve Ulusoy fiyat seviyeleri hakkında bilgivermektedir. Bu çalışmada, 12 Avrupa ro -ro firmasından alınan fiyat listeleri yer almakta ve bu fiyatlar römork ve yarı römork bazında karşılaştırılmaktadır. Anılan belgede hem römork hem de yarı römork bak ımından U.N. Ro -Ro nun 12 firma içerisinde mil başına en düşük fiyatlı çalışan firma olduğu görülmektedir. Her ne 440 kadar bu hatlar yatırım maliyeti, liman ücretleri, sefer mesafesi gibi unsurlar bakımından ciddi farklılıklar arz etse de U.N. Ro -Ro nun mil b aşına fiyat seviyesinin bu firmalardan önemli ölçüde düşük olduğu anlaşılmaktadır. Örnek vermek gerekirse, Igoumenitsa -Yunanistan dan Ancona -İtalya ya sefer düzenleyen Anek Lines firmasının mil başına ücreti 1,92 Euro, aynı hatta çalışan Superfast in ücret i de liman vergisi hariç 2,01 Euro dur. U.N. Ro -Ro nun mil başına ücreti ise 0,90 Euro dur. Dolayısıyla, hâlihazırda iki firmanın faaliyet gösterdiği Igoumenitsa -Ancona hattı mil başına fiyatlarının, tekel konumunda bir firmanın bulunduğu İstanbul -Trieste hattındaki mil başına fiyatlara göre daha yüksek olduğu görülmektedir. Bu çerçevede, U.N. Ro -Ro fiyatlarının dünyadaki diğer ro -ro fiyatlarına göre çok yüksek 450 olmadığı belirlenmiştir. Başvuruda UN Ro -Ro nun fiyatlarını ekonomik gerekçelerle açıklanamayan ölçülerde arttırdığı ileri sürülmekte ve bu iddianın fiyatların aşırı olduğu görüşüne dayanak teşkil ettiği anlaşılmaktadır. Esasen, 2008 yılı içerisinde daha da hızlanmakla birlikte, 2007 yılı başından bu yana akaryakıt fiyatları hızlı bir şekilde artmakta dır. Bu durumun başka birçok sektörün yanı sıra maliyetlerin önemli bir kısmını yakıt giderlerinin teşkil ettiği taşımacılık sektörünü çok önemli ölçüde etkileyeceği açıktır. Bu çerçevede, gerek deniz gerekse de karayolu taşımacılığı alanında faaliyette bu lunan teşebbüslerin yakıt fiyatındaki artışları fiyatlarına yansıtmaları sektördeki faaliyetlerinin devamı için bir zorunluluktur. Nitekim yukarıda 460 yer verildiği üzere, gerek UND gerekse de RODER akaryakıt fiyatlarındaki olağanüstü artışların üyelerini olu msuz etkilememesi amacıyla kat edilen mesafeler esas alınarak rota bazında maliyet hesaplamaları yapmakta ve tavsiye niteliğinde olmak üzere bu bilgileri üyeleriyle paylaşmaktadırlar. Dolayısıyla, yakıt maliyetinin operasyonel giderler içindeki oranının ya klaşık %50 seviyesinde bulunduğu ro -ro piyasasında teşebbüslerin akaryakıt fiyatlarındaki artışları sundukları hizmetin fiyatına yansıtmamalarını beklemek rasyonel olmayacaktır. 4054 sayılı Kanun un 4. maddesine çerçevesinde yapılan değerlendirmeye ilişkin bölümde yer verilen tablolardan da görülebileceği üzere U.N. Ro -Ro nun fiyatlarındaki artış oranları akaryakıt fiyatındaki artış oranlarının oldukça altında kalmaktadır. Dolayısıyla, 470 fiyatların ekonomik gerekçelerle açıklanamayan oranlarda arttırıl ması sö z konusu değildir. Bu bilgiler ışı ğında; pazar koşulları, benzer ro -ro hatlarındaki fiyatlarla yapılan kıyaslamalar ve akaryakıt fiyatlarındaki artışlar çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde , U.N. Ro -Ro ve Ulusoy un aşırı fiyatlama yaptıklarına i lişkin bir tespitin söz konusu olmaması nedeniyle, bu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır. K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, U.N. Ro -Ro İşl etmeleri A.Ş. ve Ulusoy Denizyolları İşletmeleri A.Ş. nin tekerlekli ve mobil yük taşıyan ro -ro 480 gemileri ile yapılan tarifeli deniz taşımacılığı pazarında 4054 sayılı Kanun un 4. 08-49/697 -273 15 ve/veya 6. maddesini ihlal ettiklerine ilişkin herhangi bir tespitin bulunma ması neden iyle aynı Kanun un 41. maddesi uyarınca adı geçen teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı na ve şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.