TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR LUTFiYE EN VE DiGERLERi BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/19590) Karar Tari hi: 7/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Yild1z SEFERINOGLU OzgurDUMAN 1. Lutfiye SEN 2. Selahaddin SAHiN 3. Zeynep TOY Av. Mehmet Necati SERiN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru onahm hakkmm kullandmlmamas1 nedeniyle mulkiyet h
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR LUTFiYE EN VE DiGERLERi BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/19590) Karar Tari hi: 7/3/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Yild1z SEFERINOGLU OzgurDUMAN 1. Lutfiye SEN 2. Selahaddin SAHiN 3. Zeynep TOY Av. Mehmet Necati SERiN I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru onahm hakkmm kullandmlmamas1 nedeniyle mulkiyet hakkmm; yarg1lamanm uzun surmesi nedeniyle de makul surede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 15/12/2015 tarihinde yapilm1 tir . 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca 2015/19591 ve 2015/19592 ba vuru numarah bireysel ba vuru dosyalannm konu yonunden hukuki irtibat nedeniyle 2015/19590 ba vuru numarah bireysel ba vuru dosyas1 ile birle tirilmesine; incelemenin 2015/19590 ba vuru numarah bireysel ba vuru dosyas1 uzerinden yurutulmesine karar verilmi tir 5. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 7. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi ivin Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , ba vuru hakkmda goru sunmayacagm1 bildirmi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 III. OLAY VE OLGULAR 8. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle olaylar ozetle oyledir: 9. Ba vurucular, istanbul'un Kartal il ;;esine bagh Soganhk Mahallesi'nde bulunan 5691 ada 308 parsel say1h ta mmazm 1/6 oranmda payda land1r. Bu ta mmazm diger 1/6 paylan ise L.S. vets. adma, 1/12 paylan da N.A. ve F.S. adma tapuda kay1thd1r. 10. Ba vuruculann da vekalet verdikleri ta mmaz maliklerinden ts. ile D. Yap1 i ;; ve D1 Ticaret Sanayi A.S. (Sirket) arasmda 18/1/2011 tarihinde noterde arsa pay1 kar 1hg1 in aat yap1m sozle mesi diizenlenmi tir. Bu sozle me kapsammda ta mmazm maliklerinden N.A.nm pay1 miras ;;1lan tarafmdan 29/4/2011 tarihinde ts.e satilm1 tu. Yap1lan satI ve hisse birle tirmeleri sonucu ta mmazm 1/4 pay1 aym tarihte ts. adma tapuya tescil edilmi tir. 11. ts. ta mmazdaki 1/4 paym1 50.000 TL bedelle 5/8/2011 tarihinde Sirkete satm1 tu. Yine maliklerden F.S. de bu ta mmazdaki paym1 22.000 TL bedelle 30/9/2011 tarihinde Sirkete satm1 t1r. Boylece ta mmazm 1/3 pay1 30/9/2011 tarihi itibanyla Sirket adma tapuya kaydedilmi tir. Bununla birlikte Sirket 7/12/2012 tarihinde ta mmazm 1/6 paym1 ts.ye geri satm1 tu. Sirketin ta mmazdaki kalan pay1 1/6 olarak tapuya tescil edilmi tir . 12. Ba vurucular 17/1/2013 tarihinde Sirket aleyhine istanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde onahm hakkma dayah olarak tapu iptali ve tescil davas1 a ;;m1 lardu . Dava dilek ;;esinde, davah Sirketin ba vuruculann payda 1 olduklan ta mmazdan paylar satm ald1g1 ancak bu paylann satI 1 ile ilgili olarak ba vuruculara bilgi verilmedigi belirtilmi tir. Ba vurucular kanundan dogan onahm haklanm kullanmak suretiyle davalmm satm alm1 oldugu paylann tamammm kendi adlanna tapuya tescil edilmesinin gerektigini one siirmii lerdir. Dilek ;;enin sonu ;; k1smmda da amlan ta mmazdaki davah adma kay1th tum hisselerin ba vuruculann adma tapuya tescil edilmesi talep edilmi tir. Dilek ;;ede dava konusunun degeri 73.250 TL olarak gosterilmi tir. 13. Mahkeme 9/7/2014 tarihinde davanm reddine karar vermi tir. Karann gerek ;;esinde davanm, "davalz :Jirketin dava konusu olan ta:Jznmazdaki 1 /3 hisses in in 1 /2 payzna is abet eden 1 /6 payznz dava dz!jz ve davaczlarzn vekili i $.ye satmz:J olmaszndan kaynaklanan on alzm davasz" oldugu belirtilmWir. Mahkeme ba vurucular adma vekaleten ts. ile davah Sirket arasmda arsa pay1 kar 1hg1 in aat yap1m sozle mesi diizenlendigine dikkati ;;ekmi tir. Mahkeme davalmm savunmasma itibar ederek ba vuruculann vekili olarak hareket eden dava d1 1 tS.nin kendisine ait olan paym tamamm1 davah Sirkete devrettigi i ;;in bu ki iye ait olmas1 gereken 1/6 paym Sirket tarafmdan ts.ye satild1gm1 belirtmi tir. Mahkeme bu gerek ;;eyle onahm hakkmm ko ullan olu mad1gmdan davanm reddi gerektigi sonucuna ula m1 tu. 14. Ba vuruculann temyiz ettigi karar Y arg1tay 14. Hukuk Dairesince , usul ve kanuna uygun oldugu gerek ;;esiyle 3/3/2015 tarihinde onanm1 tlr. Ba vuruculann karar diizeltme talepleri ise aym Daire tarafmdan 14/10/2015 tarihinde kanunda ongoriilen karar diizeltme sebeplerinden birinin mevcut olmad1g1 gerek ;;esiyle reddedilmi tir. 15. Nihai karar ba vurucular vekiline 20/11/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 16. Ba vurucular 15/12/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu lard1r. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 IV. iLGiLi HUKUK A. Ulusal Hukuk 17. 22/11/2001 tarihli ve 4721 say1h Turk Medeni Kanunu'nun 732. maddesi oyledir: "Paylz miilkiyette bir paydaJzn taJznmaz iizerindeki payznz tamamen veya kzsmen ii ;iincii kiJiye satmasz halinde, diger paydaJlar onalzm hakkznz kullanabilirler." 18. 4721 say1h Kanun'un 733. maddesi oyledir: "Cebri artzrmayla satzJlarda onalzm hakkz kullanzlamaz. 6nalzm hakkzndan feragatin resmf Jekilde yapzlmasz ve tapu kiitiigiine Jerh verilmesi gerekir. Belirli bir satzJta onalzm hakkznz kullanmaktan vazger;me, yazzlz Jekle tabidir ve satzJtan once veya sonra yapzlabilir. Yapzlan satzJ, alzcz veya satzcz tarafindan diger paydaJlara noter araczlzgzyla bildirilir. 6nalzm hakkz, satzJzn hak sahibine bildirildigi tarihin iizerinden ii ; ay ve her halde satzJzn iizerinden iki yzl ger;mekle diiJer. " 19. 4721 say1h Kanun'un 734. maddesi oyledir: "Onalzm hakkz, alzczya karJz dava ar;zlarak kullanzlzr. 6nalzm hakkz sahibi, adzna payzn tesciline karar verilmeden once, satzJ bedeli ile alzczya diiJen tapu giderlerini, hakim tarafindan belirlenen siire ir;inde hakimin belirleyecegi yere nakden yatzrmakla yiikiimliidiir. " B. Uluslararas1 Hukuk 20. Avrupa insan Haklan Sozle mesi'ne (Sozle me) ek 1 No.lu Protokol'tin 11Mulkiyetin korunmasz II kenar ba hkh 1. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "Her gerr;ek ve tiizel kiJinin mal ve miilk dokunulmazlzgzna saygz gosterilmesini isteme hakkz vardzr. Bir kimse, ancak kamu yararz sebebiyle ve yasada ongoriilen koJullara ve uluslararasz hukukun gene! ilkelerine uygun olarak mal ve miilkiinden yoksun bzrakzlabilir. II 21. Avrupa insan Haklan Mahkemesine (AiHM) gore Sozle me'ye ek 1 No.lu Protokol'tin 1. maddesinin temel amac1, devlet tarafmdan mtilkiyet hakkma yap1lan haks1z mtidahalelere kar 1 ki inin korunmasm1 saglamaktir. Sozle me'nin 1. maddesi uyannca her taraf devlet 11kendi yetki alanz ir;inde bulunan herkesin, Sozle me'de tanzmlanan haklarz ve ozgurluklerden yararlanmalarznz sag lama II ytiktimltiltigti altmdadir. Bu genel nitelikli gorevin yerine getirilmesi, Sozle me ile gtivence altma alman haklann etkili bir bi9imde uygulanmasm1 saglamak i9in baz1 pozitif ytiktimltiltiklere yol a9maktadir (Ali.sic ve digerleri/Bosna Hersek, Hzrvatistan, Szrbistan, Slovenya ve Makedonya Cumhuriyeti [BD], B. No: 60642/08, 16/7/2014, 100; Sovtransavto Holding/Ukrayna, B. No: 48553/99, 25/7/2002, 96). 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 22. AiHM, Sozle me'ye ek 1 No.lu Protokol'un 1. maddesi ile guvence altma alman mulkiyet hakkmm da baz1 pozitif yukumlulukler i9erdigini kabul etmektedir. AiHM'e gore mulkiyet hakkmm ger9ekten etkili bir bi9imde korunabilmesi, devletin mudahale etmeme gorevi yanmda aynca baz1 pozitif tedbirler almasm1 da gerektirmektedir ( Oneryzldzz /Turkiye [BD], B. No: 48939/99, 30/11/2004, 134; Broniowski /Polonya [BD], B. No: 31443/96, 22/6/2004, 143). 23. AiHM, Sozle me'ye ek 1 No.lu Protokol'un 1. maddesinin devletin dogrudan mudahalesinin soz konusu olmad1g1 ozel ki iler arasmdaki uyu mazhklar yonunden de -belirli durumlarda- mulkiyet hakkmm korunmas1 i9in gerekli tedbirleri alma yukumlulugunu i9erdigini kabul etmektedir. Devletin pozitif yukumlulukleri 9er9evesinde -ozel ki iler aras1 mulkiyet ili kileri bak1mmdan olsa bile-ki ilerin mulkiyet haklanna yap1lacak keyfi mudahalelere kar 1 hukuksal bir koruma saglamas1 gerekmektedir. Bu baglamda devlet, ozellikle taraflann mulkiyet hakkma ili kin uyu mazhklar yonunden gerekli usule ili kin guvenceleri sunan etkin bir yarg1sal mekanizma olu turma yukumlulugu altmdadu. Bu 9er9evede olu turulan yarg1 yollannda ulusal mahkemeler de i ; hukukta yer alan ilgili kanunlar 1 1gmda etkin ve adil bir bi9imde mulkiyet uyu mazhklanm 9ozmek durumundadu (Sovtransavto Holding/Ukrayna, 96; Fuklev/Ukrayna, B. No: 71186/01, 7/6/2005, 90, 91; Kotov/Rusya [BD], B. No: 54522/00, 3/4/2012, 112; Anheuser-Busch Inc./Portekiz [BD], B. No: 73049/01, 11/1/2007, 82-87; Capital Bank AD/Bulgaristan , B. No: 49429/99, 24/11/2005, 134; Kushoglu /Bulgaristan, B. No: 48191/99, 10/5/2007, 47). 24. Bununla birlikte AiHM; i9 hukukun yorumlanmas1 ve uygulanmas1 konusundaki gorevinin smuh oldugunu , ulusal mahkemelerin hukuk kurallannm yorumlanmas1 bak1mmdan sahip olduklan takdir hakkma a91k bir keyfilik veya bariz bir takdir hatas1 i9ermedik9e kan amayacagm1 belirtmektedir (Anheuser-Busch Inc./Portekiz, 83). 25. Diger taraftan AiHM, her ne kadar Sozle me'ye ek 1 No.lu Protokol'un 1. maddesinde a91k olarak usule ili kin guvencelerden soz edilmese de bu maddenin keyfi mudahalelerden korunmak amac1yla, mulkiyet hakkma yapilan mudahalelerin kanun d1 1 veya keyfi ya da makul olmayan ekilde uyguland1gma ili kin savunma ve itirazlanm sorumlu makamlar onunde etkin bir bi9imde ortaya koyabilme olanagmm tanmmas1 guvencesini kapsad1gm1 belirtmektedir. Bu degerlendirme ise uygulanan surecin butunune bakilarak yapilmahdu (AGOSI/Birle ik Krallzk, B. No: 9118/80, 24/10/1986, 60; Jokela/Finlandiya, B. No: 28856/95, 21/5/2002, 45). 26. AiHM aynca usule ili kin guvencelerin ozel ki iler arasmda ihtilaf olu turan mulkiyet hakk1 ile ilgili meseleler yanmda taraflardan birinin devlet olmas1 durumunda da ge9erli oldugunu belirtmi tir (Plechanow /Polonya, B. No: 22279/04, 7/7/2009, 100). Bu baglamda mulkiyet hakkmm korunmasma dair usule ili kin guvenceler kapsammda mahkeme kararlannm ilgili ve yeterli bir gerek9eye sahip olmas1 gerektigine deginilmi tir . AiHM'e gore bu zorunluluk davacmm her iddiasma aynntth cevap verilmesi anlamma gelmemekle birlikte en azmdan mulk sahibinin esasa ili kin temel iddia ve itirazlannm yarg1lama makamlannca yap1lacak dikkatli ve ozenli bir inceleme sonucunda kar 1lanmas1 gerektigi vurgulanm1 tu (Gereksar ve digerleri/Turkiye, B. No: 34764/05, 34786/05, 34800/05, 34811/05, 1/2/2011, 54). 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 27. Gereksar ve digerleri /Turkiye karanna konu olayda idare tarafmdan sulama kanalma hasar verilmesi nedeniyle ba vuruculann tarlalannm zarar gormesi soz konusudur. AiHM, derece mahkemelerinin kararlannm ba vuruculann davanm sonucuna etkili olabilecek mahiyetteki iddia ve itirazlanna cevap verecek nitelikte yeterli bir gerek ;e i ;ermedigi tespitine yer vermi tir. AiHM, bu sebeple Sozle me'ye ek 1 No.lu Protokol'tin 1. maddesinde ongorulen usul gtivencelerinin yerine getirilmedigini belirterek mulkiyet hakkmm ihlal edildigi sonucuna varm1 tir (Gereksarve digerleri /Turkiye, 55-64). V. iNCELEME VE GEREK ;E 28. Mahkemenin 7/3/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplant1da ba vuru incelenip geregi dti tinuldti: A. Makul Siirede Yargilanma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 29. Ba vurucular, makul stirede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti lerdir. 30. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir neden de bulunmad1g1 anla ilan makul stirede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. 31. Medeni hak ve ytiktimltiltiklerle ilgili uyu mazhklara ili kin idari yarg1lamanm stiresi tespit edilirken stirenin ba lang19 tarihi olarak davanm ikame edildigi tarih; stirenin sona erdigi tarih olarak - ;ogu zaman icra a amasm1 da kapsayacak ekilde-yarg1lamanm sona erdigi, yargilamas1 devam eden davalar yontinden ise Anayasa Mahkemesinin makul stirede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin ikayetle ilgili karanm verdigi tarih esas ahmr (Selahattin Akyzl, B. No: 2012/1198, 7/11/2013, 45, 47). 32. Medeni hak ve ytiktimltiltiklerle ilgili uyu mazhklara ili kin idari yargilama stiresinin makul olup olmad1g1 degerlendirilirken yarg1lamanm karma 1khg1 ve ka ; dereceli oldugu, taraflann ve ilgili makamlann yarg1lama stirecindeki tutumu ve ba vurucunun yarg1lamanm stiratle sonu9landmlmasmdaki menfaatinin niteligi gibi hususlar dikkate ahmr (Selahattin Akyzl, 41 ). 33. Amlan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer ba vurularda verdigi kararlar dikkate almd1gmda somut olaydaki yakla 1k 2 y1l 8 ayhk yarg1lama stiresinin makul oldugu sonucuna varmak gerekir. Bu sebeple makul stirede yarg1lanma hakkmm ihlal edilmedigi a91ktir. 34. A91klanan gerek ;elerle makul stirede yarg1lanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddia yontinden ba vurunun diger kabul edilebilirlik nedenleri incelenmeksizin a ;zk ;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Miilkiyet Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucularm iddialan 35. Ba vurucular, payda lan olduklan ta mmazda davah Sirketin iki ayn tarihte ve iki farkh ki iden pay satm ald1klanm belirtmi lerdir. Buna gore davah Sirket once 5/8/2011 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 tarihinde i.S.den 50.000 TL bedelle paym1 satm alm1 , bunun yanmda 30/9/2011 tarihinde de 22.000 TL bedelle F.G.nin paym1 satm alm1 tlr. Ba vurucular buna kar m sat1 1 yapan pay malikleri veya Sirketin kendilerine noterden bir bildirim yapmad1klanm ifade etmi lerdir. Ba vurucular bu sebeple kanundan dogan onahm haklanm kullanmak i ;in a9tiklan davanm ise reddedildiginden yakmm1 lard1r. Ba vurucular derece mahkemelerinin i.S.nin ba vuruculardan birinin akrabas1 olmas1 ve ba vuruculann bu ki iye vekalet vermi olmalannm onahm hakkmm kullandmlmamas1 sonucuna yol a9amayacagm1 one siirmii lerdir. 36. Ba vurucular a9tiklan dava baglammda ilk olarak i.S. tarafmdan yap1lan sat1 a yonelik olarak arsa pay1 kar 1hg1 in aat yap1m sozle mesinin Sirketin iizerine dii en yiikiimliiliikleri yerine getirmedigi i ;in feshedildigini belirtmi lerdir. Ba vuruculara gore bu husus derece mahkemelerince goz ard1 edilerek davanm reddi sonucuna ula 1lm1 t1r. Ba vurucular ikinci olarak ise davah Sirketin ta mmazm maliklerinden biri olan F.G.den satm ald1g1 pay i ;in ise derece mahkemelerince hi ;bir a91klama yap1lmad1gm1 vurgulam1 lard1r. Ba vurucular F.G.nin satt1g1 pay i ;in a9t1klan davanm ni9in reddedildigini anlayamad1klanm, gerek ;eli kararda bu hususun hi ;bir ekilde belirtilmemi oldugunu belirtmi lerdir. Ba vurucular bu gerek ;elerle adil yarg1lanma, ki i ozgiirliigii ve giivenligi, ya am haklan ve e itlik ilkesi ile miilkiyet haklannm ihlal edildigini ileri siirmii lerdir. 2. Degerlendirme 37. Anayasa'nm "Mulkiyet hakkz" kenar ba hkh 35. maddesi oyledir: "Herkes, mulkiyet hak[kzna} sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararz amaczyla, kanunla sznzrlanabilir. Miilkiyet hakkznzn kullanzlmasz toplum yararzna aykzrz olamaz. " 38. Anayasa'nm "Devletin temel ama ;: ve gorevleri" kenar ba hkh 5. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "Devletin temel amar; ve gorevleri, ... Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki$ilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulugunu saglamak; kiJinin temel hak ve hiirriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bagdaJmayacak surette sznzrlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldzrmaya, insanzn maddf ve manevf varlzgznzn geliJmesi ir;in gerekli Jartlarz hazzrlamaya r;alzJmaktzr. " 39. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun belirtilen iddialan ileri siirdiigii ki i ozgiirliigii ve giivenligi ve ya am haklanyla ilgili goriilmemi olup e itlik ilkesinin ihlali iddiasm1 da temellendirememi tir. Ba vurucu aynca adil yargilanma hakkmm da ihlal edildigini ileri siirmekte ise de ta mmazda pay sahibi olan ba vuruculann onahm hakkmdan yararlandmlmad1g1 yoniindeki ikayetlerin esas itibanyla miilkiyet hakkm1 ilgilendirdigi anla 1ld1gmdan, ba vurucunun belirtilen ikayetlerinin miilkiyet hakkmm ihlali iddias1 kapsammda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 a. Kabul Edilebilirlik Yonilnden 40. A91k9a dayanaktan yoksun olmad1g1 ve kabul edilemezligine karar verilmesini gerektirecek ba ka bir nedeni de bulunmad1g1 anla 1lan miilkiyet hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm kabul edilebilir olduguna karar verilmesi gerekir. b. Esas Yonilnden 41. Anayasa'nm 35. maddesi kapsammdaki miilkiyet hakkmm ihlal edildigini ileri suren ba vurucu , boyle bir hakkm varhg1m kamtlamak zorundadu (Cemile -Unlii, B. No: 2013/382, 16/4/2013, 26). Somut olayda ba vuruculann uyu mazhk konusu ta mmazda pay sahibi olduklan tart1 ma konusu degildir. Dolay1s1yla uyu mazhga konu ta mmaz yonunden Anayasa'nm 35. maddesi baglammda ba vuruculann miilklerinin mevcut oldugunda ku ku bulunmamaktadu. 42. Onahm hakk1 4721 say1h Kanun'un 732. maddesine gore payh mtilkiyette bir payda m ta mmaz uzerindeki paym1 tamamen veya k1smen ti ;tincu ki iye satmas1 halinde, diger payda lara kanun ile tanman bir haktu. Bu yonuyle onahm hakkmm payh mtilkiyetin soz konusu oldugu durumlarda mtilkiyet hakk1 sahibine saglanan kanuni bir hak oldugu ve onemli bir ekonomik deger ifade ettigi a91ktir. Ba vurucular da pay sahibi olduklan ta mmazda diger payda larca yapilan sat1 lar yonunden kanunla onahm hakkma tanmd1g1 halde bundan yararlanamad1klanndan ikayet etmektedirler. Ba vuru konusu olayda ba vuruculann miilkiyet haklanna yonelik olarak kamu makamlannca dogrudan yap1lan bir mudahale mevcut olmay1p ozel ki iler aras1 bir uyu mazhk soz konusudur. Dolay1s1yla ba vuruda , devletin mtilkiyet hakkma ili kin pozitif ytiktimltiltikleri yontinden inceleme yap1lmas1 gerekmektedir. i. Genel ilkeler 43. Mtilkiyet hakkmm korunmasmm devlete birtakim pozitif ytikumltilukler ytikledigi hususu Anayasa'nm 35. maddesinin lafzmda a91k bir bi9imde duzenlenmemi ise de bu guvencenin sadece devlete atfedilebilen mtidahalelere yonelik sm1rlamalar getirdigi, bireyi ti ;tincti ki ilerin mudahalelerine kar 1 korumas1z buaktig1 dti tintilemez. Pozitif ytikumliiluklerin ortaya 91kmasmm nedeni gen;ek anlamda koruma saglanmas1d1r. Buna gore amlan maddede bir temel hak olarak guvence altma almm1 olan miilkiyet hakkmm ger9ekten ve etkili bir ekilde korunabilmesi yalmzca devletin mudahaleden ka9mmasma bagh degildir. Ger9ek anlamda koruma saglanmas1 i9in devletin negatif ytiktimltilukleri d1 mda pozitif ytikumliiluklerinin de olmas1 gerekir. Dolay1s1yla Anayasa'nm 5. ve 35. maddeleri uyannca devletin miilkiyet hakkmm korunmasma ili kin pozitif ytikumliilukleri bulunmaktad1r. Bu baglamda soz konusu pozitif ytiktimltiltikler , kimi durumlarda ozel ki iler arasmdaki uyu mazhklar da dahil olmak uzere miilkiyet hakkmm korunmas1 i9in belirli tedbirlerin almmasm1 gerektirrnektedir (Tiirkiye Emekliler Dernegi, B. No: 2012/1035, 17/7/2014, 34-38; Eyyiip Boynukara, B. No: 2013/7842, 17/2/2016, 39-41; Osmanoglu jn aat Egitim Gzda Temizlik Hizmetleri Petrol -Uriinleri Sanayi Ticaret Limited Sirketi, B. No: 2014/8649, 15/2/2017, 43). 44. Devletin pozitif ytikumltiltikleri , mtilkiyet hakkma yapilan mudahalelere kar 1 usule ili kin guvenceleri sunan yarg1sal yollan da i9eren etkili hukuksal bir 9er9eve olu turrna ve olu turulan bu hukuksal 9er9eve kapsammda yarg1sal ve idari makamlann bireylerin ozel ki ilerle olan uyu mazhklannda etkili ve adil bir karar verrnesini temin etmek sorumluluklanm da i9errnektedir (Selahattin Turan, B. No: 2014/11410, 22/6/2017, 41). 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 45. Anayasa'nm 35. maddesi usule ili kin a91k bir gtivenceden soz etmemektedir. Bununla birlikte mulkiyet hakkmm ger9ek anlamda korunabilmesi bak1mmdan bu madde, Anayasa Mahkemesinin 9e itli kararlannda da ifade edildigi tizere mtilk sahibine mtidahalenin kanun d1 1 veya keyfi ya da makul olmayan ekilde uyguland1gma ili kin savunma ve itirazlanm sorumlu makamlar ontinde etkin bir bi9imde ortaya koyabilme olanagmm tanmmas1 gtivencesini kapsamaktad1r. Bu degerlendirme ise uygulanan stirecin btittintine bak1larak yap1lmahdir (Benzer yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Ziiliye Oztiirk, B. No: 2014/1734 , 14/9/2017, 36; Bekir Yazzcz [GK], B. No: 2013/3044, 17/12/2015, 71). 46. Mtilkiyet hakkmm usule ili kin gtivenceleri hem ozel ki iler arasmdaki mtilkiyet uyu mazhklannda hem de taraflardan birinin kamu gticti oldugu durumlarda ge9erlidir. Bu baglamda mtilkiyet hakkmm korunmasmm soz konusu oldugu durumlarda usule ili kin gtivencelerin somut olayda yerine getirildiginden soz edilebilmesi 19m derece mahkemelerinin kararlannda konu ile ilgili ve yeterli gerek9e bulunmahdir . Aynca belirtmek gerekir ki bu zorunluluk davacmm btittin iddialanna cevap verilmesi anlamma gelmemekle birlikte mtilkiyet hakkm1 ilgilendiren davanm sonucuna etkili esasa ili kin temel iddia ve itirazlann yargilama makamlannca ozenli bir ekilde degerlendirilerek kar 1lanmas1 gerekmektedir (Kami! Darbaz ve GMO Yapz Grup End. San. Tic. Ltd. $ti., B. No: 2015/12563, 24/5/2018, 53). ii. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 47. Somut olayda ba vurucular ilk olarak i.S. ile Sirket arasmda yapilan pay sat1 1 yontinden onahm hakkmm haks1z yere kullandmlmad1gmdan yakmm1 lardir. Ba vurucular buna gerek9e olarak ise derece mahkemelerinin i.S.nin ba vuruculardan birinin akrabas1 olmas1 ve ba vurucular adma vekaleten arsa pay1 kar 1hg1 in aat sozle mesi yapilmasm1 gosterdiklerini dile getirmi lerdir. Ancak ba vuruculann bu iddialan derece mahkemeleri ontinde de dile getirilmi , ilk derece mahkemesi ozellikle ba vuruculann vekili s1fatiyla hareket eden i.S.nin arsa pay1 kar 1hg1 in aat sozle mesi 9er9evesinde ilk sat1 1 yapt1g1, 7/12/2012 tarihli ikinci satI m ise kendisine ait paym da ilk satI ta devredilmi olmas1 nedeniyle yap1ld1gm1 belirterek bu satl i lemleri yontinden onahm ko ullannm olu mad1g1 sonucuna ula m1 tlf . Yarg1tay Dairesi de bu yorumu hukuka uygun bulmu tur. 48. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba vuru kapsammda kural olarak muvazaa veya yetkisiz temsil gibi bor9lar hukukuna ili kin olay ve olgulan degerlendirme gorevi bulunmamaktadir . Bu a amada belirtmek gerekir ki delillerin degerlendirilmesi ve hukuk kurallannm yorumlanmas1 yetkisi kural olarak -keyfi olmad1g1 veya a91k ve bariz bir takdir hatas1 i9ermedigi stirece-derece mahkemelerine aittir. 49. Buna gore ba vuruculann belirtilen iddialanm dile getiremediklerine yonelik bir ikayetlerinin olmad1g1 ve yap1lan yarg1lama sonucunda ise bu iddialan toplanan deliller dogrultusunda ilgili hukuk kurallannm yorumlanmak suretiyle degerlendirildigi dikkate almd1gmda derece mahkemelerinin kararlannda bu yonden bir keyfiligin veya bariz takdir hatasmm oldugu ortaya konulamam1 tlf. 50. Bununla birlikte ba vuruculann mulkiyet hakk1 kapsammda dile getirdigi ayn bir iddialan daha bulunmaktad1r. Ba vurucular paylannm oldugu ta mmazda Sirketin dava d1 1 F.S.nin paym1 da satm ald1gm1, bu satl i lemi yontinden de onahm haklannm mevcut oldugunu one stirmti lerdir. Ger9ekten de ta mmazm payda lanndan biri olan F.S. paym1 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 30/9/2011 tarihinde Sirkete satm1 tu. Ba vurucular da onahm haklanmn kullandmlmas1 istemiyle a9tiklan davanm dilek9esinde, davah $irketin satin aldzgz biitiin paylar yoniinden bu davay1 a9m1 olduklanm a91k olarak belirtmi lerdir. Nitekim dilek9enin talep ve sonuca ili kin kismmda da aym tale bin yinelendigi goriilmektedir. Dolay1s1yla ba vuruculann onahm hakk1 taleplerinin uyu mazhk konusu ta mmazda davah Sirketin satm ald1g1 btitiin paylara ili kin oldugu son derece a91ktu. 51. Buna kar m ilk derece mahkemesinin gerek9eli karannda davanm davah Sirket tarafmdan i.S.ye yap1lan satI ile smuh oldugu belirtilmi ve yalmzca bu satI i lemiyle smuh olarak degerlendirmeler yap1larak sonuca vanlm1 tu. Yarg1tay Dairesi de onama ve karar dtizeltme kararlannda konu hakkmda aynca bir degerlendirme yapmam1 t1r. Buna gore ba vuruculann onahm haklanm kullanmak istedikleri bir satl i lemi yontinden derece mahkemelerince herhangi bir karann verilmedigi goriilmektedir. Halbuki ba vurucular bu haklanm 4721 say1h Kanun'un 734. maddesine gore ancak dava yoluyla kullanabilirler. Ba vuruculann mulkiyet hakkmm tamd1g1 yetkilerin kullamlmas1yla ilgili soz konusu talebin onemi ise tart1 mas1zdu. 52. Bu durumda derece mahkemelerince ba vuruculann mulkiyet haklanna ili kin bir davanm sonucu ile ilgili onemli bir konuda herhangi bir degerlendirme yap1lmad1g1 tespit edilmi tir. Sonu9 olarak bu sebeple mulkiyet hakkmm korunmasma ili kin usule ili kin gtivencelerin somut olayda yerine getirilmedigi kanaatine vanlm1 tu. 53. A91klanan gerek9elerle Anayasa'mn 35. maddesinde gtivence altma alman mulkiyet hakkmm ihlal edildigine karar verilmesi gerekir. C. 6216 Say1h Kanun'un 50. Maddesi Yonilnden 54. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 50. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(1) Esas inceleme sonunda, ba vurucunun hakkznzn ihlal edildigine ya da edilmedigine karar verilir. jhf al kararz verilmesi halinde ihlalin ve sonU ;larznzn ortadan kaldzrzlmasz i ;in yapzlmasz gerekenlere hiikmedilir ... (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararzndan kaynaklanmz sa, ihlali ve sonU ;larznz ortadan kaldzrmak i ;in yeniden yargzlama yapmak iizere dosya ilgili mahkemeye gonderilir. Yeniden yargzlama yapzlmasznda hukuki yarar bulunmayan hallerde ba vurucu lehine tazminata hiikmedilebilir veya gene! mahkemelerde dava aplmasz yolu gosterilebilir. Yeniden yargzlama yapmakla yiikiimlii mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararznda apkladzgz ihlali ve sonur;larznz ortadan kaldzracak ekilde miimkiinse dosya iizerinden karar verir." 55. Bireysel ba vuru kapsammda bir temel hak ve htirriyetin ihlal edildigine karar verildigi takdirde ihlalin ve sonu9lannm ortadan kaldmld1gmdan soz edilebilmesi i9in temel kural, mtimktin oldugunca eski hale getirmenin, yani ihlalden onceki duruma dontilmesinin saglanmas1du. Bunun i9in ise oncelikle devam eden ihlalin durdurulmas1, ihlale konu karann veya i lemin ve bunlann yol a9tig1 sonu9lann ortadan kaldmlmas1, varsa ihlalin sebep oldugu maddi ve manevi zararlann giderilmesi, aynca bu baglamda uygun goriilen diger tedbirlerin almmas1 gerekmektedir (Mehmet Dogan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, 55). 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 56. ihlalin ve sonw;;lannm ortadan kaldmlmas1 i ;;in yap1lmas1 gerekenlere hiikmedilmeden once ihlalin kaynagmm belirlenmesi gerekir. Buna gore ihlal; idari eylem ve i lemler, yarg1sal i lemler veya yasama i lemlerinden kaynaklanabilir. ihlalin kaynagmm belirlenmesi uygun giderim yolunun belirlenebilmesi bakimmdan onem ta 1maktadir (Mehmet Dogan, 57). 57. ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 durumlarda 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikras1 ile Anayasa Mahkemesi i ;;tuztigti'niin 79. maddesinin (1) numarah fikrasmm (a) bendi uyannca kural olarak ihlali ve sonu ;;lanm ortadan kaldirmak i ;;in yeniden yarg1lama yap1lmak tizere karann bir omeginin ilgili mahkemeye gonderilmesine htikmedilir (Mehmet Dogan, 58). 58. Buna gore Anayasa Mahkemesince ihlalin tespit edildigi hallerde yarg1lamanm yenilenmesinin gerekliligi hususundaki takdir derece mahkemelerine degil ihlalin varhgm1 tespit eden Anayasa Mahkemesine b1rak1lm1 tlf. Derece mahkemeleri ise Anayasa Mahkemesinin ihlal karannda belirttigi dogrultuda ihlalin sonu ;;lanm gidermek tizere gereken i lemleri yapmakla ytiktimltidtir (Mehmet Dogan, 59). 59. Ba vurucular, yeniden yarg1lama yap1lmas1 ve tazminata htikmedilmesi taleplerinde bulunmu lard1r. 60. Anayasa Mahkemesi onahm hakk1 davasmda uyu mazhk konusu ta mmazm diger payda lardan F. . tarafmdan davah irkete sat1 1 ile ilgili iddia yontinden herhangi bir degerlendirme yap1lmamas1 nedeniyle mtilkiyet hakkmm ihlal edildigi sonucuna varm1 tlf . Dolay1s1yla somut ba vuruda ihlalin mahkeme karanndan kaynakland1g1 anla ilmaktadir . 61. Bu durumda mtilkiyet hakkmm ihlalinin sonu ;;lannm ortadan kaldmlmas1 i ;;in yeniden yargilama yapilmasmda hukuki yarar bulunmaktad1r. Buna gore yapilacak yeniden yarg1lama ise 6216 say1h Kanun'un 50. maddesinin (2) numarah fikrasma gore ihlalin ve sonu ;;lannm ortadan kaldmlmasma yoneliktir. Bu kapsamda derece mahkemelerince yapilmas1 gereken i , oncelikle ihlale yol a ;;an mahkeme karannm ortadan kaldmlmas1 ve nihayet ihlal sonucuna uygun olarak uyu mazhk konusu olup daha once hakkmda bir karar verilmeyen satI i lemi yontinden 4721 say1h Kanun'da ongortilen onahm hakk1 ko ullannm ger ;;ekle ip ger ;;ekle medigi yontinde bir degerlendirme yapmaktan ibarettir. Bu sebeple karann bir omeginin yeniden yarg1lama yap1lmak tizere istanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gonderilmesine karar verilmesi gerekir. 62. Y eniden yarg1lama yap1lmasma karar verilmesi somut olay baglammda mtilkiyet hakkmm ihlalinin sonu ;;lan bak1mmdan yeterli bir giderim olu turdugundan ba vuruculann tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir. 63. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 226,90 TL har ;;tan olu an yarg1lama giderinin ba vuruculara ayn ayn odenmesine, 2.475 TL tutanndaki vekalet ticretinin ise ba vuruculara mti tereken odenmesine karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A ;;1klanan gerek ;;elerle; A. Mtilkiyet hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm KABUL EDiLEBiLiR OLDUGUNA, 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/19590 : 7/3/2019 B. Anayasa'nm 35. maddesinde gtivence altma alman mulkiyet hakkmm iHLAL EDiLDiGiNE, C. Karann bir omeginin mulkiyet hakkmm ihlalinin sonrn;lannm ortadan kaldmlmas1 i9in yeniden yargilama yap1lmak tizere istanbul Anadolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2013/67, K.2014/247) GONDERiLMESiNE, D. Ba vuruculann tazminat taleplerinin REDDiNE , E. 226,90 TL har9tan olu an yargilama giderinin BASVURUCULARA A YRI AYRI ODENMESiNE , 2.475 TL tutanndaki vekalet ticretinin ise BASVURUCULARA MDSTEREKEN ODENMESiNE, F. Odemenin, karann tebligini takiben ba vurucunun Hazine ve Maliye Bakanhgma ba vuru tarihinden itibaren dort ay i9inde yap1lmasma , odemede gecikme olmas1 halinde bu stirenin sona erdigi tarihten odeme tarihine kadar ge9en sure i9in yasal F AiZ UYGULANMASINA , G. Karann bir omegmm Adalet Bakanhgma GONDERiLMESiNE 7/3/2019 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMDRCD Dye Recai AKYEL Dye R1dvan GDLE ; Dye Yild1z SEFERiNOGLU 12