Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -1-3 (Devralma ) Karar Sayısı : 18-06/91 -46 Karar Tarihi : 20.02.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN , Adem BİRCAN , Şükran KODALAK , Mehmet AYAN B. RAPORTÖRLER: Hakan EREK, Öykü SARIASLAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Total S.A. Temsilcisi: Av. H. Emre ÖNAL Büyükdere Cad. Bahar Sok . No:13 River Plaza K:17 34394 Levent /İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Engie S.A. nın hâlihazırda d
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -1-3 (Devralma ) Karar Sayısı : 18-06/91 -46 Karar Tarihi : 20.02.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN , Adem BİRCAN , Şükran KODALAK , Mehmet AYAN B. RAPORTÖRLER: Hakan EREK, Öykü SARIASLAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Total S.A. Temsilcisi: Av. H. Emre ÖNAL Büyükdere Cad. Bahar Sok . No:13 River Plaza K:17 34394 Levent /İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Engie S.A. nın hâlihazırda doğrudan veya dolaylı olarak grup şirketleri aracılığıyla sürdürdüğü sıvılaştırılmış doğal gaz işletmesinin tek kontrolünün Total S.A. tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 08.02.2018 tarihinde giren bildirim üzerine düzenlenen 13.02.2018 tarih ve 2018 -1-3/Öİ sayılı Ön İnceleme R aporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuru da; Engie S.A. (ENGIE) tarafından kontrol edilen sıvılaştırılmış doğal gaz (Liquefied Natural Gas , LNG)1 işletmesinin Total S.A. nın (TOTAL) tek kontrolüne geçmesi işlem ine izin verilmesi talep edilmektedir. (5) İşlem ile d evralınacak LNG işletmesi; LNG nin tedariki, satışı ve tekrar gazlaştırılması için akdedilen tüm sözleşmeler portföyünün yanında, gemi ile LNG taşınmasına ilişkin tüm varlıklar ve ayrıca gaz sıvılaştırma tesisleri üzerindeki birtakım hisse sahipliği haklar ı ve sözleşmeye bağlı haklar ile bu kapsamda çeşitli ülkelerde faaliyet gösteren tüzel kişiler ve ilgili personelini kapsamaktadır (Hedef İşletme). (6) Hedef İşletme hâlihazırda ENGIE nin bir parçasını teşkil etmektedir. İşlemin kapanış tarihinde veya öncesin de gerçekleştirilecek kurumsal yapılanma neticesinde Hedef İşletme, ENGİE nin sahip olduğu yeni kurulmuş bir Fransız şirketi olan Global LNG SAS ın (GLOBAL LNG) uhdesine geçecektir. Hedef İşletmeyi devralacak olan TOTAL ise Elf Aquitaine SAS (ELF AQUITAINE ) adlı iştiraki aracılığıyla, işlemin kapanışı ile birlikte GLOBAL LNG nin çıkarılmış hisse senetlerinin tamamını iktisap edecektir. (7) Söz konusu işlem sonucunda, GLOBAL LNG hisselerinin tamamının TOTAL tarafından devralınması nedeniyle Hedef İşletme nin ko ntrolünde kalıcı değişiklik olacağından, işlemin 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde devralma olduğu görülmektedir. Ayrıca, tarafların cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. 1 Doğal gaz ın boru hatlarıyla iletiminin teknik veya ekonomik açıdan mümkün olmadığı durumlarda doğal gaz -162 C ye kadar soğutularak sıvılaştırılmakta ve hacmi 600 kata kadar küçültülen sıvılaştırılmış doğa l gaz özel olarak imal edilmiş tankerler vasıtasıyla taşınma ktadır. 18-06/91 -46 2/4 maddesin in birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen eşi ği aşması nedeniyle işlemin Kurulumuzun iznine tabi olduğu anlaşılmıştır. (8) Devreden ENGIE, gaz, elektrik ve enerji hizmetleri alanlarında tüm enerji değeri zincirinde aktif o lan Fransa menşeli halka açık küresel bir şirkettir. Mevcut durumda Hedef İşletme nin varlıkları ve sair işletme unsurları tek bir merkezden yürütülmemekte ve ENGIE nin farklı iştirakleri tarafından kontrol edilmektedir. GLOBAL LNG dosya konusu işlemi gerç ekleştirmek amacıyla 14.11.2017 tarihinde Fransa da kurulmuş bir şirket olup Türkiye de ve dünyada herhangi bir ticari faaliyeti bulunmamaktadır. Ayrıca, GLOBAL LNG nin tüm hisseleri mevcut durumda tamamen ENGIE tarafından kontrol edilen GDF International SAS a aittir. (9) Devralan ana şirket TOTAL ise, bağlı şirketleriyle birlikte uluslararası entegre bir enerji üreticisidir. 130 ülkede bulunan işletmeleriyle birlikte, petrol ve gaz endüstrisinin her sektöründe, üst (hidrokarbon keşfi, geliştirilmesi ve üreti mi) ve alt (rafinaji petrokimyasallar, özel kimyasallar, ham petrol ve petrol ürünleri ticareti, sevkiyatı ve pazarlaması) pazarlarda mevcuttur. TOTAL ayrıca yenilenebilir enerji ve güç üretim sektörlerinde de etkindir. Öte yandan, d osya konusu devralma iş lemini gerçekleştirecek olan ELF AQUITAINE in henüz Türkiye de veya dünyada aktif olduğu bir ürün veya hizmet pazarı bulunmamaktadır. (10) Son olarak, Hedef İşletme nin sahip olduğu varlıklar ve sair işletme unsurları dünyanın çeşitli yerlerinde bulunmaktadı r. Hedef İşletme nin Türkiye de yer alan faaliyetlerine ilişkin tek varlık ise halihazırda Türkiye de gezici depolama ve yeniden gazlaştırma birimi (floating storage and regasification unit - FSRU) olarak konumlandırılmış olan Neptune gemisi üzerindeki sözl eşmeye bağlı haklardır. Neptune gemisi, TOTAL tarafından GDF Suez LNG Supply S.A . dan kiralanmış olup, operasyonel faaliyetlerine Mart 2017 de ve ticari faaliyetlerine ise daha sonra başlamıştır. Bu nedenle hesaplanabilir cirosu bulunmamaktadır. (11) Genel olarak doğal gazın arzı/tedariki yapılan üretimle veya boru hatları ve LNG tankerleri üzerinden yapılan ithalat ile gerçekleşmektedir. Üretilen veya boru hatları üzerinden ithal edilen doğal gaz direkt olarak sisteme verilebilirken, LNG yoluyla getirtilen doğa l gazın sisteme verilmeden evvel tekrar gazlaştırılması gerekmektedir. Buna ek olarak, yeniden gazlaştırılan veya boru hatlarıyla getirilen doğal gaz, sistem yerine depolama tesislerine de yönlendirilebilmektedir Bu çerçevede doğal gazın arzı/tedariki piya sası ile LNG ile gelen doğal gazın yeniden gazlaştırılması işlemini gerçekleştiren terminaller ve depolama tesisleri arasında alt -üst piyasa ilişkisi bulunmaktadır. (12) Hedef İşletme Türkiye ye yönelik olarak LNG yoluyla getirilen doğal gazın yeniden gazlaştı rılmasını sağlayan ve depolama işlevi de gören yüzen tesis e sahip durumdadır. Buna ek olarak, Türkiye ye LNG yoluyla doğal gaz da getirmektedir. Bu çerçevede Hedef İşletme Türkiye de , LNG olarak getirilen doğal gazın gazlaştırılması ile söz konusu doğal gazın depolanması alanlarında faaliyet göstermektedir2. (13) TOTAL ise, Türkiye ye LNG yoluyla doğal gaz ithal edilmesi alanında faaliyet göstermektedir. Bu bağlamda işlemi gerçekleştiren tarafların faaliyetleri hem yatay hem de dikey olarak örtüştüğü nden, doğal gazın arzı/tedariki, doğal gazın gazlaştırılması ve doğal gazın depolanması faaliyetleri dosya kapsamında etkilenen pazar lar olarak belirlenmiştir. (14) Söz konusu pazarlardan, Türkiye deki d oğal gazın arzı/tedariki piyasasında, TOTAL in %15 hissesine sahip olduğu Nigeria LNG nin ( ..), Hedef İşletme nin ise ( ..) doğal gaz 2 Söz konusu faaliyetler Hedef Şirket in uhdesinde bulunan Neptune FSRU ile gerçekleştirilmektedir. 18-06/91 -46 3/4 ithal etmiş olduğu görülmektedir. Tarafla rın son üç yılda ülkemize getir dikleri doğal gazın toplam miktarı na ve pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo -1: TOTAL ve H edef İşletme nin Türkiye ye Getirdiği Doğal Gaz (LNG Bakımından) Teşebbüs Adı 2014 (Miktar/ Pay) 2015 (Miktar/ Pay) 2016 (Miktar/ Pay) TOTAL ( ..) MT %( ..) ( ..) MT %( ..) ( ..) MT %( ..) Hedef İşletme ( ..) MT %( ..) ( ..) MT %( ..) ( ..) MT %( ..) (TOT AL+Hedef İşletme) ( ..) MT %( ..) ( ..) MT %( ..) ( ..) MT %( ..) Türkiye Toplamı 5,45 MT %100,0 5,35 MT %100,0 5,47 MT %100,0 (15) Buna göre, tarafların LNG yoluyla yapılan doğa l gaz arzı/tedariki pazarında sahip oldukları payla r dikkate alındığında , dosya konusu işlemin rekabetçi bir sorun yaratacak nitelikte olmadığı değerlendirilmektedir3. (16) Bir diğer etkilenen pazar olan doğal gazın gazlaştır ılması pazarında 2016 yılı itibarıyla Hedef İşletme nin sahibi olduğu FSRU dışında , ülkemizde Boru Hatlarıyla Taşım acılık A.Ş. nin kontrolünde bulunan Ereğli LNG terminali ile Ege Gaz A.Ş. nin kontrolünde bulunan Aliağa LNG terminali mevcuttur. Söz konusu tesislerin gazlaştırma kapasitesine aşağıdaki tabloda yer verilm iştir: Tablo -2: Hedef İşletme nin ve Türkiye de Bul unan LNG Terminallerinin Gazlaştırma Kapasitesi (2016)4 Terminal Adı Gazlaştırma Kapasitesi (M3/Yıl) Payı (%) Marmara Ereğli (BOTAŞ) ( ..) Milyar ( ..) Aliağa (Ege Gaz) ( ..) Milyar ( ..) FSRU Neptune (Etki Liman5) ( ..) Milyar ( ..) Toplam ( ..) Milyar 100 (17) Tablodan da görüleceği üzere , 2016 yılı itibarıyla Hedef İşletme nin gazlaştırmaya ilişkin sahip olduğu yıllık kapasite ülkemizdeki toplam kapasitenin yaklaşık % ( ..) sını oluşturmaktadır. Türkiye deki LNG nin toplam doğal gaz arzı/tedariki içind e küçük yer tutması ve inşaatı tamamlanan Dörtyol FSRU (BOTAŞ) tesisinin yakında devreye alınacak olması göz önüne alındığında sahip olunan % ( ..) lık büyüklüğün herhangi bir rekabetçi endişe yaratmayacağı değerlendirilmektedir. (18) Son etkilenen pazar ise doğ al gazın depolanması faaliyetidir. Mevcut durumda devrede olan LNG terminalleri aynı zamanda belli miktardaki doğal gazı depolayabilecek durumdadır. 2016 yılı itibarıyla Türkiye deki depolama kapasitelerine aşağıdaki tabloda yer verilm iştir: Tablo -3: Hedef İşletme nin ve Türkiye de Bulunan LNG Terminallerinin Doğal Gaz Depolama Kapasiteleri6 Terminal Adı Gazlaştırma Kapasitesi (M3) Payı (%) Marmara Ereğli (BOTAŞ) ( ..) ( ..) Aliağa (Ege Gaz) ( ..) ( ..) FSRU Neptune (Etki Liman) ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) (19) Tablodan da görüleceği üzere Hedef İşletme nin ülkemizde doğal gaz depolama faaliyetine ilişkin sahip olduğu kapasite yaklaşık % ( ..) oranındadır. BOTAŞ ın 2018 yılı içinde devreye almaya planladığı 2,84 milyar m3 kapasiteli Tuz Gölü Doğal Gaz Depolama tesisi ve LNG nin Türkiye nin toplam doğal gaz arzı/tedarikinde düşük bir 3 LNG yoluyla yapılan doğal gazın arzı/tedariki faaliyetinin doğal gazın arzı/tedariki çerçevesinde yapılabilecek en dar pazar tanımı olduğu düşün ülmekte, LNG nin yanında doğal gaz üretimi ve boru hattı yoluyla yapılan ithalat da dikkate alındığında tarafların konumlarının çok daha zayıf olacağı değerlendirilmektedir. 4 07.02.2018 tarihinde BOTAŞ Dörtyol FSRU Terminali açılmış olup, Türkiye nin gazl aştırma kapasitesini artıracaktır. 5 Neptune gemisi mevcut durumda Etki Liman İşletmeleri Doğalgaz İthalat ve Ticaret A.Ş. ye kiralanmış durumdadır. 6 07.02.2018 tarihinde BOTAŞ Dörtyol FSRU Terminali açılmış olup, Türkiye nin LNG terminali doğalgaz depo lama kapasitesini artıracaktır. 18-06/91 -46 4/4 paya sahip olması dikkate alındığında söz konusu payın rekabetçi bir sorun yaratmayacağı değerlendirilmektedir. (20) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; bildirim konusu devralma işlemi sonucunda, Türkiye de herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun ortaya çıkmayacağı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ (21) Düzenlenen rapora v e incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işle m sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğ inden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.