Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-81 (Muafiyet) Karar Sayısı : 10-33/530-189 Karar Tarihi : 22.4.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan) Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Orçun SENYÜCEL, Zeynep ŞENGÖREN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Petrol Ofisi A.Ş. Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZT UNALI Turan Güneş Blv. N
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2010-4-81 (Muafiyet) Karar Sayısı : 10-33/530-189 Karar Tarihi : 22.4.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan) Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖRLER : Orçun SENYÜCEL, Zeynep ŞENGÖREN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Petrol Ofisi A.Ş. Temsilcisi: Dr. Aydın ÖZT UNALI Turan Güneş Blv. No:63/1 Yıldız/Ankara D. TARAFLAR : - Petrol Ofisi A.Ş. Eski Büyükdere Cad. No:37 B Blok Ayazağa/ İstanbul - Gönülcü Petrol Bölge Trafik Karşısı Dörtyol Adapazarı/Sakarya E. DOSYA KONUSU: Petrol Ofisi A.Ş. (POAŞ) nin bayileri ile imzaladığı Madeni 20 Yağ Bayilik Sözleşmesi ne, aktif satış yasağı hükmü ekleyen Zeyilname ye 4054 sayılı Rekabetin Korunması H akında Kanun un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet verilmesi talebi . F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayı tlarına en son 15.4.2010 tarih ve 3150 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 16.4.2010 tarih ve 2010 -4-81/MM -10-OS sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00 -130/144 sayılı Başkanlık önergesi ile 10 - 33 sayılı Kurul toplantısında gö rüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da, POAŞ ile Gönülcü Petrol Tic. Koll. Şti. (Gönülcü Petrol ) arasında akdedilen Madeni Yağ Bayilik Sözleşmesi ve Zeyilname sinin 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşma lar ve Uyumlu Eylemlere 30 İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ i kapsamında yer almadığı, buna karşılık 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğ i ile sağlanan grup muafiyetinden yararlanması gerektiği görüşüne yer verilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar H.1.1. Ürün Pazarı Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı otomotiv madeni yağları ve endüstriyel madeni yağlar pazarı olarak tespit edilmiştir. H.1.2. Coğrafi Pazar Sözleşme konusu madeni yağlar, sahip olu nan dağıtım kanalları ve servisler aracılığıyla 40 tüm Türkiye ye satılmakta ve rekabet koşulları ülke genelinde homojen bir görünüm arz etmektedir. Bu nedenle, ilgili coğrafi pazar Türkiye olarak belirlenmiştir. 10-33/530 -189 2 H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendir me Bildirim Formu nda, Bayilik Sözleşmesi nin esas itibarı yla grup muafiyeti kapsamında olduğu , ancak düzenlenen Zeyilname ile bayilerin akaryakıt istasyonlarına yapacakları aktif satışların kısıtlandığı belirtilmiş ve Sözleşme nin Kanun un 4054 sayılı Kan un un 4. maddesinin uygulanmasından bireysel olarak muaf tutulması talep edilmiştir. Zeyilname de bayiye getirilen yükümlülük şu şekilde ifade edilmiştir: Bayi POAŞ akaryakıt istasyonlarına satış yapmayacağını kabul, beyan ve taahhüt eder. Pasif satışlar bu yükümlülüğün dışındadır. 50 2005/4 sayılı Tebliğ in yürürlüğe girmesinden önce madeni yağlar, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yaralanabilmekteydi. Ancak 2005/4 sayılı Tebliğ in 3. maddesinin (p) bendinde yer alan yedek parça tanımı uyar ınca, motorlu taşıtın kullanımı için gerekli olan yağlar anılan Tebliğ kapsamına girmiştir. Diğer taraftan, 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin Açıklanmasına Dair Kılavuz un 2. maddesinde madeni yağ gibi ürünlerin hangi hallerde yedek parça kabul edileceği şu şekilde açıklanmıştır: Ancak yağ ve boya gibi ürünler birden fazla yerde kullanılabilmektedir. Bir taşıtın parçalarını değiştirmek için taşıtın içine ya da üzerine takıla bilecekleri gibi, Tebliğ kapsamına girmeyen araç tiplerine (örn. motosikletler, traktörler) takılabilen ya da inşaat 60 gibi tamamen farklı alanlarda da kullanılabilen bu tür ürünlerin yalnızca, bir motorlu taşıtın içine ya da üzerine monte edileceklerinin ge nel olarak kabul edildiği hallerde, bu malların dağıtımına ilişkin dikey anlaşmaların Tebliğ kapsamına girdiği kabul edilmiştir. Bu nedenle, ancak alıcı motorlu taşıt onarım sektöründe faaliyet gösteriyorsa ya da bu sektöre mal sağlıyorsa söz konusu dikey anlaşmalar 2005/ 4 sayılı Tebliğ kapsamına girecektir. Örneğin yukarıda değinilen durum dikkate alınarak, boyaların ya da yağların akaryakıt istasyonlarına ya da süpermarketlere satışını konu alan anlaşmalar Tebliğ kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu tür anlaşmalar, şartlar ı sağlamaları halinde 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyetinden yararlanabilirler. Buna karşın, örneğin yağ üreticilerinin 70 distribütörleri ile yaptıkları otomotiv yağlarının dağıtımını içeren, distribütörlerin ise servislerle yaptıkları otomotiv yağlarının dağıtımını konu edinen anlaşmalar Tebliğ kapsamında yer almaktadır. Bildirime konu Sözleşme ve Zeyilname ye bakıldığında, Sözleşme nin konusunun madeni yağ, gres ve özel POAŞ ürünleri olarak belirlendiği görülmektedir. Gres, madeni yağlara gör e daha yüksek viskoziteye sahip olup özellikle mekanik aksamların rahatça işleyebilmesi ve aşınmanın önlenmesi için endüstrilerde kullanılmakta ve yüksek basınç bulunan daha sıvı yağların yeterli olmadığı dönen makine parçaları ve en çok da rulmanlı yatakl arda tercih edilmektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre ; Gönülcü Petrol ve benzeri durumdaki diğer distribütörler otomotiv madeni yağları dışında, şanzıman ve 80 diferansiyel yağları, müstahzarlar (antifrizler, hidrolik fren yağları, cam suyu antifrizi), endüs triyel yağlar, endüstriyel ve otomotiv gresler ve deniz yağları gibi ürünleri de satabil mektedirler. Söz konusu bilgilerden , anlaşma konusu madeni yağların, sadece motorlu taşıt sektöründe değil, bunun yanı sıra, motosiklet ve traktör gibi 2005/4 sayılı Tebliğ in motorlu taşıt tanımına girmeyen araçlarda ve endüstride de kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, alıcının motorlu taşıt onarım sektöründe faaliyet göstermemesi ve anlaşma konusu ürünleri motorlu taşıt onarım sektörüne sağlaması yönün de bir belirliliğin olmaması da göz önünde bulundurulduğunda; söz konusu madeni 10-33/530 -189 3 yağların yalnızca bir motorlu taşıtın içine ya da üzerine monte edilecekleri genel olarak kabul edilememektedir. Bu nedenle bildirim konusu sözleşmenin 2005/4 sayılı Tebliğ in 90 değil, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca dikey anlaşmalar, sağlayıcının anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %40 ı aşmaması koşuluyla Kan un un 4. maddesinden muaf tutulmakta ve beş yıla kadar grup muafiyeti kapsamında değerlendirilmektedir. POAŞ ın otomotiv madeni yağ pazarındaki tahmini pazar payı 2006, 2007 ve 2008 yılları için sırasıyla % ..., %... ve % ... olarak bildirilmiştir. Pazarı n içine dişli ve transmisyon yağları da katılırsa POAŞ ın tahmini pazar payı Petrol Sanayi Derneği verilerine göre 2007 yılı için % ... ve 2008 yılı için % ... olmaktadır. Bildirim ile esas talep edilen, zeyilname ile getirilen aktif satış yasağının muafi yet değerlendirmesine tabii tutulmasıdır. 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesinin (b) bendi 100 uyarınca sağlayıcı kendisine veya bir alıcıya tahsisi edilmiş münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışları kısıtlayabilmektedir. Dosya mevcudu bilgilerden, akar yakıt istasyonlarına münhasıran POAŞ ın satış yapacağı anlaşıldığından, zeyilname ile getirilen kısıtın 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumlu olduğu anlaşılmaktadır. Madeni Yağ Bayilik Sözleşmesi nde de anılan Tebliğ ile getirilen düzenlemelere aykırı bir hükme rastlanmadığından, söz konusu Sözleşme ve diğer bayiler ile imzalanacak olan Zeyilname nin 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan muafiyetten yararlan dığı kanaatine varılmıştır. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Petrol Ofisi A.Ş. ile Gönülcü 110 Petrol Tic. Koll. Şti. arasında akdedilen "Madeni Yağ Bayilik Sözle şmesi" ve Zeyilname sinin 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında yer almadığına , buna karşılık 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan grup muafiyetinden yararlandığına OYB İRLİĞİ ile karar verilmiştir.