TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR OMER DEMiR VE RAMAZAN DEMiR BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/10001) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10001 : 6/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M.Emin KUZ R1dvan GULEC:: RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi 1. Omer DEMiR 2. Ramazan DEMiR Av. Veysel VESEK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, ate li silahla oldurme olay1 hakkmda etkili bir ceza soru turmas1 yur
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR OMER DEMiR VE RAMAZAN DEMiR BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/10001) Karar Tarihi: 6/2/2019 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10001 : 6/2/2019 Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucular Vekili iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 M.Emin KUZ R1dvan GULEC:: RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi 1. Omer DEMiR 2. Ramazan DEMiR Av. Veysel VESEK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, ate li silahla oldurme olay1 hakkmda etkili bir ceza soru turmas1 yurutulmemesi nedeniyle ya am hakkmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 1/6/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. 5. Bolum Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi i9in Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk , goru bildirilmesine gerek gorulmedigini bildirmi tir . III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve ekleri ile Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen belgelere gore ilgili olaylar ozetle oyledir: 2 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10001 : 6/2/2019 8. Ba$vurucular Omer Demir ile Ramazan Demir, 1/10/1994 tarihinde saat 14.30 siralannda cesedi bulunan H.D.nin siras1yla karde$i ve babas1dir. 9. 1/10/1994 tarihinde saat 14.30 s1ralannda idil Jandarma Komutanhgma (Jandarma Komutanhg1) Kuvah koyti yakmmda bir ceset bulundugu bildirilmi$tir. Komutanhgm durumu haber vermesi tizerine idil Cumhuriyet Ba$savc1hg1 (Cumhuriyet Ba$savc1hg1) oltim olay1 hakkmda derhal soru$turma ba$latm1$tlf. 10. Ceset tizerindeki olti muayenesi i$lemi, aym gun olay yerinde Cumhuriyet savc1s1 huzurunda bir hekimce yapilmI$1Ir. Olti muayenesi i$lemine ili$kin tutanakta, cesedin idil-Cizre kara yolunun onuncu kilometresinde gidi$ istikametine gore yoldan 300 metre i9erideki ta$hk bir arazide yer alan bir 9ukurda oldugu ve kafanm 9e$itli bolgelerinde mermi giri$ ve 91k1$ delikleri bulundugu belirtilmi$tir. Aynca tutanakta; cesedin ti9 dort gtinltik oldugu, oltim nedeninin kafaya isabet eden mermiler oldugu, oltim nedeninin tespit edilmesi sebebiyle klasik otopsi i$lemine gerek gortilmedigi hususlanna yer verilmi$tir. 11. Olay yerini inceleyen Komutanhk gorevlileri, olay yerini ve cesedi tarif eden bir tutanak dtizenleyip olay yerinin basit bir krokisini 9izmi$tir. 12. Jandarma Komutanhg1 gorevlileri, cesedi bulan F. ;.nin ifadesini 2/10/1994 tarihinde alm1$lardir . F. ;. ifadesinde, Hendek koytine bagh bir mezradan satm ald1g1 ko9 ve ke9ileri idil'e gottirtirken cesedi gordtigtinti soylemi$tir. 13. Cumhuriyet Ba$savc1hg1 5/10/1994 tarihinde ba$vurucu Ramazan Demir ile olenin i$ ortag1 C.Y.nin ifadesini alm1$tlf. i. Ba$vurucu Ramazan Demir ifadesinde, $ehir d1$mda bulundugu bir esnada kendisini telefonla arayan gelini K.D.nin H.D.nin oldtirtildtigtinti soyledigini, bulunan cesedin oglu H.D.ye ait oldugunu oglu ile birlikte 9ah$an C.Y.den ogrendigini , oglunun kimler tarafmdan oldtirtildtigtinti bilmedigini beyan etmi$tir. ii. C.Y. ifadesinde, H.D. ile birlikte dtikkan i$lettiklerini, olay gtinti H.D.nin bor9lanm odemek maksad1yla bir ara9la Silopi'ye dogru yola 91kt1gm1, duyduguna gore i9inde bulundugu ara9tan indirilen H.D.nin bilmedigi ki$ilerce ba$ka bir araca bindirildigini ve H.D.nin cesedini te$his ettikten sonra durumu H.D.nin e$ine anlatt1g1m soylemi$tir. 14. Cumhuriyet Ba$savc1hg1 kasten oldtirme su9unun 1/10/2014 tarihinde zamana$1mma ugrayacag1m belirterek 27/12/1994 tarihinde daimi arama karan vermi$ ve bu karan Jandarma Komutanhgma gondermi$tir. 15. Belirtilen tarihten sonra Cumhuriyet Ba$savc1hg1 ile Jandarma Komutanhg1 arasmda soru$turmada verilen daimi arama karan geregince belli stirelere bagh olarak yaz1$malar yap1lm1$tlr. Bu yaz1$malarda Jandarma Komutanhgmm, me9hul fail ya da faillerin aranmas1 9ah$malanna devam edildigini, 9evre koy halkmdan olay1 goren ve bilen olmad1gm1 bildirdigi gortilmti$llir. 16. Ba$vurucu Ramazan Demir 23/2/2009 tarihinde vekili arac1hg1yla soru$turma dosyasmm fotokopisini talep etmi$tir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10001 : 6/2/2019 17. Vekili arac1hg1yla Cumhuriyet Ba savc1hgma 3/3/2009 tarihinde bir dilek ;;e veren ba vurucu Ramazan Demir, olay gunii H.D.nin i ortag1 A.Y. ile birlikte yola ;;1ktigm1, yol boyunca beyaz renkli bir aracm A.Y.nin kulland1g1 arac1 arkadan ve yandan taciz ettigini, bu beyaz renkli aracm Silopi il ;;esinde Ba verimli koyu nufusuna kay1th H. isimli ki inin i yerinin onunde A. Y.nin kulland1g1 aracm onunu kestigini, beyaz renkli ara ;;tan inen iki ki inin H.D.yi beyaz renkli araca zorla bindirip ka ;;ud1klanm ve bu hususlan oglu Omer Demir'e daha once beyam alman C.Y.nin karde i A.Y.nin anlatt1gm1 iddia etmi tir. Aynca Ramazan Demir, soru turmanm adeta zamana 1mma terk edildigini belirterek kendi ifadesi ile A.Y., C.Y., H.D.nin e i K.D. ve Omer Demir'in ifadelerinin almmasm1 talep etmi tir. 18. Cumhuriyet Ba savc1hgmca 3/3/2009 tarihinde tamk s1fat1yla ifadesi alman ba vurucu Omer Demir, A.Y.den duyduklanm aktarm1 tu. 19. Cumhuriyet Ba savc1hg1 4/3/2009 tarihinde ba vurucu Ramazan Demir'in mu teki s1fatiyla ifadesini alm1 tu. Ba vurucu Ramazan Demir ifadesinde, A.Y.den duyduklanm aktard1ktan sonra oglu H.D.nin cenazesinden sonra taziyeye gelen, kim oldugunu hatulamad1g1 bir ki inin H.D.nin askeriyede ;;ah an A. ;::. ile A.U. tarafmdan ka ;;mld1gm1 soyledigini beyan etmi tir. 20. Cumhuriyet Ba savc1hgmca 1/9/2009 tarihinde tamk s1fatiyla ifadesine ba vurulan Ah.Y., day1smm oglu H.D.yi kimin ka ;;mp oldurdugunu bilmedigini beyan etmi ve Jandarma istihbarat Terorle Mucadele (JiTEM) gorevlilerince H.D.nin olduruldugune dair dedikodu oldugundan soz etmi tir. 21. Cumhuriyet Ba savc1hg1, A.Y. ile C.Y.nin ifadelerinin almmas1 i ;;m ba vurucular vekilince bildirilen adresi esas alarak 28/3/2009 tarihinde Cizre Cumhuriyet Ba savc1hgmdan istinabe talep etmi tir. Ancak ad1 ge ;;enlerin bildirilen adres ;;evresinde tanmmamas1 nedeniyle istinabe talebi yerine getirilememi tir. 22. Cumhuriyet Ba savc1hg1 1/9/2009 tarihinde A.Y.nin tamk s1fatiyla ifadesini alm1 tir. A.Y.nin ifadesinin ilgili k1sm1 oyledir: " ... [O]lay tarihinde ben [H.D.] ile birlikte Silopi il9esine gidiyorduk, [H.D.] karde$im [C.Y.] ile ortak olarak 9alz$maktaydzlar, bende o samimiyetle [H.D.] ile birlikteydim. Biz [H.D.] ile birlikte kaldzrzmda yiiriirken yanzmzza beyaz renkli R ... T .. marka ara9 yana$fl VE $OJ6r ile birlikte i9inde iki ki$i vardz, $OJ6r araczn i9inde kaldz, diger ara9tan bize dogru seslendi, once beni 9agzrdzgzn[1] tahmin et[t]im ve gitmek istedigim szrada inip bana tekme attz ve [H.D.]yi yakaszndan tutanarak araczn i9ine bindirdi. Araczn i9ine bindikten sonra ii9ii Cizre il9eszine dogru hareket ettiler, bende tela$landzm ve [H.D.] dayzsz A ... i ve karde$im [C.Y.]yi telefon ile arayarak haber verdim ... aradan 3 giin kadar ge9ti ki [H.D.]yi olii olarak buldular, benimn olay hakkzndaki tiim bildiklerim bundan ibarettir, [H.D.]yi araczn i9ine bindiren $ahzslarz tanzmzyorum, kim olduklarznz bilmiyorum, o giin [H.D.]nin iizerinde de hangi elbiseler oldugunu $U an hatzrlamzyorum ... " 23. Ba vurucular, vekilleri arac1hg1yla Cumhuriyet Ba savc1hgma verdikleri 22/11/2012 tarihli dilek ;;elerinde, 1994-1995 y1llannda Sulak Jandarma Karakol Komutanhgmda gorevli, A. ;:: isimli bir ki inin oldugunu ogrendiklerini, ;;e itli basm yaym organlanna beyanlan yans1yan A.A. isimli ki inin A.U. isimli bir ki iden soz ettigini, A.A.nm Diyarbaku 6. Agu Ceza Mahkemesinin (Ceza Mahkemesi) E.2009/477 say1h dosyasmda aynntih beyanlannm bulundugunu ve olenin e i K.D.nin ifadesinin almmad1gm1 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10001 : 6/2/2019 belirterek K.D.nin dinlenmesini, A. ;. isimli ki inin 1994 y1lmda idil'de gorev yap1p yapmad1gmm ara tmlmasm1, bu ki inin upheli olarak beyanmm almmasm1, A.CT.nun ifadesinin almmasm1 ve bu ah1sla ilgili Ceza Mahkemesinin E.2009/477 say1h dosyasmda bulunan bilgi ve belgelerin getirtilmesini talep etmi lerdir. 24. Cumhuriyet Ba savc1hg1 28/11/2012 tarihinde Ceza Mahkemesine bir muzekkere yazarak A.A.nm beyam almm1 ise bu beyanlan i9erir tutanaklann gonderilmesini talep etmi tir. Bu muzekkereye verilen 11/3/2013 tarihli cevaptan dosya kapsammda A.A.nm ifadesinin almmad1g1 ogrenilmi tir. 25. Cumhuriyet Ba savc1hgmm istegi uzerine Komutanhk9a yap1lan ara tumadan A. ;.nin Agn Jandarma Komutanhg1'nda gorevli iken 2001 yilmda ili iginin kesildigi ve ad1 ge9enin ikamet adresi ogrenilmi tir. 26. Cumhuriyet Ba savc1hg1 25/12/2012 tarihinde A. ;.nin tamk s1fatiyla ifadesinin almmas1 i9in Af in Cumhuriyet Ba savc1hgmdan istinabe talep etmi tir. Ancak istinabe talebi, A. ;.nin ba ka bir ilde ikamet ettiginin bildirilmesi nedeniyle yerine getirilememi tir. 27. Cumhuriyet Ba savc1hg1, A. ;.nin beyanlannm tespiti i9in 5/2/2013 tarihinde ilgili Cumhuriyet Ba savc1hgmdan istinabe talep etmi tir. Kolluk gorevlilerince 22/2/2013 tarihinde ifadesi alman A.O. (A. ;.), 1991-1994 y1llan arasmda Sulak Jandarma Karakol Komutanhgmda, 1994-1996 y11lan arasmda ise idil Merkez Karakol Komutanhgmda gorev yaptigm1 , 9ah t1g1 sure i9inde adli olaylarda gorevli oldugunu , H.D.yi ve A.U.yu tammad1gm1 ve H.D.nin ka9mhp oldurulmesi hakkmda bilgi sahibi olmad1gm1 beyan etmi tir. 28. Cumhuriyet Ba savc1hg1 , kasten oldtirme su9u i9in su9un i lendigi tarihte ytirurlukte bulunan 1/3/1926 tarihli ve 765 say1h mtilga Turk Ceza Kanunu'nda ongorulen dava zamana 1m1 suresinin 1/10/2014 tarihinde doldugu gerek9esiyle 23/1/2015 tarihinde, tespit edilemeyen tipheliler hakkmda kovu turmaya yer olmad1gma dair karar vermi tir. 29. Ba vurucu Ramazan Demir'in soru turmaya konu su9un zamana 1m1 suresine tabi olmad1gm1 ve eksik ara t1rma sonucu karar verildigini iddia ederek vekili arac1hg1yla kovu turmaya yer olmad1gma dair karara yaptlg1 itiraz, Midyat Sulh Ceza Hakimligince (Hakimlik) 26/3/2015 tarihinde reddedilmi tir. 30. Nihai olan Hakimligin karan 4/5/2015 tarihinde teblig edilmi ve 1/6/2015 tarihinde bireysel ba vuru yap1lm1 t1r. IV. iLGiLi HUKUK 31. ilgili hukuk i9in bkz. Sultani Acar, B. No: 2014/16344, 22/3/2018, 29-61. V. iNCELEME VE GEREK(:E 32. Mahkemenin 6/2/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi du tinuldu: 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10001 : 6/2/2019 A. Ba vurucularm iddialan 33. Ba vurucular; yakmlannm olii olarak bulunmasmdan once soru turma makamlanna ba vurmalanna ragmen soru turma ba latilmad1gm1, yakmlannm cesedinin bulunmasmdan sonra ise etkili bir soru turma yuruttilmedigini iddia etmi lerdir. Bu kapsamda ba vurucular; i. ilk tamk ifadesinin olaydan on alti yil sonra almd1gm1, ii. Cumhuriyet savc1smm olay yerine gitmedigini ve gorgii tamklanm tespit etmedigini, iii. Olenin e inin ifadesine ba vurulmad1gm1, kendi ifadelerinin ise ba vurulan iizerine 2009 y1lmda almd1gm1, iv. Klasik otopsi i lemi yap1lmad1gm1, v. idil-Cizre kara yolu iizerinde bulunan kontrol noktalannm tespit edilerek bu noktalardan bilgi almmad1gm1, vi. Ba vurucu Ramazan Demir alman ifadesinde olaym faili olarak JiTEM mensuplanm gostermesine ragmen bu konuda ara tirma yap1lmad1gm1, vii. On dokuz y1lhk soru turma siiresinin 90k uzun oldugunu belirterek ya am hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii lerdir. 34. Aynca ba vurucular; olaym faillerinin tespit edilememesinden, soru turma siirecine etkili katilamamaktan ve soru turmanm etkisiz yuruttilmesi nedeniyle uygun bir tazminat elde etmek amac1yla ba ka i ; hukuk yollanna eri mekten de mahrum kalmaktan yakmarak etkili ba vuru haklannm ihlal edildigini iddia etmi lerdir. B. Degerlendirme 35. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vuruculann iddialannm oziiniin yakmlannm oliimii hakkmda yuruttilen soru turmanm etkisizligine ili kin oldugu ve ba vurunun kendine ozgii ko ullan -bu ko ullar etkili soru turma yukiimliiliigii kapsammda yapilacak incelemede a91klanacaktu- dikkate almd1gmda ba vuruculann iddialan yalmzca ya am hakk1 kapsammda incelenmi tir. 36. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Ki inin dokunulmazhgz, maddf ve manevf varhgz" kenar ba hkh 17. maddesinin birinci fikrasmm ilgili kism1 oyledir: "Herkes, ya'1ama ... hakkzna sahiptir." 37. Anayasa'nm "Devletin temel amar; ve gorevleri" kenar ba hkh 5. maddesinin ilgili kism1 oyledir: 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10001 : 6/2/2019 "Devletin temel ama ; ve gorevleri, ... Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki:jilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulugunu saglamak; ki:jinin temel hak ve hiirriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bagda:jmayacak surette szmrlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldzrmaya, insanzn maddi ve manevi varlzgzmn geli:jmesi i ;in gerekli :Jartlarz haz1rlamaya r;alz:jmakttr. " 38. Ya am hakkmm dogal niteligi geregi, bu hakka yonelik bir ba vuru ancak olen ki inin olay nedeniyle magdur olan yakmlan tarafmdan yap1labilecektir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Ba vurucular, miiteveffanm babas1 ve karde idir. Bu nedenle ba vuruda, ba vuru ehliyeti yoniinden bir eksiklik bulunmamaktad1r. 39. Bununla birlikte ba vurunun ba,Jvuru yollarznzn tuketilmesi ve bu kuralla ic; ic;e girmi bulunan ba,Jvuru suresi kurah bakimmdan da ayn bir degerlendirmeye tabi tutulmas1 gerekmektedir. 40. Anayasa'mn 148. maddesinin uc;uncu fikrasmm ilgili kism1 oyledir: " ... Ba:jvuruda bulunabilmek i ;in olagan kanun yollarznzn tiiketilmi!j olmasz :Jarttzr. " 41. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Y argilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: "jh/ale neden oldugu ileri siiriilen i:jlem, eylem ya da ihmal i ;in kanunda ongoriilmii idari ve yargzsal ba:jvuru yollarznzn tamamznzn bireysel ba:jvuru yapzlmadan once tiiketilmi:J olmasz gerekir. " 42. 6216 say1h Kanun'un "Bireysel ba,Jvuru usulu" kenar ba hkh 47. maddesinin (5) numarah fikras1 oyledir: "Bireysel ba:jvurunun, ba:jvuru yollarzmn tiiketildigi tarihten; ba:jvuru yolu ongoriilmemi:jse ihlalin ogrenildigi tarihten itibaren otuz giin i ;inde yapzlmasz gerekir. " 43. Ya am hakk:1 kapsammdaki bir olayla ilgili soru turmanm etkili olup olmad1g1 yoniinden inceleme yapabilmek ic;in -mutlak surette gerekli olmasa da-yiiriitiilen soru turmanm makul bir siireyi a mamas1 art1yla ilgili kamu makamlan tarafmdan nas1l sonlandmlacagmm beklenmesi, bireysel ba vuru ile getirilen koruma mekanizmasmm ikincil niteligine uygun olacakt1r (Rahil Dink ve digerleri, B. No: 2012/848, 17/7/2014 , 76; Huseyin Caru.J, B. No: 2013/7812, 6/10/2015, 46). 44. Ba vuruculann yetkili makamlara miiracaat etmelerine ragmen dogal olmayan bir oliimle ilgili soru turma ba lat1lmam1 sa , ba latilan soru turmada ilerleme yoksa veya soru turma art1k etkisiz bir hal alm1 sa ba vuruculardan soru turmanm sonucunu beklemelerini istemek makul olmayacaktlr. Boyle bir durumda ba vurucular , gerekli ozeni gostermeli ve ikayetlerini c;ok uzun sure gec;irmeden Anayasa Mahkemesine sunabilmelidir (Rahil Dink ve digerleri, 77). Zira soru turmanm etkililigini saglayacak bir ba vuru yolu bulunmamaktad1r. 0 halde amlan ihlal iddialan yoniinden ba vuru yollannm tiiketilmesi gerekmemektedir (Yasin Agca, B. No: 2014/13163 , 11/5/2017, 121). Boyle bir durumda ba vurucular, etkili bir soru turma yiiriitiilmediginin farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren siiresi ic;inde bireysel ba vuruda bulunmahd1r. Dogal olarak 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10001 : 6/2/2019 ba vuruculann etkili bir soru turma yiiriitiilmediginin ne zaman farkma varmalan gerektigi her ba vurunun artlanna bagh olarak degerlendirilecektir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, B. No: 2014/15732, 24/1/2018, 87; Sultani Acar, 84). 45. Soru turmada ilerleme saglanacagma dair umut verici geli meler ve ger9ek9i varsay1mlar bulundugu ve soru turmanm ilerlemesini saglay1c1 tedbirler almd1g1 stirece ba vuruculardan ba vuru yollanm tiiketmeden bireysel ba vuruda bulunmalan da beklenmemelidir. Ancak bu ha.Ide dahi soru turmanm daha sonra etkisizle tigini ogrenen ba vurucular, durumun farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren stiresi i9inde bireysel ba vuruda bulunmahdir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 88; Sultani Acar, 85). 46. Soru turmanm etkisizliginin fark edildigi veya fark edilmesi gerektigi andan itibaren stiresi i9inde bireysel ba vuru yap1lmay1p zamana 1m1 stiresinin dolmas1 nedeniyle kovu turmaya yer olmad1gma dair karar verilmesinin beklenmesi halinde soru turmaya konu olaym tizerinden ge9en uzun zaman ger9eklerin ortaya 91kmasm1 zorla tiracak ve neredeyse imkans1z hale getirecektir. Boylesi bir durumda Anayasa Mahkemesi, devletin negatif ve pozitif yiiktimltiltiklerine ger9ekten uyup uymad1gm1 inceleyemeyecek; ya am hakkmm usul boyutu yontinden yapacag1 degerlendirmede yeniden yarg1lamaya karar veremeyecek ve artlan ger9ekle tiginde sadece ihlali tespit edip tazminata htikmedebilecektir. Oysa oltim olaymm sebep ve ko ullan ile sorumlulann tespitine imkan veren etkinlikte bir soru turma yap1lmas1 ve gerektigi takdirde sorumlulann caydmc1 bir ceza ile cezalandmlmalan i9in yeniden yargilamaya karar verilebilmesinin benzer ya am hakk1 ihlallerinin onlenmesinde oynad1g1 roltin onemi tart1 mas1zdir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 89; Sultani Acar, 86). 47. Somut olayda, olti muayene i lemini yap1p ba vuru Ramazan Demir ile H.D.nin i ortag1 C.Y.nin ifadelerini alan ve cesedi bulan F. ;::.nin ifadesini Komutanhk gorevlilerine ald1ran Curnhuriyet Ba savc1hg1 27/12/1994 tarihinde daimi arama karan vermi ve 2009 yilma kadar soru turmasmm ilerlemesini saglay1c1 herhangi bir i lem yapmam1 tir. 48. 2009 yilma kadar soru turmaya ili kin herhangi bir talebi bulunmayan ba vurucu Ramazan Demir, vekili arac1hg1yla verdigi 3/3/2009 tarihli dilek9esinde soru turmanm etkisizliginden yakm1p A.Y., C.Y., H.D.nin e i K.D. ve Omer Demir'in ifadelerinin almmasm1 talep etmi tir. Ba vurucu Ramazan Demir 4/3/2009 tarihli ifadesinde ise H.D.nin askeriyede 9ah an A. ;::. ile A.U. tarafmdan ka9mld1gma dair duyumunu dile getirmi tir. 49. Ba vurucu Ramazan Demir'in iddia ve talepleri uyannca ba vuruculann, olenin day1smm oglu Ah.Y. ile olenin i ortag1 A.Y.nin ifadelerini alan Curnhuriyet Ba savc1hg1 A. ;::. ve A.U. ile ilgili herhangi bir ara tirma yapmam1 ; olenin e i K.D.nin beyanma da ba vurmam1 tlf. 50. Ba vurucular; vekilleri arac1hg1yla Curnhuriyet Ba savc1hgma verdikleri 22/11/2012 tarihli dilek9elerinde, soru turmadaki baz1 eksikliklere dikkat 9ekip A. ;::. ve A.U. ile ilgili birtakim bilgiler vererek baz1 taleplerde bulunmu lardir (bkz. 23). 8 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/10001 : 6/2/2019 51. Ba$vuruculann talepleri uyannca Cumhuriyet Ba$savc1hg1, A.A.nm beyam almm1$ ise bu beyanlan i9erir tutanaklan Ceza Mahkemesinden gondermesini istemi$ ve istinabe yoluyla AO.nun (A. ;:.) ifadesini ald1rm1$tlf. Ceza Mahkemesinin A.A.nm dosya kapsammda ifadesinin almmad1gma ili$kin 11/3/2013 tarihli cevap yaz1smdan sonra soru$turma kapsammda soru$turmanm ilerlemesini saglay1c1 herhangi bir i$1em tesis edilmemi$, K.D. ve A.U.nun ifadelerinin almmasma dair ba$vuruculann talepleri de yerine getirilmemi$tir. 52. 11/3/2013 tarihinden sonra, gerek 2009 y1lmda gerekse 2012 y1lmda verdikleri dilek9elerle soru$turmanm etkisiz yurutuldugunu a91k9a dile getiren ba$vuruculann kendilerine gore etkisiz bir bi9imde yurutulen soru$turmanm artik etkili yurutulecegine, soru$turmada ilerleme saglanacagma veya soru$turmanm ilerlemesini saglay1c1 tedbirlerin almacagma dair hakh bir beklenti i9ine girmelerini gerektirecek herhangi bir umut verici geli$me ya$anmad1g1 gibi bu hususlara ili$kin ger9ek9i bir varsay1m da bulunmamaktad1r. 11/3/2013 tarihinden sonra soru$turmanm etkililigini saglayabilecek nitelikte bir soru$turma i$1emi yap1lmamas1 ve ba$vuruculann soru$turmanm etkisizliginin farkmda olmalan nedeniyle bireysel ba$vuruda bulunmak i9in soru$turmanm sonu9lanmasm1 beklemelerinin gerekmedigi ve K.D. ile A.CT.nun ifadelerinin almmasma ili$kin olarak taleplerinin yerine getirilmedigi de dikkate almd1gmda, kovu$turmaya yer olmad1gma dair karann verildigi tarihten uzun bir zaman once bireysel ba$VUru yapmalan gerektigi sonucuna vanlm1$t1r. Bu nedenle 1/6/2015 tarihinde yapilan ba$vurunun suresinde yapilm1$ bir ba$VUru olarak kabul edilemeyecegi a91ktir. 53. A91klanan gerek9elerle ba$vurunun, diger kabul edilebilirlik $artlan yonunden incelenmeksizin sure a$zmz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. Y a$am hakkmm ihlal edildigine ili$kin iddianm sure a$zmz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Yarg1lama giderlerinin ba$vurucular uzerinde BIRAKILMASINA 6/2/2019 tarihinde OY BiRLiGiYLE karar verildi. Dye Ba$kan Engin YILDIRIM Recep KOMDRCD Dye R1dvan ODLE ;: Dye M.EminKUZ Dye Recai AKYEL 9