Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2016-1-47 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 16-33/563-244 Karar Tarihi : 13.10.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Remzi Özge ARITÜRK, Muhammed Safa UYGUR, Bilge YILMAZ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Köksallar Pet. Nak. ve Gıda Turan Köksal ve Ort. Koll. Şti. Temsilcisi: Av. Deniz SEZEN Hürriyet Bulvarı No:8 K:2/205 Çankaya Konak/İzmi
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2016-1-47 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 16-33/563-244 Karar Tarihi : 13.10.2016 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Remzi Özge ARITÜRK, Muhammed Safa UYGUR, Bilge YILMAZ C. BAŞVURUDA BULUNAN : Köksallar Pet. Nak. ve Gıda Turan Köksal ve Ort. Koll. Şti. Temsilcisi: Av. Deniz SEZEN Hürriyet Bulvarı No:8 K:2/205 Çankaya Konak/İzmir D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti. Çayyolu, 2689 Sok. Beysukent Villaları No:13 Yenimahalle/Ankara (1) E. DOSYA KONUSU: Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti. nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun u ve 2002/2 sayılı Tebliğ i ihlal ettiği iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; 03.10.2009 tarihinde başvuruya konu akaryakıt istasyonu üzerinde Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti. (TERMOPET) lehine tesis edilen 15 yıl süreli intifa hakkının TERMOPET tarafından kaldırılmadığı ifade edilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nin (2002/2 sayılı Tebliğ) ihlal edilmesi nedeniyle gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir (3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 06.06.2016 tarihinde giren başvuru üzerine hazırlanan 28.06.2016 tarih ve 2016-1-47/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 19.07.2016 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Konuya ilişkin karar uyarınca düzenlenen 09.08.2016 tarihli ve 2016-1-47/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - TERMOPET ve Köksallar Pet. Nak. ve Gıda Turan Köksal ve Ort. Koll. Şti. (KÖKSALLAR PETROL) arasındaki dikey anlaşmanın 14.07.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı, bu tarihten sonra anlaşmanın grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığı, - Dosya konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet de tanınamayacağı, - Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir. 16-33/563-244 2/4 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Dosya Konusu Dikey Anlaşmaya Yönelik Bulgular (5) Yapılan başvuruda özetle; - Akaryakıt dağıtım şirketi olarak faaliyet gösteren TERMOPET ile KÖKSALLAR PETROL arasında 03.10.2007 tarihinde beş yıl süreli bayilik sözleşmesi imzalandığı, - Mülkiyeti, KÖKSALLAR PETROL ün sahibi Turan KÖKSAL a ait İstanbul ili Silivri ilçesi Beyciler Köyü 130 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde aynı tarihte 15 yıl süre ile KÖKSALLAR PETROL lehine ( ..) TL bedelli intifa şerhinin işlendiği, - Rekabet Kurumunun intifa ve benzer etkiye sahip sözleşmeler ile ilgili kararından sonra, KÖKSALLAR PETROL ün bayilik sözleşmesini feshederek intifa şerhinin kaldırılmasını TERMOPET ten talep ettiği, - Diğer taraftan, TERMOPET tarafından Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinde 2012/594 E. 2014/315 K. sayı ile bir alacak davası açıldığı, - Söz konusu davanın halen temyiz aşamasında olduğu ve TERMOPET in tüm başvurulara rağmen KÖKSALLAR PETROL e ait istasyon kayıtlarında bulunan intifa şerhini kaldırmadığı iddia edilerek, TERMOPET hakkında gerekli işlemlerin tesis edilmesi talep edilmiştir. (6) Konuya ilişkin bilgi isteme yazısına cevaben TERMOPET tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 03.08.2016 tarihinde giren yazıda özetle; - TERMOPET ile KÖKSALLAR PETROL arasında 14.07.2006 tarihinde ve 03.10.2007 tarihinde beş yıl süreli bayilik sözleşmeleri imzalandığı, - 03.10.2007 tarihli bayilik sözleşmesinin 05.10.2012 tarihinde KÖKSALLAR PETROL tarafından feshedildiği, - Söz konusu fesih üzerine TERMOPET in hiçbir itirazda bulunmaksızın istasyondaki kurumsal kimlik uygulamasını iade alarak bayilik ilişkisini sonlandırdığı, - Akabinde KÖKSALLAR PETROL ün başka bir akaryakıt dağıtım firmasıyla bayilik sözleşmesi akdettiği ve faaliyetine TERMOPET tarafından en ufak bir müdahalede bulunmaksızın sorunsuz bir şekilde devam ettiği ifade edilmiştir. I.2. Değerlendirme (7) Dosya mevcudu bilgi ve belgeler incelendiğinde; - TERMOPET ve KÖKSALLAR PETROL arasında 14.07.2006 ve 03.10.2007 tarihlerinde beş yıl süreli bayilik sözleşmeleri imzalandığı, - Mülkiyeti, KÖKSALLAR PETROL ün sahibine ait olan arazi üzerinde 03.10.2007 tarihinde 15 yıl süre ile intifa şerhi işlendiği, - KÖKSALLAR PETROL ün 08.11.2012 tarihinden itibaren Teco Petrolcülük Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile kurulan bayilik ilişkisinin halen devam ettiği anlaşılmaktadır. 16-33/563-244 3/4 (8) Dosya kapsamında yer alan tüm bilgi ve belgeler ile 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri, anılan Tebliğ in açıklanmasına ilişkin çıkarılan Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz ve Kurulumuz kararları birlikte değerlendirildiğinde, dosya konusu dikey ilişkinin; söz konusu istasyonda arazi maliki Turan KÖKSAL ın, istasyon üzerinde bayilik faaliyeti gösteren KÖKSALLAR PETROL ün ortağı olması, dolayısıyla malik ve bayi arasında rekabet hukuku açısından bağlantı olması nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ in 5(a) maddesinde öngörülen istisna hükmü kapsamında olmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca dosya konusu akaryakıt istasyonunun daha önce üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmamış arazi üzerinde sıfırdan kurulan bir tesis niteliği de taşımaması nedeniyle Kurulumuzun geçmiş kararlarında açıklanan bireysel muafiyet koşullarını da sağlamadığı ve dikey anlaşmaya bireysel muafiyet de tanınamayacağı kanaatine varılmıştır. (9) Bu çerçevede, söz konusu dikey ilişkinin bayilik sözleşmesinin imzalandığı 14.07.2006 tarihinden itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma olanağının bulunduğu ve bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığı değerlendirilmektedir. Öte yandan 26.02.2014 tarih ve 14-08/157-67 sayılı Kurulumuz kararında da açıklandığı üzere, TERMOPET in söz konusu istasyonda fiilen bir dikey ilişkisinin bulunmaması, bayinin hâlihazırda farklı bir akaryakıt şirketi ile çalışıyor/çalışabiliyor olması da bu sonucu değiştirmeyecektir. J. SONUÇ (10) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti. ve Köksallar Pet., Nak. ve Gıda Turan Köksal ve Ort. Koll. Şti. arasındaki dikey anlaşmanın 14.07.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığına, bu tarihten sonra anlaşmanın grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığına OYBİRLİĞİ ile, 2. Söz konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet de tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile, 3. Bu nedenle, gerekçeli kararın kendilerine tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde aralarındaki dikey anlaşmayı sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde taraflara 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın görevlendirilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 16-33/563-244 4/4 KARŞI OY GEREKÇESİ (13.10.2016 tarihli ve 16-33/563-244 sayılı Kurul Kararı) Kurulun 13.10.2016 tarih ve 16-33 sayılı toplantısında görüşülen Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti. nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun u ve 2002/2 sayılı Tebliğ i ihlal ettiği iddiasına yönelik olarak düzenlenen rapora ve incelenen rapor kapsamına göre alınan kararın 3. maddesine; aşağıdaki gerekçelerim nedeniyle karşıyım. Benzer konulu diğer bir dosyada Ankara 15. İdare Mahkemesi nin verdiği 22.02.2014 tarih ve 2014/501 K sayılı kararı ile taraflara Kurulca taraflara getirilen 60 günlük anlaşma şartının ...müdahil tarafa anlaşmayarak bireysel muafiyetin sona erdirilmesinin önünün açılmasının davacı tarafından yatırım bedelini alamaması sonucunu doğuracağı, bu durumun ise hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığından dava konusu işlemin anılan kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı dolayısıyla kararın taraflardan birini diğerine avantajlı hale getirecek nitelik taşıdığı ifade edilerek iptal edilmiştir. Karara konu anlaşmazlığın ise 2007 yılından başlayan ve 2012 yılında sonlanan bayilik anlaşması için malik tarafından verilen 15 yıllık intifa şerhi için dağıtıcı tarafından bayiye ödenen bedelin ne şekilde mahsuplaşılacağından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki anlaşmazlığın yargıya taşındığı, Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi nin 2012/594 E. 2014/315 K sayısı ile açılan alacak davasının halen temyiz aşamasında olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, bayinin sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi sonrasında Termopet in akaryakıt istasyonundaki kurumsal varlıklarını alarak ilişkisini sonlandırdığı, Köksallar Petrol ün bir başka dağıtım şirketiyle anlaştığı ve ilişkisini sürdürdüğü dosya kapsamında yer verilen bilgiler arasındadır. Yıllara sari, yargıya da taşınmış bir anlaşmazlığın 30 gün gibi bir sürede sonuçlandırılmasını beklemek pek mümkün görünmemektedir. Sonuç olarak, esasen Kurulun taraflar arasındaki intifadan kaynaklı ihtilafın yasal düzenlemeler karşısındaki konumunu belirledikten sonra, taraf alacaklarının çözümünü kendilerine ya da yargıya bırakması gerekirken, halen taraflar arasındaki kesilen ilişki nedeniyle rekabet üzerine herhangi bir olumsuz etkisi bulunmayan ve yargıdan çözüm beklenen yıllara sari bir anlaşmazlığa gün kısıtı koyarak anlaşma şartı getirerek müdahale etmenin taraflar arasında var olan anlaşmazlıkları birinin lehine diğerinin aleyhine sonuç doğurabilecek şekilde çözümüne imkân sağlayabilecek nitelikte olması ve dolayısıyla süre şartının gereksizliği nedeniyle çoğunluk görüşüne karşıyım. Fevzi ÖZKAN Kurul Üyesi