TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ALi BULUT VE DiGERLERi BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/2752) Karar Tarihi: 15/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor : 2015/2752 : 15/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR : Engin YILDIRIM : Muammer TOPAL M. EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi Ba vurucular : 1. Ali BULUT 2. Ceyhan KA V AK 3. Emine AKIN 4. Guli BULUT 5. Remziye BULUT 6. Sait BULUT 7. Zehra BULUT Vekili : Av. Veysel VESEK I. BASVURUNUN KONUSU 1. B
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR ALi BULUT VE DiGERLERi BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/2752) Karar Tarihi: 15/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor : 2015/2752 : 15/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR : Engin YILDIRIM : Muammer TOPAL M. EminKUZ R1dvan GULE ; RecaiAKYEL Murat ilter DEVECi Ba vurucular : 1. Ali BULUT 2. Ceyhan KA V AK 3. Emine AKIN 4. Guli BULUT 5. Remziye BULUT 6. Sait BULUT 7. Zehra BULUT Vekili : Av. Veysel VESEK I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru; kolluk9a gozaltmda tutulan bir ki inin olmesi ve bu olayla ilgili etkili bir ceza soru turmas1 yiiriitiilmemesi nedeniyle ya am hakkmm; olaym faillerinin yarg1lanmamas1 nedeniyle bu ki ilerden yonelebilecek ve ya am boyu siirecek tehdit, belirsizlik ve endi e sebebiyle kotii muamele yasagmm ihlal edildigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 11/2/2015 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boliim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. 5. Boliim Ba kam tarafmdan ba vurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap1lmasma karar verilmi tir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2752 : 15/11/2018 6. Ba vuru belgelerinin bir omegi bilgi 19m Adalet Bakanhgma (Bakanhk) gonderilmi tir. Bakanhk gorli bildirmemi tir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba vuru formu ve ekleri ile Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen belgelere gore ilgili olaylar ozetle oyledir: 8. PKK teror orgutunun dag kadrosunda yer ald1gmdan pi manhk duydugunu ifade edip 18/6/1994 tarihinde kolluk gorevlilerine teslim olan A. ;. 19/711994 tarihinde, kendisine gosterilen fotograflardan ba vurucu Gtili Bulut'un e i, diger ba vuruculann ise babas1 olan A.B.yi silahlz orgiit elemam olarak te his etmi tir. 9. A.B. 24/7/1994 tarihinde, silahh teror orgutu uyesi oldugu gerek9esiyle idil Emniyet Amirligi (Emniyet Amirligi) gorevlilerince yakalanm1 tlr. 10. idil Cumhuriyet Ba savc1hg1 (Cumhuriyet Ba savc1hg1) 25/7/1994 tarihinde, A.B.nin on be gun sureyle gozaltmda tutulmasm1 uygun bulmu tur. 11. A.B. 25/7/1994 tarihinde, idil Merkez Saghk Ocag1 Tabipliginde gorevli bir hekimce muayene edilmi tir. Muayeneye ili kin raporda, darp ve cebir izine rastlanmad1g1 belirtilmi tir. 12. Kolluk gorevlilerince duzenlenen tutanaklara gore S1mak'm idil il9esi Oyah koyti yakmlannda bulunan ve teror orgutti mensuplannca kullamlan s1gmaklan kolluk gorevlilerine gostermek maksad1yla 27/7/1994 tarihinde saat 04.30 s1ralannda bir magaraya giren A.B., o esnada meydana gelen bir patlama sonucu vefat etmi tir. A.B.nin magaraya girmesinden once etrafta emniyet tedbirleri alan kolluk gorevlileri, yeni bir patlamamn meydana gelebilecegi du uncesiyle saat 06.00'ya kadar A.B.nin cesedine ula amam1 lard1r. Daha sonra magaraya giren kolluk gorevlileri, A.B.nin cesedi yanmda par9alanm1 bir s1rt 9antas1 i9inde teror orgutti propagandasmm yap1ld1g1 pek 90k dergi ve bildiri ele ge9irmi lerdir. 13. Olay, aym gun saat 06.30 s1ralannda Cumhuriyet Ba savc1hgma bildirilmi tir. 14. Cumhuriyet Ba savc1hg1 olay hakkmda derhal soru turma ba latm1 t1r. 15. Olay yerinde incelemelerde bulunan Cumhuriyet savc1s1, bir hekim yard1m1yla olay yerinde olti muayenesi i lemini yapm1 tir. Soz konusu i lemlere ili kin tutanakta; cesedin s1gmagm 10-15 metre i9inde bulundugu, olu morlugu ve kat1hgmm olu mad1g1, olum nedeninin beyin travmasma bagh kan yetmezligi oldugu ve kesin olum nedeninin saptanmas1 nedeniyle klasik otopsi i lemine gerek bulunmad1g1 belirtilmi tir. 16. Bir kolluk gorevlisince olay yerinin basit bir krokisi 9izilmi tir. 17. Olay yerini inceleyen iki bomba imha uzmamnca duzenlenen 27/7/1994 tarihli tutanakta; A.B.nin tuzakh bombaya bastig1, olay yerinde iki adet antitank maym par9as1, iki adet kontrplak par9as1, bir adet kablo par9as1 ve kontrplak uzerine monte edilmi bir teneke bulundugu ve bu e yanm ge9ici olarak ahkonuldugu belirtilmi tir. Aym gorevlilerce tanzim edilen 1/8/1994 tarihli tutanakta ise tuzakh bombanm nasil 9ah tigma dair a91klamalar yer alm1 tir. 3 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2752 : 15/11/2018 18. Emniyet Amirligi 7/9/1994 tarihinde , Emniyet Amirliginde gorevli olup A.B. ile olaym meydana geldigi yere giden polis memurlan D.D. ve S.E. ile Komiser M.O.Y.nin ifadelerini alm1$tir. Adi ge9en $ah1slar ifadelerinde; yer gosterme i$1emi nedeniyle olay yerine gittiklerini , teror orgutli mensuplannca s1gmak olarak kullamlan magaranm ayn bir 91k1$llllll oldugunu A.B.den ogrendiklerini , magaranm giri$ ve 91k1$mda guvenlik onlemi ald1klanm , A.B.nin bir el feneri ile magaraya girdigini, k1sa bir sure sonra patlamanm meydana geldigini, magaradan gaz ve duman 91kmas1 ve ba$ka bir patlama olabilecegini du$unmeleri nedeniyle A.B.yi kurtarmak amac1yla hemen magaraya giremediklerini beyan etmi$1erdir. 19. Olay1 soru$turma gorevmm kendisine ait olmad1g1 gerek9esiyle 13/9/1994 tarihinde gorevsizlik karan veren Cumhuriyet Ba$savc1hg1, soru$turma evrakm1 Diyarbaku Devlet Ouvenlik Mahkemesi Curnhuriyet Ba$savc1hgma (DOM Cumhuriyet Ba$savc1hg1) gondermi$tir . 20. DOM Curnhuriyet Ba$savc1hg1 12/10/1994 tarihinde , olayla ilgili beyan ve ihbar varsa bildirilmesi , faillerin tespitine 9ah$ilmas1, arama ve neticelerinden u9 ayda bir haber verilmesi i9in Cumhuriyet Ba$savc1hgma, S1mak il Jandarma Komutanhgma ve S1mak il Emniyet Mudurlugune muzekkereler yazm1$tlf. Soz konusu yaz1lara istinaden faillerin tespitine 9ah$ild1g1 yonunde kolluk gorevlilerince belli arahklarla tutulan tutanaklar DOM Cumhuriyet Ba$savc1hgma gonderilmi$tir. 21. Ba$vurucular vekilleri arac1hg1yla 13/1/2011 tarihinde soru$turma evrakmm bir omegini alm1$lardu. 22. Diyarbaku Cumhuriyet Ba$savc1hgma 5/8/2011 tarihinde bir dilek9e veren ba$vuruculann vekili; A.B.nin olumu hakkmda yurutulen soru$turmanm etkisiz oldugunu, A.B.nin herhangi bir belgede imzasmm bulunmad1g1m, A.B.nin ifadesinin almd1gma dair bir tutanagm da mevcut olmad1gm1 , yer gosterme s1rasmda herhangi bir guvenlik onlemi almmadan A.B.nin bir el feneri ile magaraya gonderildigini, patlay1cmm turu ve men$ei konusunda ara$tirma yap1lmad1g1m, A.B.nin yakmlannm ifadelerinin almmad1gm1, M.O.Y., S.E., D.D. ve F.D. isimli kolluk gorevlilerinin beyanlannm amirlerince almd1gm1 (F.D. isimli ki$inin ifadesinin ahmp almmad1g1 tespit edilememi$tir) oysa ifadeyi alan kimselerin $Upheli olma durumlannm bulundugunu, ifadesi alman kolluk gorevlilerinin beyanlan ile olay tutanag1 arasmda 9eli$kiler bulundugunu, M.O.Y., S.E., D.D. ve F.D. ile emniyet amirinin en azmdan ihmal suretiyle gorevi kotuye kullanmalan nedeniyle A.B.nin olumunden sorumlu olduklanm one surmu$ttir . Aynca ba$vuruculann vekili; ba$vuruculann beyanlannm almmasm1, Emniyet Amiri A.O. ile kolluk gorevlileri M.O.Y., S.E., D.D. ve F.D.nin $Upheli s1fatiyla, 24/7/1994 tarihinde gozaltmda bulunan ki$ilerin tamk olarak ifadelerinin almmasm1, olume neden olan patlay1cmm turu konusunda rapor aldmlmasm1 ve olume en azmdan ihmal suretiyle neden olan kolluk amir ve memurlan hakkmda cezai veya idari soru$turma ba$1atihp ba$latilmad1gmm ara$tinlmasm1 talep etmi$tir. 23. Diyarbaku Curnhuriyet Ba$savc1hg1 (TMK 10. madde ile gorevli) 21/2/2014 tarihli ve 6526 say1h Kanun'la, 12/4/1991 tarihli ve 3713 say1h Terorle Mucadele Kanunu'nun 10. maddesi uyannca kurulan mahkemeler ile Cumhuriyet ba$savc1hklanmn gorevlerine son verildigi ve soru$turma yetkisinin yetkili Curnhuriyet Ba$savc1hgma ait oldugu gerek9esiyle 11/3/2014 tarihinde yetkisizlik karan vermi$ ve soru$turma evrakm1 Cumhuriyet Ba$savc1hgma gondermi$tir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2752 : 15/11/2018 24. 8/5/2014 tarihinde soru turma evrakmm bir omegini alan ba vuruculann vekili Cumhuriyet Ba savc1hgma verdigi 15/5/2014 tarihli dilek9ede , 5/8/2011 tarihli dilek9esinde yazd1g1 hususlan tekrar edip A.B.nin sorguda i kence edilerek oldtiriildiigtinii ve kolluk gorevlilerinin olay yerini kurgulad1gm1 iddia etmi tir. Ba vuruculann vekili, dava zamana 1m1 stiresinden soz ederek etkin bir soru turma yap1lmasm1, A.B.nin cesedinin teslim edildigi S.S.nin ifadesinin almmasm1, A.O., M.O.Y., S.E., D.D. ve F.D. hakkmda yakalama emri 91kanlmasm1 da talep etmi tir. Aynca ba vurucular vekili 5/8/2011 tarihli dilek9esindeki taleplerini yinelemi tir. 25. Cumhuriyet Ba savc1hgmca emniyet birimlerine yaz1lan mtizekkerelere verilen cevaplardan , S.S.nin 30/4/2012 tarihinde vefat ettigi, A.O., M.O.Y., D.D. ve F.D. hakkmda herhangi bir disiplin soru turmas1 yapilmad1g1 ve 1994 yilmda S.E. isminde bir ki inin polis olarak gorev yapmad1g1 anla 1lm1 tir. 26. Cumhuriyet Ba savc1hg1 A.O., M.O.Y., S.E., D.D. ve F.D. hakkmda daha once herhangi bir soru turma ytiriittilmedigini saptam1 tu. 27. Cumhuriyet Ba savc1hgmm talimat1 tizerine kolluk gorevlileri 15/7/2014 tarihinde, ba vurucu Gtili Bulut'un mti teki s1fatiyla ifadesini alm1 tu. Ba vurucu Gtili Bulut ifadesinde , e i A.B.nin gozaltmdayken oldtiriildtigtinti dti tindtigtinti , Oyah koyti muhtanndan duyduguna gore 9obanlann polis memurlanm A.B.nin cesedinin tizerine bir el bombas1 atarken gordtiklerini soylemi tir. 28. Ba vuruculann vekili 22/7/2014 tarihinde Cumhuriyet Ba savc1hgma verdigi dilek9ede , A.B.nin sorgu s1rasmda i kence edilerek oldtiriildtigtine yonelik iddiasm1 yinelemi ve etkili bir soru turma yap1lmasma ili kin talebini tekrar etmi tir. 29. Cumhuriyet Ba savc1hg1 , A.B.nin olmesine neden olan maym1 yerle tiren ki inin eyleminin devletin birligini ve tilke btittinltigtinti bozma ve kasten oldtirme su9lanm olu turdugu , olaym ger9ekle tigi tarihte ytiriirltikte olup failin lehine olan 1/3/1926 tarihli ve 765 say1h Turk Ceza Kanunu'nda bu su9lar i9in ongoriilen dava zamana 1m1 stiresinin yirmi yil oldugu, polis memurlannm gerekli onlem almadan A.B.yi magaraya gondermeleri eyleminin memuriyete ait vazifeyi suiistimal ile kanun ve nizamm tayin ettigi ahvalden ba ka suretle keyfi bir muamele bulunma su9unu olu turdugu ve bu su9 i9in kanunda ongoriilen dava zamana 1m1 stiresinin be y1l oldugu ve tum su9lar i9in zamana 1m1 stirelerinin doldugu gerek9esiyle olay hakkmda 19/11/2014 tarihinde kovu turmaya yer olmad1gma dair karar vermi tir. 30. Ba$vuruculann vekili; kovu$turmaya yer olmad1gma dair kararda $iipheli olarak yer almayan kolluk amir ve memurlannm adreslerinin dahi tespit edilmedigini, A.B.nin kolluk gorevlilerince kasten oldtiriildtigtinti ve soru turmaya konu su9 yontinden zamana 1mmm soz konusu olmad1g1m ileri stirerek kovu turmaya yer olmad1gma dair karara itiraz etmi tir. 31. Bu itiraz, Midyat Sulh Ceza Hakimliginin (Hakimlik) 5/1/2015 tarihli karanyla reddedilmi tir . 32. Hakimligin karan 22/1/2015 tarihinde teblig edilmi$ ve 11/2/2015 tarihinde bireysel ba vuru yapilm1 tu. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2752 : 15/11/2018 IV. iLGiLi HUKUK 33. Konuyla ilgili ulusal ve uluslararas1 hukuk norm ve uygulamalan, Anayasa Mahkemesinin Sultani Acar (B. No: 2014/16344, 22/3/2018, 29-61) ba vurusu hakkmda verdigi kararda yer almaktad1r. V. iNCELEME VE GEREK ;E 34. Mahkemenin 15/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Y a am Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucularm iddialan 35. Ba vurucular; yakmlannm oltimtintin gozaltmdayken gen;ekle tigini, oltim olaymm magarada olduguna ili kin iddia dogru olsa bile yakmlannm herhangi bir tedbir almmadan magaraya gonderildigini, yakmlannm kolluk gorevlilerince oldtirtildtigtine ve oltimti gizlemek i9in A.B.nin cesedinin altma maym konularak patlatild1gma dair ciddi tipheler bulundugunu ileri stirerek ya am hakkmm ihlal edildigini iddia etmi lerdir. 36. Ote yandan ba vurucular , 2011 yilmdan itibaren dile getirdikleri soru turmaya ili kin taleplerin yerine getirilmedigini, ba vurucu Gtili Bulut'un ifadesinin ancak 15/7/2014 tarihinde almabildigini, kolluk amir ve memurlan hakkmda herhangi bir i lem yapilmad1gm1 , bu nedenle duyduklan korku ve belirsizlik nedeniyle uzun sure yarg1 makamlanna ba vuramad1klanm, patlamada ele ge9tigi iddia edilen e yanm kriminal laboratuvarda incelenmedigini ve failleri bulmaya yonelik etkili bir soru turma ytirtittilmedigini belirterek kendileri yontinden etkili ba vuru hakkmm ihlal edildigini one stirmti lerdir. 2. Degerlendirme a. Hukuki Vasdlandirma Yoniinden 37. Anayasa Mahkemesi , olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 38. Ba vuruculann ikayetlerinin ozu, yakmlannm devletin gozetimi altma bulundugu suada olmesine ve bu olayla ilgili etkili bir ceza soru turmas1 ytirtittilmedigine ili kindir. Bu nedenle ba vuruculann kendileri yontinden etkili ba vuru hakkmm ihlal edildigine ili kin iddialan da ya am hakk1 kapsammda incelenmi tir. 39. iddianm degerlendirilmesinde dayanak almacak Anayasa'nm "Ki inin dokunulmazhgz, maddf ve manevf varhgz" kenar ba hkh 17. maddesinin birinci fikrasmm ilgili kism1 oyledir: "Herkes, ya ama ... hakkma sahiptir." 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2752 : 15/11/2018 40. Anayasa'nm "Devletin temel ama ; ve gorevleri" kenar ba hkh 5. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Devletin temel amac; ve gorevleri, ... Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki$ilerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulugunu saglamak; ki$inin temel hak ve hiirriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bagda$mayacak surette szmrlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldzrmaya, insanzn maddi ve manevi varlzgznzn geli$mesi ic;in gerekli $artlarz hazzrlamaya c;alz$maktzr. " b. Kabul Edilebilirlik Yoniinden 41. Y a am hakkmm dogal niteligi geregi, bu hakka yonelik bir ba vuru ancak olen ki inin magdur olan yakmlan tarafmdan yapilabilecektir (Serpil Kerimoglu ve digerleri, B. No: 2012/752, 17/9/2013, 41). Olen A.B. ba vurucu Gilli Bulut'un e i, diger ba vuruculann ise babas1d1r. Bu nedenle ba vuruda ba vuru ehliyeti yoniinden bir eksiklik bulunmamaktad1r. 42. Bununla birlikte ba vurunun ba,Jvuru yollarznzn tuketilmesi ve bu kuralla ic; ic;e girmi bulunan ba,Jvuru suresi kurah bakimmdan da ayn bir degerlendirmeye tabi tutulmas1 gerekmektedir. 43. Anayasa'mn 148. maddesinin iic;iincii fikrasmm ilgili kism1 oyledir: " ... Ba$vuruda bulunabilmek ic;in olagan kanun yollarznzn tiiketilmi$ olmasz $arttzr. " 44. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Y argilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: "jh/ale neden oldugu ileri siiriilen i$lem, eylem ya da ihmal ic;in kanunda ongoriilmii idari ve yargzsal ba$vuru yollarznzn tamamznzn bireysel ba$vuru yapzlmadan once tiiketilmi$ olmasz gerekir. " 45. 6216 say1h Kanun'un "Bireysel ba,Jvuru usulu" kenar ba hkh 47. maddesinin (5) numarah fikras1 oyledir: "Bireysel ba$vurunun, ba$vuru yollarzmn tiiketildigi tarihten; ba$vuru yolu ongoriilmemi$se ihlalin ogrenildigi tarihten itibaren otuz gun ic;inde yaptlmasz gerekir. " 46. Amlan Anayasa ve Kanun maddelerinde yer verilen kanun yollannm tiiketilmesi ko ulu, bireysel ba vurunun temel hak ihlallerini onlemek ic;in son ve olaganiistii bir c;are olmasmm dogal sonucudur (Necati Gunduz veRecep Gunduz, B. No: 2012/1027, 12/2/2013, 20). 47. Temel hak ve ozgiirliiklere sayg1, devletin tiim organlarmm anayasal odevi olup bu odevin ihmal edilmesi nedeniyle ortaya 91kan hak ihlallerinin diizeltilmesi idari ve yarg1sal makamlann gorevidir. Bu nedenle temel hak ve ozgiirliiklerin ihlal edildigi iddialarmm oncelikle derece mahkemeleri oniinde ileri siiriilmesi, bu makamlar tarafmdan degerlendirilmesi ve bir c;oziime kavu turulmas1 esast1r (Ay,Je Zzraman ve Cennet Ye,Jilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16). 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2752 : 15/11/2018 48. Ttiketilmesi gereken ba vuru yollan, ba vurucunun ikayetleri a91smdan makul bir ba an ans1 sunabilecek ve bir 9oztim saglayabilecek nitelikteki kullamlabilir ve etkili ba vuru yolland1r. Aynca, ba vuru yollanm tiiketme kurah ne kesin ne ekli olarak uygulanabilir bir kural olup bu kurala uygunlugun denetlenmesinde somut ba vurunun ko ullannm dikkate almmas1 esastir. Bu anlamda yalmzca hukuk sisteminde birtak1m ba vuru yollannm varhgmm degil aym zamanda bunlann uygulama artlan ile ba vurucunun ki isel ko ullannm ger9ek9i bir bi9imde ele almmas1 gerekmektedir. Bu nedenle ba vuruculann ba vuru yollanm tiiketmeleri noktasmda kendilerinden beklenebilecek her eyi yerine getirip getirmediklerinin ba vurunun ozelliklerinin dikkate almarak incelenmesi gerekir (S.S.A., B. No: 2013/2355, 7/11/2013, 28). 49. ihlal iddiasm1 degerlendirmeye ve ihlal tespiti yap1ld1gmda yeterli giderimi saglamaya imkan tamyan bir ba vuru yolunun bulunmamas1 halinde ba vuru yollannm tiiketilmesi kuralmm uygulanmas1 mtimktin olmayacaktir (Yasin Agca, B. No: 2014/13163, 11/5/2017, 121). Boyle bir durumda ba vuruculann ihlali ogrendikleri tarihten itibaren stiresi i9inde bireysel ba vuruda bulunmalan gerekmektedir. 50. Sikayetleri konusunda 9oztim saglayabilecek, etkili bir ba vuru yolunun mevcut olmas1 halinde oncelikle bireysel ba vuruda bulunmak, dava ve ba vurulanm takip etmek i9in gerekli ozeni gosterme yiiktimliiltigti bulunan ba vurucular, en kisa stirede yetkili makamlara ba vurmahdirlar. Zira zaman ge9tik9e delillerin kaybolma veya bozulma ihtimali artmakta ve ger9eklerin ortaya 91kmas1 zorla maktadir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, B. No: 2014/15732, 24/1/2018, 84). 51. Ote yandan ikayeti yetkili makamlara iletmenin imkans1z veya onemli ol9tide gti9 oldugu durumlar -ki bu durumlann neler oldugu her ba vuruda olay ve olgular ile ba vurucunun tutumu nazara almarak aynca degerlendirilmelidir- mevcutsa ba vuruculann ozen yiiktimltiltigtintin ancak bahse konu durumlann sona ermesinden itibaren ba layacag1 kabul edilmelidir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 85). 52. Ya am hakk1 ile ilgili bir soru turmanm etkili olup olmad1g1 yontinden inceleme yapabilmek i9in -mutlak surette gerekli olmasa da-yiirtitiilen soru turmanm makul bir stireyi a mamas1 art1yla ilgili kamu makamlan tarafmdan nas1l sonlandmlacagmm beklenmesi bireysel ba vuru ile getirilen koruma mekanizmasmm ikincil niteligine uygun olacaktir (Rahil Dink ve digerleri, B. No: 2012/848, 17/7/2014, 76; Huseyin Caru , B. No: 2013/7812, 6/10/2015, 46). 53. Diger taraftan ba vuruculann yetkili makamlara mtiracaat etmelerine ragmen dogal olmayan bir oltimle ilgili soru$turma ba$latilmam1$Sa, ba$1atilan soru$turmada ilerleme yoksa veya soru turma artik etkisiz bir hal alm1 sa ba vuruculardan soru turmanm sonucunu beklemelerini istemek makul olmayacaktir. Boyle bir durumda ba$vurucular, gerekli ozeni gostermeli ve ikayetlerini 90k uzun sure ge9irmeden Anayasa Mahkemesine sunabilmelidir (Rahil Dink ve digerleri, 77). Zira soru turmanm etkililigini saglayacak bir ba vuru yolu bulunmamaktadir (Yasin Agca, 121). 0 halde amlan ihlal iddialan yontinden ba$vuru yollannm tiiketilmesi gerekmemektedir. Boyle bir durumda ba$vurucular, etkili bir soru turma yiirtitiilmediginin farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren stiresi i9inde bireysel ba$vuruda bulunmahd1r. Dogal olarak ba vuruculann etkili bir soru turma yiirtitiilmediginin ne zaman farkma varmalan gerektigi, her davanm artlanna bagh olarak degerlendirilecektir (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 87). 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2752 : 15/11/2018 54. Soru turmada ilerleme saglanacagma dair umut verici geli meler ve ger ;;ek ;;i varsay1mlar bulundugu, soru turmanm ilerlemesini saglay1c1 tedbirler almd1g1 stirece ba vuruculardan ba vuru yollanm ttiketmeden bireysel ba vuruda bulunmalan beklenmemelidir. Ancak bu halde dahi soru turmanm daha sonra etkisizle tigini ogrenen ba vurucular, durumun farkma vard1klan veya varmalan gerektigi andan itibaren stiresi i ;;inde bireysel ba vuruda bulunmahdu (Adle Azizoglu ve Sadat Azizoglu, 88). 55. Somut olayda faillerin tespitine ;;ah 1lmas1, arama ve neticelerinden ti ;; ayda bir haber verilmesi i ;;in DGM Cumhuriyet Ba savc1hgmca kolluk birimlerine ve Cumhuriyet Ba savc1hgma yaz1lan 12/10/1994 tarihli mtizekkereler sonrasmda olaym aydmlatilmasma ve faillerin tespitine yonelik herhangi bir soru turma i lemi yap1lmam1 ; yalmzca faillerin tespitine ;;ah 1ld1g1 yontinde kolluk gorevlilerince belli arahklarla tutulan ve zamanla s1radan hale gelen tutanaklar soru turma evrak1 arasma almm1 tlr. 56. 13/1/2011 tarihinde soru turma evrakmm bir omegini alan ba vurucular 5/8/2011 tarihine kadar soru turma makamlanndan herhangi bir talepte bulunmam1 lard1r. Ba vurucular bu durumun tipheli kolluk gorevlileri hakkmda herhangi bir i lem yapilmamasmm verdigi korku ve belirsizlikten kaynakland1gm1 a ;;1klam1 lard1r. 57. Ba vurucular vekili 5/8/2011 tarihli bir dilek ;;eyle Diyarbaku Cumhuriyet Ba savc1hgma ba vurarak soru turmanm etkisizliginden soz edip birtak1m taleplerde bulunmu olsa da soz konusu talepler yerine getirilmemi tir. 58. Aradan ge ;;en uzunca zamana ragmen talepleri yerine getirilmeyen ba vurucular vekili 15/5/2014 ve 22/7/2014 tarihli dilek ;;elerle Cumhuriyet Ba savc1hgma mtiracaat edip soru turmanm etkisizliginden bahsederek 5/8/2011 tarihli dilek ;;ede yaz1h talepleri tekrarlam1 , daha once ifadesinin almmasm1 istedigi kolluk amir ve memurlan hakkmda yakalama emri ;;1kanlmasm1 ve S.S.nin tamk olarak dinlenmesini talep etmi tir (bkz. 24, 28). 59. Cumhuriyet Ba savc1hg1, ba vurucular vekilinin talebi tizerine ba vurucu Gilli Bulut'un ifadesini ahp A.B.nin cesedini teslim alan S.S.nin 30/4/2012 tarihinde vefat ettigini, A.O., M.O.Y., D.D. ve F.D. hakkmda herhangi bir disiplin soru turmas1 yap1lmad1gm1, 1994 yilmda S.E. isminde bir ki inin polis olarak gorev yapmad1gm1 , bahse konu kolluk amiri ve memurlan hakkmda daha once herhangi bir bir soru turma ytirtittilmedigini saptam1 tu (bkz. 25, 26, 27). Ne var ki ba vuruculann, yakmlannm gozaltmdayken kolluk gorevlilerince oldtirtildtigti iddialan yontinden btiytik onemi bulunan A.B. ile aym zaman diliminde gozaltmda bulunanlann ve S.S.nin tamk olarak ifadelerinin almmasma ili kin talepleri hi ;;bir suretle yerine getirilmemi tir . Bu bakimdan Anayasa Mahkemesi , verdikleri dilek ;;elerle soru turmanm etkisiz ytirtittildtigtinti a ;;1k ;;a dile getiren ba vuruculann kendilerine gore etkisiz bir bi ;;imde ytirtittilen soru turmanm art1k etkili ytirtittilecegine, soru turmada ilerleme saglanacagma veya soru turmanm ilerlemesini saglay1c1 tedbirlerin almacagma dair hakh bir beklenti i ;;ine girmelerini gerektirecek herhangi bir umut verici geli me ya anmad1g1 ve soru turmanm ilerlemesini saglay1c1 herhangi bir tedbir almmad1g1 gibi bu hususlara ili kin ger ;;ek ;;i bir varsay1mm da bulunmad1g1 kanaatindedir. 60. Ba vuruculann 5/8/2011 tarihinden itibaren soru turma makamlanna ikayetlerini iletebildikleri , 5/8/2011 tarihli dilek ;;ede yaz1h taleplerinin yerine getirilmemesi, amlan tarihten sonra soru turmanm etkililigini saglayacak herhangi bir tedbirin almmamas1 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2752 : 15/11/2018 ve Anayasa Mahkemesinin zaman bakimmdan yetkisinin ba lad1g1 tarihten ba vuru tarihine kadar ge9en stirede bireysel ba vuruda bulunmalannm imkans1z veya onemli ol9tide gti ; olduguna dair bir iddianm bulunmamas1 nedeniyle ba vuruculann bireysel ba vuruda bulunmak 19m soru turmanm sonu9lanmasm1 beklemelerinin gerekmedigi dikkate almd1gmda, Anayasa Mahkemesinin zaman bak1mmdan yetkisinin ba lad1g1 tarih ile ba vuru tarihi arasmdaki stirenin makul kabul edilmeyecek 6l9tide uzun oldugu ve 11/2/2015 tarihinde yapilan ba vurunun stiresinde yapilm1 bir ba vuru olarak kabul edilemeyecegi sonucuna vanlm1 tu. 61. A91klanan gerek9elerle ya am hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm, diger kabul edilebilirlik ko ullan yontinden incelenmeksizin sure a.Jzmz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Kotii Muamele Yasagmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucularm iddialan 62. Ba vurucular, yakmlannm oltimtinden sorumlu olan ki ilerin yarg1 ontinde hesap vermemeleri nedeniyle olaym faillerinden kendilerine yonelebilecek ve ya am boyu stirecek bir tehdit, belirsizlik ve endi eden soz ederek kotti muameleme yasagmm ihlal edildigini iddia etmi lerdir. 2. Degerlendirme 63. Anayasa'mn 148. maddesinin ti ;tincti fikrasmm ilgili k1sm1 oyledir: "Herkes, Anayasada giivence altzna alznmz$ temel hak ve ozgiirliiklerinden, Avrupa jnsan Haklarz Sozlqmesi kapsamzndaki herhangi birinin kamu giicii tarafindan, ihlal edildigi iddiaszyla Anayasa Mahkemesine ba$vurabilir ... " 64. 6216 say1h Kanun'un "Bireysel ba,Jvuru hakkz" kenar ba hkh 45. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: 11Herkes, Anayasada giivence altzna alznmZ$ temel hak ve ozgiirliiklerinden, Avrupa jnsan Haklarz Sozle$mesi ve buna ek Tiirkiye'nin taraf oldugu protokoller kapsamzndaki herhangi birinin kamu giicii tarafindan , ihlal edildigi iddiaszyla Anayasa Mahkemesine ba$vurabilir. 11 65. 6216 say1h Kanun'un "Bireysel ba,Jvuru hakkma sahip olanlar" kenar ba hkh 46. maddesinin (1) numarah fikras1 oyledir: 11Bireysel ba$vuru ancak ihlale yol a9tzgz ileri siiriilen i$lem, eylem ya da ihma nedeniyle giincel ve ki$isel bir hakkz dogrudan etkilenenler tarafindan yapzlabilir. 11 66. Anayasa Mahkemesi kotti muamele yasagma ili kin bu ttir ikayetleri inceledigi ba vurularda; haklan ihlal edilen ki inin aile tiyelerinin olaydan dolay1 ruhsal 96ktintti ve tiztintti ya amalannm kendileri i9in ka9milmaz bir sonu9 oldugunu, bu nedenle Anayasa'nm 17. maddesinin bu ki iler bakimmdan ihlal edilebilmesi i9in soz konusu durumun yeterli olmad1gm1 ve aile bireylerinden birinin magdur olup olmamasmm ya ad1klan tiztinttiden farkh bir boyut kazanduacak ozel faktorlerin ba vuruda var olup olmad1gma bagh oldugunu ifade etmi tir (Engin Gok ve digerleri, B. No: 2013/3955, 14/4/2016, 49-54). 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/2752 : 15/11/2018 67. Diger taraftan bir bireysel ba vurunun kabul edilebilmesi i ;in ba vurucunun sadece magdur oldugunu ileri surmesi yeterli olmay1p ihlalden dogrudan veya dolayh olarak etkilendigini yani magdur oldugunu gostermesi veya magdur oldugu konusunda Anayasa Mahkemesini ikna etmesi gerekir. Bu itibarla magdur oldugu zanm veya uphesi de magdurluk statusunun varhg1 i ;in yeterli degildir (Ay e Hulya Potur, B. No: 2013/8479, 6/2/2014, 24). 68. Buna gore aile bireylerinin kotu muamele yasag1 bakimmdan magdur statusune sahip olabilmeleri i ;in olum olay1 nedeni ile ka91mlmaz olarak ya amlan uzuntuye farkh bir boyut ve ekil kazandmlm1 olmahdir (Seyfullah Turan ve digerleri, B. No: 2014/1982, 9/11/2017, 121). 69. Somut olaym kendine ozgu ko ullan ve ileri surulen ikayetler dikkate almd1gmda yakmlannm hangi ko ullarda oldugune herhangi bir ekilde tamkhk etmeyen ba vuruculann -yakmlannm olumunden dolay1 duyduklan uzuntu haricinde- bu uzuntuye farkh bir boyut kazand1rabilecek ve kendileriyle ilgili olarak kotu muamele yasagmm ihlal edildigi iddiasm1 savunabilecekleri bir durum tespit edilememi tir. Dolay1s1yla ba vuruculann kotu muamele yasag1 bak1mmdan magduriyetlerinin soz konusu olmad1g1 sonucuna vanlm1 tir . 70. A91klanan gerek ;elerle kotu muamele yasagmm ihlal edildigine ili kin iddiamn diger kabul edilebilirlik ko ullan yonunden incelenmeksizin ki i bakzmmdan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek ;elerle; A. Ya am hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm sure a zmz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA , B. Korn muamele yasagmm ihlal edildigine ili kin iddianm ki i bakzmmdan yetkisizlik nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, C. Yarg1lama giderlerinin ba vurucular uzerinde BIRAKILMASINA 15/11/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Muammer TOP AL Dye R1dvan GULEC:: Dye M.EminKUZ Dye RecaiAKYEL 11