Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -2-318 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 12-03/94-33 Karar Tarihi : 26.01.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMC I Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖR LER : Onur Yelda YÜKSEL, Necla SÜMER C. BAŞ VURUDA BULUNAN : - Halim ALANYALI (T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı kanalıyla) Cumhuriyet Bulvarı No:68 Gümrük 35250 İzmir D. H
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2011 -2-318 (Önaraştırma ) Karar Sayısı : 12-03/94-33 Karar Tarihi : 26.01.2012 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMC I Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR 10 B. RAPORTÖR LER : Onur Yelda YÜKSEL, Necla SÜMER C. BAŞ VURUDA BULUNAN : - Halim ALANYALI (T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı kanalıyla) Cumhuriyet Bulvarı No:68 Gümrük 35250 İzmir D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN : - Massey Ferguson Tarım Makinaları Limited Şirketi 20 Perdemsac Plaza Bayar Cad . Gülbahar Sok. No:17 Kat:11/16 34742 Kozyatağı/İstanbul E. DOSYA KONUSU: Massey Ferguson Tarım Makinal arı Ltd. Şti. (Massey Ferguson) 'nin bayilerine yönelik uygulamaları sebebiyle istenen bayiden Massey Ferguson markalı traktör satın alınamadığı iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle ; - Başvuru sahibinin Massey Ferguson marka traktör satın almak için Salihli bayisi ile görüştüğü ve bayi tarafından 15 gün sonra teslim edilmek üzere söz konusu traktörün kendisine sağlanabileceğinin ifade edildiği, - Fiyat araştırması yapmak için İzmir bayisi Lidersan ile de görüştüğü , ancak gerek 30 fiyat gerekse diğer koş ullara bakarak traktörü Salihli bayisinden almaya karar verdiği, - Bu amaçla Salihli bayisini tekrar aradığında, bayinin traktörün Kemalpaşa da kullanılacağını öğrendikten sonra Massey Ferguson da bölgecilik olduğunu, bayilerin kendi bölgelerinin dışına sat ış yapmasının yasak olduğunu, bu sebeple traktörü İzmir den almaları gerektiğini söylediği, - Salihli bayisinden Massey Ferguson yetkilileri ile görüşerek bu satış için izin almalarını istediği, ancak Salihli bayisinin Massey Ferguson bölge müdürüyle görüşm esinden sonra da durumun değişmediği, - Kendisinin de bölge müdürü ile görüştüğü ve bu görüşmede traktörü istediği yerden alabileceğinin kendisine söylendiği , ancak buna rağmen İzmir bayisine yönlendirme 40 yapıldığı, ürünü Salihli bayisinden alabilmesi için bi r kolaylık sağlanmadığı, - Bu şekilde müşterinin serbest piyasa koşullarında alışveriş yapmasının kısıtlandığı ve tek bir satıcıya yönlendirildiği iddia edilm ektedir. 12-03/94-33 2 G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 08.07.2011 tarih ve 5030 sayı ile intikal eden Gümrük ve Ticaret Bakanlığı nın yazısının ekinde yer alan başvuru üzerine hazırlanan 04.08.2011 tarih ve 2011 -2-318/İİ-11-390.NSK sayılı İlk İnceleme R aporu 17.08.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 11-45/1040 -M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar v erilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 17.01.2012 tarih ve 2011 -2- 50 318/ÖA-12-261.YY sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir . I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İncelemeye konu teşebbüs: Massey Ferguson 2008 yılın da kurulan teşebbüs, AGCO Corporation'un (AGCO) markalarından biri olan Massey Ferguson markalı traktörlerin Türkiye deki satış ve pazarlama faaliyetlerini yürütmektedir. Genel merkezi İstanbul da bulunmakta ve Türkiye genelinde satış, servis ve yedek parça hizmetlerini sağlamak üzere bayilik sistemi ile faaliyet göstermektedir. Massey Ferguson ortaklarının bağl ı olduğu AGCO, 1990 yılında kurulmuş olup traktör, 60 biçerdöver, saman aleti, püskürtücü, hayvan yemi , ziraat ekipmanı ve ilgili yedek parçalardan oluşan ürün serisi ni sağlamaktadır. AGCO ürünleri dünyanın çeşitli yerlerinde , Challenger, Fendt, Massey Fergus on ve Valtra temel markalarıyla satılmaktadır. I.2. Yapılan Tespitler v e Değerlendirme ler Önaraştırma döneminde raportörlerce , Massey Ferguson da yerinde inceleme yapılmış, teşebbüsün İstanbul da bulunan bayisi As Tarım Aletleri A.Ş. (As Tarım) , Ankara da bulunan bayisi Uğurlu Motorlu Araçlar Tic. ve Sanayi A.Ş. (Uğurlu Motorlu Araçlar) ile bazı bayilerden bilgi alınmıştır. I.2.1. Massey Ferguson un Bayilik Sistemi 70 Massey Ferguson, Türkiye de bayilik sistemini oluşturmak üzere tip sözleşme niteliğinde olan Massey Feguson Tarım Makineleri Bayilik Sözleşmesi (Bayilik Sözleşmesi) ni muhtelif bayilerle imzalamaya 2009 yılının Nisan ayından itibaren başlamış tır. Bir yıl süreli olan, bu sürenin sonunda taraflarca feshedilmemesi halinde birer yıllık dönemler halinde kendiliğinden uzayan sözleşme, beş yıldan uzun süre geçerli olmamaktadır. Bu bakımdan rekabet etmeme yükümlülüğü süresinin 2002/2 sayılı Tebliğ in 5 (a) bendi ile izin verilen süreyi aşmadığı anlaşılm ıştır. Halihazırda Massey Ferguson un Türkiye çapın da ( ..) bayisi bulunmaktadır. Bu bayiler Bayilik Sözleşmesi nin iki numaralı ekinde belirlenen ve muhtelif zamanlarda tadil edilebilen bölge de Massey Ferguson un sağladığı çeşitli traktör, ekipman ile bunların 80 aksesuar ve yedek parçalarının toptan ve p erakende satışını münhasıran üstlenmektedirler. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, Massey Ferguson un bayilik sistemi coğrafi bölgeler temelinde şekillenmektedir. Bu yapılanmaya göre çoğunlukla bir il ve ilçeleri olmak üzere; kimi zaman birden fazla il den, kimi zamansa bir ilin bazı ilçelerinden oluşan bölgeler bayinin bölgesini oluşturmaktadır . Sözleşmenin muhtelif hükümlerinden1 belli bir bölgenin ilgili bayiye münhasıran tahsis edilmesinin amaçlandığı anlaşılmaktadır. Massey Ferguson un mevcut dağıtı m yapılanmasında hangi bayinin 1 ( ..TİCARİ SIR ..) 12-03/94-33 3 hangi bölgede yetkilendirildiğine ilişkin bilgiler incelendiğinde , belirlenmiş her bir bölgeye yalnızca bir bayinin atandığı görülmektedir. Diğer yandan tüm Türkiye çapındaki yapılanma incelendiğinde, halihazırda herhangi bir 90 bayinin atanmamış olduğu az sayıda bölgenin varlığı dikkat çekmektedir. Bu durum çoğunlukla Massey Ferguson ile ilgili bölgeden sorumlu bayi arasındaki bayilik ilişkisinin yakın bir zaman önce sonlandırılmış olması gibi geçici nitelikteki faktörlerden kaynaklanmaktadır. Bununla birlikte Massey Ferguson, bayilerle olan ilişkilerinin organizasyonu bakımından tüm Türkiye yi ( ..) bölgeye ayırmıştır. Her bir bölgeden sorumlu bir bölge satış müdürü bulunmakla birlikte, fiziki olarak bölge müdürlüğü tarzında bi r yapılanma söz konusu değildir. Bölge satış müdürleri saha elemanı olarak çalışmaktadır . Massey Ferguson un bayilik yapılanmasında bayilerin, müşterilerinin satış, yedek parça ve servis ihtiyaçlarının hepsini karşılayabiliyor olmaları beklenmektedir. Bu nedenle 100 Bayilik Sözleşmesi sadece alım, satım ve yeniden satıma ilişkin hususları düzenlememekte, sözleşmede müşterilere kurulum, bedelsiz bakım, garanti hizmetleri gibi hizmetlerin verilmesinin sağlanmasına yönelik hükümler de bulunmaktadır. Bayi, bu hükümler2 çerçevesinde üstlendiği satış ve satış sonrası servis sorumluluğunu yerine getirmek üzere bölgesindeki yeter sayıda teşebbüs ile yetkili servis ilişkisi içine girmektedir. Bu şekilde oluşan yetkili servis ağında, yetkili servis ile bayi arasındaki ilişkiye Massey Ferguson müdahil olmamaktadır. Bununla birlikte bayi ile Massey Ferguson arasında, bayinin üstlendiği servis sorumluluğunun ayrıntılarını düzenleyen bir Massey Ferguson Tarım Makineleri Servis Sözleşmesi (Yetkili Servis Sözleşmesi) imzalan maktadır. 110 Massey Ferguson, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü (TİGEM) gibi ihale usulü ile ya da büyük filolarla alım yapan kamu sektörü ya da özel sektör müşterilerine doğrudan satış yapabilmektedir. Massey Ferguson un bu tür doğrudan satışları son derece sınırlı seviyede olup, Türkiye de anılan traktör satışlarının tamamına yakını bayiler üzerinden gerçekleşmektedir. I.2.2. Yeniden Satışa Yönelik Sözleşmesel Kısıtlar a İlişkin Değerlendir me 2003/3 ve 2007/2 sayılı Tebliğler ile değişik 2002/2 sayılı Di key Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği nde üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar dikey anlaşmalar olarak 120 tanımlanmaktadır. Massey Ferguson ile bayiler arasındaki Bayilik Sözleşmesi 2002/2 sayılı Tebliğ anlamında bir dikey anlaşma niteliği taşımaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ e 2007/2 sayılı Tebliğ ile eşik getirilmiş ve 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan muafiyetin , sağlayıcının anlaşma konusu mal ve hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki payının %40 ı aşmaması durumunda uygulanacağı düzenlenmiştir. Massey Ferguson un traktör pazarında satış miktarı bazında 2010 yılı pazar payı % ( ..) ; 2011 yılı Kasım ayı itibar ıyla kümülatif pazar payı ise % ( ..) dir. Dolayısıyla , teşebbüsün traktör satışına yönelik olarak dikey anlaşmalarında getirdiği kısıtların, ilgili Tebliğ kapsamında değerlendirilme si mümkündür. Dosya konusu iddialar, Massey Ferguson u n bayilerine yönelik uygulamaları nedeniyle 130 istenilen bayiden Massey Ferguson markalı traktör alınamadığı yönündedir. Anılan sözleşme de bayinin sözleşme konusu traktörleri yeniden satabileceği müşterilere ilişkin bazı sınırlamalar getirildiği görülmektedir . ( ..TİCARİ SIR ..) yer alan düzenleme ile 2 (...TİCARİ SIR ..) 12-03/94-33 4 Massey Ferguson un, bayilerinin bölgeleri dışında şube veya depo kurmalarına ve münhasıran bir başka bayiye tahsis edilmiş bölgedeki müşterilere aktif satış yapmalarına sınırlama getirdiği anlaşılmaktadır. 2002/ 2 sayılı Tebliğ'in 4 (b) maddesi nde; alıcının sözleşme konusu mal ve hizmetleri satacağı bölge ya da müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesinin anlaşmayı grup muafiyetinin kapsamı dışına çıkaracağı genel prensibi yer almaktadır . Bununla birlikte, anıla n genel prensibe dört istisna getirilmiştir. İnceleme konusunu oluşturan sözleşme 140 bakımından ele alınması gereken istisnalardan ilki olan ve sağlayıcının, doğrudan satış yaptığı alıcının münhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna aktif satış yapma sının kısıtlanabileceğine yönelik 4(b)(1) maddesinde yer alan düzenlemedir. Münhasır bir bölgeden ya da münhasır bir müşteri grubundan bahsedebilmek için, belli bir bölgede ya da belli bir müşteri grubuna anlaşma konusu ürünleri aktif olarak yeniden satma k üzere sadece bir alıcının yetkilendirilmiş olması ve sağlayıcı ile diğer tüm alıcılarının, söz konusu alıcıya tahsis edilmiş bölgeye ya da müşteri grubuna aktif satış yapmalarının kısıtlanmış olması gerekmektedir. Böylelikle alıcı, sağlayıcının söz konus u bölgeye ya da müşteri grubuna aktif satış yapmak üzere başka bir alıcıyı yetkilendirmeyeceği güvencesine ve korumasına sahip olmaktadır. Diğer yandan 150 sağlayıcı belli bir bölgede ya da belli bir müşteri grubuna sadece kendisi aktif olarak satış yapmayı te rcih edebilir. Bu tercih doğrultusunda sağlayıcının kendi bölgesine ya da müşteri grubuna aktif satış yapılmamasına yönelik olarak alıcılarına getirdiği kısıtlamanın varlığı ölçüsünde, söz konusu bölgenin ya da müşteri grubunun münhasırlığından bahsedilebi lecektir. Bu yönüyle aktif satış yasağı, münhasırlığın sağlanabilmesinin bir unsuru olarak ortaya çıkmakta; böylelikle münhasırlıktan kaynaklı etkinlik artışının elde edilebilmesi için aktif satışların kısıtlanmasından kaynaklı rekabet sınırlamasına izin v erilebilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ bakımından, belli bir bölgenin ya da müşteri grubunun herhangi bir ayrıma gidilmeksizin bütününe dağıtım yapmak üzere birden fazla alıcının 160 yetkilendirilmiş olması ya da sağlayıcının kendisine ya da bir alıcısına tah sis ettiği bölge ya da müşteri grubuna kendisinin ya da bazı alıcılarının aktif olarak satış yapabilmesi hallerinde münhasırlık ortadan kalkmakta ve bu tür serbest bölgelere ya da müşteri gruplarına yapılacak aktif satışların kısıtlanması, kısıtlamanın i lgili olduğu anlaşmayı 2002/2 sayılı Tebliğ'in kapsamı dışına çıkarmaktadır. Bayilik Sözleşmesi nin ( ..) maddesinin , bayilere satış yapabilecekleri coğrafi alan bakımından bir sınırlama getirdiği ve maddenin lafzından bu sınırlamanın aktif satışlara yöne lik olduğu anlaşılmaktadır. Massey Ferguson un dağıtım sistemi temel olarak , tüm Türkiye nin iller ve/veya ilçeler temel alınarak çeşitli coğrafi bölgelere ayrılması ve bu bölgelerden her birinde aktif satış yapmak üzere sadece bir bayinin yetkilendirilmiş 170 olması prensibine dayalıdır. Bu çerçevede anılan madde ile bayilerin münhasıran başka bir bayinin bölgesinde bulunan müşterilere aktif satış yapmalarının kısıtlanması, hem münhasırlığın bir unsuru, hem de bunun sağlanmasıyla bağlantılı olarak, 2002/2 sayı lı Tebliğ in izin verdiği bir kısıtlama olarak ortaya çıkmaktadır. Diğer yandan , alıcılara münhasır bir bölge ya da müşteri grubu tahsis etmek suretiyle tanınan koruma mutlak olmayıp, alıcılar kendi bölge ya da müşteri grupları bakımından diğer alıcıların ancak aktif rek abetinden korunabileceklerdir. Başka bir bayinin bölgesindeki müşterilerden gelen ve bayinin bunlara yönelik reklam, promosyon gibi çabalarından kaynaklanmayan taleplerin, teslimatın bayi tarafından gerçekleştirilmesi durumu da dahil karşılanması şeklinde ana hatlarıyla özetlenebilecek pasif satışların 180 kısıtlandığın a yönelik herhangi bir düzenleme Bayilik Sözleşmesi nde bulunmamaktadır. 12-03/94-33 5 I.2.3. Belge ve Bilgiler in Değerlendirilmesi Raportörlerce y erinde incelemede örnekleri alınan belgelerden dosya konusu iddialar bakımından önemli görülenlerin içeriklerine aşağıda yer verilmektedir: - ( ..TİCARİ SIR ..) Yukarıda yer verilen belgelerin içeriklerinde n, genel olarak bölge dışına yapılan satışların, satışın yapıldığı bölge bayisi tarafından çoğunlukla ilgili bölge satış müdürü aracılığıyla Massey Ferguson un gündemine getirildiği anlaşılmaktadır. Anılan belgelerden, Massey Ferguson un bu tür şikayetlere kayıtsız kalmadığı , bölge dışına 190 satışların, teşebbüs yetkilileri arasında ya da teşebbüs yetkilileri ile bayi arasında, konunun incelenmesi, ilgili bayiden bilgi alınması ya da gereğinin yapılması gibi içeriklerde iletişime neden olduğu görülmektedir. Bu durum , Massey Ferguson un bayilerinin kendi bölgelerinin dışındaki müşterilere pasif satış yapmalarını engellemeye dönük bir tutum içinde olabileceği şüphesi yaratmaktadır. Bununla birlikte, Massey Ferguson un konuya ilişkin açıklaması , bayilerin bölgele rinin dışına aktif satış yapmalarının sözleşme gereği yasak olduğu, ancak bayilerin pasif satış yapmalarını hiçbir şekilde engellemedikleri yönündedir. Massey Ferguson Genel Müdürü ; bayilerden gelen bölgelere ilişkin şikayetler karşısında konu hakkında bil gi topladıklarını, eldeki bilgilerle birlikte aktif satış yasağının ihlal edilip edilmediğini kontrol 200 ettiklerini, belgelerde geçen konunun incelenmesi, ilgili bayiden bilgi alınması ya da gereğinin yapılması gibi ifadelerin bu amaçla kullanıldığını belirt mektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre bayilerin, sıfır ya da ikinci el traktör satışı yapan ve Massey Ferguson un bayiyi yetkilendirdiği bölge dışında bulunan satış yerleri ya da galerilerle sahiplik, ortaklık, akrabalık vb . türü ilişkileri olabilmektedir . Bayilerin kendilerine Massey Ferguson tarafından tedarik edilen sözleşme konusu ürünleri ilişkili oldukları bu satış yerleri ya da galeriler üstünden ya da ilişkili olmasalar bile galeriye belli bir miktar komisyon mukabilinde başka bayinin bölgesinde te şhir ettirerek satışa sunmaları karşılaşılan uygulamalardan biridir. Dolayısıyla Massey Ferguson, bayilerden gelen bölge dışına satış şikayetleri üzerine konuyu inceleyip aktif satış yasağının ihlal edilip 210 edilmediğini belirlemek ihtiyacı duyduğunu ileri s ürmektedir. Massey Ferguson da yapılan yerinde incelemede alınan belgeler arasında teşebbüsün bu iddialarını destekler nitelikte belgeler de bulunmaktadır. Bunlardan ilki, ( ..) bayisi ( ..TİCARİ SIR .. ) yetkilisinden Massey Ferguson Satış Müdürü ne gönder ilen ( ..) tarihli e -postadır. Bu e -postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: ( ..TİCARİ SIR ..) Bu e -posta üzerine ( ..) yetkilisine Massey Ferguson Satış Müdürü tarafından verilen yanıtta konunun incelenip kendisine bilgi verileceği belirtilmekte dir. ( ..) bayisinin yukarıdaki şikayetinin konusu , ( ..TİCARİ SIR ..) aktif satış faaliyetleridir. Bu yönüyle söz konusu e -posta, Massey Ferguson un bayilerin başka 220 satış yerleri ya da galeriler üzerinden aktif satış faaliyetine girişebildikleri yönünd eki savını destekler niteliktedir. Diğer yandan e -postada geçen, traktör alıcısının tabii ki istediği bayiye giderek traktör alabilme lüksü vardır ifadesi dikkat çekicidir. ( ..) e- postadaki ifadeleri, aktif satış ile pasif satış arasındaki ayrımın farkı nda olduğuna, pasif satışları doğal karşıladığına, asıl sıkıntısının ( ..) yaptığı aktif satışlar olduğuna işaret etmektedir. Dolayısıyla bu e -posta, hem Massey Ferguson un bayilerin başka iş yerleri ya da galeriler üzerinden bölgeleri dışında aktif satış faaliyetlerine girişebildikleri yönündeki ifadelerini desteklemesi, hem de bayilerin pasif satışlarının kısıtlanmadığını göstermesi bakımından önemlidir. 12-03/94-33 6 Bu çerçevede değerlendirilebilecek bir başka belge ise, Massey Ferguson 2. Bölge Satış 230 Müdürü nden, dö nemin 1. Bölge Satış Müdürü ile Satış Müdürü ne gönderilen Bölge İhlali konulu ( ..) tarihli e -posta ve bununla başlayan yazışmalar dizisidir . Anılan e- postada , dönemin ( ..) bayisi ( ..) 3 bir traktörünün ( ..) galericiler sitesinde yer alan bir galer inin teşhirinde bulunduğu, bu traktörün ( ..) bayisi ( ..TİCARİ SIR ..) . nin faaliyetleri bakımından rahatsızlık yarattığı belirtilmekte ve gereğinin yapılması istenmektedir. İzleyen yazışmalarda söz konusu traktörün ilgili galerinin teşhirinden kaldırılm asına yönelik olarak Massey Ferguson yetkilileri tarafından girişimlerde bulunulduğu , ancak bu sefer de traktörün galericinin başka bir galerisinde teşhir edilmeye başlandığı anlaşılmaktadır. Bunun üzerine Massey Ferguson Satış Müdürü nün bayiye bir uyarı mektubu gönderilmesine karar verdiği ve ( ..) tarihinde 1. 240 Bölge Satış Müdürü ne (ve Genel Müdür ile 2. Bölge Satış Müdürü nün bilgisine) gönderdiği e -postada bu mektubun içeriğine yönelik olarak belirlemelerde bulunduğu görülmektedir. İlgili e -postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: .Senden ricam, Şu şu seri nolu şu şu zaman satılmış traktörü bölgeniz dışında şurada sergilediğinizi tespit etmiş bulunmaktayız. Sizinle şu şu tarihlerde yaptığımız tel/karşılıklı görüşmelerde defalarca uyarıldığınız halde traktörü sergilenen yerden kaldırmadığınız tespit edilmiştir. Kendi faaliyet alanızın dışında, diğer bayilerimizin faaliyet alanlarında traktör teşhir etmeniz aktif satış yapmanız manasına gelmektedir. Traktörü derhal sergilendiği yerden kaldırmanızı rica ederiz, aksi takdirde firmanızın 250 bayilik sözleşmesi gözden geçirilecektir. Vs.. tarzında bir şey kaleme alırmısın lütfen. . Yukarıda öze tlenen belgelere konu olay, bayinin diğer bir bayinin bölgesinde yer alan bir galeri üstünden sözleşme konusu ürünleri teşhire sunarak , aktif satış faaliyetlerine girişmesinin bir başka örneğini oluşturmaktadır. Massey Ferguson Satış Müdürü nün bayiye gönd erilecek uyarı mektubunda aktif satışa vurgu yapması ve teşebbüse sadece aktif satış faaliyeti bakımından uyarıda bulunu lması, şirketin aktif/ pasif satış ayrımı konusunda duyarlı davrandığı kanaatini oluşturmaktadır . İnceleme kapsamında raportörlerce , Massey Ferguson un bazı bayileri ile görüşmeler yapılmıştır. Bu bayiler den ( ..) beyanı, hem yerinde incelemede elde edilen belgelerde görüldüğü üzere , teşebbüsün bölgesi dışına yaptığı satışlarla Massey Ferguson un 260 gündemine gelmesi, hem de bu bayi ile Massey Ferguson arasındaki bayilik ilişkisinin sonlandırılmış olması bakımından önemlidir. ( ..) ile Massey Ferguson arasındaki bayilik ilişkisi ( ..) tarihinde karşılıklı imzalanan fesih protokolü ile sonlanmıştır. ( ..) , bu dönemde Massey Ferguson un ( ..) bayisi olarak faaliyet göstermiştir. ( ..) yetkilisi ile yapılan görüşmede, Massey Ferguson bayiliği süresince farklı bölgelerden gelen müşteri taleplerini de karşıladıkları, Massey Ferguson un, ( ..) bölge dışından gelen müşterilere satış yapmaması kon usunda herhangi bir telkini, uyarısı ya da yaptırımının olmadığı, Massey Ferguson ile aralarındaki bayilik ilişkisinin rakip markalı traktör satışı yapmayı istemeleri nedeniyle sonlandığı bilgileri edinilmiştir. Benzer şekilde, bölge dışına yaptığı satışla rla Massey Ferguson un gündemine gelmiş olduğu anlaşılan diğer 270 bayiler ( ..TİCARİ SIR .. ) alınan bilgiler de , bölge dışından gelen müşterilere satış yapmamaları yönünde Massey Ferguson un herhangi bir telkin, uyarı ya da yaptırımının olmadığı yönündedir. Yerinde incelemede elde edilen belgeler çerçevesinde, bölge dışına yaptığı satışlarla Massey Ferguson un gündemine gelmiş olduğu görülen bayilerin, kendilerine Massey 3 ( ..TİCARİ SIR ..) 12-03/94-33 7 Ferguson tarafından bu konuda herhangi bir uyarıda ya da telkinde bulunulm adığı yönündeki beyanları, söz konusu belgelerin oluşturduğu şüpheyi desteklememektedir. Diğer yandan yapılan yerinde incelemede , Massey Ferguson un bayilerinin pasif satışlarını doğrudan ya da dolaylı olarak engellemeye yönelik bir tutum içinde olduğunu, bu amaçla herhangi bir izleme, teşvik ya da yaptırım mekanizması uyguladığını ifade 280 eden başkaca herhangi bir belgeye ulaşılama dığı anlaşılmıştır. ( ..TİCARİ SIR .. ) dışında, başvuru da adı geçen bayiler de dahil olmak üzere başka bayilerle de görüşme yapı lmıştır. Bayilerden alınan bilgilere göre, Massey Ferguson un bölgeleri dışından gelen müşterilere satış yapmamaları konusunda herhangi bir telkini ya da uyarısı bulunmamakta , bayiler kendilerine gelen müşterilere, nereden geldiğinden ya da traktörü nerede kullanacağından bağımsız olarak satış yapabilmektedirler. Satış sonrası garanti ve servis hizmetleri bakımından ise bayiler, kendi bölgeleri dışındaki bir bayiden alınmış traktöre de garanti kapsamında olsun ya da olmasın kendi sattıkları traktör gibi ser vis hizmeti verdiklerini, aksinin de geçerli olduğunu belirtmektedirler. Yerinde incelemede elde edilen belgelerden birinde, bölge dışına satış konusunda 290 Massey Ferguson yetkililerinden önlem almalarını istediği görülen ( ..) bayisi ( ..) yetkilisi ile y apılan görüşmede, Massey Ferguson un, bu tür talepleri bayilerin yaptıkları pasif satışlara karışamayacağını ifade ederek geri çevirdiği beyan edilmiştir. Bayilerden bu beyanlarını desteklemek üzere, bölge dışına yaptıkları satışlara yönelik fatura örnekle ri raportörlerce alınmıştır . Ayrıca bayilerin bölgelerinin dışına satış yaptıklarını gösterir nitelikte bir kısım fatura örneği de Massey Ferguson dan elde edilmiştir. Dosya mevcudunda yer alan fatura lara göre, bayiler, başka bayi lerin münhasır bölgesinde ki müşterilere pasif satış yapmaktadır. Ayrıca başvuru da adı geçen İzmir bayisi Lidersan Motorlu Araçlar ile Manisa ilinin Turgutlu, Ahmetli ve Salihli ilçeleri bayisi Ay Gün Motorlu Araçlar ın bölgeleri dışına yaptı kları satışların varlığı dikkat çekmekt e, 300 Ay Gün Motorlu Araçlar ın yaptığı satışın Lidersan Motorlu Araçlar ın bölgesi olan ( ..) na yapıldığı da görülmektedir. Massey Ferguson dan son iki yıl içinde bayiliğine son verilen teşebbüslere ve bayilik ilişkisinin sonlandırılmasının gerekçelerine ilişkin açıklamalar talep edilmiştir. Teşebbüsün fesih nedenlerine ilişkin açıklamaları ve bu açıklamaları delillendirmek üzere sunduğu belgeler incelendiğinde, son iki yıl içinde Massey Ferguson ile bayilik ilişkisi sonlanan ( ..) teşebbüsün bulunduğu, bu teşebbüslerden ( ..TİCARİ SIR ..) Başvuru da adı geçen bayiler ya da yerinde incelemede elde edilen belgelerden , bölge dışına yaptıkları satışlarla Massey Ferguson un gündemine geldikleri anlaşılan bayiler arasında bayiliği sonlandırılmış olan tek bayi ( ..) dır. Ancak , bu teşebbüsten alınan 310 bilgiler, bayiliği döneminde Massey Ferguson un pasif satışları engellemeye yönelik herhangi bir teşvik ya da baskısının olmadığı ve bayilik sözleşmesinin rakip bir markanın bayiliğini almak istemesinden dolayı karşılık lı bir protokolle feshedildiği yönündedir. Massey Ferguson ile bayileri arasında imzalanan diğer bir sözleşme Yetkili Servis Sözleşmesi dir. Bu sözleşmenin konusunu ( ..TİCARİ SIR ..) oluşturmaktadır. Taraflarının, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkı nda Kanun ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan Sanayi Mallarının Satış Sonrası Hizmetleri Hakkında Yönetmelik ten doğan sorumluluk ve yükümlülükleri aynen yerine getirmeyi ve bunlarla ilgili olarak tüketicilere karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olm ayı kabul ettikleri sözleşme, temel olarak anılan Yönetmelik te geçen düzenlemeleri içermekte, 320 sözleşmede doğrudan ya da dolaylı bir şekilde bayilerin pasif satışlarının engellenmesi ya da zorlaştırılması sonucunu doğuracak herhangi bir hüküm bulunmamaktad ır. Bu bilgiler çerçevesinde, Massey Ferguson un Bayilik Sözleşmesi nde ve Yetkili Servis Sözleşmesi nde pasif satışları doğrudan ya da dolaylı olarak engelleyen herhangi bir 12-03/94-33 8 hükmün bulunmadığı, anılan şirketin bayilerinin pasif satışlarını engellemeye yönelik bir tutum içinde olmadığı kanaatine varılmıştır. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddiaya yönelik olarak 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek 330 olmadığına , şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.