TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SEZAİ YILMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/3089) Karar Tarihi: 21/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/3089 Karar Tarihi : 21/10/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Sezai YILMAZ Vekilleri : Av. Gülen DOKUZO ĞLU CAN Av. Refik Timuçin BEKTA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; atama i şleminin iptali istemiyle aç ılan davada esas
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SEZAİ YILMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2018/3089) Karar Tarihi: 21/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2018/3089 Karar Tarihi : 21/10/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Volkan ÇAKMAK Başvurucu : Sezai YILMAZ Vekilleri : Av. Gülen DOKUZO ĞLU CAN Av. Refik Timuçin BEKTA Ş I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru; atama i şleminin iptali istemiyle aç ılan davada esasa etkili olan delillerin yarg ılamaya dâhil edilmemesi, de ğerlendirilmemesi, atamaya esas ola n soruşturmada aleyhe ifade veren ki şilerin kim olduklar ı bilgisinden haberdar olunmamas ı ve sunulan şikâyet dilekçelerinin gösterilmemesi nedeniyle adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 25/1/2018 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 6. Başvurucu, beden e ğitimi öğretmenidir. Mu ğla'n ın Datça ilçesinde görev yapt ığı sırada okul yönetimi, ö ğretmen ve ö ğrenciler aras ında meydana gelen olaylardan dolay ı yap ılan şikâyetler üzerine ba şvurucu hakk ında idari soru şturma başlatılm ıştır. Soruşturmay a konu olan eylemler, özetle; okul idarecilerinin okula ait hal ı saha gelirlerini aralar ında paylaştığı iddias ıyla okul müdürü ve okul idaresi aleyhine olumsuz konu şmalar yapmak, yolsuzluk iftiras ı atmak, ö ğrencileri idare aleyhine örgütlemek/k ışkırtmak, derse giri ş saatlerine, nöbet görevlerine dikkat etmemek ve bu eylemler sonucu idare ile ö ğrencilerin ilişkisini olumsuz etkileyerek okulda disiplinin bozulmas ına sebebiyet vermektir. Başvuru Numaras ı: 2018/3089 Karar Tarihi : 21/10/2020 37. Soruşturma sürecinde okulda görev yapan ö ğretmenlerin ve ö ğrencilerin ifadelerine ba şvurulmuş, yaz ılı beyanlar ı al ınm ıştır. Soruşturma sonunda, toplanan bilgi ve belgeler ile tan ık/şikayetçi beyanlar ından ba şvurucunun üzerine at ılı eylemleri gerçekleştirdiği kanaatine ula şılm ıştır. 8. Söz konusu soru şturma esas al ınarak ba şvurucuya 14/7/1965 tarihli ve 657 say ılı Devlet Memurlar ı Kanunu'nun 125. maddesinin (B) bendinin (a) ve (l) alt bentleri uyar ınca -geçmi ş hizmetlerindeki olumlu çal ışmalar ının da dikkate al ınmas ı suretiyle- 7/4/2015 tarihli i şlemle uyarma disiplin cezas ı verilmiştir. Ayr ıca idari yönden de başvurucunun ba şka bir okula naklinin uygun oldu ğu değerlendirilmi ş ve başvurucu 28/4/2015 tarihli i şlemle il içinde ba şka bir ilçede (Yata ğan) bulunan okula naklen atanm ıştır. 9. Başvurucu soru şturmaya konu olaylar ile ilgili olarak delil tespiti yap ılmas ı (tan ık dinlenmesi, sürecin ara ştırılmas ı) amac ıyla Datça Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açm ıştır. 10. Datça Asliye Hukuk Mahkemesi 16/7/2015 tarihli karar ı ile davay ı reddetmi ştir. Gerekçede idari yarg ılama usulünün icazet vermedi ği bir hususta delil tespiti talep edildi ği, taleplerin uyu şmazl ığın esas ına ilişkin olduğu ve idari yarg ının görev alan ında kald ığı, yarg ı yolu dolan ılarak idari yarg ının görev alan ında olan bir konuda tasarrufta bulunulmas ının istenildiği, başvurucunun söz konusu talepleri adli yarg ı koluna iletmesinde hukuki yarar ının bulunmad ığı ifade edilmi ştir. Ret hükmü Yarg ıtay nezdinde temyiz ve karar düzeltme aşamalar ından geçerek kesinle şmiştir. 11. Başvurucu hem disiplin cezas ı hem de atama i şlemine kar şı ayr ı ayr ı dava açm ıştır. 12. Başvurucunun uyarma disiplin cezas ına karşı açt ığı dava Mu ğla 1. İdare Mahkemesi (Mahkeme) taraf ından kabul edilerek i şlem iptal edilmi ş ise de Mu ğla Valiliği ve Datça Kaymakaml ığının itiraz ı üzerine İzmir Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi taraf ından iptal hükmü kald ırılm ış ve dava kesin olarak reddedilmi ştir. 4/4/2018 tarihli karar ın gerekçesinde başvurucu hakk ında usulüne uygun bir soru şturma yürütüldü ğü, soruşturma dosyas ında yer alan bilgi ve belgeler uyar ınca isnat edilen eylemlerin somut ve hukuken kabul edilebilir bir biçimde ortaya konuldu ğu ifade edilmi ştir. 13. Başvurucunun disiplin cezas ına dair yarg ı sürecine ili şkin olarak adil yarg ılanma hakk ının (savunma için gerekli zaman ve kolayl ıklara sahip olma hakk ı, silahlar ın eşitliği ve çelişmeli yarg ılama hakk ı, hakkaniyete uygun yarg ılama hakk ı) ihlal edildiği iddias ıyla yapt ığı başvuru Anayasa Mahkemesi ( İkinci Bölüm Birinci Komisyon) taraf ından aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu gerekçesiyle reddedilmi ştir (B. No: 2018/17120, 21/12/2018). 14. Başvurucunun naklen tayin i şlemine kar şı açt ığı dava da Mahkemenin 30/3/2007 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Ret gerekçesinde öncelikle 657 say ılı Kanun'un 76. maddesi ile 17/4/2015 tarihli ve 29329 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Millî E ğitim Bakanl ığı Öğretmen Atama ve Yer De ğiştirme Yönetmeli ği'nin 50. maddesi uyar ınca öğretmenlerin görev yerlerinin de ğiştirilmesi suretiyle atanmalar ı konusunda idareye takdir yetkisi tan ındığı, bu yetkinin kamu yarar ı ve hizmet gerekleriyle s ınırlı olduğu vurgulanm ıştır. Başvurucu hakk ında haz ırlanan disiplin soru şturmas ı raporundan başvurucunun idare ile çe şitli sebeplerle s ık s ık karşı karşıya geldiği, bu durumun okulda Başvuru Numaras ı: 2018/3089 Karar Tarihi : 21/10/2020 4öğretmenler, ö ğrenciler ve hatta veliler aras ında huzursuzlu ğa neden oldu ğu ve eğitim kurumunun bu hâlden olumsuz yönde etkilendi ği hususlar ının aç ıkça anlaşıldığı ifade edilen kararda sonuç olarak yer de ğişikliği işleminin benzer huzursuzluklar ın yaşanmamas ı, eğitim öğretim faaliyetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi ve hem ba şvurucunun hem de e ğitim kurumunun daha fazla y ıpranmamas ını sağlamak amac ıyla kamu yarar ı ve hizmet gerekleri doğrultusunda tesis edildi ği kanaatine ula şıldığı belirtilmek suretiyle ret gerekçesi oluşturulmuştur. 15. Başvurucu taraf ından ret hükmüne yönelik yap ılan itiraz İzmir Bölge İdare Mahkemesi 1. Dava Dairesi taraf ından 21/11/2017 tarihli kararla reddedilmi ştir. 16. Başvurucu nihai hükmü 26/12/2017 tarihinde tebellü ğ etmesinin ard ından 25/1/2018 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 17. 657 say ılı Kanun'un ''Memurlar ın kurumlar ınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi'' kenar başlıklı 76. maddesinin ilk f ıkras ı şöyledir: "Kurumlar, görev ve unvan e şitliği gözetmeden kazan ılmış hak ayl ık dereceleriyl e memurlar ı bulunduklar ı kadro derecelerine e şit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst,kurum içinde ayn ı veya ba şka yerlerdeki di ğer kadrolara nakle n atayabilirler. 18. Millî E ğitim Bakanl ığı Öğretmen Atama ve Yer De ğiştirme Yönetmeli ği'nin "Hizmetin gere ği olarak yap ılabilecek yer de ğiştirmeler" kenar ba şlıklı 50. maddesinin ilk fıkras ı şöyledir: Haklar ında yap ılan adli veya idari soru şturma sonucunda o yerde kalmas ında sak ınca görülen ö ğretmenlerden görev yeri il içinde de ğiştirileceklerin atamalar ı, görevl i olduklar ı yere göre s ıras ıyla alt hizmet alanlar ındaki eğitim kurumlar ına; görev yeri il dışına değiştirileceklerin atamalar ı ise, zorunlu çal ışma yükümlülükleri de dikkate al ınara k alanlar ında öğretmen ihtiyac ı olan eğitim kurumlar ından birine yap ılır.'' V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 21/10/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Silahlar ın Eşitliği İlkesinin İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı 20. Başvurucu; soru şturma esnas ında hakk ında şikâyette bulunanlar ın kim olduklar ının taraf ına bildirilmedi ğini, salt ithamlardan haberinin oldu ğunu, şikâyet ve tan ık dilekçelerinin kendi ifadesi al ındıktan sonra taraf ına verildi ğini, okul idaresi ile uyu şmazl ık yaşamas ına neden oldu ğunu belirtti ği hal ı saha soru şturmas ı evrak ının talep etmesine kar şın dosya içeri ğine dâhil edilmedi ğini, ilgili ki şilerin telefon kay ıtlar ının Mahkemece araştırılmad ığını, esasa etkili olan delillerinin yarg ılama sürecine dâhil edilmedi ğini belirterek adil yarg ılanma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. Başvuru Numaras ı: 2018/3089 Karar Tarihi : 21/10/2020 52. Değerlendirme 21. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). İddialar ın adil yarg ılanma hakk ı kapsam ında silahlar ın eşitliği ilkesi yönünden incelenmesi gerekti ği değerlendirilmi ştir. 22. Anayasa'n ın 36. maddesi uyar ınca herkes iddia , savunma ve adil yarg ılanma hakk ına sahiptir. Anayasa'n ın an ılan maddesinde adil yarg ılanma hakk ından ayr ı olarak iddia ve savunma hakk ına birlikte yer verilmesi, taraflara iddia ve savunmalar ını mahkeme önünde dile getirme f ırsat ı tan ınmas ı gerektiği anlam ını da içermektedir ( Mehmet Fidan , B. No: 2014/14673, 20/9/2017, 37). 23. Adil yarg ılanma hakk ının unsurlar ından biri de silahlar ın eşitliği ilkesidir. Silahlar ın eşitliği ilkesi, davan ın taraflar ının usul haklar ı bak ımından ayn ı koşullara tabi tutulmas ı ve taraflardan birinin di ğerine göre daha zay ıf bir duruma dü şürülmeksizin iddia ve savunmalar ını makul bir şekilde mahkeme önünde dile getirme f ırsat ına sahip olmas ı anlam ına gelmektedir ( Yaşasın Aslan , B. No: 2013/1134, 16/5/2013, 32). 24. Yap ılan yarg ılama s ıras ında tan ık dinletme hakk ı da dâhil olmak üzere delillerin ibraz ı ve değerlendirilmesi, adil yarg ılanma hakk ının unsurlar ından biri olarak kabul edilen silahlar ın eşitliği ilkesi kapsam ında kabul edilmektedir ( Güher Ergun ve di ğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, 38). 25. Delilleri de ğerlendirme ve gösterilmek istenen delilin davayla ilgili olup olmad ığına karar verme yetkisi esasen derece mahkemelerine aittir. Derece mahkemeleri dava konusuna, elde edilen delillerin a ğırlığına ve iddia ile savunmalara göre tan ık beyan ı, keşif icras ı ve bilirki şi incelemesi gibi delilleri toplamama veya incelememe konusunda takdir yetkisine sahiptir ( İlker Erdo ğan, B. No:2013/316, 20/4/2016, 34). 26. Mevcut yarg ılamada geçerli olan delil sunma ve inceleme yöntemlerinin uygun olup olmad ığını denetlemek Anayasa Mahkemesinin görevi kapsam ında olmay ıp Anayasa Mahkemesinin görevi ba şvuru konusu yarg ılaman ın bütünlü ğü içinde adil olup olmad ığının değerlendirilmesidir. Genel anlamda hakkaniyete uygun bir yarg ılaman ın yürütülebilmesi için silahlar ın eşitliği ilkesi ışığında taraflara iddialar ını sunma hususunda uygun olanaklar ın sağlanmas ı şartt ır. Bu anlamda delillere ili şkin dengesizlik veya hakkaniyetsizlik iddialar ının da yarg ılaman ın bütünü ışığında değerlendirilmesi gerekir ( Muhittin Kaya ve Muhittin Kaya İnşaat Taahhüt Madencilik G ıda Turizm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2013/1213, 4/12/2013, 27). 27. Somut uyu şmazl ıkta başvurucunun gerek yarg ılama öncesi atamaya esas olan soruşturma sürecinde gerekse de yarg ılama sürecinde soru şturmaya konu iddialardan ve üzerine at ılı eylemlerden (kendisinin de formda ikrar etti ği üzere) haberdar oldu ğu aç ıktır. Kald ı ki soruşturma sonunda (yarg ılamadan önce) ifade tutanaklar ı başvurucuya verilmi ştir. Başvurucu atama i şlemine kar şı iptal davas ı açarak an ılan işleme yönelik bilgi ve kan ıtlar ile iddia ve savunmalar ını yarg ı mercilerine sunma f ırsat ı da elde etmi ştir. Mahkeme başvurucunun atama i şlemine esas olan idari soru şturma ve soru şturma kapsam ında elde edilen delilleri ilgili mevzuat çerçevesinde de ğerlendirmek suretiyle sonuca ula şmıştır. Taraflarca ileri sürülen delillerin uyu şmazl ığa ilişkin olup olmad ığını belirlemek, ileri sürülen bilgi/belgeyi de ğerlendirmeye al ıp almamak derece mahkemelerin yetkisinde ola n Başvuru Numaras ı: 2018/3089 Karar Tarihi : 21/10/2020 6hususlard ır. Mahkemenin ba şvurucunun dava dosyas ına dâhil edilmesini istedi ği hal ı saha soruşturmas ı, ilgili ki şilerin telefon kay ıtlar ı gibi delilleri uyu şmazl ığa ilişkin/değerlendirmeye de ğer bulmad ığı anlaşılmaktad ır. Başvurucunun ileri sürdü ğü hususlar ının dava dosyas ına dâhil edilmesini gerekli görmeyen Mahkemenin atama i şlemine esas olan soru şturma raporu ile rapora esas bilgi/belge ve mevzuat hükümlerini ele alarak ulaştığı sonuca bak ıldığında (bkz. 14) olgular ı belirleme, delillendirme ve hükmü bu delillerle gerekçelendirme anlam ında adil yarg ılanma hakk ının usul güvencelerini ihlal edecek bir yakla şım sergilemedi ği görülmü ştür. Kald ı ki başvurucu, ileri sürdü ğü delillerin değerlendirmeye al ınmamas ının silahlar ın eşitliği bağlam ında yarg ılaman ın hakkaniyete uygun yürütülmesini, yarg ılaman ın sonucunu nas ıl/neden etkiledi ği konusunda bu değerlendirmenin aksini gerektirecek bir iddiada da bulunmam ıştır. 28. Başvurucunun yarg ılaman ın sonucunu etkileyecek usule ili şkin bir imkândan mahrum b ırak ılmad ığı anlaşıldığından silahlar ın eşitliği ilkesine yönelik yarg ılaman ın bütünlüğü içinde aç ık ve görünür bir ihlal bulunmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 29. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. B. Diğer İhlal İddialar ı 1. Başvurucunun İddialar ı 30. Başvurucu; delil tespiti davas ının bekletici mesele yap ılmad ığını, hatal ı değerlendirme yap ılarak hukuka ayk ırı karar verildi ğini ileri sürmü ştür. 2. Değerlendirme 31. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun iddialar ı dikkate al ındığında şikâyetin karar sonucuna yönelik oldu ğu anlaşıldığından incelemenin bu kapsamda yap ılmas ı uygun görülmü ştür. 32. Anayasa n ın 148. maddesinin dördüncü f ıkras ında kanun yolunda gözetilmesi gereken hususlara ili şkin şikâyetlerin bireysel ba şvuruda incelenemeyece ği belirtilmi ştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava konusu yap ılm ış maddi olay ve olgular ın kan ıtlanmas ı, delillerin de ğerlendirilmesi, hukuk kurallar ının yorumlanmas ı, uygulanmas ı ile uyuşmazl ıkla ilgili var ılan sonucun adil olup olmamas ı bireysel ba şvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba şvuru kapsam ındaki hak ve özgürlüklere müdahale te şkil eden, bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu kapsamda de ğildir ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 33. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsam ı incelenerek yukar ıda belirtilen (bkz. 14) gerekçe ile hüküm kurulmu ştur. 34. Mevzuat ın, somut olay ın ve delillerin yorumlanmas ı, yukar ıda an ılan ilkeler uyar ınca uyuşmazl ığı çözmekle görevli mahkemenin takdirinde olup bireysel ba şvuruda değerlendirmeye konu edilemez. Başvuru Numaras ı: 2018/3089 Karar Tarihi : 21/10/2020 735. Buna göre ba şvurucu taraf ından ileri sürülen iddialar, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallar ının yorumlanmas ına ilişkin olup kararda bariz takdir hatas ı veya aç ık bir keyfîlik olu şturan bir durumun da bulunmad ığı dikkate al ındığında ihlal iddialar ının kanun yolu şikâyeti niteli ğinde oldu ğu anlaşılmaktad ır. 36. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun bu k ısm ının diğer kabul edilebilirlik koşullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. 1. Silahlar ın eşitliği ilkesinin ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialar ının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/10/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI