1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D2/1/Ö.İ. -99/2 (Birleşme) Karar Sayısı : 99-40/425 -272 Karar Tarihi : 1.9.1999 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER B- RAPORTÖRLER: Özge İÇÖZ, Ali DEMİRÖZ, Hakan BİLİR C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Lockheed Martin Corporation - Comsat Corporation Vekili: Av. Şef
1 REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : D2/1/Ö.İ. -99/2 (Birleşme) Karar Sayısı : 99-40/425 -272 Karar Tarihi : 1.9.1999 A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER B- RAPORTÖRLER: Özge İÇÖZ, Ali DEMİRÖZ, Hakan BİLİR C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Lockheed Martin Corporation - Comsat Corporation Vekili: Av. Şefika PEKİN Fethi P ekin & Şefika Pekin Ortak Avukat Bürosu Maslak Kule, Meydan Sok. No: 28, K. 14, 80670 Maslak/İSTANBUL D- TARAFLAR: - Lockheed Martin Corporation 6801 Rockledge Drive Bethesda, 20617 Maryland/ABD - Comsat Corporation 6560 Rock Spring Drive Bethesd a, 20817 Maryland/ABD E- DOSYA KONUSU: Comsat Corporation un %100 hissesinin Lockheed Martin Corporation tarafından satın alınması yoluyla birleşmeleri işlemine izin verilmesi talebi. F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.6.1999 tarih, 1979 sayı ve 4.8.1999 tarih, 2531 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucun da düzenlenen 27.8.1999 tarih, D2/1/Ö.İ. -99/2 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 27.8.1999 tarih, REK.0.06.00.00/27 sayılı Başkanlık önergesi ile 99-40 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Dosya konusu birleşme işleminin, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında bir işlem olduğu, ancak tarafların farklı alanlarda faaliyet göstermesi nedeniyle mevcut yapıda bir değişiklik ortaya çıkarmayacağı ve 405 4 sayılı Kanun un 7. maddesine aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla söz konusu işleme izin verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığı düşünülmektedir. 2 REKABET KURUMU H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. İlgili Pazar: Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, Lockheed Marti n Corporation (LMC) nin, havacılık ve uzay, bilişim hizmetleri, elektronik, enerji ve çevre konusunda dünya çapında faaliyetlerde bulunduğu, Türkiye deki faaliyetlerinin ise daha çok F -16 savaş uçaklarının satışı ve bununla ilgili ekipman ve hizmetlerinin sağlanması yönünde olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, Comsat Corporation (COMSAT) ın ise haberleşme alanında faaliyet gösterdiği, ülkemizde Türk Telekom ile yapılan anlaşmalar çerçevesinde network haberleşmesi ve mobil iletişim için uydu hizmetleri sağlan masına yönelik faaliyetlerde bulunduğu belirlenmiştir. H.1.1. Ürün Pazarı: LMC bünyesine katılan COMSAT ın faaliyet gösterdiği alanlarda LMC nin faaliyet göstermediği, dolayısıyla birleşme işleminin kapsamını, COMSAT ın Türkiye de faaliyet gösterdiği; net work (ağ) hizmetleri ve network hizmetleri dışındaki uydu hizmet alanlarının oluşturduğu anlaşılmıştır. Bu bilgiler doğrultusunda ilgili ürün pazarı, network hizmetleri olan; VSAT (Very Small Aperture Terminal) , IBS (Intarnational Business Services) ve SCPC (Single Channel Per Carrier) ile network hizmetleri dışındaki dijital teleport ve mobil haberleşme hizmetleri pazarları olarak belirlenmiştir. H.1.2. Coğrafi Pazar: İşlemin dünya çapında faaliyet gösteren iki çokuluslu şirket arasında gerçekle şmesi nedeniyle global ağlar tarafından sağlanan haberleşme hizmetlerinden etkilenen coğrafi pazarın tüm dünya olduğu kabul edilse de, yukarıda belirtilen ilgili ürün pazarlarının belirlenmesinde en önemli etken Türkiye de bu alandaki mevcut yasal düzenlem elerdir. İncelememize konu olan birleşme işlemi değerlendirilirken bu işlemin Türkiye deki ilgili pazarlara olan olası etkileri ve bunun sonucunda verilecek kararın Türkiye sınırları içerisinde geçerli olmasının yanısıra, ilgili hizmetlerin tüm Türkiye ye yönelik olarak verilmesi ve bölgeler arasında arz ve talep şartlarında farklılaşmaya yol açacak herhangi bir hususun bulunmaması nedeniyle söz konusu işlemin değerlendirilmesinde ilgili coğrafi pazar,. "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul edilmişti r. H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Başvuru ekinde bulunan bildirim formunda, ABD şirketleri olan LMC ile COMSAT ın 18 Eylül 1998 tarihli Anlaşma ve Birleşme Planı çerçevesinde üç aşamalı bir işlem sonucunda birleşmesinin planlandığı belirtil erek bu işleme izin verilmesi talep edilmektedir. Söz konusu işlemin, ABD de gerçekleşen bir işlem olmasına rağmen tarafların bağlı şirket, ortaklık ve iştirakleri vasıtasıyla Türkiye pazarında faaliyet göstermeleri ve bu pazarları etkilemeleri nedeniyle 4 054 sayılı Kanun un Kapsam başlıklı 2. maddesinde yer alan Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı birleşme ve devralma niteliğindeki her t ürlü hukuki işlem ve davranışlar, bu Kanun kapsamına girer. hükmü gereğince, anılan Kanun kapsamında bir işlem olduğu görülmektedir. 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in 2 nci maddesinin (a) be ndinde, iki ya da daha fazla bağımsız teşebbüsün birleşmesi teşebbüsler arası birleşme veya devralma sayılan 3 REKABET KURUMU hallerden biri olarak belirlenmiştir. Bu çerçevede dosya mevcudundaki bilgilerden hareketle, COMSAT'ın %100 hissesinin LMC tarafından satın alınm ası yoluyla birleşmeleri işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir "birleşme" dir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; LMC nin bünyesine katılarak birleşme işlemine konu olan COMSAT ın ilgili pazarda 1998 yılı toplam cirosunun 4.000.000 ABD Doları (1998 yı lı ortalama kuru ile yaklaşık 1.2 trilyon TL) olduğu, pazar payının ise, VSAT pazarında 1998 yılı gelir rakamlarına göre, yaklaşık 31 milyar TL gelir ile pazarın %37'sine; IBS hizmetleri pazarında da abone sayısına göre, 13 abone sayısı ile pazarın yaklaşı k %40 ına sahip olduğu ve bu pazarlara girişin ancak Türk Telekom gibi tekel bazında hizmet sağlayan devlet kuruluşlarının izin vermesi üzerine gerçekleşebildiği, dolayısıyla, COMSAT ın faaliyet gösterdiği pazarların kontrolünün düzenleyici kuruluşlara ait olduğu ve imtiyaz sözleşmeleriyle devredilen hakların en fazla 10 yıllık olmakla beraber, sürenin sona ermesiyle birlikte kurulan şebekelerin tümünün düzenleyici kuruluşlara devredileceği anlaşılmıştır. Buna karşılık ilgili ürün pazarlarında LMC nin halih azırda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Başvuruya konu işlem, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinin, birleşmeyi veya devralmayı gerçekleşti ren teşebbüslerin, Ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin a lmaları zorunludur. hükmü ile getirilen pazar payı ve ciro eşikleri açısından değerlendirildiğinde, söz konusu işlemin, COMSAT ın ilgili ürün pazarlarından; VSAT ve IBS pazarlarında sahip olduğu sırasıyla; %37 ve %40 oranındaki toplam pazar payları yönüyl e, 1997/1 sayılı Tebliğ de yer alan % 25 pazar payı sınırını aşmasından dolayı, anılan Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 4054 sayılı Kanun un Birleşme veya Devralma başlığı altındaki 7. maddesinde yer alan, Bir ya da bir den fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da ke ndisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması h ukuka aykırı ve yasaktır. hükmü gereğince, bir birleşme veya devralmanın yasaklanabilmesi için işlemin, ya hakim durum yaratarak ya da mevcut bir hakim durumu güçlendirerek ilgili piyasada rekabeti önemli ölçüde azaltması gerekmektedir. Yukarıdaki bilgil er çerçevesinde , bildirime konu birleşme işlemini oluşturan teşebbüslerin farklı alanlarda faaliyet gösterdiği ve ilgili ürün pazarlarında hakim durumda bulunmadıkları, bu nedenlerden dolayı, gerçekleşecek birleşme işlemi sonucunda da ilgili ürün pazarları nda hakim durum yaratılmayacağı gibi hakim durumu güçlendirici bir etkinin de bulunmayacağı anlaşılmıştır. 4 REKABET KURUMU İ- SONUÇ Yukarıda yer verilen tespitler ve değerlendirmeler doğrultusunda; - Lockheed Martin Corporation un üç aşamalı bir işlem sonucunda COMSAT Corpo ration ile birleşmesi işleminin, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında bir birleşme işlemi olduğuna, - bu işlem sonucunda, ilgili pazarda hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim duru mun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle, bildirim konusu birleşme işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.