Rekabet Kur umu Başkanlı ğından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-53 (Devralma) Karar Sayısı : 05-78/1053 -295 Karar Tarihi : 10.11.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Derya YENİŞEN, Bayram Ali GEÇGİL C. BİLDİRİMDE : Re sen BULUNAN 20 D. TARAFLAR : Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. Barbaros Bulv
Rekabet Kur umu Başkanlı ğından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -2-53 (Devralma) Karar Sayısı : 05-78/1053 -295 Karar Tarihi : 10.11.2005 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Hakan Suat ÖLMEZ, Derya YENİŞEN, Bayram Ali GEÇGİL C. BİLDİRİMDE : Re sen BULUNAN 20 D. TARAFLAR : Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. Barbaros Bulvarı No: 123 Cam Han K:2 Beşiktaş İSTANBUL Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. Barbaros Bulvarı, No:123, Cam han, K:2 Beşiktaş İSTANBUL Satel Sabah Televizyon Pro düksiyon (ATV) Cumhuriyet Caddesi, No:277 K:5, D:5 Harbiye Şişli İSTANBUL Bilgin Yayıncılık A.Ş. (Sabah) 30 Cumhuriyet Caddesi, No:277 K:5, D:5 Harbiye Şişli İSTANBUL E. DOSYA KONUSU : Bilgin Grubuna ait medya varlıklarının kontrolünün Ciner Grubu taraf ından devralınması. F. DOSYA EVRELERİ : Çeşitli basın ve yayın organlarında yer alan Bilgin Grubu na ait medya varlıklarının Ciner Grubu tarafından satın alındığı yönündeki haberler üzerine hazırlanan 15.6.2005 tarih ve 2005 -2-44/BN -05- D.Y. sayılı Bilgi Notu, Kurul un 28.06.2005 tarih ve 05 -41/582 -M sayılı 40 toplantısında görüşülerek anılan devralma işlemine yönelik olarak ilgili işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında olup olmadığının anlaşılması için re'sen inceleme başlatılmı ştır. 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 2.11.2005 tarih ve 2005 -2- 53/Öİ -05-HSÖ sayılı ön inceleme raporu 7.11.2005 tarih ve REK.0.06.00.00 - 05-78/1053 -295 2 120/180 sayılı Başkanlık önergesi ile 05 -78 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 50 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Devralma Raporu nda; 1. a. ATV Televizyonu nun Satel Sabah Televizyon P rodüksiyon A.Ş. den Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ye devri ve b. Sabah ve Takvim gazetelerinin Bilgin Yayıncılık A.Ş. den Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. ye devri işlemlerinin 4054 sayılı Kanun'un 7/2 . maddesine dayanılarak çık arılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ 'in kapsamında Rekabet Kurulu nun iznine tabi işlemler olduğu ve bu devralma işlemleri sonucunda ilgili pazarlarda hakim durumun 60 yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından anılan devir işlemlerine izin verilmesi gerektiği; 2. Öte yandan izne tabi olduğu anlaşılan devralma işlemlerine ilişkin bildirimlerin 19 97/1 sayılı Tebliğ'in 5/6 . ve 1997/6 sayılı Tebliğ'in 7/2 . maddeleri çerçevesinde zamanında yapılmamış olduğu dikkate alındığında, a. ATV televizyonunun devri işlemi nedeniyle bu işleme taraf olan Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ve Satel Sabah Televi zyon Prodüksiyon A.Ş. ye ve b. Sabah ve Takvim gazetelerinin devri nedeniyle Merkez Gazete Dergi 70 Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. ve Bilgin Yayıncılık A.Ş. ye Kanun un 16 . maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince idari para cezası verilmesi gere ktiği; 3. Ayrıca 16. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca da süresinde bildirim yapmayan, a. ATV televizyonunun devri nedeniyle Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. nin yönetim kurulunda görev alan Önay Şevket Bilgin, Clifford Holmes Polley, Selim Gülmen, Biro l Kaplan ile Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. nin yönetim kurulunda yer alan Fercan Aykutlu, Naci Övünç ve Veli Ozan a, 80 b. Sabah ve Takvim gazetelerinin devri nedeniyle Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş nin yönetim kurulunda yer alan Fercan Aykutlu, Naci Övünç, Veli Ozan ile Bilgin yayıncılık A.Ş . nin yönetim kurulunda yer alan Dinç Bilgin, Önay Şevket Bilgin, Selim Gülmen ve Ali Çoksoy a idari para cezası verilmesi gerektiği ifade edilmektedir. 05-78/1053 -295 3 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 90 H.1. T araflar H.1.1 . Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş.(Merkez Gazete) Faaliyet alanı gazete yayıncılığı olan şirketin ortaklık yapısı 1.10.2002 tarihi itibarıyla aşağıdaki şekildedir: Tablo 1: Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic . A.Ş. nin ortaklık yapısı Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oranı (%) Merkez Yayın Holding A.Ş. 49.000.000 98 Fercan Aykutlu 250.000 0,5 Veli Ozan 250.000 0,5 Naci Övünç 250.000 0,5 Edip Tunç Akkan 250.000 0,5 Şirketin y önetim kurulu ise ; Fercan Aykutl u (Başkan), Naci Övünç (Üye) Veli Ozan (Üye) dan oluşmaktadır . Merkez Gazete nin hisse yapısı ve yönetim kurulu yapısı incelendiğinde anılan şirketin Merkez Yayın Holding in dolayısıyla Ciner Grubu nun bir şirketi olduğu anlaşılmaktadır. 100 H.1.2. Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. (Merkez ATV) Faaliyet alanı televizyon yayıncılığı olan şirketin , 1.10.2002 tarihi itibarıyla ortaklık yapısı şu şekildedir: Tablo 2: Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. nin ortaklık yapısı Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oran ı (%) Merkez Yayın Holding A.Ş. 49.000.000 98 Fercan Aykutlu 250.000 0,5 Veli Ozan 250.000 0,5 Naci Övünç 250.000 0,5 Tuncel Küçükdeniz 250.000 0,5 Şirketin y önetim kurulu ; Fercan Aykutlu (Başkan), Naci Övünç (Üye), Veli Ozan (Üye) dan oluşmaktadır . Merkez ATV de aynı şekilde Merkze Yayın Holding in bir bağlı şirketi olduğu anlaşılmaktadır. H.1.3. Bilgin Yayıncılık A.Ş. Faaliyet alanı gazete yayıncılığı olan şirketin , 1.10.2002 tarihi itibarıyla ortaklık yapısı aşağıda yer almaktadır: 110 Tablo 3: Bilgin Yayıncılık A.Ş. Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oranı (%) Dinç Bilgin 6.000.000 0,617 Esra Bilgin Polley 30.000 0,003 Güler Bilgin 942.200.000 97 Önay Şevket Bilgin 30.000 0,003 Selim Gülmen 600 0,0000617 Medya Basın Servisleri ve Ticaret A.Ş. 12.632. 000 1,3 Bilgin Holding A.Ş. 6.041.233 0,62 Gazete ve Matbaacılık A.Ş. 330.000 0,034 Yayın Dağıtım A.Ş. 1.407.267 0,14 Centron Yüksek Teknoloji ve Basın Hizmetleri A.Ş. 929.700 0,095 Etibank A.Ş. 1.215.000 0,12 İpekyol A.Ş. 442.000 0,04 05-78/1053 -295 4 Şirketin yöne tim kurulu; Dinç Bilgin, Önay Şevket Bilgin, Selim Gülmen, Ali Çoksoy dan oluşmaktadır. Şirket Bilgin Grubu nun bir şirketidir. H.1.4. Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. Faaliyet alanı televizyon yayıncılığı olan şirketin 1.10.2002 tarihi itibarıyla ortaklık yapısı aşağıdaki şekildedir: Tablo 4: Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. Hisse Sahibi Hisse Adedi Hisse Oranı (%) Sabah Haber Ajansı A.Ş. 235.927.036 5 Önay Şevket Bilgin 288.599 0,006 Yayın Dağıtım A.Ş. 848.094.463 19,9 Bilgin Holding A.Ş . 375.895.765 8,8 Centron Yüksek Teknoloji ve Basın Hiz. A.Ş. 73.094.463 1,7 Selim Gülmen 577.200 0,01 Ali Çoksoy 288.599 0,006 Endüstri Holding A.Ş. 21.171.742 0,49 Endüstri Holding A.Ş. 77.628.258 1,8 Merkez Yayın Holding A.Ş. 1.900.610.976 44,7 Turgay Ciner 400.000.000 9,4 Genel Denizcilik Nakliyat A.Ş. 31.571.742 0,7 Halk Sigorta A.Ş. 90.723.773 2,1 Mehmet Aytaç Kanan 200.000 0,004 Mehmet Emin Karamehmet 143.828.258 3,38 T. Genel Sigorta A.Ş. 47.376.227 1,11 Türker İnanoğlu 332.899 0,007 URT Film Yapım A.Ş. 2.390.000 0,05 Şirketin yönetim kurulu; Önay Şevket Bilgin (Başkan), Clifford Holmes Polley (Üye), Selim Gülmen (Üye), Birol Kaplan (Üye) dan oluşmaktadır. Yukarıdaki tablodan görüleceği üzere Satel Sabah ın hissedarlık yapısı 120 içerisinc e Ciner grubunun da önemli bir payı olduğu görülmektedir. Bununla beraber ortaklık yapısı ile yönetim kurulu yapısı beraber incelendiğinde kontrolün Bilgin grubunda bulunduğu anlaşılmaktadır. ATV televizyonunun yönetimi Bilgin Grubu ndayken bir aşamadan so nra Ciner Grubu na geçmektedir. Halihazırdaki karar öncesinde bu devir işlemi ile ilgili herhangi bir başvuru yapılmamış olup, Kurul un devir işlemi tarihini 1.10.2002 tarihinde yapılan anlaşma tarihi olarak alması bu tarihten sonra kontrol unsurlarının Ciner Grubu na devrinin gerçekleşmesinden dolayıdır. Bu nedenle değerlendirme açısından yukarıdaki hisse yapısındaki Ciner grubuna ait hisse oranları tek başına anlam ifade etmediği ve kontrol devrinin bu hisse yapısına 130 rağmen 1.10.2002 tarihinde gerçekleşti ğiı hükmüne varılmıştır. H.2. İlgili Pazar H.2.1. İlgili Ürün Pazarı a. Gazete Yayıncılığı İnceleme konusu ilk işlem Sabah ve Takvim gazetelerin yayınlanmasına yönelik tüm mali, ticari, idari ve basın ve yayın haklarının Bilgin Grubu ndan Ciner Grubu na d evri işlemidir. Dolayısıyla ilgili pazarın belirlenmesinde bu iki gazetenin içinde bulunduğu pazarların dikkate alınması gerekmektedir. 05-78/1053 -295 5 Bilindiği gibi "Sabah" ve Takvim günlük, ulusal çapta dağıtımı yapılan 140 gazetelerdir. Sabah gazetesi ülkemizde önemli satış rakamlarına ulaşabilen ve sektörde "büyük gazete" olarak bilinen bir gazetedir. Bu kategoride kabul edilebilecek diğer gazeteler Hürriyet ve Milliyet gazeteleridir. Hürriyet, Milliyet ve Sabah gazeteleri, okuyucularca fiyat, verilen ekler ve nitelikl eri açısından, reklam verenlerce de hedef kitleye ulaşım açısından benzer niteliktedirler. Diğer yandan Takvim, ikincil gazeteler olarak tabir edilebilecek olan d aha çok dar gelirli okuyucuları hedef alan ve genellikle maliyetlerinin altında bir fiyatla satışa sunulan; çok az ilan ve reklam içeren gazetedir. Dolayısıyla, bu tür gazeteler genellikle büyük grupların Amiral Gazete olarak tabir edilen, ilan ve reklam potansiyeli yüksek büyük gazetelerinin sabit giderlerini 150 bölüşmek amacıyla faaliyet gösterm ektedir. Bu grupta Takvim, Gözcü, Posta, Aksam, Güneş ve Star gazeteleri sayılabilmektedir. Bu gazeteler de hedef kitleleri, sayfa yapıları, fiyatları, reklam gelirleri açısından birbirleri ile benzerlik göstermektedirler. Medya gruplarının birden fazla g azeteye sahip oldukları ve bu gazetelerden en az birinin amiral gazete niteliği, diğerlerinin ise ikincil gazete niteliği taşıdığı görülmektedir. Birden fazla gazeteye sahip olma yolu ile gruplar, hem amiral gazetelerin sabit giderlerini paylaştırabi lmekte hem de ürün farklılaştırması yoluyla değişik okuyucu kitlelerine farklı fiyattan hizmet sunabilmektedirler. 160 Durum böyle olmakla beraber, devralma işleminin niteliği ve değerlendirmeye etki etmemesi sebebiyle (alıcı tarafın gazete yayıncılığı alanınd a daha önce hiçbir faaliyeti bulunmaması) faklı gazete kategorilerine ilişkin farklı pazarlar tanımlanmasına gerek bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu dosya itibarıyla ilk ilgili pazarın, ulusal gazete yayıncılığı pazarı olarak tanımlanmasında bir sakınca bu lunmamıştır. b) TV Yayıncılığı Televizyon yayıncılığı piyasasında pazar tanımlarına ışık tutan dört kritere ilişkin açıklamalara aşağıda yer verilmiştir. Yayın Alanlarının Genişliğine Göre 170 Ulusal Kanal : Birden fazla verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinden yapılan ve coğrafi bölgede en az bir ili içermek üzere ülkemizdeki yerleşim alanlarının en az % 70 ini kapsayan tek bir radyo veya televizyon kanalıdır. Ulusal kanallar tüm ülke genelinde izlenebilmektedir. Bölgesel Kanal : Herhangi bir ulusal yayın şebekesinden bağımsız olarak, bir adet veya kapsama alanları birbirine bitişik birden fazla verici istasyonu ile bir program kanalı üzerinden yapılan ve en az üç komşu ili veya en fazla bir coğrafi bölgeyi kapsayan tek bir radyo veya televizyon progr am kanalıdır. Yerel Kanal : Herhangi bir ulusal ya da bölgesel yayın şebekesinden bağımsız olarak ve maksimum radyasyon yönünde en çok 30 dBW (erp) etkin yayın 180 gücü veren, radyo için bir, televizyon için ise en çok 3 verici istasyonu ile bir program kanal ı üzerinden yapılan, stüdyo -verici veya vericiler arası program iletimi için uydu kullanmayan ve esas olarak bir yerleşim birimini (kent, kasaba ve benzeri) kısmen veya tamamen kapsayan tek bir radyo veya televizyon program kanalıdır. Türkiye de 226 adet y erel televizyon kanalı faaliyet göstermektedir. 05-78/1053 -295 6 Tablo 5: Yayın Alanlarının Genişliğine Göre Kanal Sayıları Kanal Türü Sektör Ulusal TV Kanalı 21 Bölgesel TV Kanalı 14 Yerel (mahalli ) TV Kanalı 226 Toplam 261 Tablo 6: Ulusal Kanallar 1 Show TV 12 Kanal 7 2 Samanyolu 13 KanalE / CNBCe 3 Star TV 14 Cine 5 4 ATV 15 Kanal 6 5 Kanal D 16 Flash TV 6 TRT 1 17 NTV 7 TRT 2 18 Kral TV 8 BRT 19 TV 8 9 Joy TV 20 TRT GAP 10 CNN Türk 21 TRT Int. 11 TGRT Yayın Türlerinin Çeşitliliğine Göre 190 Genel Yayın Yapan Kanallar : Bu kanallar yayın programları, filmler, kültür, spor, magazin, çocuk, kadın, dizi, din, eğlence ve haber programları gibi çok farklı konuları içeren kanallardır. Ulusal yayın yapan televizyon kanallarının çoğu bu kategoridedir. Tematik Yay ın Yapan Kanallar : Bu kanallar ise genellikle tek bir program tipine (müzik, spor, haber, sinema gibi) ağırlık veren ve bu konuda yayın yapan kanallardır. Finansman Türlerine Göre Parasız Kana: İzleyicinin herhangi bir ücret ödemeden izleyebildiği tüm kanallardır. Bu kanalların esas gelir kaynaklarını, yayınladıkları programların 200 aralarına, önlerine veya sonrasına aldıkları reklamlar ve sponsorluklar oluşturmaktadır. Dolayısıyla, izleyici ve kanal arasında ticari bir ilişki bulunmamaktadır. Ticari ilişki, kanallar ile reklamverenler arasında olup bu piyasada tüketici konumunda olan reklamverenlerdir. Bu nedenle de, izlenme payları reklam geliri ile finanse edilen kanallar için çok önemlidir. Paralı (Şifreli) Kanal : Yayın hizmetinden faydalanabilmek için iz leyicilerin abone olarak belli bir süre için belli bir meblağ ödediği kanallardır. İzleyici sayısı, abone sayısı ile sınırlıdır ve bellidir. Her ne kadar bu kanallar da reklam ve sponsorluk alabiliyor olsalar da, gelirlerinin en önemli kısmını abonelerinde n aldıkları abonelik ücretleri oluşturmaktadır. Dolayısıyla, parasız 210 kanallardan farklı olarak, abone olan izleyici ile kanal arasında ticari bir ilişki söz konusudur ve kanallar için esas olan abone sayısı ve ücretidir. Televizyon yayıncılığı alanında paz ar tanımı yapılırken, yukarıda yer verilen unsurlar, televizyon kanallarının reklam geliri elde edebilme kabiliyetine etkileri açısından önem kazanmaktadır. Parasal kanallar haricinde, televizyon kanallarının temel finansman kaynağını reklam gelirleri oluş turmaktadır. Bu yayıncılık türünde pazar, reklamveren -yayıncı ilişkisi çerçevesinde şekillenmekte, televizyon kanallarının pazar gücü temel olarak reklam yeri satışlarına göre belirmektedir. Reklamverenler, reklam harcamalarını kanallar 05-78/1053 -295 7 arasında dağıtırken , kanalların hedef kitleye erişim olanaklarını, dolayısıyla 220 kanalların yayın alanı ve izlenme oranı kriterlerini öncelikli olarak dikkate almaktadırlar. Ulusal yayın yapan kanalların yayın alanlarının genişliği, reklamların hedef aldığı izleyicilere ulaşm a olanaklarını artırmaktad ır. Bu nedenlerle ulusal yayın yapan kanalların aynı pazar içinde ele alınması gerekmektedir. Ulusal yayın yapan kanallar ise, sahip oldukları izlenme oranları doğrultusunda reklam gelirlerinden paylarını almaktadır. Bugün itibarıyla karasal ulusal yayın y apan televizyon kanallarının daha fazla sayıda izleyiciye ulaşabilmek açısından büyük bir avantaja sahip olduğu bilinmektedir. (Bununla birlikte, diğer yayın şekillerinin zaman içinde daha da yaygınlaşması ile bu durumun değişmesi 230 beklenmektedir.) Televiz yon yayıncılığı faaliyetinin önemli ölçüde reklamveren -yayıncı ilişkisi çerçevesinde şekillendiği ve yukarıda anlatıldığı üzere reklamverenlerin reklam pastasını hedef kitleye erişim olanakları itibarıyla büyük ölçüde ulusal düzeyde yayın yapan açık kanall ar arasında bölüştürdüğü dikkate alındığında, ikinci ilgili pazar ATV nin de faaliyet gösterdiği genel yayın yapan şifresiz ulusal televizyon yayıncılığı pazarı olarak belirlenmiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar Ulusal çapta günlük olarak yayınlanan gaze telerin dağıtım şirketleri vasıtasıyla ülke genelinde dağıtılması ve bölgeler arasında rekabetin farklılaşmasına yol 240 açacak bir unsurun bulunmaması, ulusal televizyon yayıncılığında da televizyon yayınları ile ulaşılmak istenen pazarın ülke geneli olması n edeniyle ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir. H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme H.3.1. Devir İşleminin Kanun un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirilmesi H.3.1.1. Kapsam Açısından D eğerlendirme 1.10.2002 tarihli Tam Ruhsat (Lisans) Sözleşmesi ile Sabah ve Takvim gazetelerine ilişkin Bilgin Grubu ndan Merkez Grubu na devredilmiş olan 250 haklar ile bahse konu gazetelerin kontrolü 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesi anlamında fiilen el de ğiştirmiş olmaktadır. Yine 1.10.2002 tarihinde akdedilen Münhasır Programcılık Sözleşmesi ile de ATV televizyonunun programlarının hazırlanması ve reklam yeri satışı ile ilgili tüm faaliyetler Merkez Grubu tarafından yürütülmeye başlanmış, böylece 1997/1 sayılı Tebliğ in 2. maddesi anlamında bir kontrol değişikliği gerçekleşmiştir. H.3.1.2. Bildirim Eşikleri Açısından Değerlendirme 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesi "Bu Tebliğ in 2 inci maddesinde belirtilen bir birleşme v eya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir 260 bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25 ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının 25 trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu ndan izin almaları zorunludur" demek suretiyle hangi tür birleşme ya da devir işlemlerinin Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğunu belirlemektedir. 05-78/1053 -295 8 1997/6 sayılı Tebliğ'in 7. maddesinin ikinci fıkrası " Tebliğ k apsamındaki birleşme ve devralmalardan Tebliğin 2 nci ve 4 üncü maddesi ile Rekabet Kurulu nun iznine bağlı kılınan her türlü birleşme ve devralmanın, işlemin yapılmasından uygun bir süre (tercihen 30 gün) önce, Kurulumuza bildirilmesi ve Kurul dan izin al ınması zorunludur." diyerek birleşme ya da devir 270 işlemlerinin geçekleşmeden önce Rekabet Kurulu na bildirilmesini öngörmektedir. Dosya konusu devralma işleminde ilgili ürün pazarlarından biri olarak belirlenen günlük gazete yayımcılığı pazarında Sabah g azetesinin 2002 yılı cirosu YTL ve Takvim Gazetesinin ise YTL olarak olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla aynı grup içerisinde yer alan bu iki gazetenin toplam cirosu YTL olarak gerçekleşmiştir. Diğer ilgili ürün pazarı olan TV yayıncılığı pazar ında ise ATV televizyonunun 2001 yılı Pazar payı % 18, cirosu ise YTL olarak gerçekleşmiştir. Devralan taraf olan Merkez Grubu nun ilgili ürün piyasalarında faaliyeti o 280 dönemde olmadığından ciro ve Pazar payı bulunmamaktadır. Görüldüğü gibi devralma iş lemi taraflarının her iki ilgili pazarlarındaki toplam ciroları 1997/1 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde belirtilen 25 trilyon TL'nin üzerindedir. Dolayısıyla söz konusu devralma işlemleri 4054 sayılı Kanun ve ilgili Tebliğ kapsamında bildirilmesi gereken bir işlemdir. Ancak bu işlem hakkında Kurum'a herhangi bir bildirimde bulunulmamıştır. H.3.1.3. Bildirmeme Cezası 4054 sayılı Kanun'un idari para cezalarını düzenleyen 16. maddesinin (c) bendinde yer alan " Birleşme veya devralmanın ya da 4 üncü madde kapsamın a giren anlaşma, uyumlu eylem ve kararların süresi içinde 290 bildirilmemesi halinde " ibaresi 5388 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun un bazı maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun ile "İzne tabi birleşme veya devralma işlemlerinin Rekabet Kurulu nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi halinde" şeklinde değiştirilmiştir. Görüldüğü gibi izne tabi olduğu halde Kurul'un izni olmaksızın hayata geçirilen birleşme ve devralmalar için Kanun un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca devralmayı gerçekleştiren tar aflara idari para cezası uygulanması hükme bağlanmıştır. Ayrıca Kanun un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında tüzel kişiliği olan teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin birinci fıkrada belirtilen para cezalarına çarptırılmaları halinde, bu tüzel kişiliğin yöneti m organlarında görev alan 300 gerçek kişilere de şahsen verilen cezanın yüzde onuna kadar ayrıca para cezası uygulanır denilmektedir . Bu fıkra hükmü uyarınca devralmaya taraf teşebbüslerin yönetim kurullarında bulunan gerçek şahıslara da 16/(c) maddesi uyarın ca verilen cezanın yüzde onu kadar idari para cezası verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ ve Kanun un 16 maddesi hükümleri çerçevesinde, anılan devralma işlemine baktığımızda, yaklaşık 3 sene önce gerçekleştirilen ve izin alınması gereken işlemler olmalarına rağmen Rekabet Kurulu na herhangi bir izin başvurusunda bulunulmamış ve konuyla ilgili olarak Kurul res en inceleme başlatmıştır. Bu nedenlerle, izne tabi olduğu belirlenen devralma işlemlerine taraf olan, 310 anılan d evralma işlemini Kurul a bildirmekle yükümlü olan, ATV Televizyonu nun devri dolayısıyla Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. 05-78/1053 -295 9 ve Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ye ve Sabah ve Takvim gazetelerinin devri nedeniyle Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncı lık San. ve Tic. A.Ş. ile, Bilgin Yayıncılık A.Ş. nin Kanun un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca cezalandırılmaları gerektiği ve ayrıca devralma işleminin yapıldığı sırada Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. nin yönetim kurulunda gö rev alan Önay Şevket Bilgin, Clifford Holmes Polley, Selim Gülmen, Birol Kaplan; Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş . nin yönetim kurulunda yer alan 320 Fercan Aykutlu, Naci Övünç ve Veli Ozan; Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş nin yön etim kurulunda yer alan Fercan Aykutlu, Naci Övünç, Veli Ozan Bilgin yayıncılık A.Ş . nin yönetim kurulunda yer alan Dinç Bilgin, Önay Şevket Bilgin, Selim Gülmen ve Ali Çoksoy a 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesi gerekmektedir. H.3.1.4. Bildirim Yükümlüğüne İlişkin Zamanaşımı Kanun un 19. maddesinde Kurulun para cezası ve süreli para cezası verme yetkisinin tabi olduğu zamanaşımı süreleri belirlenmiştir. Buna göre, teşebbüs 330 veya teşebbüs birliklerinin b aşvurusu veya bildirimle, bilgi verme ya da yerinde inceleme yapılmasıyla ilgili hükümlerin ihlali halinde (zamanaşımı süresi) üç yıl olarak belirlenmiştir. Aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise ...ihlalle ilgili olarak Kurulun inceleme veya araştırtma ama cıyla yapacağı herhangi bir işlem, bu işlemin ilgili taraflardan birine tebliği anından itibaren zamanaşımını keser denmek suretiyle, hangi durumlarda zamanaşımı süresinin kesileceği belirtilmiştir. Yukarıda da belirtildiği üzere anılan devralmanın gerçek leştiği tarih 1.10.2002 tarihi olup, 3 yıllık zamanaşımı 1.10.2005 tarihinde sona ermesi gerekmektedir. Ancak konuya ilişkin Kurulun 28.06.2005 tarihli kararı taraflara 340 1.8.2005 tarihinde bildirilerek bazı bilgi ve belgeler istenmiştir. Dolayısıyla tarafla r 3 yıllık zamanaşımı süresi dolmadan anılan devralmanın incelemeye alındığına dair bilgiye vakıf olmuşlardır. (Kaldı ki konuya ilişkin daha önceki bir bilgi notu çerçevesinde 5.5.2005 tarihli yazıyla taraflardan bilgi istenmiş, tarafların cevapları 20.5.2 005 ve 31.5.2005 tarihlerinde Kurum a intikal etmiştir.) Bu nedenle taraflara ve onların yönetim kurulu üyelerine ceza verilmesinde bu hüküm açısından bir mahzur bulunmamaktadır. H.3.2. Hakim Durum Değerlendirmesi 4054 Sayılı Kanun un 7. maddesi Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik 350 olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır demek suretiyl e hakim durum doğuran ya da mevcut bir 05-78/1053 -295 10 hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır. Yukarıdaki hükmün anılan devir işlemi çerçevesinde değerlendirmesine geçmeden önce, dev ir işleminin gerçekleştiği döneme ilişkin piyasa hakkında 360 kısa bir bilgi vermekte fayda görülmektedir. a. Gazete yayıncılığı piyasası Devir işleminin gerçekleştiği 2002 yılından önceki yıla ait pazar payı verileri, sahiplikler açısından (ekonomik birlik) aşağıdaki şekildedir1. Tablo 7: Gazete Yayıncılığı Piyasasında Faaliyet Gösteren Grupların Pazar Payları GRUP ADI 2001 NET SATIŞ PAZAR PAYI 2001 Doğan Grubu 800.000 %48.5 Bilgin Grubu 395.000 %24 Çukurova Grubu 231.000 %14 Uzan Grubu 218.000 %13.5 Grupların ilgili ürün pazarları olarak ele alınan iki pazardaki pazar payları aşağıda gösterilmiştir. Tablo 8: İlgili Ürün Pazarındaki Pazar Payları YAYIN ADI 2000 NET SATIŞ 2001 NET SATIŞ PAZAR PAYI 2000 PAZAR PAYI 2001 Hürriyet 660.000 560.000 %27 %34 Milliyet 380.000 240.000 %16 %14.5 Sabah 676.000 395.000 %28 %24 Akşam 185.000 231.000 %8 %14 Star 512.000 218.000 %21 %13.5 Görüldüğü gibi gazete yayıncılığı piyasasında Doğan grubu lider konumunu muhafaza etmekte, Bilgin grubu ise ikinci büyük yayın cı olarak görünmektedir. 370 Her ne kadar piyasada önemli bir paya sahip olsa da Bilgin grubunun Doğan grubu dışındaki başkaca bir şirket tarafından alınması durumunda hakim duruma gelmesi olası görünmemektedir. Kaldı ki devralan taraf olan Merkez grubunun gaz ete yayıncılığı piyasasında faaliyetinin bulunmaması hakim durum değerlendirmesini gereksiz kılmaktadır. Dolayısıyla devralan taraf olan Merkez Grubu'nun ilgili pazar olarak belirlenen gazete yayıncılığı piyasasında herhangi bir faaliyetinin bulunmaması nedeniyle pazarın yapısında bir değişiklik olmayacağı ve Sabah ile Takvim Gazetelerinin devri işlemine izin verilmesinde bir sakınca olmadığı kanaatine varılmıştır. 380 b. TV Yayıncılığı Piyasası İlgili ürün piyasası anlatılırken geniş bir şekilde yer verildiği üzere TV yayıncılığı çeşitli parçalara bölünebilecek bir yapıda olup, ATV televizyonunun yayın çeşidine göre en dar şekilde tanımlanabilecek olan genel yayın yapan ve ulusal şifresiz televizyon yayıncılığı pazarında faaliyet te bulunan TV kanalları aşağıda gösterilmektedir. 1 Bu veriler 01 -51/512 -125 sayılı Rekabet Kurulu Kararı dan alınmıştır. 05-78/1053 -295 11 Tablo 9: Ulusal Kanallar 390 1 Show TV 12 Kanal 7 2 Samanyolu 13 KanalE / CNBCe 3 Star TV 14 Cine 5 4 ATV 15 Kanal 6 5 Kanal D 16 Flash TV 6 TRT 1 17 NTV 7 TRT 2 18 Kral TV 8 BRT 19 TV 8 9 Joy TV 20 TRT GAP 10 CNN Türk 21 TRT Int. 11 TGRT Görüldüğü gibi Türkiye geneline yayın yapan yaklaşık 21 adet ulusal kanal mevcut olup piyasa payları açısından da hiçbir grubun bu piyasada hakim durumda bulunmadığı anlaşılmaktadır. Devre konu işlem sonucunda ise, ATV televizyonunun yayın hak larını Bilgin grubundan alan Merkez grubunun bu alımdan önce ilgili ürün piyasasında herhangi bir faaliyeti bulunmaması nedeniyle ATV nin pazar payında bir artış meydana gelmemiş, pazarda bir yoğunlaşma gerçekleşmemiştir. Bunun dışında anılan devralma işle minin gerçekleştiği 2002 yılından itibaren ilgili ürün piyasalarında değerlendirmemizin aksi yönünde bir hareket gözlenmemiştir. 400 I.SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre: 1. a. ATV Televizyonu nun Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. den Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ye devri ve b. Sabah ve Takvim gazetelerinin Bilgin Yayıncılık A.Ş. den Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. ye devri işlemlerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7/2'nci maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında Rekabet 410 Kurulu nun iznine tabi işlemler olduğu ve bu devralma işlemleri sonucunda ilgili pazarlarda hakim durumun yaratılması v eya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azalmasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından anılan devir işlemlerine izin verilmesine, 2. Öte yandan izne tabi olduğu anlaşılan devralma işlemlerinin Rekabet Kurulu nun izni o lmaksızın gerçekleştirilmesi nedeniyle; a. ATV televizyonunun devri işlemi nedeniyle bu işleme taraf olan Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ve Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. ye ve b. Sabah ve Takvim gazetelerinin devri nedeniyle Merkez Gazete Der gi 420 Basım Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. ve Bilgin Yayıncılık A.Ş. ye 05-78/1053 -295 12 4054 sayılı Kanun un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince (2005/3 sayılı Tebliğ ile değişik 2005/2 sayılı Tebliğ e göre) her birine ayrı ayrı olmak üzere 1.450 şer YTL ida ri para cezası verilmesine 3. Ayrıca aynı Kanun un 16. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca; a. ATV televizyonunun devri nedeniyle Satel Sabah Televizyon Prodüksiyon A.Ş. nin yönetim kurulunda görev alan Önay Şevket Bilgin, Clifford Holmes Polley, Selim Gülmen, Birol Kaplan ile Merkez ATV Televizyon Prodüksiyon A.Ş. nin yönetim kurulunda yer alan Fercan Aykutlu, Naci Övünç ve Veli Ozan a, 430 b. Sabah ve Takvim gazetelerinin devri nedeniyle bildirim yükümlülüğünün bulunduğu dönemde Merkez Gazete Dergi Basım Yayıncılık S an. ve Tic. A.Ş nin yönetim kurulunda yer alan Fercan Aykutlu, Naci Övünç, Veli Ozan ile Bilgin yayıncılık A.Ş . nin yönetim kurulunda yer alan Dinç Bilgin, Önay Şevket Bilgin, Selim Gülmen ve Ali Çoksoy a yukarıda teşebbüslere verilen cezanın takdiren %10 u oranında ve her birine ayrı ayrı olmak üzere 145 er YTL idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.