Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2024/1558 E. , 2024/2972 K. T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/1558 Karar No:2024/2972 TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALILAR) I. ... İdaresi Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... II. ...Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2- (MÜDAHİL DAVALILAR YANINDA) : ... Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Elektrik Makina İmalat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve …
Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2024/1558 E. , 2024/2972 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2024/1558 Karar No:2024/2972 TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALILAR) I. ... İdaresi Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... II. ...Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2- (MÜDAHİL DAVALILAR YANINDA) : ... Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Elektrik Makina İmalat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 28-29/11/2023 tarihinde açık arttırma usulü ile ihalesi yapılan Ankara ili, Kahramankazan ilçesi, ... Mahallesi'ne bağlı ... ada ve ... parsel sayılı taşınmazın satışına ilişkin ihalenin onaylanmasına dair...tarih ve ... sayılı işlem ile davacı şirketin sözleşmenin imzalanmasına davet edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı uhdesinde bulunan taşınmazlara ilişkin 28-29 Kasım 2023 tarihinde saat 10:30'da "açık artırmalı satış yöntemi" ile satış ihalesine çıkılacağının duyurulduğu, davacı tarafından Ankara İli, Kahramankazan İlçesi, ... ada ve ... numaralı parsel için düzenlenen açık arttırmaya ait şartnamenin satın alındığı, satış şartnamesinde belirlenen tutar üzerinden 2.000.000 TL "katılım teminatının" aracı Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş.'nin (Emlak Yönetim) hesabına yatırıldığı, 28-29/11/2023 tarihinde yapılan açık artırma sonucunda, 220001 ada ve 7 numaralı parsele ilişkin en yüksek teklif sahibinin (21.900.000-TL) davacı olarak belirlenmesi sonucunda satış ihalesinin davacı üzerinde bırakıldığı, bu ihale sonrasında davacı tarafından KDV ve hizmet bedelinin aracı firma hesabına yatırıldığı, akabinde aracı Emlak Yönetim tarafından davacının yatırdığı katılım bedelinin (2.000.000-TL) 05/12/2023 tarihinde davacıya iade edildiği, 13/12/2023 tarihinde aracı Emlak Yönetim tarafından söz konusu iadenin sehven yapıldığından bahisle teminatın geri yatırılması ve satış işlemlerinin devam ettirilmesi yönünde davacıya ihtar gönderildiği, ancak davacı tarafından ihalenin kurucu unsuru olan teminat tutarının ihale gerçekleştikten sonra iadesinin ihaleyi sakatladığı belirtilerek katılım teminatının yeniden yatırılmadığı, aracı Emlak Yönetim tarafından iadenin sehven yapıldığı, ihalenin kurucu unsurlarında sakatlık oluşmadığı yönünde bildirim yapıldığı, sonrasında ihale satış onay sürecinin sekteye uğramaması için davacı taraf adına 2.000.000,00-TL teminat bedelinin aracı firma tarafından karşılandığı, katılım teminat bedeli yatırıldığı için davacı tarafa sözleşmeye davet yazısı gönderilmesi üzerine davacı tarafından satış ihalesinin onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile buna bağlı olarak ... tarih ve ... sayılı satış sözlemesini imzalamaya davet yazısının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, satış ihalesi gerçekleştirildikten sonra katılım teminatının davacıya tebliğ edildiği, ihale tamamlandıktan sonra teminatın iade edilmesi durumunun yalnızca ihalenin başkanlık makamı tarafından iptal edildiği ya da ihalenin ilgili istekli üzerinde kalmadığı hallerde mümkün olduğu, ihale üzerinde kalan davacı şirkete ait katılım teminatının iade edilmesinin ticari hayatın olağan akışına uygun olmadığının kabulü gerektiği dikkate alındığında, ihaleden belirli bir süre geçtikten sonra gerçekleşen bu durumun sehven yapıldığının kabul edilmesi gerektiğinin ticari hayatın akışına uygun olmayacağı, zira davacı nezdinde katılım teminatının iade edilmesi nedeniyle ihale sürecinin yürürlükte olduğuna yönelik belirsizlik oluştuğu, diğer bir anlatımla 28/11/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihale sonrasında, 05/12/2023 tarihinde teminatın iade edilmesinden belirli bir süre geçtikten sonra 13/12/2023 tarihinde ihtar yoluyla ihaledeki teminat eksikliğinin giderilmeye çalışıldığı, ancak davacı tarafından ihalenin sakat hale geldiği kabul edilerek ihale sürecinin sonlandırılması gerektiğinin bildirildiği görüldüğünden davacının katılım teminatının sehven iadesi sonrasında ihalenin iptal edildiği yönünde kanaat oluştuğu ve bu kanaat çerçevesinde davacının iş ve işlemlerini sürdürdüğü, ihalenin iptal edildiği kanaatiyle iş ve işlemlerini sürdüren davacının, ihaledeki eksikliğin giderilmesi yoluyla tekrar ihalenin ihya edilmesinin mevzuat ve yargı içtihatlarıyla kabul edilen ihale usulüne uygun olmadığı sonucuna ulaşıldığından, aracı Emlak Yönetim tarafından davacının eksik olan katılım teminatının üstlenilmesi yoluyla ihale sürecinin devam ettirilerek davacının sözleşmenin imzalanmasına davet edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile uyuşmazlık konusu taşınmazın satışına ilişkin ihalenin onaylanmasına dair ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, dava konusu ihale kapsamında katılım teminatının Bakanlığın Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına aktarıldığı, satış iptaline mahal verecek bir durumun söz konusu olmadığı, katılım teminatının Emlak Yönetim tarafından sehven iade edildiği ve bunun aynı gün yapılan telefon görüşmesi ile belirtilmesine rağmen davacı şirketin hakkın kötüye kullanılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verdiği, davacı şirket tarafından herhangi bir bedel ödemeden ihaleden çıkmak için teminatın sehven iade edilmiş olması halinin bahane edildiği ve sözleşmenin sakatlandığı iddiasında bulunulduğu, davacı tarafından ihalede en yüksek teklifi verdiği ve teklifinin onaylandığının bildirilmesine rağmen teminatın sehven iadesi nedeniyle ihalenin sakatlandığı iddiasında bulunulmasının hukukun genel ilkelerine uygun olmadığı ileri sürülmektedir. Davalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından, dava konusu taşınmaz satışına ilişkin işlemlerin Bakanlık Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından yerine getirildiği, iptali istenen dava konusu işlemlere taraf olmadıkları ileri sürülmektedir. Davalılar yanında müdahil tarafından, İdare Mahkemesi'nce davacıya gönderilen ve ihalenin devam ettiğini açıkça belli eden mesaj, ihtar ve belgelerin görmezden gelindiği, teminatın sehven iade edildiği gün davacı şirketin arandığı ve teminatın tekrar yatırılması için İban bilgilerinin mesaj ile davacı şirkete bildirildiği, bu bildirime rağmen ihalenin iptal ediliği yönünde sürecin ilerletilmesinin davacının kötü niyetinden kaynaklandığı, davacı tarafın herhangi bir bedel ödemeden dava konusu ihaleden çıkmanın yollarını aradığı daha sonrasında ise işbu dava yoluna başvurduğu, davacının bağlayıcı teklifinin gerekliliklerini hiçbir şekilde yerine getirmeyerek süreci uzattığı ve arazinin satışını engellediği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, dava konusu idari işlemlerin Çevre Bakanlığı'nın bağlı kuruluşları olan Kentsel Dönüşüm Daire Başkanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirildiğinin açıkça anlaşıldığı, idari işlemlerin dayanağı olan 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'da dönüşüm uygulamalarının Bakanlığın bağlı ve ilgili kurum ve kuruluşlarıyla birlikte yürütüldüğünün belirtildiği, kendilerine 13/12/2023 tarihine kadar resmi bir ihtar yapılmadığı, şartnamede teminat iadesinin ancak ihalenin istekli üzerinde kalmadığı durumlarda gerçekleşebileceğinin düzenlendiği, sehven iade edilen teminatın geri ödenmesi gerektiğinin mesaj ya da telefon yoluyla bildirilmesinin ihale hukukunun usul ve prensiplerinden tamamen uzak olduğu, hiçbir basiretli tacirin ihalenin bu şekilde ihya olunduğu konusunda kanıya varmasının beklenemeyeceği, Emlak Yönetim'in kendileri adına katılım teminatını üstlenmesinin yasal dayanağının bulunmadığı, yine bu bedele dayanılarak ihalenin onaylanması ve kendilerinin sözleşmeye davet edilmesinin de işlemi baştan geçersiz kıldığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Rezerv yapı alanı olarak kullanılmak üzere davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na tahsis edilen Ankara ilindeki muhtelif arsaların ve dava konusu Ankara ili, Kahramankazan ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel numaralı 5.100,00 metrekare yüzölçümlü taşınmazın 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun'un 6. maddesinin beşinci fıkrasının (e) bendine istinaden satışa çıkarılmasına karar verilmiş, satışa ilişkin ihale açık arttırmalı satış yöntemiyle 28-29/11/2023 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Dava konusu taşınmazın satışına ilişkin olarak davacı şirket en yüksek teklifi vermiş ve ihale davacı şirketin üzerinde kalmıştır. Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. arasında imzalanan "Bakanlığımız ile Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. arasında 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanun kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın tasarrufundaki taşınmazların satışı/kiralanması ve satış/kiralama sonrası hizmetlere ilişkin işbirliği protokolü" uyarınca dava konusu ihalede teminat takibi Emlak Yönetim tarafından yapılmıştır. Davacı şirket ihaleye katılan isteklilerin ihale öncesinde şartname uyarınca yatırmaları gereken 2.000.000,00-TL katılım teminatını 28/11/2023 tarihinde Emlak Yönetim'in hesabına yatırmış, Emlak Yönetim tarafından 2.000.000,00-TL katılım teminatı 05/12/2023 tarihinde davacı şirketin hesabına iade edilmiştir. Emlak Yönetim 13/12/2023 tarihinde davacı şirkete gönderdiği ihtarname ile katılım teminatının sehven iade edildiğini, paranın tekrar yatırılması gerektiğini, şartname ve teklifleri gereği davacı şirketin sorumluluğunun devam ettiğini bildirmiştir. Davacı şirket ise 19/12/2023 tarihinde Emlak Yönetime gönderdiği bir ihtarname ile cevap vermiş ve teminatın sehven iadesi halinde nasıl bir yol izleneceği hususunda şartnamede ve ihale mevzuatında bir düzenleme bulunmadığını, sakatlanan ihalenin hukuk aleminde tekrar canlandırılması için teminatın tekrar istenmesinin hukuka uygun olmadığını belirtmiştir. Bunun üzerine Emlak Yönetim ihale sürecinin sekteye uğramaması gerekçesiyle 2.000.000,00-TL katılım teminatını Bakanlığın Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına kendi hesabından ödemiştir. Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararıyla ihalenin onaylanmasına karar verilmiş, ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacı şirket satış sözleşmesini imzalamaya davet edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin (c) bendinde, "Rezerv yapı alanı: Bu Kanun uyarınca gerçekleştirilecek uygulamalarda kullanılmak üzere, TOKİ'nin veya İdarenin talebine bağlı olarak veya resen Bakanlıkça belirlenen alanları ifade eder." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 6. maddesinin 5. fıkrasının (e) bendinde Kentsel Dönüşüm Başkanlığının, Hazine mülkiyetinde olup bu Kanun kapsamında Başkanlığa devredilen taşınmazları; Kanun kapsamında Başkanlıkça kamulaştırılan taşınmazları ve yürütülen uygulamalar neticesinde Başkanlık payına düşen taşınmazları, dönüşüm projeleri özel hesabına gelir elde etmek amacıyla kiralamaya ve satmaya yetkili olduğu belirtilmiştir. 6306 sayılı Kanun'un 6, 7 ve 8. maddelerine dayanılarak hazırlanan Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliği'nin "Kanun kapsamında Bakanlığın tasarrufundaki taşınmazların satışı ve kiralanması" başlıklı 25. maddesinin 1. fıkrasında, "Kanun kapsamında Bakanlığın tasarrufuna geçen taşınmazlardan hak sahiplerine verilecek olanlar dışındaki taşınmazların satışı ve kiralanması 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinden istisnadır." kuralı yer almıştır. Aynı Yönetmelik maddesinin 3. fıkrasında, Kanun kapsamında Bakanlığın tasarrufuna geçen taşınmazların satışı ve kiralanması işlerinin Bakanlığın tespit ettiği veya ettireceği rayiç bedel üzerinden, taşınmaz alım ve satımı ile uğraşan kuruluşlara yaptırılabileceği düzenlenmiştir. Dava konusu taşınmaz satışına ilişkin "Hazine Mülkiyetinde Bulunan T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı Tarafından Satışa Sunulan Taşınmazların Açık Arttırma İle Satış Şartnamesi"nin 1.2. maddesinde, "Açık arttırma 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu hükümlerine tabi olmayıp iş bu şartname 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, Cumhurbaşkanlığı 1 Nolu Kararnamesi ve Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliği Mevzuatının 25. maddesi kapsamındadır." kuralı yer almış, şartnamenin 3. maddesinde ihaleye katılmak isteyenlerin her bir gayrimenkul için şartnamenin 2. maddesinde belirtilen katılım teminatlarını yatırdıklarına dair banka dekontunu sunmaları gerektiği belirtilmiştir. Şartnamenin 4.8. maddesinde, "Tekliflerin toplanmasının ardından Başkanlık'ın satıştan vazgeçmesi halinde, teklif verenler tarafından yatırılmış olan katılım teminatları ve Emlak Yönetim'e yatırılan hizmet bedelleri de teklif sahibine iade edilecektir.(...)" kuralı, "Teminatın İadesi" başlıklı 6.1. maddesinde ise, " Açık arttırma sonrası en yüksek 1. ve 2. teklif sahipleri dışındaki teklif sahiplerinin vermiş olduğu katılım teminatları açık arttırma tarihinden itibaren en geç 5 (beş) iş günü içerisinde şartnamede beyan etmiş oldukları iban numaralarına iade edilir." kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlık konusu olayda, şartname uyarınca yatırılması gereken katılım teminatının aracı kuruluş olan Emlak Yönetim tarafından davacı şirketin hesabına sehven iade edilmesine ve bu durumun da davacı şirkete bildirilmesine rağmen davacı şirketin katılım teminatını geri ödemediği görülmektedir. Davacı şirketin katılım teminatını geri ödemeyeceğine dair Emlak Yönetim'e ihtarname ile cevap vermesine rağmen Emlak Yönetim'in ihale işlemlerini takip eden aracı kuruluş olarak bu durumu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bildirmek yerine ihale şartnamesi uyarınca ihaleye katılım için zorunlu olan teminat eksikliğinin Emlak Yönetim'in kendisi tarafından tamamlanmak suretiyle ihale işlemlerinin devam ettirildiği dosyada yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır. Dava konusu taşınmaz davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın tasarrufunda olup, ihaledeki esaslı unsurlardan biri olan teminat eksikliğinin davalı idareye bildirilmesi gerekirken bu eksikliğin ihale sürecinin takibinde aracı kuruluş olan Emlak Yönetim tarafından tamamlanması suretiyle ihalenin onaylanmasına ve davacı şirketin sözleşmeye davet edilmesine ilişkin işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1.Davalıların ve davalılar yanında müdahilin temyiz istemlerinin reddine, 2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalılara ve müdahile iadesine, 5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine, 6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 01/07/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.