Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -4-108 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-49/700-275 Karar Tarihi : 31.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Bekir KOCABAŞ, Selvi KOCABAY C. BİLDİRİMDE BULUNAN : TÜVTURK Kuzey Taşıt Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş. Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN Barbaros Blv. Ta
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -4-108 (Muafiyet) Karar Sayısı : 08-49/700-275 Karar Tarihi : 31.7.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Hilal YILMAZ, Bekir KOCABAŞ, Selvi KOCABAY C. BİLDİRİMDE BULUNAN : TÜVTURK Kuzey Taşıt Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş. Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN Barbaros Blv. Tan Apt. No:60/5 Balmumcu 20 Beşiktaş/İstanbul D. TARAFLAR : - TÜVTURK Kuzey Taşıt Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş. Büyükdere Cd. Nurol Pl aza No:71 A Blk. K:18 34398 Maslak/İstanbul - 2K T aşıt Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş. Akıncılar Mh. Yalkır Cd. No:29 Balıkesir E. DOSYA KONUSU: Kara yolunda seyreden motorlu ve motorsuz araçların 30 periyodik muayene hizmetlerinin alt işletmeciler taraf ından v erilmesini sağlamak üzere akdedilen Alt İşletim Sözleşmesi ne muafiyet tanınması talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.5.2008 tarih ve 3149 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 18.7.2008 tarih ve 2008 -4-108/MM-08-HY sayılı Muafiyet Ön İnce leme Raporu aynı tarih ve REK.0.08.00.00 -130/214 sayılı Başkanlık önergesi ile 08 -49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 40 G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; 1. Bildirimi yapılan Sözleşme nin; - Alt işleticinin hi zmetin sunul masında kullanacağı belirlenen niteliksel standartlara uygun araç -gereci ve söz konusu araç gerece ilişkin belirlenen niteliksel standartlara uygun bakım ve onarım hizmetini tercih edeceği sağlayıcıdan alabilmesinin engellenmemesi, 08-49/700 -275 2- Muayene istasyonları nın ve ortaklarının, yeni motorlu kara nakil aracı pazarı, otomotiv yedek parça ve aksesuar satışı, otomotiv ürünleri bakım ve onarımı alanlarında faaliyet göstermemelerinin, faaliyet gösteren teşebbüslerle çıkar birlikteliği yaratacak her türlü yapısal ve sözleşmeden kaynaklanan ilişkiden 50 kaçınmalarının temin edilmesi şartları ile 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. maddesi yasağından , aynı Kanun un 5. maddesi birinci fıkrası hükmü gereğince muaf tutulmasının yerinde olacağı ; 2. Alt İşleti m Sözleşmesi nin söz konusu muafiyet koşullarını taşımasını sağlayacak değişikliklerin yapılarak, 60 gün içerisinde Kurul a sunulması gerektiği görüş lerine yer verilmiştir. H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 60 H.1. İlgili Pazar H.1.1. Ürün Pazarı İlgili ürün pa zarı; "Araç Muayene İ stasyonlarının Açılması, İş letilmesi ve Araç Muayenesi H akkında Yönetmelik"in "Amaç" baş lıklı 1. maddesinde yer verilen tanım do ğrultusunda, "kara yolunda seyreden motorlu ve motorsuz araçların teknik muayenesi hizmeti" olarak tespit e dilmistir. H.1.2. Coğrafi Pazar 70 Hizmet satın alacakların, araçlarının sicilinin bulunduğu bölgede istedikleri muayene istasyonunu kullanabilecekleri, ancak bölgeler arasında geçiş yapamayacakları şeklindeki yönetmelik düzenlemesi ile Türkiye güney ve kuze y bölgeleri olarak iki bölüme ayrılmıştır. Açılan ihalelerde her iki bölge için de aynı teşebbüs başarılı bulunmuş, dolayısıyla da her iki bölge işletme imtiyazı da aynı teşebbüse devredilmiştir. Gerek mevzuat gerekse pazar yapısı dikkate alındığında , kuze y ve güney bölgeler arasında herhangi bir rekabetçi yapı farklılığı olması muhtemel görülmediğinden, inceleme konusu bakımından ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti Sınırları olarak belirlenmiştir. H.1.3. Etkilenen Pazarlar 80 2918 sayılı Karayolları T rafik Kanunu un 34. maddesi ve bu Kanun a dayanılarak çıkarılan Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik in 14. maddesi hükümlerine göre, taşıtlar trafiğe ilk çıkışlarından itibaren üç yıl içinde, bunu takip eden dönemde her iki yılda bir muayeneden geçmek durumundadır ve ticari yahut resmi amaçla kullanılması ya da ağır kaza geçirmesi hallerinde bu muayene daha sık aralıklarla olabilmektedir. Bu koşullarda, trafik muayenesinin belli bazı markaların lehine ve yahut diğerlerinin aleyhine olmak üzere ayrımcılık içerecek biçimde yürütülmesi söz konusu pazardaki rekabet koşullarını olumsuz etkileyebilecektir. 4054 sayılı Kanun ve genel anlamda rekabet hukuku çerçevesinde önemli olan 90 08-49/700 -275 3asıl husus ise, ilgili hizmeti sunacak olan teşebbüsün tek başına ulaşacağı teknik bilgi birikiminin motorlu kara nakil araçları pazarındaki rekabeti etkileyip etkilemeyeceğidir. Bütün dünyada olduğu gibi, Türkiye de de araçların teknik muayenesi ile iştigal edecek kuruluş(lar)a tanına cak tek imtiyaz, kara taşıtlarının teknik muayenesi hizmeti değildir. Araçların 2 -3 yıllık zaman zarfında gerçek yol ve kullanıcı koşullarında ne gibi zaaflar ve kuvvetli yönler ortaya koyduğu, başarılı ve başarısız olduğu özellikleri gibi teknik ve tekn olojik bilgi birikimine de sadece bu kuruluşlar ulaşabilecektir. Taşıt imalatçılarının oldukça yüksek bütçeler ayırmak pahasına yeni modelleri test etmek ve araştırmak için çaba sarf ettiği günümüz 100 koşullarında, trafiğe çıkan bütün modellerden binlerce örn eğin gerçek yol koşullarında ve gerçek tüketici tarafından kullanıldıklarında gösterecekleri hassasiyet, zaaf ve mukavemet değerlerine ulaşmak paha biçilmez bir ayrıcalık olarak değerlendirilebilir. Başta elektronik aksam olmak üzere yan sanayi ürünlerin in gerçek yol koşullarındaki mukavemet ve zaaflarını içeren teknik bilgi, taşıt imalatçılarının satın alma politikaları ve rekabet güçleri üzerinde belirleyici rol oynayan bir etkendir. Diğer taraftan, araçların teknik muayenesini yürüten teşebbüsler muay ene sürecindeki değerlendirmelerinde bakımlarını belirli yetkili servislerde ya da belirli markadaki yedek parçalar kullanılarak yaptırmış araçlar lehine ayrımcı 110 davranmaları halinde, motorlu kara taşıtları yedek parça ve sarf malzemeleri pazarı ile servis hizmetleri pazarlarındaki rekabetin de etkilenmesi kaçınılmazdır. Bu tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde bildirim konusu işlem özelinde etkilenen pazarlar , "yeni motorlu kara nakil aracı pazarı", "motorlu kara taşıtları yedek parça ve sarf malzemeleri pazarı" ve motorlu kara taşıtları servis hizmetleri pazarı olarak belirlen miştir. H.2. İmtiyaz Sözleşmesi 15.8.2007 tarihinde yürürlüğe giren 1. Bölge Araç Muayene İstasyonlarının Yapımı, Bakımı ve İşletilmesi Hizmetlerine İlişkin İmtiyaz Sözleşmesi n in Sözleşmenin Konusu ve İmtiyazın Kapsamı başlıklı 3. maddesinde; 120 Sözleşmenin konusu, 1. Bölge genelinde kurulacak olan sabit ve seyyar muayene istasyonlarının İşletici tarafından yapımı, bakımı ve sözleşmenin yürürlüğe girdiği 15/08/2007 tarihinden it ibaren 20 yıl süre ile işletilmesi suretiyle, araç muayene hizmetinin görülmesi ve İdarece denetlenmesidir denilmektedir. İmtiyaz Sözleşmesi nin Muayene Ücreti başlıklı 9. maddesinde, muayene ücretinin belirlenmesi için 2918 sayılı yasanın yukarıda akta rılan 35. maddesine atıfta bulunulmaktadır. İmtiyaz Sözleşmesi nin 15. maddesinde, İşletici, bu sözleşme kapsamındaki yetkilerini 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu nun 35. maddesi uyarınca, İdare nin onayı da alınarak Alt İşleticilere aynı 130 standartl arı sağlamak koşuluyla devredebilir. Bu devir hiçbir şekil ve surette İşletici nin sorumluluklarını ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. 08-49/700 -275 4Alt İşleticilerin sözleşmelerinin işletici tarafından feshedilmesi durumunda, fesih işlemi tamamlandıktan sonra İdare ye 15 gün içinde bilgi verilir. Sözleşmesi feshedilen muayene istasyonunda yürütülen araç muayene hizmetinin sürekliliğini sağlamak yükümlülüğü İşletici ye aittir. denilmektedir. H.3. Bildirim Konusu Alt İşletim Sözleşmesi Bildirim konusu Alt İşletim Söz leşmesi, TÜVTURK Kuzey Taşıt Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş. (TÜVTURK) ile 2K Taşıt Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş. (2K) arasında 2.5.2008 tarihinde imzalanmıştır. 140 Sözleşme nin konusunu, TÜVTURK un alt işletim yetkisinin hizmet bölges i kapsamındaki coğrafi alan ve sözleşmede belirtilen süre ile sınırlı olmak üzere ve söz konusu sözleşme ve İmtiyaz Sözleşmesi nin hüküm ve şartları çerçevesinde 2K ya kullandırılması oluşturmaktadır. Alt İşletim Sözleşmesi kapsamında 2K nın yetkisine devr edilen hizmetler şunlardan oluşmaktadır: - Periyodik muayenelerin 2918 sayılı Kanun ve diğer mevzuata uygun olarak yapılması, - Periyodik muayeneler dışında 2918 sayılı Kanun da belirtilen araçların muayenelerinin yapılması (özel muayene) , - Sanayi ve Ti caret Bakanlığı nca yürürlüğe konan Tip Onay Yönetmelikleri, 150 Araçların İmal Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik kapsamında yapılması gerekli olan araç muayeneleri, - Yola Elverişlilik Muayene Belgesi düzenleme (münhasır olmama ve idarece ayrıca yetkilend irme şartı ile) - Egsoz gazı emisyon ölçümü yapma (münhasır olmama ve yönetmelik kapsamında yetkilendirilmiş olma şartı ile) . Sözleşme nin 4. maddesinde alt işletim süresinin 14 .8.2027 tarihinde sona ereceği belirtilmiştir. İmtiyaz Sözleşmesi nin süresini n uzatılması ve/veya İmtiyaz Sözleşmesi nin yenilenmesi veya İdare tarafından açılan yeni bir ihalenin TÜVTURK tarafından uzatılmış sayılmayacağı ifade edilmiştir. Buna göre Alt 160 İşletim Sözleşmesi nin geçerlilik süresi, İmtiyaz Sözleşmesi ile belirlenen sü re ile, yani TÜVTURK a imtiyaz devredilmesinden sonra en fazla 20 yıl olacak şekilde sınırlanmıştır. Sözleşmenin Yürürlük başlıklı 5. maddesi 5.1. hükmüne göre Sözleşme nin yürürlüğe girmesi için alt işleticinin Ulaştırma Bakanlığı tarafından onaylanması gerekmektedir. Sözleşmenin 6. maddesinde Alt İşletici nin Hizmetleri vereceği Hizmet Bölgesi Ek-8 de belirtilmiştir. denilmektedir. Ek -8 de ise hizmet bölgesi Çanakkale ili coğrafi il sınırları içinde kalan bölge olarak belirlenmiştir. Sözleşmenin Ar aç Muayene Tesisinin Teslim ve İşletme Esasları başlıklı 7. maddesi ikinci fıkrası (a) bendine göre sözleşme başlangıcında alt işletici, amaca 170 uygun gayrimenkulleri bu amaç için mülkiyetinde bulunduracak ve İşleticiye üst hakkı tesis edecektir. Diğer yand an İşletici, lehine üst hakkı tesis edilen arazi üzerinde hizmet tesislerini inşa edecek ve bu tesisleri alt işleticiye işletilmek üzere devredecektir. 08-49/700 -275 5Alt İşletim Sözleşmesi nin 8. maddesinde işleticinin yazılı onayı halinde, alt işleticinin, araç muayen e istasyonunda ilgili mevzuat uyarınca istihdam edilmesi zorunlu personeli tayin etme hakkını haiz olduğu belirtilmiştir. Muayene istasyonunda alt işletici tarafından verilmesi öngörülen hizmetler, Sözleşme nin 9. maddesinde düzenlenmektedir. Buna göre mua yene istasyonlarında periyodik muayene, özel muayene, zorunlu muayene, yola 180 elverişlilik muayenesi ve egsoz gazı emisyon ölçümleri yapılacaktır. Sözleşme nin araç muayene tesisi personeli ile ilgili hükümleri içeren 10. maddesi nde alt işleticinin (2K nın) her bir araç muayene tesisinde görev yapacak personelin seçiminde TÜVTURK a danışacağı, personelini TÜVTURK un önereceği kişiler arasından seçeceği, TÜVTURK un onaylamadığı herhangi bir personeli işe almayacağı, yetersiz görülen personele ilişkin gerekli tüm tedbirleri alacağı, TÜVTURK un talimatı üzerine yetersiz görülen personeli derhal ve gecikmeksizin değiştireceği ve bu değişiklikler sebebiyle doğabilecek tüm tazminat ve ödemeleri yapacağı taahhüt altına alınmıştır. Sözleşme nin Malzeme ve Teçhizat başlıklı 11. maddesi birinci ve ikinci fıkraları 190 aşağıda aktarıldığı gibidir: Alt İşletici, İşletici lehine üzerinde üst hakkı tesis edilen Gayrimenkul de bulunan binaları, ilave binaları, Seyyar Muayene İstasyonları nı ve içerilerine yerleştirilecek teçh izat ve malzemeleri, bu Sözleşme nin hükümleri uyarınca kullanacaktır. Her bir Araç Muayene Tesisi işletmeye hazır hale getirilecek, Gayrimenkul, binalar, Seyyar Muayene İstasyonu, teçhizat ve malzemeler, taraflar arasında karşılıklı olarak (Ek -2 uyarınca) imzalanacak teslim tesellüm tutanağı ile Alt İşletici ye teslim edilecek ve Alt İşletici de bunları, bu Sözleşme nin hitamından sonra İşletici ye iade etmek üzere teslim alacaktır. Gayrimenkul üzerindeki binalar, Araç Muayene İstasyonları, Seyyar Muayene 200 İstasyonları, teçhizat ve malzemeler İşletici nin mülkiyetinde olup, Alt İşletici, bunların çalışır ve kullanılabilir durumda muhafaza edilmesinin ve Araç Muayene Tesisleri nde münhasıran bu Sözleşme de belirtilen amaçlara uygun olarak kullanılmasının sağl anmasından sorumlu olacaktır. Alt İşletici, Araç Muayene İstasyonları nın, Seyyar Muayene İstasyonları nın, binanın, teçhizatın ve malzemelerin, bu Sözleşme de belirtilenler dışında başka bir maksat için kullanılmayacağını beyan, kabul ve taahhüt eder Aynı maddenin altıncı fıkrasında; Alt İşletici, Araç Muayene Tesisleri nin mevcut teçhizatını ve malzemelerini yenileme veya değiştirme hakkını haiz değildir. Ancak, söz konusu teçhizatın ve 210 malzemelerin değiştirilmesi, yenilenmesi veya satın alınmasına iht iyaç olması halinde, Alt İşletici İşletici ye bu konuya ilişkin yazılı bir bildirim gönderecek ve İşletici nin kendi takdirine göre bu talebi kabul etmesi halinde, İşletici bildirimde belirtilen teçhizatı ve malzemeleri satın alacak ve/veya yenileyecektir. Bu durumda, söz konusu yeni malzeme ve teçhizata ilişkin tüm bedel ve ödemeler İşletici tarafından hazırlanan faturanın Alt İşletici tarafından tebellüğünü müteakip en geç on (10) gün içinde Alt İşletici tarafından ödenecektir. Her halükarda, Araç 08-49/700 -275 6Muayene Tesisi ndeki bütün malzemelerin ve teçhizatların yasal mülkiyeti İşletici ye ait olacaktır. denilmektedir. Ayrıca, Her bir Araç Muayene İstasyonu ve Seyyar Muayene İstasyonu 220 Teçhizatı başlıklı 12.2. maddesinde; İşletici, araç Muayene İstasyonları nda ve Seyyar Muayene İstasyonları nda kullanılacak teçhizat, alet ve donanımları belirleme hakkını haizdir. Gerekli teçhizat, alet ve donanımlar Ek -9 da belirtilmiştir. Söz konusu listede değişiklik yapma hakkı münhasıran İşletici ye aittir. Alt İşletici, H izmet e ilişkin diğer konularda olduğu gibi bu konuda da İşletici nin tek yetkili ve belirleyici olduğunu kabul etmiştir. İşletici nin, herhangi bir Araç Muayene Tesisi teslim edildikten sonra, söz konusu listeyi (malzeme ve teçhizat listesi) değiştirme ha kkını kullanması halinde, İşletici, Araç Muayene Tesisi ni oluşturan Araç Muayene İstasyonları nın ve 230 Seyyar Muayene İstasyonları nın işletilmesi için gerekli olan veya ilgili mevzuat hükümleri uyarınca gerekli görülen tüm alet ve teçhizatı (Ek -9 da belirt ilenlere ilave olarak), bedelleri mukabilinde Alt İşletici ye gereken zamanlarda temin edecektir. Her halükarda, Araç Muayene Tesisi ne ilişkin yukarıda bahsedilen alet ve teçhizatının bedelleri Alt İşletici tarafından karşılanacaktır. ifadeleri yer alma ktadır. Bu düzenlemelerden alt işleticinin hizmet sunmakta kullanmak üzere satın alınacak her türlü araç gerecin mülkiyetini, inceleme konusu sözleşme ile İşletici ye devretmeyi taahhüt ettiği anlaşılmaktadır. Ayrıca aynı düzenleme, gelecekte ihtiyaç duyul abilecek malzeme ve teçhizat için de geçerlidir. Buna ek 240 olarak , hizmetlerin sunulacağı gayrimenkul üzerinde işletici lehine üst hakkı tesis edilecektir. 13. maddede alt işletici olan 2K nın hak ve yükümlülükleri sıralanmıştır. Maddeye göre; - Sözleşme de belirtilen araç muayene hizmetini ve Sözleşme esaslarına uygun olarak talep edilen ek hizmetleri verme , - TÜVTURK un her bir araç muayene tesisinin kurulumu ve işletilmesine ilişkin tüm talimatlarına uyma , - Hizmetin ifası sırasında TÜVTURK tarafından bel irlenen ve/veya kurulan bilgisayar sistem ve programlarını gereği gibi kullanma ve başka bir program 250 kullanmama , - Her bir araç muayene tesisini gereği gibi muhafaza etme , - TÜVTURK un gerekli gördüğü beceri ve yetenek düzeyinde yeterli sayıda personel çal ıştırma , - TÜVTURK tarafından talep edilen tüm bilgi, belge ve raporları TÜVTURK un talebinde belirttiği şekil ve içerikte hazırlama ve temin etme , - Hizmetin devamlılığı, yeterliliği ve güvenliliği için gerekli tüm tedbirleri alma ve olası hata ve zararl ardan dolayı sorumlu olma , 08-49/700 -275 7- Akreditasyon işlemlerini gerçekleştirme , - Bina ve teçhizatın bakım ve onarımı , 260 - Yürürlükteki mevzuata ve Sözleşme ye aykırı davranış veya tedbirsizliği nedeniyle uğranılan tüm zararlardan sorumlu olma , - TÜVTURK un ticari unvanını, marka ve logolarını TÜVTURK un isteğine uygun olarak sergileme ve kullanma , - Yerel ya da ulusal bazda yapılan reklam ve tanıtım faaliyetlerine ilişkin masrafların bir kısmını ödeme 2K nın hak ve yükümlülükler arasındadır. Bina ve Teçhizatın Bakı m ve Onarımı başlıklı 13.14. maddede: Alt İşletici, kanunen zorunlu olan veya İşletici tarafından talep edilen tüm teçhizat ve aletlerin her bir Araç Muayene Tesisi ne temin edilmesini 270 sağlayacaktır. Alt İşletici, devamlı Hizmet verilebilmesini sağlamak amacıyla araç muayenelerinde kullanılacak tüm kontrol cihazlarını iyi durumda muhafaza edecektir. Bu cihazlardan herhangi birinin arızalanması halinde, Alt İşletici, arızalı cihazın derhal tamir edilmesini veya yenisiyle değiştirilmesini sağlayacaktır. Al t İşletici, arızalı veya kusurlu cihazların yenisiyle değiştirilmesine veya tamir edilmesine ilişkin tüm masrafları ödeyecektir. İşletici, kendi takdirine göre, makine ve teçhizata ilişkin olarak üçüncü kişilerle bakım, onarım ve destek çerçeve sözleşmel eri imzalama hakkını haizdir. Alt İşletim Sözleşmesi nin 13.25. ve 22. maddelerinde, alt işleticinin İhale Şartnamesi nde belirtilenler ve işleticinin yazılı olarak vereceği talimatlar dışında 280 hiçbir faaliyette bulunmayacağı ve hizmetin devamlılığı ve k alitesini tehlikeye düşürecek hiçbir faaliyete katılmayacağı hükme bağlanmıştır. Ayrıca, ne alt işleticinin ne de herhangi bir personelinin, herhangi bir araç sahibine, yapılan muayenenin sonucuna dayanılarak ve muayene edilen araçlarla ilgili olarak herha ngi bir tamir işi, onarım ve diğer ihtiyaçları karşılamak amacıyla herhangi bir kişi veya marka öneremeyeceği ifade edilmiştir. Sözleşme nin Alt İşletici nin Hissedarlık Yapısı başlıklı 24. maddesinde; İşletici nin ve İdare nin yazılı ön izni olmaksızın , Alt İşletici nin bu Sözleşme nin Ek-7 sinde gösterilen hissedarlık yapısında, sermaye artırımı, rızai veya icrai satış, birleşme veya sair herhangi bir nedenle olabilecek değişikliler 290 yasaklanmıştır. Mirasçılık sıfatıyla edinilen hisseler bu yasağın bir istisnasını teşkil eder. Alt İşletici hisseleri üzerinde tesis edilecek her türlü rehin İşletici nin ön iznine tabidir. denilmektedir. Sözleşmenin Gizlilik başlıklı 33. maddesi nde ise; Alt İşletici, bu sözleşme nin yürürlülük süresi müddetince veya y ürürlülük süresinin hitamından veya bu Sözleşme nin feshinden sonra kanunların gerektirdiği haller dışında İşletici nin yazılı ön iznini almadan üçüncü şahıslara herhangi bir gizli bilgi veya belge vermeyecek veya herhangi bir sırrı ifşa etmeyecektir. 08-49/700 -275 8Herhangi bir nedenle bu Sözleşme nin feshedilmesi halinde, Alt İşletici, İşletici 300 tarafından temin edilen eğitim, tanıtım ve uygulamaya ilişkin tüm belgeleri İşletici ye iade edecektir . ifadesi yer almaktadır. H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirm e İnceleme konusu muafiyet başvurusu, TÜVTURK ün alt işleticilerle yaptığı aynı içerikli sözleşmelere ilişkin olarak Kuruma yapılan ikinci muafiyet başvurusudur. Rekabet Kurumu kayıtlarına 28.1.2008 tarih ve 600 sayı ile intikal eden ilk başvuruda, TÜVTUR K ile alt işletici konumundaki Sera Taşıt Muayene İstasyonları İşletmeciliği A.Ş. arasında imzalanan ve bir tip sözleşme niteliğinde olan Alt İşletim Sözleşmesi ne muafiyet verilmesi talep edilmiş ve Rekabet 310 Kurulu nun 13.3.2008 tarih , 08-24/247 -81 sayıl ı kararı ile bildirim konusu sözleşmeye şartlı muafiyet verilmiştir. Rekabet Kurulu nun şartlı muafiyet kararından yaklaşık iki ay sonra 2.5.2008 tarihinde, TÜVTURK ile 2K arasında inceleme konusu sözleşme imzalanmıştır. TÜVTURK ile 2K arasında akdedilen Sözleşme nin 15.2. maddesinde düzenlenen araç muayene pulu satın alınması ile hizmetin sunulmasında sabit bir fiyatın uygulanması, 2918 sayılı Kanun un getirdiği bir yükümlülük olarak ortaya çıkmaktadır. Sözleşme de yer alan sabit fiyat uygulaması dışın daki rekabet kısıtlamalarının ise, genel olarak rekabet yasağı kapsamında ele alınması mümkündür. Sözleşme de yer alan ve rekabet yasağı olarak 320 değerlendirilebilecek kısıtlamalar kısaca şunlardır: - Sözleşmenin 8. ve 10. maddeleri uyarınca personel tayi n etmek için işletici onayının alınması ve personelin işleticinin önerdiği kişiler arasından seçilmesi, - Sözleşmenin 12.2. maddesi uyarınca araç muayene istasyonlarında belirlenecek teçhizatın işletici tarafından belirlenmesi ve değiştirilen teçhizatın işleticiden satın alınması, - Sözleşmenin 12.3. maddesi uyarınca personele verilmesi gereken eğitimin münhasıran işleticiden satın alınması, - Sözleşmenin 13.5. maddesi uyarınca münhasıran işleticinin belirleyeceği programın kullanılması, 330 - Sözleşmenin 13.14. madd esi uyarınca teçhizatın bakım ve onarımı hizmetinin işleticinin göstereceği (destek çerçeve sözleşmesi tarafı) üçüncü kişiden satın alınması, - Sözleşmenin 13.25. maddesi uyarınca, alt işleticinin ihale şartnamesinde belirtilenler dışında ve hizmetin devaml ılığını ve kalitesini tehlikeye düşürecek hiçbir faaliyette bulunmaması, - Sözleşmenin 20. maddesi uyarınca işleticinin yapacağı denetimin masrafına alt işleticinin katlanması yani münhasıran denetim hizmetinin işleticiden satın alınması , - Sözleşmenin 22. mad desi uyarınca alt işletici ve/veya hissedarları ile 340 yöneticilerinin, işleticinin yazılı ön izni olmaksızın hizmet in kalitesini, sürekliliğini 08-49/700 -275 9ve karlılığını etkileyebilecek veya bunlarla rekabet halinde olabilecek başka bir işle doğrudan veya dolaylı olar ak iştigal veya iştirak etmesinin, böyle bir işe doğrudan veya dolaylı olarak ortak olmasının yasaklanması - Sözleşmenin 33. maddesinde yer alan gizlilik yükümlülüğü. Yukarıda sayılan rekabet yasakları dikkate alındığında, Sözleşme nin 4054 sayılı Kanun un 4 . maddesi kapsamında değerlen dirilebilecek rekabet kısıtlamaları içerdiği görülmektedir. Sözleşme nin 2002/2 Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyet Tebliği kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Zira, dikey ilişkide sağlayıcı konumunda olan TÜVTURK un pazar payı %100 dür. Ayrı ca, 350 sözleşme hükümleri ile oluşturulan yapı, 2002/2 sayılı Tebliğ in Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar başlığı altında sıralanan kısıtlamaların hepsi ile benzer sonuçlara ulaşılması sonucuna ulaşılması amacı ile kullanılmaya müsait bir nitelik taşımaktadır. Bildirim konusu Sözleşme nin 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyet Tebliği kapsamında da değerlendirilmesi mümkün değildir. Zira, 2005/4 sayılı Tebliğ in Kapsam başlıklı 2. maddesinde: Yeni motorlu taşıtların, bunların yedek parçalarının ya da tamir ve bakım hizmetlerinin alımı, satımı veya yeniden satımı konulu dikey anlaşmalar ın Tebliğ kapsamında olduğu düzenlenmiştir. İnceleme konusu 360 Sözleşme ise, es as itibar ıyla otomotiv sektörü ürünleri ile ilgili bir hizmete ilişkin olmakla birlikte, periyodik bakım hizmetinin bu tanım kapsamında kabul edilmesi mümkün değildir. Ayrıca, 2002/2 sayılı Tebliğ bakımından yukarıda aktarılan pazar payına ilişkin değerlend irmeler 2005/4 sayılı Tebliğ bakımından da geçerlidir. Bu durumda başvuru konusu Sözleşme nin 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Buna göre bildirim konusu Sözleşme nin 4054 sayılı Kanun un 5. maddesi uyarınca 4. m adde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabilmesi için kurulması tasarlanan sistemin, a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve 370 iyileşmelerin ya da ekonomik ya veya teknik gelişmenin sağlanması, b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması, c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması gerekmektedir. (a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetleri n sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, Bildirim formunda, bildirim konusu işlemle birlikte sayıları özelleştirme öncesinde oldukça az olan ve bu nedenle araç sahiplerine büyük zaman kaybı yaratan araç 380 muayene istasyonlarının sayısının arttırılacağı, bu koşullarda hem araç sahiplerinin daha az sıra bekleyerek, hızlı ve kesintisiz hizmet almalarının sağlanacağı hem de Türkiye çapında büyük miktarda iş imkanı yaratılacağı; 08-49/700 -275 10diğer taraftan araç muayene ista syonlarında çalışacak olan tüm personelin teknik denetim ve kalite yönetim sistemleri konusunda tecrübe sahibi olan TÜVTURK uzmanları tarafından eğitimden geçirileceği ve bu nedenle verilecek hizmetin kalitesinin büyük oranda artacağı; ayrıca Türkiye nin k uzey ve güney olarak ayrılan bölgeleri arasında geçiş şu an için Araç Muayene Yönetmeliği nedeniyle yapılamıyor olsa da araç sahiplerinin araçlarını tescilli olduğu bölgedeki herhangi bir araç muayene istasyonundan hizmet almakta serbest olduğu dikkate 390 alındığında, verilecek hizmet süresinin ve kalitesinin araç sahiplerinin tercihinde birinci planda rol oynayacağı, bu durumun da alt işleticileri rekabete yönlendireceği, bu hizmet rekabetinin de araç sahiplerine her geçen gün daha kaliteli hizmet olarak geri döneceği belirtilmektedir. Gerçekten de halihazırda tekel konumunda olan araç muayene hizmetinin alt işleticilere gördürülmesi ile birlikte aynı bölgedeki alt işleticiler arasında sınırlı da olsa doğması muhtemel olan rekabet yoluyla malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması mümkündür. Ancak bu noktada, araç muayene hizmetleri pazarının, ters seçim olarak adlandırılan olgunun ortaya çıkması için 400 ideal bir yapı oluşturduğunun da dikkate alınması gerekmektedir. Şöyle ki, muayene hizmeti sonucunda araç sahiplerinin bir takım ek masraflara katlanarak araçlarına gereken bakım ve onarımları yaptırmaları istenebilecektir. Bu isteklerin muayene kalitesi arttıkça artması beklenir bir durumdur. Dolayısıyla ek masraflardan kaçınmak isteyen araç sahipleri bakımından muayene hizmetinin titizlikle verildiği istasyonlardansa, daha anlayışlı davranılan istasyonların tercih edilmesi muhtemeldir. Dolayısıyla, kalite rekabetinin ca nlandırılması durumunda daha titiz ve kaliteli muayene gerçekleştiren istasyonların ters seçime uğramaları ihtimali bulunmaktadır. Rekabet imkanlarının bir yandan tercih edilen pazar yapısı ile diğer yandan kamu düzenlemeleri ile ortadan kaldırıldığı ilgil i ürün 410 pazarında, var olabileceği son alanda da rekabetin işlememe ihtimali bulunmaktadır. İnceleme konusu sözleşme ele alınırken bu hususların göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Ters seçime ilişkin olarak yukarıda aktarılanlar, sistem içi denetimin önemini artırmaktadır. Bu denetimi gerçekleştirecek olan ana teşebbüsün, bayileri üzerinde otorite sahibi olması, sistem içi tutarlılığın teminatı konumundadır. Ayrıca, Sözleşme de rekabet yasağı olarak kabul edilebilecek kısıtlamaların ortak noktasının , hizmet kalitesinin belirli bir standartta tutulması olduğu göz önünde bulundurulduğunda; genel olarak araç muayene sisteminde standartlara uyulmasını sağlayıcı denetim ve koordinasyon gücünü sağlaması bakımından 420 söz konusu kısıtlamaların Kanun un 5. madd e (a) bendi şartını yerine getirdiğinin kabul edilmesi yerinde olacaktır. (b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması İnceleme konusu sözleşme ile kurulacak sistemde alt işleticilerin kendi bölgelerinde verilecek hizmetin kalitesi bakımından rekabet halinde ol acağı düşünüldüğünde, araç muayene hizmetinin daha kısa sürede ve daha olumlu koşullarda verileceğini söylemek mümkündür. 08-49/700 -275 11Ayrıca araç muayene hizmetlerinin görülmesi imtiyazının TÜVTURK a devrine ilişkin olarak TÜVTURK ile İdare arasında imzalanan İmtiyaz Sözleşmesi nin Tüketici Hakları başlıklı 20. maddesinde, araç muayene istasyonları ve/veya 430 seyyar muayene istasyonlarının her türlü aracın muayenesini model, marka ve tür gözetmeksizin yapmak zorunda oldukları, işleticinin görev alanına giren hizmet tal eplerini mevzuattan kaynaklanan bir sebep olmaksızın reddedemeyeceği ve işleticinin muayene hizmetinin verilmesinde hiçbir şekilde ayrım yapamayacağı hükme bağlanmıştır. Hizmetin alt işletici tarafından veriliyor olması halinde dahi işleticinin İdare ye ka rşı tek sorumlu olarak kalmaya devam etmesi kuralının gereği olarak aynı prensibin alt işletmeciler için de geçerli olduğu kuşkusuzdur. Nitekim alt işletim sözleşmesi uyarınca alt işleticinin TÜVTURK un sıkı denetimine ve kontrolüne tabi olması ve bunun ya nında alt işletim sözleşmesinin 13.13. maddesi uyarınca alt işleticinin araç muayene 440 istasyonunu ve seyyar muayene istasyonunu TS -EN 45004 Çeşitli Tipteki Muayene Kuruluşlarının Çalıştırılması İçin Genel Kriterler e göre akredite ettirmek işletmek durumun da olması da, hizmet kalitesinin ve standardının ve dolayısıyla tüketicinin menfaatlerinin korunmasına yönelik düzenlemeler olduğu düşünülmektedir. Diğer taraftan, sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilen araç periyodik muayeneleri gerek trafik güvenliğinin artırılması, gerekse çevrenin korumasına katkı sağlanması ile genel olarak topluma yarar sağlayacaktır. (c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması Araç muayene hizmetlerinin tekel niteliğinde bir imtiyaz olarak özelleştirilmesi nin 450 sonucu olarak esasında ilgili piyasada herhangi bir rekabetten söz etmek mümkün değildir. Ancak bu durum, inceleme konusu sözleşmelerin bir sonucu değildir. Alt işletim sözleşmesinde yer alan ilgili pazara ilişkin rekabet kısıtlamaları esasında 2918 sa yılı Kanun a dayanılarak çıkarılan Araç Muayene Yönetmeliği ve İmtiyaz Sözleşmesi nde öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesine yöneliktir. Diğer bir ifadeyle, inceleme konusu alt işletim sözleşmesi ile ilgili pazar bakımından yasal ve idari düzenleme lerin ötesine geçen bir rekabet kısıtlaması getirilmemiştir. Öte yandan alt işletmecilerin bulunmadığı mevcut durumda araç muayene hizmetinin hiçbir aşamasında rekabetin bulunmaması ve gelecekte bu durumda 460 bir değişiklik olmasının muhtemel görülmemesi, inc eleme konusu sözleşmenin ilgili pazarda rekabeti kısıtlayıcı etki yaratma ihtimalini ortadan kaldırmaktadır. Aksine, araç sahiplerinin araçlarını tescilli olduğu bölgedeki herhangi bir araç muayene istasyonundan hizmet almakta serbest olduğu dikkate alındı ğında, bildirim konusu alt işletim sözleşmeleriyle birlikte, önümüzdeki dönemde aynı bölgede faaliyet gösteren alt işleticiler arasında bir hizmet rekabetinin doğması beklenebilecektir. (d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için z orunlu olandan fazla sınırlanmaması Yukarıda da ifade edildiği gibi, sözleşme kapsamındaki rekabet kısıtlamalarının 470 genel olarak fiyat tespiti ve rekabet yasağı başlıkları altında değerlendirilmesi 08-49/700 -275 12mümkündür. Bu çerçevede, Sözleşme nin 15.2. maddesinde düzenlenen araç muayene pulu satın alınması ile hizmetin sunulmasında sabit bir fiyatın uygulanmasının, 2918 sayılı Kanun un 35. maddesi nin getirdiği bir yükümlülük olması nedeniyle bu kısıtlama sözleşme ile getirilen bir rekabet kısıtlaması değildir. Başvuru konusu Sözleşme de yer alan rekabet kısıtlamalarından; - alt işleticinin ihale şartnamesinde belirtilenler dışında ve hizmetin devamlılığını ve kalitesini tehlikeye düşürecek hiçbir faaliyette bulunmamasının öngörüldüğü sözleşmenin 13. 25. maddesine ve 480 - alt işletici ve/veya hissedarları ile yöneticilerinin, işleticinin yazılı ön izni olmaksızın hizmet in kalitesini, sürekliliğini ve karlılığını etkileyebilecek veya bunlarla rekabet halinde olabilecek başka bir işle doğrudan veya dolaylı olarak iştigal veya iştirak etmesini, böyle bir işe doğrudan veya dolaylı olarak ortak olmasının yasaklayan 22. maddesine ilişkin olarak, bildirim formunda söz konusu maddelerin esasen İmtiyaz Sözleşmesi nin İşleticinin Uymak Zorunda Olduğu Hususlar başlıklı 10. mad desi ndeki işletme süresi boyunca işleticinin iştigal konuları arasında muayene edilen araçların tasarımı, imalatı, tedariki, montajı, satın alımı, sahipliği, kullanımı ve bakımına veya bunların yetkili temsilcisi olabileceğine dair hususlar bulunmayacakt ır hükmü ile Araç Muayene 490 İstasyonunda Verilecek Hizmetler başlıklı 13. maddesindeki Araç muayene istasyonlarının ve muayene kanallarının yukarıda belirtilen hizmetler dışında başka bir amaç ya da ticari kullanılamayacağı yönündeki hükmü ile paralel düzenlemeler olduğu belirtilmektedir. Başvuru konusu Sözleşme nin 13.25. ve 22. maddelerinde, araç muayene hizmetini sunan teşebbüse hizmet sunumuna devam ettiği sürece, söz konusu hizmetin devamlılığını ve kalitesini etkileyebilecek başka bir faaliyette bulunmaması koşulunun getirilmesi, hizmetin tarafsız bir şekilde ifa edilmesinin ve hizmet kalitesinin korunmasının bir gereği dir. Benzer şekilde Sözleşme nin 33. maddesi ile alt işleticiye getirilen gizlilik yükümlülüğü de, hizmetin doğasının bir 500 gereği dir. Ayrıca ilgili pazara girebilmek için işletici tarafından yetkilendirilmenin ve İdare nin onayını almanın zorunlu olduğu, ayrıca işleticilik yetkisinin de 20 yıl süre ile TÜVTURK un elinde bulunduğu dikkate alındığında, Sözleşme deki gizlilik yükümlülüğ ünün ilgili pazara girişleri engellemesinin muhtemel olmadığı kanaatine varılmıştır. Başvuru konusu Sözleşme de yer alan rekabet yasaklarından; - 8. ve 10. maddelerdeki personel tayin etmek için işletici onayının alınması ve personelin işleticinin önerdiği k işiler arasından seçilmesi, - 12.2. maddedeki araç muayene istasyonlarında belirlenecek teçhizatın işletici tarafından belirlenmesi ve değiştirilen teçhizatın münhasıran işleticiden satın 510 alınması, - 12.3. maddedeki personele verilmesi gereken eğitimin münhası ran işleticiden satın alınması, - 13.5. maddedeki münhasıran işleticinin belirleyeceği programın kullanılması, 08-49/700 -275 13- 13.25. maddedeki, alt işleticinin ihale şartnamesinde belirtilenler dışında ve hizmetin devamlılığını ve kalitesini tehlikeye düşürecek hiçbir fa aliyette bulunmaması , - 20. maddedeki işleticinin yapacağı denetimin masrafına alt işleticinin katlanması yani münhasıran denetim hizmetinin işleticiden satın alınması ve kurumsal kimliğe uyulması gibi yükümlülüklerin de esas olarak İmtiyaz 520 Sözleşmesi nin a lt işleticiye yapılacak yetki devrinin aynı standart ve şartları sağlaması şartının ve İmtiyaz Sözleşmesi nin eki niteliğindeki Araç Muayene İstasyonları Tesis İşletme (Teknik) İhale Şartları Belgesi nde sıralanan niteliklerin sağlanmasına yönelik olarak getirilen yükümlülükler olduğu ve yetki devri neticesinde ortadan kalkmamış olan TÜVTURK un sorumluluğuna gidilmesini önleme amacını taşıdığı neticesine varılmıştır. Zira, İşletici İdare ye karşı araç muayene hizmetinin mevzuata, İmtiyaz Sözleşmesi ne ve Teknik Şartname ye uygun olarak verilmesinden sorumlu tek kişidir. Söz konusu hizmetin gereği gibi ifa edilmemesi halinde, İşletici ye yönelik para cezası, belirli istasyonlar için yetki belgesinin iptali ve 4 yıl içerisinde yetki belgelerinin %20 sinden f azlasının iptali 530 halinde idare ile yapılan İmtiyaz Sözleşmesi nin feshedilmesi gibi yaptırımların uygulanması söz konusudur. Dolayısıyla, bildirim konusu sözleşme ile ilgili pazar bakımından, 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi ndeki koşulun yerine getirildiğini söylemek mümkündür. Ancak bu koşulun bütünüyle yerine getirildiğinin kabul edilebilmesi için, ilgili pazarın yanında, etkilenen pazarlar bakımından da rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorun lu olandan fazla sınırlanmamış olması gerekmektedir. Bu noktada, özellikle pazardaki ekonomik gücün, rekabete açık olan alanlara aktarılması ve buralardaki rekabetin zorunlu olandan fazla sınırlanması durumunda, bu madde 540 şartı yerine getirilmemiş olacaktı r. Bu aşamada başvuru konusu işlemin, etkilenen pazarlar olan "yeni motorlu kara nakil aracı pazarı", "motorlu kara taşıtları yedek parça ve sarf malzemeleri pazarı" ve motorlu kara taşıtları servis hizmetleri pazarı na olası etkilerine de yer vermek uygu n olacaktır. Araç muayene istasyonları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin, etkilenen pazarlarda da faaliyet göstermesinin rekabeti kısıtlayıcı sonuçları olabileceği açıktır. Örneğin trafik muayenesinin belli bazı markaların lehine veyahut diğerlerin in aleyhine olmak üzere ayrımcılık içerecek biçimde yürütülmesi, söz konusu pazardaki rekabet koşullarını olumsuz etkileyebilecektir. 4054 sayılı Kanun ve genel anlamda rekabet hukuku çerçevesinde önemli olan 550 asıl husus ise, ilgili hizmeti sunacak olan teş ebbüsün tek başına ulaşacağı teknik bilgi birikiminin etkilenen pazarlardaki rekabeti etkileyip etkilemeyeceğidir. Araç muayene istasyonları, sahip oldukları kara taşıtlarının teknik muayenesi hizmeti imtiyazının yanı sıra, araçların 2 -3 yıllık zaman za rfında gerçek yol ve kullanıcı koşullarında ne gibi zaaflar ve kuvvetli yönler ortaya koyduğu, başarılı ve başarısız olduğu özellikleri gibi teknik ve teknolojik bilgi birikimine de ulaşabilecektir. Otomotiv üreticilerinin oldukça yüksek bütçeler ayırarak yeni modelleri test edip araştırdığı günümüz koşullarında, trafiğe çıkan bütün modellerden binlerce örneğin gerçek yol koşullarında ve gerçek tüketici 08-49/700 -275 14tarafından kullanıldıklarında gösterecekleri hassasiyet, zaaf ve mukavemet 560 değerlerine ulaşmak paha biçi lmez bir ayrıcalık olarak değerlendirilebilir. Başta elektronik aksam olmak üzere yan sanayi ürünlerinin gerçek yol koşullarındaki mukavemet ve zaaflarını içeren teknik bilgi, taşıt imalatçılarının satın alma politikaları ve rekabet güçleri üzerinde belir leyici rol oynayan bir etkendir. Zira, araç muayene hizmetini sunan teşebbüsün bu faaliyetin yanında etkilenen pazarlarda da faaliyet göstermesi durumunda, araç muayene hizmetlerinden elde edeceği ticari sır niteliğindeki bilgileri, faaliyet gösterdiği diğ er pazarlarda kendisini rekabette daha avantajlı konuma getirmek için kullanması söz konusu olabilecektir. Diğer taraftan, araçların teknik muayenesini yürüten teşebbüsler muayene 570 sürecindeki değerlendirmelerinde, belirli marka araçlar veya bakımlarını bel irli yetkili servislerde ya da belirli marka yedek parçalar kullanılarak yaptırmış araçlar lehine ayrımcı davranmaları halinde, motorlu kara taşıtları yedek parça ve sarf malzemeleri pazarı ile servis hizmetleri pazarlarındaki rekabetin de etkilenmesi kaçı nılmazdır. Bu nedenlerle, araç muayene istasyonlarının ve ortaklarının, etkilenen pazarlar olan "yeni motorlu kara nakil aracı pazarı", "motorlu kara taşıtları yedek parça ve sarf malzemeleri pazarı" ve motorlu kara taşıtları servis hizmetleri pazarı il e ilişkilerinin bulunmasının, etkilenen pazarlardaki rekabeti Kanun un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için 580 gerekli olmadığı, dolayısıyla da rekabeti zorunlu olandan fazla sınırladığı düşünülmektedir. Bildirim konusu Sözleşme taraflarından 2K nın %50 hissesine sahip ortağı olan Karahallılar Veli Yolcu -Mahmut Yavuz ve Ort. Koll. Şti., Mevlüt Yolcu, Mahmut Akgün Yavuz, Hasan Melih Yolcu, Murat Yolcu, Adem Memduh Yolcu, Serdar Veli Yolcu, Mehmet Yavuz, Mesut Y avuz, Serkan Yavuz, ve Mert Yavuz yeni motorlu kara nakil aracı pazarında Karahallılar Veli Yolcu -Mahmut Yavuz ve Ort. Koll. Şti vasıtası ile Fiat, Mitsubishi, Iveco, Chery ve New Holland markalı araçların yetkili satıcısı olarak faaliyet göstermektedir. A ncak TÜVTURK ile 2K arasında imzalanan Sözleşme, bu kapsamda değerlendirildiğinde, sözleşmenin 590 Yasak Faaliyetler başlıklı 13.25. maddesindeki Alt İşletici, ihale şartnamesinde belirtilenler veya İşletici nin yazılı olarak vereceği talimatlar dışında hiç bir faaliyette bulunmayacak ve hizmetin devamlılığını ve kalitesini tehlikeye düşürecek hiçbir faaliyete katılmayacaktır. Ne alt işletici ne de herhangi bir personeli, herhangi bir araç sahibine, yapılan muayenenin sonucuna dayanılarak ve muayene edilen ar açlarla ilgili olarak herhangi bir tamir işi, onarım ve diğer ihtiyaçları karşılamak amacıyla herhangi bir kişi ve/veya marka öneremez şeklindeki düzenleme, bahsi geçen etkilenen pazarlardaki rekabetin kısıtlanması endişesini bertaraf ediyor görünmekle bi rlikte; kanaatimizce madde metnindeki işleticinin yazılı olarak vereceği talimatlar dışında ifadesi, alt işleticinin 600 faaliyetleri konusunda işleticiye sınırsız bir takdir hakkı verdiği ve alt işleticiye getirilen yasak faaliyetlerin kapsamını belirsiz ha le getirdiği için, madde hükmünü zayıflatmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu ibarenin çıkartılması ya da etkilenen pazarlarda rekabetin kısıtlanmaması amacına uygun olarak yeniden kaleme alınması gerek lidir. 08-49/700 -275 15Başvuru konusu Sözleşme, bir bütün olarak incelend iğinde, alt işleticinin hizmetlerini uygun standartlarda yerine getirmesini temin etmeye yönelik olarak TÜVTURK un sağlayacağı bilgisayar programının kullanılması, TÜVTURK ün onaylayacağı personelin çalıştırılması, personelin eğitiminin TÜVTURK tarafından verilmesi, alt işleticinin TS EN 50004 standartlarına göre akredite 610 olması ve bu standartta hizmetlerini yürütmesi ve denetim maliyeti alt işletici tarafından yüklenilmek suretiyle TÜVTURK tarafından denetlenmesi gibi oldukça sıkı tedbirlerin öngörüldüğü g örülmektedir. Alt işleticiler arasındaki rekabet alanını bu derece kısıtlayan düzenlemeler ortadayken ve TÜVTURK un alt işleticilerin kullanacağı araç ve gereçleri ve bu araç ve gereçlerin niteliksel standardını belirleme yetkisi de bulunmaktayken, bunlara ilaveten araç ve gereçleri ve bu araç ve gereçlere ilişkin bakım ve onarım hizmetlerini münhasıran kendisinden ya da kendisinin göstereceği üçüncü kişilerden alınması koşulunu getirmesinin, alt işleticiler arasındaki rekabet alanını bütünüyle daraltacağı gibi; araç muayene hizmetleri pazarında kullanılmak üzere araç - 620 gereç üreten ve bu araç gereçlere bakım onarım hizmeti sunan teşebbüsler arasındaki rekabeti de bozacağı düşünülmektedir. Dolayısıyla bu tür bir kısıtlama 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinin bir inci fıkrasının (a) bendindeki malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik ya veya teknik gelişmenin sağlanması ve (b) bendindeki tüketicinin bundan yarar sağlaması amaçlarını gerçekleştirmek için rekabetin zorunlu olandan fazla sınırlanması dır. Bu nedenle, hizmetin sunulmasında kullanılacak araç gerecin satın alınmasında alt teşebbüslerin tercihlerine müdahale edilmemesi, bu teşebbüslerin belirlenen standartları sağlayan ve amacı uygun donanı mı kendi uygun görecekleri sağlayıcılardan temin etmelerine 630 engel olunmaması nın yanında, hizmetin sunulmasında kullanılan araç gerecin bakım ve onarım hizmetinin alt işleticinin uygun göreceği sağlayıcıdan temin etmesine engel olunmaması nın da ayrı bir muafiyet koşulu olarak getirilmesi uygun olacaktır. I. SONUÇ 1. Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, TÜVTURK Kuzey Taşıt Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş. ile 2K Taşıt Muayene İstasyonları Yapım ve İşletim A.Ş. arasında akdedilen Alt İşletim Sözleşme si nin, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında 640 değerlendirilebilecek rekabet kısıtlamalarına ilişkin hükümler içerdiğine, 2. Söz konusu Sözleşme ye; a. Alt işleticinin hizmetin sunulmasında kullanacağı, belirlenen niteliksel standa rtlara uygun araç -gereci ve söz konusu araç gerece ilişkin belirlenen niteliksel standartlara uygun bakım ve onarım hizmetini tercih edeceği sağlayıcıdan alabilmesinin engellenmemesi, b. Araç muayene hizmeti sunan alt işletmecilerin ve bu teşebbüslerin t ek başına kontrolüne sahip olan ortaklarının, yeni motorlu kara nakil aracı pazarı, otomotiv yedek parça ve aksesuar satışı pazarları ile otomotiv ürünleri bakım ve onarımı pazarlarında faaliyet göstermemeleri 650 08-49/700 -275 16koşullarıyla 4054 sayılı Kanun un 5. maddesini n birinci fıkrası kapsamında muafiyet tanınmasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.