Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-186 (İlk inceleme) Karar Sayısı : 08-58/927 -373 Karar Tarihi : 16.10.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sır aç ASLAN, Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Nur Seda KÖKTÜRK C. ŞİKAYET EDEN :- Nihat EMEKSİZ Narlıbahçe Sok. 12/1 Cağaloğlu / İstanbul D. HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILAN : - Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008 -2-186 (İlk inceleme) Karar Sayısı : 08-58/927 -373 Karar Tarihi : 16.10.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler :Tuncay SONGÖR, M. Sır aç ASLAN, Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖR : Nur Seda KÖKTÜRK C. ŞİKAYET EDEN :- Nihat EMEKSİZ Narlıbahçe Sok. 12/1 Cağaloğlu / İstanbul D. HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILAN : - Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. 20 Hürri yet Medya Towers 34544 Güneşli/ İstanbul E.DOSYA KONUSU : Hürriyet Gazetesi nin kupon karşılığı Okuma Yazma Öğreniyorum (okuma yazma seti) kampanyası sebebiyle aynı tür kitapların yayıncısı olan şikayetçinin ürünlerini satamayarak zarar gördüğü iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuru dilekçesinde özetle; Hürriyet Gazetesi nin 7.9.2008 tarihinde okuyucularına kupon karşılığı okuma yazma seti vereceğini duyurduğu kampanyanın, söz konusu setin eğitim ve öğretim ama çlı olması sebebiyle, 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun un 11. maddesinde belirtilen kampanya kapsamındaki ürünlerin kültürel amaçlı olması gerektiği yönündeki 30 hükmüne aykırı olduğu iddia edilmektedir. Aynı tür kitap ve setlerin yayıncısı olan şikayetçi, Hürriyet in kendi ürünlerinin emsali olan bir ürünü kupon karşılığı bedava dağıtması sebebiyle pazarda rekabet etme şansının kalmadığını ifade etmekte ve konu hakkında gereğinin yapılması nı talep etmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıt larına 8.9.2008 tarih ve 5917 sayı ile giren başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen, 7.10.2008 tarih ve 2008 -2-186/İİ -08-NSK sayılı İlk İnceleme Raporu, 10.10 .2008, REK.0.06.00.00 -110/314 sayılı Başkanlık önergesi ile 08-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; kampanya kapsamında dağıtılan ürünün 40 eğitim amaçlı olduğuna ilişkin yapılan şikayetin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında olmadığı, piyasada faaliyet gösteren yayıncıların bahse konu kampanya sebebiyle zarar gördüğüne ilişkin şikayete ilişkin olarak ise 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem tesis edilmesine gerek bulunmadığı ifade edilmiştir. 08-58/927 -373 2 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 4077 sayılı Kanun un 11. maddesinde Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve 50 benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün ve/vey a hizmetin verilmesinin taahhüt edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da hizmetin taa hhüdü ve dağıtımı yapılamaz. Bu amaçla kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya süresi altmış günü geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün tüketici tarafından karşılanması istenemez. Süreli yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve i lanlarında, kampanya konusu mal veya hizmetin Türkiye genelinde teslim ve ifa tarihlerine ilişkin programını ilan etmek ve kampanya konusu mal veya hizmetin teslim ve ifasını, kampanyanın bitiminden 60 itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır. Kampanya süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek yapılamayacağı gibi, bu mal veya hiz metin ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya konusu haline getirilemez. Bu Kanunun uygulamasında, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler bağımsız bir kampanya olarak kabul edilir. Süreli ya yın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen, ancak süreli yayınla doğrudan veya dolaylı irtibatlandırılan kampanyalar da bu hükümlere tabidir. hükmü yer 70 almaktadır. Söz konusu hükme göre kültürel amaçlı ürünlerin dağıtıldığı kampanyalar 4077 sayılı Kanun kap samında izin verilen türden kampanyalardır. Bu sebeple, okuma yazma setinin kültürel amaçlı değil eğitim amaçlı olduğuna dair şikayet hakkında 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılamayacağı na karar verilmiş , şikayetçinin Sanayi ve Ticaret B akanlığı Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Mü dürlüğü ne başvurabileceği anlaşılmıştır . Öte yandan Hürriyet in yürüttüğü bahse konu kampanyanın, piyasada kampanya konusu ürünlerin muadilini üreten şikâyetçiyi zarara uğrattığı iddiasının rekabet hukuku açısından incelenmesi gerekmektedir. Bir teşebbüs davranışının 4054 sayılı Kanun bakımından ihlal olarak değerlendirilebilmesi için piyasada bulunan başka bir 80 teşebbüsle rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma yapmış olması (4. madde) yahut piyasada hakim durumda bulunarak söz konusu hakim durumunu kötüye kullanması (6.madde) gerekmektedir. Hürriyet gaz etesinin kupon karşılığı kampanyası tek taraflı bir eylem olduğundan söz konusu eylem, Hürriyet in hakim durumda olması halinde, ancak bir kötüye kullanma iddiası kapsamında incelenebilecektir. Tek taraflı herhangi bir teşebbüs davranışının ihlal olarak d eğerlendirilebilmesi için öncelikle bahse konu teşebbüsün faaliyet gösterdiği ilgili pazar tanımlanmalı ve bu pazarda hakim durumda olup olmadığı tespit edilmelidir. Gerek ilgili pazar tanımlanması gerekse hakim durum analizi detaylı inceleme gerektiren aş amalardır. Bu sebeple, ve değerlendirme üzerinde bir etkisi olmayacağı da göz önüne alınarak, 90 Hürriyet gazetesinin ve/veya içerisinde yer aldığı ekonomik bütünlüğün hakim durumda olduğu varsayılacak ve şikayet konusu eylemin kötüye kullanma olarak değerlen dirilip değerlendirilemeyeceği incelenecektir. 08-58/927 -373 3 Hürriyet gazetesinin şikâyete konu olan kampanyası, kupon karşılığı okuma yazma seti verilmesinden ibarettir ve tüketiciden gazete bedeli hariç herhangi bir ücret talep edilmemektedir. Öncelikle belirtilmesi gereken, bu kampanyanın Kanun un 6. maddesinde örnek şeklinde sıralanan kötüye kullanma hallerinden belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabe t koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler kapsamında değerlendirilebileceğidir. 100 Yapılan araştırmadan kampanyanın 8.9.2008 tarihinde başladığı ve okuma yazma setine sahip olmak isteyenlerin 25 gün boyunca Hürriyet gazetesi alarak kuponları kesip biriktirme si gerektiği anlaşılmıştır. Düzenli olarak Hürriyet gazetesi satın alan bir okuyucu için okuma yazma setine sahip olmanın (kupon biriktirmek ve bunları bayiye teslim etmek dışında) ekstra bir maliyeti olmamakla birlikte sadece bu sete sahip olmak için gaze te satın alan bir kişi için maliyet 25 günlük toplam gazete bedelidir. Hürriyet gazetesi ve genel olarak tüm gazeteler kupon karşılığı benzeri kampanyalar düzenlemektedir. Bu kampanyaların gazete satışlarını arttırmak için düzenlenen promosyonlar olduğu, doğal olarak promosyon şeklinde verilen ürünlerin bulunduğu pazarlardaki rekabeti bozma am acı taşımadığı kanaatine varılmıştır. 110 Hürriyet gazetesi okuma yazma seti kampanyasını yalnızca 8 Eylül -3 Ekim 2008 tarihleri arasında verilen kuponları kesintisiz ola rak biriktirmek şartıyla okuyucularına dağıtma taahhüdünde bulunmuştur. Şu kadar ki; kupon dağıtılan 25 günden birinde dahi Hürriyet gazetesi alamamış olmak kampanyadan yararlanamamayı da beraberinde getirmektedir. Ayrıca Hürriyet gazetesinin kupon karşılı ğı verdiği okuma yazma setine sahip olabilmek için belirli bir zamana gereksinim olması (burada 25 gün) ve okuyucunun söz konusu sete hemen sahip olamaması, yayınevleri tarafından satışa sunulan okuma yazma seti ile kupon karşılığı verilen arasında bir fark yaratmaktadır. Okuma yazma seti talep eden herhangi bir tüketici bu ürüne hemen sahip olabilmek isterse, tek seçeneği yayınevlerinin piyasaya sunduğu okuma 120 yazma setlerinden satın almak olacaktır. Bu sebeple yayıncılık piyasasında faaliyet gösteren teşeb büslerin, okuma yazma seti açısından, piyasada rekabet edebilmeleri için yeterli ze min bulunmaktadır . Son olarak, yayıncı teşebbüsün tek faaliyetinin okuma yazma seti yayımlamak ve satmak olduğu düşünülemez; bir yayınevi geniş bir ürün portföyüne sahip olm akta ve birden çok yayını piyasaya sunmaktadır. Yukarıda sayılan sebeplerle promosyon amaçlı düzenlenen tek bir ürüne ilişkin kampanyanın, yayıncının muadil ürünleri satamamasından kaynaklı olarak rekabet edememesi ve pazar dışına atılması sonucunu doğurm ayacağı anlaşılmıştır . 130 J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; 1- Hürriyet Gazetesi nin okuma yazma seti kampanyasında dağıtılan ürünün eğitim amaçlı olduğu ve bunun da 4077 sayılı Kanun un ihlali olduğu iddiasının 4054 sayılı Kanun kapsamınd a olmadığına, 2- Piyasada faaliyet gösteren okuma yazma seti yayıncılarının zarara uğradığı iddiasına ilişikn olarak ise herhangi bir işlem yapılmasına gerek 140 bulunmadığına, 08-58/927 -373 4 3- Şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.