Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/5798 E. , 2024/3262 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5798 Karar No : 2024/3262 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) :... Organizasyon Danışmanlık Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu
Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/5798 E. , 2024/3262 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2023/5798 Karar No : 2024/3262 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) :... Organizasyon Danışmanlık Turizm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Antalya ili, Kemer ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Hazineye ait ... Ada ... Parsel sayılı taşınmazın 13.429,00 m²'sinin işgal edildiğinden bahisle 02/08/2019-01/07/2020 tarihleri arası için 296.949,50-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin 08/07/2021 tarihli ecrimisil ihbarnamesine itiraz edilmesi üzerine düzenlenen... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idarece ... İnş. Eml. Turz. Tic. Ltd. Şti ile davacı şirketin iştigal konuları, adresleri, şirket ortaklarının aynı olduğu anlaşıldığından işgalci yönünden herhangi bir yanlışlık yapılmadığı belirtilerek işgalin davacı şirket tüzel kişiliğince yapılmadığının zımnen de olsa kabul edildiği, davacı şirket ile adı geçen şirketin farklı tüzel kişiler olduğu, bu nedenle, ecrimisile konu Antalya ili, Kemer ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Hazineye ait ... Ada... Parsel sayılı taşınmazın işgalcisinin davacı şirket olmadığı anlaşıldığından, davacı şirket adına 296.946,50-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin 08/07/2021 tarihli ecrimisil ihbarnamesine itiraz edilmesi üzerine düzeltme talebinin reddine dair ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının, müşterilerine hitaben hazırladığı internet sitesinde dava konusu futbol sahalarının kendilerine ait olduğunun kabul edildiği; fuzuli şagil olan davacıdan ecrimisil istemine yönelik işlemin huka uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE : 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir. 2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ecrimisil, Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; fuzuli şagil ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinde ise, ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı aksi takdirde ise, işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir. 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, 5. maddesinde "(3)... taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir... (10) Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği, gibi hususlar göz önünde bulundurulur. (11) Ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; a) İmar durumu, b) Yüzölçümü, c) Niteliği, ç) Verimi (tarım arazilerinde), d) Alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, e) Konumu, f) Taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütler dikkate alınır. (12) Ecrimisilin tespitinde ayrıca; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. Ecrimisil tespit ve takdirinde göz önünde bulundurulacak bilgiler, gerektiğinde köy, mahalle, cadde ve sokak itibariyle sorulabilir. (13) Ayrıca, 03/07/2003 tarihli ve 4916 sayılı Çeşitli Kanunlarda ve Maliye Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun yürürlüğe girdiği 19/7/2003 tarihinden sonra Hazine taşınmazları üzerinde yapılan yasal olmayan her türlü yapı ve tesisler (takılıp-sökülebilir nitelikli olanlar hariç), başka bir işleme gerek kalmaksızın Hazineye intikal edeceğinden; bu nitelikteki işgaller için ecrimisil, zeminle birlikte muhdesat da dikkate alınarak tespit ve takdir edilir." düzenlemesine yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." kuralı yer almaktadır. Bu itibarla, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren ecrimisil tutarının hesaplanmasında bilirkişinin oy ve görüşünün alınması ve görevlendirilen bilirkişilerin de taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörleri dikkate alarak rayiç kira bedelini saptayabilecek uzmanlığa sahip kişiler olması, başka bir ifadeyle seçilecek bilirkişinin, uyuşmazlığın niteliğine uygun özel ve teknik bilgiye sahip bulunması gerekmektedir. Dosyanın, Danıştay Dördüncü Dairesi'nin E:2023/5861, E:2023/5882, E:2024/534, E:2023/5898, E:2023/6149 ve E:2023/5800 sayılı dosyaları ile birlikte incelenmesinden; Hazineye ait ... ada ... parsel sayılı taşınmazın, ... ada ... parselde 42.256 m2 olarak işlem görmekte iken 26/01/2001 tarihli Bakanlık onayı ile Kültür ve Turizm Bakanlığına 2634 sayılı Kanun'un 8. maddesi kapsamında kullanılmak üzere tahsis edildiği, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından ise 08/06/2009 tarihinde dava dışı ... Yat. Dan. Org. Tur. Tic. A.Ş'ye ön izin verildiği ve ön iznin 08/02/2011 tarihine kadar uzatıldığı, dava dışı ... Yat. Dan. Org. Tur. Tic. A.Ş. ile ... İnşaat Emlak Tur. ve Tic. Ltd.Şti arasında imzalanan 01/05/2011 tarihli kira sözleşmesi ile taşınmazın ... şirketine kiralandığı, sonrasında taşınmazda ifraz ve tevhit işlemleri yapılarak yeni oluşturulan ... ada ... parsel sayılı taşınmazın 15/02/2012 tarihli Bakan Oluru ile Maliye Bakanlığı tarafından 2 yıl süre ile Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsis edildiği, 28/03/2011 tarihli Makam oluru ile dava dışı ... Turizm A.Ş.'ye "günübirlik tesis" turizm yatırımı belgesi düzenlendiği, ardından Bakanlığın 03/12/2015 tarihli yazısı ile, dava dışı ... Yat. Dan. Org. Tur. Tic. A.Ş'ye taşınmazın kesin tahsisinin yapıldığı anlaşılmıştır. Anılan taşınmazın ön iznin sona erdiği 08/02/2011 tarihi ile kesin tahsisin yapıldığı 03/12/2015 tarihleri arasında hem ..., hem de ... şirketin, anılan taşınmazı kullanma konusunda üstün bir hakkının bulunmadığı gibi anılan taşınmazla, temyizen incelenen dosyaya konu 467 ada 8 parsel sayılı taşınmazın, geçen zaman içerisinde, turistik tesis anlamında bütünlük arzedecek biçimde birleştirleştirilerek ... Otel, ... Resort Otel ve ... günübirlik alanına dönüştürülerek aynı internet sitesi üzerinden müşterilerine tanıtım yapıldığı; bu kapsamda ...... Ltd. Şti ile Daima Emlak Otel. İnş. Tur. Tic A.Ş. arasında da ... ada ... ve ... parseller için 15/06/2011 başlangıç tarihli kiralama sözleşmesi imzalandığı gibi bila tarihli bir sözleşmeyle "... Resort Hotel veya ... Resort Hotel"in işletilmesi hususunda ...'nın mesafeli satış sözleşmesi imzaladığı; Ticaret Sicil Gazetesi kayıtlarına göre yukarıda kısaca ... ve ... olarak anılan firmaların aynı kişiler olduğu ve hatta ...'nın kurucularından birisinin doğrudan ... şirketi olduğu gibi 03/03/2006 tarih ve 6505 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde 23/02/2006 tarihinde sicile kaydı ilan edilen ... Emlak Otelcilik ve Tur. Tic. A.Ş.'nin 15/04/2021 tarih ve 10310 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde ... İnş. Emlak Tur. ve Tic. Ltd.Şti tarafından devralınarak infisah olduğunun tescil ve ilan edildiği; eldeki dosyanın davacısı olan firmanın ise, anılan firmaların ortaklarıyla aynı ailenin üyeleri tarafından, Daima Organizasyon Danışmanlık ve Tur. Tic. Ltd. Şti unvanıyla kurularak, 30/04/2009 tarihinde sicile tescil edildiği hususunun 14/05/2009 tarih ve 7311 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edildiği ve şirketin amaç ve konusunun her türlü turistik otel, motel... işletmeciliği yapmak veya yaptırmak olarak belirlendiği, 14/10/2014'te Anonim Şirkete dönüştürüldüğü ve yine zaman içerisinde adresinin işgale konu tesislerin adresine taşındığı anlaşılmıştır. Bu durumda, Hazineye ait taşınmazı fuzulen işgal eden davacıdan ecrimisil istenilmesi gerektiğinden, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak, başta yargıda kesinleşmiş tutarlar olmak üzere, yukarıda incelenen mevzuatta öngörülen kriterler dikkate alınarak, ecrimisil bedelinin hesaplanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup, temyize konu, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin kabulüne, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 21/05/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.