Anayasa Mahkemesi

Atıf Grafiği

Özet

Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı değildir.

Tam metin

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR UĞUR ELDEMİR BA ŞVURUSU (2) (Başvuru Numarası: 2018/26139) Karar Tarihi: 15/3/2022 Başvuru Numaras ı: 2018/26139 Karar Tarihi : 15/3/2022 1BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Muammer TOPAL Recai AKYEL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Dr. Ferhat YILDIZ Başvurucu : Uğur ELDEM İR I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, eğitim ve iyile ştirme faaliyetlerine kat ılmas ına izin verilmesi yönünde infaz hâkimli ğine yap ılan şikâyetin esasa girilmeden reddedilmesi nedeniyle ki şinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ı ile bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 15/8/2018 tarihinde yap ılm ıştır. Komisyonca adli yard ım talebinin kabulüne ve kabul edilmezlik karar ı verilmeyen k ısm ı yönünden ba şvurunun kabu l edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 3. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 4. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 5. Silahl ı terör örgütü üyesi olma suçu kapsam ında Kocaeli 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 1/9/2016 tarihli karar ıyla tutuklanan ba şvurucu Kocaeli 1 No.lu T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna ( İnfaz Kurumu) konulmu ştur. 1/6/2018 tarihinde Band ırma 2 No.lu T Tipi Ceza İnfaz Kurumuna nakledilen ba şvurucu, son olarak tutuldu ğu Afyonkarahisar Aç ık Ceza İnfaz Kurumundan 20/10/2020 tarihinde tahliye edilmi ştir. Başvuru Numaras ı: 2018/26139 Karar Tarihi : 15/3/2022 26. Başvurucu; Kocaeli İnfaz Hâkimli ğine (İnfaz Hâkimli ği) sunduğu 5/4/2018 tarihli şikâyet dilekçesinde, öncelikle 22/3/2018 tarihinde İnfaz Kurumuna ba şvurduğunu ancak taleplerinin kar şılanmayaca ğı konusunda kendisine bilgi verildi ğini iddia etmi ştir. Başvurucu ayr ıca İnfaz Kurumu bünyesinde sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerden faydalanma talebinin reddedildi ğini, bu hakk ın da taraf ına kulland ırılmas ı gerektiğini ileri sürmüştür. 7.İnfaz Hâkimli ği 9/5/2018 tarihli karar ıyla, şikâyet ba şvurusunu içeren dilekçenin esas ına girmeden reddine karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde, ba şvurucunun eğitim ve iyile ştirme faaliyetlerinden faydalanamamas ının Bakanl ığın bir karar ından kaynakland ığı, infaz hâkimli ğinin görevinin ceza infaz kurumu i şlem ve eylemlerine yönelik şikâyetleri incelemekle s ınırlı olduğu ifade edilmi ştir. Bu nedenle ba şvurucunun şikâyeti ile ilgili İnfaz Hâkimli ğinin inceleme yapma görev ve yetkisinin bulunmad ığı, Bakanl ıkça gerçekleştirilen bu i şlemin idari yarg ı mercilerince denetlenebilece ği vurgulanm ıştır. 8. Söz konusu karara kar şı başvurucu taraf ından yap ılan itiraz, Kocaeli 1. A ğır Ceza Mahkemesinin (A ğır Ceza Mahkemesi) 30/7/2018 tarihli karar ıyla reddedilmi ştir. Kararda, İnfaz Hâkimli ğince verilen karar ın gerekçesinde mevzuata ve usule ayk ırı bir yönün bulunmad ığı belirtilmi ştir. 9. Nihai karar, ba şvurucuya 8/8/2018 tarihinde tebli ğ edilmiştir. IV.İLGİLİ HUKUK 10. Anayasa Mahkemesi daha önceki içtihatlar ında kişinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ıyla bağlant ılı etkili ba şvuru hakk ına dayanak oluşturan mevzuata ( Meral Dan ış Beştaş (3), B. No: 2017/34087, 13/10/2020, 18-25) yer vermiştir. V.İNCELEME VE GEREKÇE 11. Anayasa Mahkemesinin 15/3/2022 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gere ği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 12. Başvurucu; İnfaz Kurumunda hiçbir e ğitim ve iyile ştirme faaliyetine kat ılmas ına izin verilmedi ğini, bu nedenle ruh ve vücut sa ğlığının bozuldu ğunu, İnfaz Hâkimliğinin görev alan ına giren bir konuda karar vermekten kaç ındığını, bu nedenle de hak arama hürriyetinin ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 13. Bakanl ık görüşünde; başvuru konusu olay k ısaca özetlendikten sonra ba şvuru tarihinden sonraki süreçte tutuklular ın İnfaz Kurumunda e ğitim ve iyile ştirme faaliyetlerine kat ılmas ına yönelik karar al ındığı, başvurucunun ba şka bir ceza infaz kurumuna nakledildi ği, bu süreçte de e ğitim ve iyile ştirme faaliyetlerine kat ılabildiği belirtilmi ştir. Bu nedenlerle başvurucunun haks ız olarak maruz kald ığını ileri sürdü ğü uygulamalar nedeniyle tazminat davas ı açma yolunu tüketmesi gerekti ği, başvurucunun da İnfaz Hâkimli ği karar ında idari yarg ı yoluna ba şvurabilece ğini öğrenmesine ra ğmen bu konuda hareketsiz kalmay ı tercih ettiği vurgulanm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2018/26139 Karar Tarihi : 15/3/2022 314. Başvurucu Bakanl ık görüşüne karşı beyan ında; İnfaz Hâkimli ği karar ında belirtilen Bakanl ık işleminden haberdar olmad ığını, eğitim ve iyile ştirme faaliyetlerine idare ve gözlem kurulu karar ı uyar ınca kat ılamad ığını, bu karara kar şı da gösterilen kanun yollar ını tükettiğini ifade etmi ştir. Başvurucu ayr ıca eğitim ve iyile ştirme faaliyetlerine cezas ının infaz ı süresince kat ılamad ığını, kişinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ının ihlal edildi ğini vurgulam ıştır. B. Değerlendirme 15. Anayasa n ın Kişinin dokunulmazl ığı, maddi ve manevi varl ığı kenar başlıklı 17. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Herkes, ya şama, maddî ve manevî varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sahiptir." 16. Anayasa n ın "Devletin temel amaç ve görevleri" kenar başlıklı 5. maddesi şöyledir: Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki şilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; ki şinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba ğdaşmayacak surette s ınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engeller i kald ırmaya, insan ın maddî ve manevî varl ığının gelişmesi için gerekli şartlar ı haz ırlamaya çal ışmakt ır. 17. Anayasa n ın "Temel hak ve hürriyetlerin korunmas ı" kenar başlıklı 40. maddesi şöyledir: "Anayasa ile tan ınm ış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden ba şvurma imkân ının sağlanmas ını isteme hakk ına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili ki şilerin hangi kanun yollar ı ve mercilere ba şvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundad ır. Kişinin, resmî görevliler taraf ından vâki haks ız işlemler sonucu u ğrad ığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakk ı sakl ıdır." 18. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 19. Somut olayda Ceza İnfaz Kurumundaki e ğitim ve iyile ştirme faaliyetlerine kat ılmamas ı yönündeki karar ın kald ırılmas ı talebiyle İnfaz Hâkimli ğine yap ılan şikâyet başvurusu, şikâyet konusunun infaz hâkimliklerinin görev alan ına girmedi ği gerekçesiyle esasa girilmeden reddedilmi ştir. Söz konusu sürece ili şkin olarak ba şvurucunun temel iddias ı kişinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ını ihlal eden karar ın kald ırılmas ı talebiyle yapt ığı şikâyet ba şvurusu hakk ında etkili, ciddi ve sonuç al ıcı şekilde bir çözüm imkân ı sunulmad ığına ilişkindir. Bu kapsamda ba şvurucunun iddialar ının öncelikle Anayasa'n ın 17. maddesinde düzenlenen ki şinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ıyla bağlant ılı olarak Anayasa'n ın 40. maddesinde güvence altına al ınan etkili ba şvuru hakk ı kapsam ında değerlendirilmesi gerekti ği kanaatine var ılm ıştır. Başvuru Numarası : 2018/26139 Karar Tarihi : 15/3/2022 41. Kabul Edilebilirlik Yönünden 20. Bakanl ık tarafından somut olayda ba şvuru yollarının tüketilmedi ği ileri sürülmüş ise de idari yarg ı yolunun etkili ba şvuru yolu olduğu konusunda emsal kabul edilebilecek nitelikte karar ın gösterilmedi ği ve İnfaz Hâkimli ğince idari yarg ının görevli olduğu konusunda herhangi bir aç ıklaman ın yapılmad ığı dikkate al ındığında başvuru yollar ının tüketildi ği sonucuna ula şılmıştır. Dolayısıyla aç ıkça dayanaktan yoksun olmad ığı ve kabul edilemezli ğine karar verilmesini gerektirecek ba şka bir neden de bulunmad ığı anlaşılan kişinin maddi ve manevi varl ığının korunması ve geliştirilmesi hakk ıyla bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakkının ihlal edildi ğine ilişkin iddianın kabul edilebilir oldu ğuna karar verilmesi gerekir. 2. Esas Yönündena. Genel İlkeler 21. Anayasa'nın 12. maddesine göre herkes ki şiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürr iyetlere sahiptir. Bu genel nitelikteki anayasal düzenleme ile bireylerin ki şilik değerlerin e yönelen, zarar veren olumsuz tutum ve davran ışlar dışlanmaktad ır. Bunun yanında Anayasa'n ın 5. maddesinde bireylerin temel hak ve özgürlüklerinin korunmas ı için gerekli şartlar ın haz ırlanmas ı, devletin temel amaç ve görevlerinden biri olarak say ılmaktad ır. B u düzenlemeler ışığında devletin bireylerin özel hayat ına saygı hakkı ile kişinin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geliştirme hakk ına keyfî olarak müdahale etmemenin yan ında üçüncü k işilerin an ılan hak ve özgürlüklere kar şı saldırılar ını önlemekle yükümlü k ılınd ığı, bu bağlamda poziti f yükümlülüklerinin bulundu ğu söylenebilir (Ali Çığır, B. No: 2015/19298 , 8/5/2019, 32; Erol Kumcu, B . No: 2015/18988, 9/5/2019, 32; U.B., B. No : 2015/3175, 10/10/2019, 33; Meral Dan ış Beştaş (3), 35). 22. Söz konusu yükümlülükler, kişilerin maddi ve manevi varlıklarının korunmasını ve devam eden müdahalelerin durdurulmasını sağlayabilmelidir. Ayrıca müdahalenin kaynağı olan işlemler, eylemler veya ihmaller konusunda kişilere etkili bir karşı çıkma ve oluşan zararlar ın tazmin edilebilmesi için telafi etme imkânı tanımal ıdır. Bu imkân ise ancak etkili bir başvuru yolunun mevcut olması ile mümkündür (benzer yöndek i değerlendirmeler için bkz. Meral Dan ış Beştaş (3), 36). 23. Etkili başv uru hakkı, anayasal bir hakkının ihlal edildiğini ileri süren herkese, hakkın niteli ğine uygun olarak iddialarını inceletebilece ği makul, erişilebilir, ihlalin gerçekleşmesini veya sürmesini engellemeye ya da sonuçlarını ortad an kaldırmaya (yeterli giderim sağlama) elveri şli idari ve yargısal yollara başvuruda bulunabilme imkân ının sağlanmas ı olarak tan ımlanabilir (Y.T. [GK], B. No: 2016/22418, 30/5/2019, 47; Meral Danış Beştaş ( 3), 37). 24. Anayasa Mahkemesi, manevi zararlar ın ağırlık ta old uğu ihlal iddialar ında -kişinin maddi ve manevi varlığ ını koruma hakkı ve özel hayata saygı hakkı kapsamında- hukuki tazmin yolunu başarı şans ı sunabilecek kullanılabilir ve etkili bir başvuru yolu olarak kabul etmi ştir (Işıl Yaykır, B. No: 2013/2284, 15/4/2014, 44; Aslı Kırmızı Demirseren, B. No: 2013/5680, 15/4/2014, 41; Gülşin Oral, B. No: 2013/6129, 16/9/2015, 47; Sümeyye Örnek , B. No: 2014/11091, 7/6/2017, 26). Ancak müdahalenin kim tarafından gerçekleştirildiğine, müdahalenin devam edip etmedi ğine ve özel düzenlemelerin öngörülüp Başvuru Numaras ı: 2018/26139 Karar Tarihi : 15/3/2022 5öngörülmedi ğine göre ihlal iddialar ının tespit edilmesi, ihlalin giderilmesi konusunda ba şarı şans ı sunan hukuki yollar farkl ılaşabilmektedir. Bu noktada etkili hukuki yollar ın bulunup bulunmad ığının belirlenmesi ve etkili olabilecek hukuk yollar ına başvurulmas ı durumunda bu yolun pratikte de etkili şekilde işletilip işletilmediğinin irdelenmesi önem arz etmektedir (Meral Dan ış Beştaş (3), 38). 25. Mahpuslar ın yerleştirilmeleri, bar ındırılmalar ı, bedensel ve ruhsal sa ğlıklar ının korunmas ı, d ışarı ile ileti şim kurmalar ı gibi birçok temel konuda kamu makamlar ının tasarrufu bulunmakta; özellikle ceza infaz kurumlar ınca gerçekle ştirilen işlemler, eylemler ya da ihmaller do ğrudan mahpuslar ın tutulma ko şullar ını ve yaşam standartlar ını etkilemektedir. Mahpuslar ın temel hak ve hürriyetlerini ihlal edecek mahiyette olabilecek bu tür i şlem, eylem ya da ihmaller konusunda muhataplar ınca şikâyetlerin ileri sürülmesi, itirazlarda bulunulmas ı ve hukuka ayk ırılıklar ın tespit edilerek kald ırılmas ı konusunda hukuki yollara ba şvurulmas ı doğald ır. Devletin mahpuslar ın yaşam koşullar ına makul öngörüden daha fazla müdahale edilmesini önleyecek ve müdahale edildi ği takdirde giderim sa ğlayacak etkili hukuki ba şvuru yollar ını hayata geçirmesi ve bu yollar ı işlevsel k ılmas ı gerekir ( Meral Dan ış Beştaş (3), 39). 26. Bu anlamda ceza infaz kurumlar ındaki birtak ım uygulamalar ın temel hak ve hürriyetlere müdahale te şkil ettiği ve kald ırılmas ı gerektiği konusunda ileri sürülecek iddialar ın esas ının incelenmesine imkân sa ğlayan ve gerekti ğinde uygun bir telafi yöntemi sunan etkili hukuk yollar ının olmas ı ilgililere etkili ba şvuru hakk ının sağlanmas ı bak ımından bir gerekliliktir ( Meral Dan ış Beştaş (3), 40). 27. Tutuklu ve hükümlülerin temel hak ve hürriyetlerine yönelen hukuka ayk ırı müdahalelerin giderilmesi amac ıyla öngörülen infaz hâkimliklerine şikâyet yoluyla başvurm a imkân ının mevzuatta yer almas ı yaln ız başına yeterli olmay ıp bu yolun ayn ı zamanda pratikte de başarı şans ı sunmas ı gerekir. Söz konusu yola ba şvurulabilmesi için öngörülen ko şullar somut olaylara tatbik edilirken dayanak i şlem, eylem ya da ihmallerden kaynaklanan savunulabilir nitelikteki iddialar ın bu doğrultuda geni ş şekilde de ğerlendirilmesi, ko şullar ın oluşmad ığı sonucuna ula şılmas ı durumunda ise bu durumun yarg ı makamlar ı taraf ından ilgili ve yeterli gerekçelerle aç ıklanmas ı gerekir ( Meral Dan ış Beştaş (3), 41). 28. Ayr ıca mahpuslar ın temel hak ve hürriyetlerine müdahale te şkil eden eylem, işlem ya da ihmallerin hukuka uygunlu ğunun denetlenmesine olanak sa ğlayan düzenlemelerin herhangi bir yarg ı merciine ba şvurma imkân ını ortadan kald ıracak şekilde dar yorumlanmamas ı ve etkili bir yarg ısal koruma sa ğlama konusunda yarg ı makamlar ınca temel hak ve özgürlükleri önceleyen bir yakla şım içinde olunmas ı etkili ba şvuru hakk ının gereklerinin sa ğlanmas ı aç ısından önem arz etmektedir ( Meral Dan ış Beştaş (3), 42). b.İlkelerin Olaya Uygulanmas ı 29. Başvuru özetle İnfaz Kurumunda e ğitim ve iyile ştirme faaliyetlerinin yasaklanmas ı karar ının kald ırılmas ı talebiyle İnfaz Hâkimli ğine yap ılan şikâyet başvurusunun hukuka ayk ırı şekilde esasa girilmeden reddedilmesi ve şikâyet dilekçesinin görevli merciye gönderilmemesi nedenleriyle ihlal iddialar ının dile getirebilece ği etkili bir başvuru yolunun bulunmamas ına, bir ba şka deyişle mevcut yarg ısal sistemin etkili şekilde işletilmemesine ili şkindir. Başvuru Numaras ı: 2018/26139 Karar Tarihi : 15/3/2022 630.İnfaz hâkimliklerinin kurulu ş, görev, çal ışma esas ve usullerini düzenleyen 16/5/2001 tarihli ve 4675 say ılı İnfaz Hâkimli ği Kanunu'nun 1. maddesinde infaz hâkimliklerinin ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakk ında yap ılan işlemlere veya bunlarla ilgili faaliyetlere ya da Cumhuriyet savc ısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ına ilişkin verdiği kararlara yönelik şikâyetleri incelemek ve karara ba ğlamak, ceza ve güvenlik tedbirlerinin infaz ına ilişkin hâkim veya mahkeme taraf ından verilmesi gerekli kararlar ı almak, i şleri yapmak ve kanunlarla verilen di ğer görevleri yerine getirmek üzere kurulduklar ı belirtilmi ştir. Ayn ı Kanun'un 4. maddesinde ise hükümlü ve tutuklular ın ceza infaz kurumlar ı ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, bar ındırılmalar ı gibi işlem veya faaliyetlere ili şkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak infaz hâkimliklerinin görevlerinden biri olarak say ılm ıştır. Yine Kanun'un 5. maddesinde ceza infaz kurumlar ında hükümlü ve tutuklular hakk ında yap ılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun veya di ğer mevzuat hükümlerine ayk ırı olduğu gerekçesiyle şikâyet yoluyla infaz hâkimli ğine başvurulabilece ği hüküm alt ına al ınm ıştır. Son olarak 4675 say ılı Kanun'un 6. maddesinde infaz hâkimli ğinin görev ve yetki alan ı dışında kalan bir karar, işlem veya faaliyete kar şı şikâyette bulunulmas ı durumunda infaz hâkimi taraf ından başvuru dilekçesinin esas ına girilmeden şikâyetin reddedilece ği, şikâyet ba şvurusu ba şka bir yarg ı merciinin görev alan ı içinde ise şikâyet dilekçesinin o merciye gönderilece ği düzenlenmi ştir (Meral Dan ış Beştaş (3), 44). 31. Ceza infaz kurumlar ındaki işlem, eylem ya da ihmallerin tutuklu ve hükümlülerin temel hak ve hürriyetlerine müdahale olu şturduğu iddias ıyla infaz hâkimliklerine yap ılan şikâyet ba şvurular ında yarg ı makamlar ının yapacaklar ı yorum teme l hak ve özgürlüklerin korunmas ını sağlayan etkili ba şvuru yolunun bulunup bulunmad ığının saptanmas ında kilit rol oynamaktad ır (Meral Dan ış Beştaş (3) , 45). Dolay ısıyla başvurucunun İnfaz Kurumunda e ğitim ve iyile ştirme faaliyetlerine kat ılmas ına izin verilmedi ği konusunda ileri sürülen iddialar ın da bu kapsamda ele al ınmas ı ve bir yarg ı merciince incelenmesi ba şvurucuya etkili bir ba şvuru yolunun sa ğlanmas ı aç ısından önemlidir. 32. Somut olayda ba şvurucunun e ğitim ve iyile ştirme faaliyetlerine kat ılmas ına izin verilmedi ğine yönelik şikâyetleri, şikâyet konusunun 4675 say ılı Kanun'da düzenlenen infaz hâkimliklerinin görev alan ına girmedi ği gerekçesiyle derece mahkemelerince esasa girilmeden reddedilmi ştir. 33. Başvurucunun şikâyet etti ği hususun hangi nedenlerle infaz hâkimliklerinin görev alan ında değerlendirilmesi gerekti ğine dair somut ve ikna edici gerekçeler ileri sürdü ğü görülmektedir. Ancak derece mahkemelerince bu hususlar ın dikkate al ınmad ığı, başvurucunun e ğitim ve iyile ştirme faaliyetlerine neden kat ılamad ığı konusunda bir inceleme ve araştırma yap ılmad ığı anlaşılmaktad ır. Yine savunulabilir nitelikteki iddialara dayanan şikâyet konusunun 4675 say ılı Kanun'un 4. maddesinin birinci f ıkras ında yer alan ve infaz hâkimliklerine mahpuslar ın hak ve hürriyetlerinin korunmas ı ad ına geniş bir görev alan ı tan ıyan düzenlemenin kapsam ına hangi nedenlerle girmedi ği hususunda derece mahkemelerince ikna edici aç ıklamalarda bulunulmad ığı görülmektedir. 34. Ayr ıca 4675 say ılı Kanun'un 6. maddesinde yer alan ve şikâyet konus u hakk ında görevli olmad ığına karar veren infaz hâkimliklerince şikâyetin görevli merciye gönderilmesi konusunda emredici hüküm içeren düzenlemenin derece mahkemelerince dikkate al ınmad ığı, başka bir anlat ımla görevsiz olundu ğu konusunda karar verilmesine rağmen şikâyet dilekçesinin görevli merciye gönderilmedi ği ve şikâyetin esasa girilmeden Başvuru Numaras ı: 2018/26139 Karar Tarihi : 15/3/2022 7reddine karar verilmekle yetinildi ği anlaşılmaktad ır. Derece mahkemelerinin bu yakla şımı da başvurucunun savunulabilir nitelikteki iddialar ının incelenmesine ve etkili bir hukuk yolunun işletilmesine engel olmu ştur. 35. Başvurucunun İnfaz Hâkimli ğine yapt ığı şikâyet ba şvurusunun 4675 say ılı Kanun kapsam ında olmad ığı yönünde verilen karar ın bu yönüyle ilgili ve yeterli gerekçeler içermediği, başvurucunun iddialar ının incelenmesine ve uygun bir telafi şans ı sunmaya elverişli olmad ığı anlaşılmaktad ır. Derece mahkemelerince verilen kararlar ın dayanağı olarak gösterilen ilgili mevzuat ın başvuruya konu i şlemin hukuka ve Anayasa'ya uygun olup olmad ığının denetlemesini yasaklamad ığı da dikkate al ındığında derece mahkemelerince ortaya konulan bu yakla şım, temel hak ve hürriyetlerin ihlal edildi ğine yönelik şikâyetin etkili bir şekilde incelenmesine imkân sa ğlamam ıştır. Neticede ba şvurucuya, ki şinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ı kapsam ında olduğunu ileri sürdü ğü müdahalenin ortadan kald ırılmas ı talebiyle ba şvurabilece ği ve asgari güvenceleri içeren, pratikte de i şleyen etkili bir hukuk yolunun sunulmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 36. Aç ıklanan gerekçelerle ki şinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geliştirilmesi hakk ıyla bağlant ılı olarak etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine karar verilmesi gerekir. C. Giderim Yönünden 37. Başvurucu, ihlalin tespit edilmesini istemi ş ve 500.000 TL tazminat talebinde bulunmuştur. 38. Tespit edilen ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ına ilişkin usul ve esaslar 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un 50. maddesinde yer almaktad ır. 39. Başvurucunun tahliye oldu ğu, dolay ısıyla iddialar ıyla ilgili olarak yarg ı mercileri taraf ından bir karar verilebilmesinin art ık mümkün olmad ığı dikkate al ındığında tespit edilen hak ihlalinin sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmamaktad ır. 40. Öte yandan tazminat talep etti ği ve ihlalin niteli ği dikkate al ınarak başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ödenmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Kişinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geli ştirilmesi hakk ıyla bağlant ılı etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın KABUL ED İLEBİLİR OLDUĞUNA, B. Kişinin maddi ve manevi varl ığının korunmas ı ve geli ştirilmesi hakk ıyla bağlant ılı etkili başvuru hakk ının İHLAL ED İLDİĞİNE, C. Başvurucuya net 13.500 TL manevi tazminat ÖDENMES İNE, tazminata ili şkin diğer taleplerin REDD İNE, Başvuru Numaras ı: 2018/26139 Karar Tarihi : 15/3/2022 8D. Ödemenin, karar ın tebliğini takiben ba şvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl ığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yap ılmas ına, ödemede gecikme olmas ı hâlinde bu sürenin sona erdi ği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FA İZ UYGULANMASINA, E. Karar ın bir örne ğinin bilgi için Kocaeli İnfaz Hâkimli ğine (E.2018/2070, K.2018/2681) GÖNDER İLMESİNE, F. Karar ın bir örne ğinin Adalet Bakanl ığına GÖNDER İLMESİNE 15/3/2022 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Muammer TOPAL Recai AKYEL Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş

İlgili Kararlar

Anayasa Mahkemesi — aynı daireden son kararlar