Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -1-106 (Muafiyet/Menfi Tespit) Karar Sayısı : 13-72/996-427 Karar Tarihi : 26.12.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Tuğçe KOYUNCU, M. Safa UYĞUR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Total Oil Türkiye A.Ş. Temsilcisi Av. Gönenç GÜRKAYNAK Çitlenbik Sk . No:1
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013 -1-106 (Muafiyet/Menfi Tespit) Karar Sayısı : 13-72/996-427 Karar Tarihi : 26.12.2013 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖRLER: Çağlar Deniz ATA, Tuğçe KOYUNCU, M. Safa UYĞUR C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Total Oil Türkiye A.Ş. Temsilcisi Av. Gönenç GÜRKAYNAK Çitlenbik Sk . No:12 Yıldız Mah . 34349 Beşiktaş /İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Total Oil Türkiye A.Ş. ile Ali İhsan Aktekin -Hülyak Market arasında imzalanan Acentelik Sözleşmesi ve İşletme Sözleşmesi ne menfi tespit belgesi verilmesi talebi . (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 29.11.2013 tarih ve 8010 sayı ile giren bildirim üzerine düzenlenen 18.12.2013 tarih ve 2013 -1-106/MM sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖRLERiN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; Total Oil Türkiye A.Ş. ile Ali İhsan Aktekin -Hülyak Market arasında imzalanan Acentelik Sözleşmesi ne 4054 sayılı Rekabetin Koruması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) un 8. maddesi uyarınc a menfi tespit belgesi verilebileceği, taraflar arasında imzalanan İşletme Sözleşmesi nin ise 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ ) kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı kanaat ve so nucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Taraf lar G.1.1. Total Oil Türkiye A.Ş. ( Total ) (4) Total S.A.'nın grup şirketlerinden biri olan Total, Türkiye genelinde akaryakıt, LPG ve madeni yağlar piyasasında faaliyet göstermektedir. Şirket, Haramidere, Gebze, Aliağa ve Samsun'da bulunan toplam ( ..) (akaryakıt ürünleri) depolama kapasiteli akaryakı t tesislerine sahiptir. Totalgaz'ın 2003 yılında Total'in bünyesine katılması neticesinde Total LPG sektöründe mevcut kapasitesi ile bayi ve abonelere tüplü, dökme ve otogaz LPG alanlarında hizmet sunmaktadır. Yaklaşık 327 LPG istasyonu ile ürünlerin dağıt ımını sağlayan Total, 25.08.2011 tarihi itibariyle ana bayi ve tali bayi sözleşmelerini, bilançosunda yer alan tüplü aktivite ile ilgili aktif ve pasif kalemlerini Aygaz A.Ş.'ye devretmiştir. G.1.2. Ali İhsan Aktekin -Hülyak Market (5) Bildirime konu Acenteli k Sözleşmesi nin ve İşletme Sözleşmesi nin diğer tarafı olan Ali İhsan Aktekin -Hülyak Market, dosya konusu istasyonda Acente ve İşletici sıfatıyla, Total markası altında faaliyet göstererek petrol ürünlerinin satışına aracılık etme ve diğer ürünler bakımından da satış hizmeti verme faaliyetinde bulunacaktır . 13-72/996-427 2 / 4 G.2. İlgili Pazar G.2.1. İlgili Ürün Pazarı ve İlgili Coğrafi Pazar (6) İlgili ürün pazarı otogaz LPG , otogaz LPG dışında kalan otomotiv yakıtları ve madeni yağ pazarı olarak belirlenmiştir . İstasyonda gerçekleştirilecek olan market ve araç yıkama faaliyetine ilişkin olarak ise ayrı bir pazarın tanımlanmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır . (7) Diğer taraftan, gerek beyaz akaryakıt ürünleri, gerekse oto -LPG ve madeni yağ dağıtım faaliyetlerinin yurt çapında gerçekleştirilmesi ve ilgili hizmetler bakımından rekabet şartlarının farklılaşmasına neden olacak bir unsur bulunmaması nedeniyle ilgili coğra fi pazar Türkiye olarak saptanmıştır . G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme G.3.1. Acentelik Sözleşmesi (8) Total ile Ali İhsan Aktekin -Hülyak Market (Acente) arasında imzalanan Acentelik Sözleşmesi'nin 3. maddesine göre sözleşmenin konusunu, ( ..) Acente ile Total arasındaki hukuki ilişkinin koşulları oluşturmaktadır. (9) Acentelik Sözleşmesi'nin 2. maddesine göre Acente, ( ..) belirtilmiştir. (10) Acentelik Sözleşmesi'nin 4.1. maddesi nde Acente tarafından istasyonda münhasıran ( ..) düzenlendiği görülmek tedir. (11) Acentelik Sözleşmesi nin 5. maddesinde Acente'nin yükümlülükleri ; 5.13. maddesinde Rekabet Yasağı , 6. maddesinde ise ( ..) düzenlenm iştir. ( ..TİCARİ SIR ..) G.3.2. İşletme Sözleşmesi (12) Dosya içeriğinden, ( ..) düzenlen diği anlaşılmıştır. (13) Söz konusu faaliyetlere ilişkin düzenlemeler Acentelik Sözleşmesi kapsamında da yer almaktadır. ( ..) gerçekleştirilecektir. (14) sahip olduğu belirtilmiştir . G.3.3. Hukuki Değerlendirme G.3.3.1. Kanun un 4. maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme (15) Total ve Ali İhsan Aktekin -Hülyak Market arasında imzalanan ( ..) amacıyla akdedilmiştir. (16) Türk Ticaret Kanunu nda ace nte; ticari mümessil, ticari vekil, satış memuru veya müstahdem gibi bir sıfatı olmaksızın bir mukaveleye dayanarak muayyen bir yer veya bölge içinde daimi bir surette ticari bir işletmeyi ilgilendiren akitlere aracılık etmeyi veya bunları o işletme adına yapmayı meslek edinen kimse olarak tanımlanmaktadır. (17) 2002/2 sayılı Tebliğ in açıklanmasına Dair Kılavuz (Kılavuz) da müvekkil hesabına aracılık ettiği ya da akdettiği sözleşmelere ilişkin olarak acenteye getirilen sınırlamaların genellikle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamı dışında olduğu ve prensip olarak muafiyet rejiminin de konusunu oluşturmadıkları ifade edilmektedir . Bu çerçevede teşeb büsler arasındaki ilişkinin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında olup olmadığını belirleyen faktör, acentenin, müvekkili tarafından atandığı faaliyetlerle ilgili olarak ticari veya mali bir risk alıp almaması olarak belirlenmiştir. Şayet, acente müve kkili adına yap tığı ya da aracılık ettiği sözleşmeden dolayı herhangi bir mali veya ticari risk almamışsa, acentenin alış veya 13-72/996-427 3 / 4 satış faaliyetleri müvekkil teşebbüsün faaliyetlerinin bir parçası olarak değerlendirilmekte ve acente ile müvekkil arasındaki il işki Kanun un 4. maddesi kapsamı dışında tutulmaktadır. (18) Acentenin tüm mali ve ticari riskleri kendisinin üstlenmesi halinde ise söz konusu sözleşme, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamına girebilmekte ve dolayısıyla 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında değe rlendirilebilmektedir. Kurul kararları ışığında hangi hallerde ticari acentenin risk üstlenildiğine örnek olarak aşağıdaki hususlar gösterilebilir : - Ticari faaliyetleri süresince bağımsız bir tacir gibi davranması, - İşlemle ilgili ticari riskin acentenin üzerinde olması, - Elinde sözleşme konusu mallardan minimum miktarda stok bulunması, - Müşteriler için kendi hesabına olmak üzere ücretsiz servis hizmeti vermesi, - Fiyatlar ve ticaret koşullarını belirleme yetkisi bulunması. (19) Bu çerçevede ilk aşama da, acentenin ticari ya da mali risk üstlenip üstlenmediğinin belirlenmesi gerekmekted ir. Bildirim formunda ( ..) ifadelerine yer verilmiştir. Dolayısıyla bildirime konu acentelik faaliyeti ile Acentenin Kılavuz da açıklanan riskleri üstlenmeyeceği ve bağımsız davranmay acağı anlaşılmaktadır. Ayrıca Acentelik Sözleşmesi nin ( ..) . Bu çerçevede ticari ve mali riskler Total tarafından üstlenilmekte ve Acentenin üstleneceği maliyetler ise kendi işyeri ve personeli ile sınırlı kalmaktadır. Bu kapsamda , inceleme konusu olayda ilgili tarafın rekabet hukuku bağlamında da acente olarak nitelendirilebileceği ve acenteye getirilen sınırlamalar bakımından 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamı dışında kalacağı kanaati oluşmuştur . (20) Ancak bildirim konusu Acentelik Sözleşmesi nde münhas ırlık ve rekabet yasağı ile ilgili çeşitli hükümler yer almaktadır. Acentelik Sözleşmesi ne göre Acente tarafından aracılık faaliyeti münhasıran Total için gerçekleştirilecektir. Acentelik Sözleşmesi nin 5.13. maddesinde acenteye sözleşme süresince ( ..) getirilmektedir. (21) Kılavuz un 14. paragrafında Ancak sözleşme sonrası rekabet yasağı da dahil olmak üzere rekabet etmeme yükümlülüğü markalar arası rekabet ile ilgilidir ve şayet sözleşme konusu mal veya hizmetlerin satıldığı ilgili pazarda kapama etkisine yol açıyorsa rekabeti sınırlayıcı etki doğurabilir ve sonuçta bu hüküm Kanun un 4. maddesi kapsamına girebilir. ifadelerine yer verilmektedir . (22) Acentelik Sözleşmesi nin süresinin üç yıl olduğu da dikkate alındığında, söz konusu hüküm ile birlikte Acenteye bu süre zarfında rekabet etmeme yükümlülüğü nün getiril diği görülmektedir. Bununla birlikte , her ne kadar rekabet etmeme yükümlülüğü rekabeti kısıtlayıcı bir madde olarak sözleşmede yer alsa da ( ..) kanaatine varılmıştır . Dolayısıyla, bildirim ko nusu Acentelik Sözleşmesi nin 4054 sayılı Kanun kapsamına girmediği ve bahse konu sözleşmeye 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilebileceği kanaatine varılmıştır . (23) Acentelik Sözleşmesi nin ayrılmaz parçası olan İşletme Sözleşm esi açısından bakıldığında ise anılan sözleşme ( ..) görülmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ in 2. maddesinde üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetin alımı, satımı vey a yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar dikey anlaşma olarak tanımlanmaktadır. Bu açıdan İşletme Sözleşmesi de taraflar arasında imzalanan bir dikey anlaşma niteliğindedir. (24) Taraflar arasındaki dikey ilişkide yer alan münhasırlık hükmü nedeniyle İşlet me Sözleşmesi nin öncelikle 2002/2 sayılı Tebliğ açısından değerlendirilmesi gerekmektedir. G.3.2. 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği Bakımından Yapılan Değerlendirme (25) EPDK tarafından hazırlanan 2012 yılı Petrol Piyasası Raporu nun ve 2012 yılı LPG Sektö r Raporunun ilgili bölümlerine göre, Total in bayiler aracılığıyla yapılan satışlar bakımından benzin türlerinde pazar payının % 5,2; motorin türlerinde ise %6,3 düzeyinde, otogaz LPG 13-72/996-427 4 / 4 dağıtım faaliyetinde %4,18; madeni yağ faaliyetlerinde ise %12,02 olduğu görülmektedir. Dolayısıyla Total in pazar payının 2002/2 sayılı Tebliğ de muafiyet için öngörülen %40 eşiğinin altında olduğu görülmektedir. (26) Öte yandan, 2002/2 sayılı Tebliğ in 5. maddesine göre, alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüklerine Tebliğ ile sağlanan muafiyet uygulanamamaktadır. (27) Bildirime konu ( ..) sözleşme süresince rekabet etmeme yükü mlülüğü getirildiği görülmektedir. (28) Ancak İşletme Sözleşmesi'nin ( ..) yer verilmemiştir. Ayrıca sözleşmenin bitiminden sonrasına ilişkin , rekabet etmeme yükümlülüğü getirilme miştir. Diğer taraftan ( ..) bağlanmıştır. Acentelik Sözleşmesi de İşletme Sözleşmesiyle uyumlu olarak üç yıl süreyle geçerli olacak şekilde düzenlenmiştir. Dolayısıyla İşletici ye getirilen rekabet yasağının 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan süre sınırı içinde kaldığı görülmektedir. (29) Acentelik Sözleşmesi nde ( ..) ifade edilmekted ir. (30) Dolayısıyla , İşletme Sözleşmesi nin 2002/2 sayılı Tebliğ de öngörülen grup muafiyeti hükümlerinden faydalan dığı sonucuna ulaşılmıştır. H. SONUÇ (31) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; - Total Oil Türkiye A.Ş. ile Ali İhsan AKTEKİN -Hülyak Market arasında imzalanan Acentelik Sözleşmesi ne 4054 sayılı Kanun un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesine, - Total Oil Türkiye A.Ş. ile Ali İhsan AKTEKİN -Hülyak Market arasında imzalanan İşletme Sözleşmesi nin, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşma lara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlandığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.