Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -3-84 (Devralma) Karar Sayısı : 18-48/749-362 Karar Tarihi : 20.12.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan) , Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Mehmet YANIK, Çiğdem GİZEM OKKAOĞLU, Osman Can AYDOĞDU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : -Straumann Holding AG -Zinedent İmplant Üretim A.Ş. Temsilcileri : Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Eda DURU , Av. Selvi Naz T
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2018 -3-84 (Devralma) Karar Sayısı : 18-48/749-362 Karar Tarihi : 20.12.2018 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan) , Adem BİRCAN, Mehmet AYAN, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Mehmet YANIK, Çiğdem GİZEM OKKAOĞLU, Osman Can AYDOĞDU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : -Straumann Holding AG -Zinedent İmplant Üretim A.Ş. Temsilcileri : Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Eda DURU , Av. Selvi Naz TOPALOĞLU Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mah. Beşiktaş İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Straumann Holding AG nin, iştiraki Instradent AG aracılığıyla Zinedent İmplant Üretim A.Ş. nin tek kontrolünü devralması işlemine izin verilmesi talebi . (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 20.11.2018 tarih ve 8351 sayı ile giren ve en son 03.12.2018 tarihinde eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 1 4.12.2018 tarih ve 2018 -3-84/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır . (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Bildirime konu işlem ile Instradent AG ( INSTRADENT ) ile Cüneyt BAŞTİMUR tarafından ortak kontrol edilen Zinedent İmplant Üretim A.Ş. nin (ZINEDENT) tek kontrolünün INSTRADENT tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir. G.1. Taraflar G.1.1. Instradent AG (INSTRADENT) (5) Straumann Grubu bünyesinde yer alan INSTRADENT, 2014 yılında Basel de kurulmuş bir holding şirketi olup, Türkiye de dental implant sistemlerinin satışı alanında, sadece %50 pay sahibi olduğu ZINEDENT vasıtasıyla faaliyet göstermektedir. G.1.2. Zinedent İmplant Üretim A.Ş. (ZINEDENT) (6) 2015 yılında Cüneyt BAŞTİMUR ve INSTRADENT tarafından dental implantlar ve ilgili prostetik parçalar ile aletlerin tedariki alanında faaliyet göstermek üzere kurulan bir ortak girişim şirketidir. ZINEDENT in Türkiye de herhangi bir üretim tesisi bulunmamaktadır. Söz konusu teşebbüs, dental implant sistemlerinin satışı alanında Türkiye de distribütörler aracılığıyla faaliyet göstermektedir. Türkiye de ZIN EDENT ürünlerinin dağıtımı, 2017 yılının Haziran ayına kadar Ortoplast Medikal İç ve Dış Tic. 18-48/749-362 2/6 A.Ş. tarafından, bu tarihten sonra ise münhasır olarak Batıgroup Dental Diş Ürünleri Ticaret A.Ş. (BATIGROUP)1 tarafından gerçekleştirilmiştir. G.1.3. Straumann Holding AG (STRAUMANN) (7) İşviçre de kurulan ve merkezi Basel de bulunan STRAUMANN, Straumann Grubu nun ana şirketidir. STRAUMANN, dental implantlar ve ilgili prostetik parçalar ve aletler ile diş yenileme ve diş restorasyonunda kullanılmak ve diş kaybını önl emek üzere CAD - CAM2 proestetikler ve biyomateryaller3 geliştirmekte, bu ürünleri üretmekte ve dağıtmaktadır. Türkiye deki faaliyetleri ağırlıklı olarak dental implant sistemlerinin satışına ilişkin olmakla birlikte teşebbüs, biyomateryaller ve dijital ekip manlar alanlarında da kısıtlı ölçüde faaliyet göstermektedir. G.1.4. Cüneyt BAŞTİMUR (8) Cüneyt BAŞTİMUR, INSTRADENT ile birlikte ZINEDENT üzerinde ortak kontrole sahip olup, ZINEDENT te yönetim kurulu üyeliği ve icra kurulu başkanlığı görevini; BATIGROUP ta ise %30 hissedar olmanın yanı sıra yönetim kurulu üyeliği görevini sürdürmektedir. Ayrıca BATIGROUP un alt distribütörü olarak dental implant sistemleri satışı pazarında s ınırlı faaliyeti bulunan Batı Dental İç ve Dış Tic. A.Ş. yi (BATI DENTAL) tek başına kontrol etmektedir . G.2. İlgili Pazar (9) Dental implant sistemleri aşağıdaki ürünleri içermektedir: - İmplant Gövdesi: Dental implantın diş etinin altındaki kemiğe cerrahi olarak yerleştirilen metal posttur. Genelde saf titanyum veya titanyum alaşımından yapılmakta olup diş hekimliğinde eksik dişlere ilişkin tedavilerde kullanılmakta ve yapay diş kökü olarak da adlandırılmaktadır. - Abutment: İmplant gövdesine çivilenen veya y apıştırılan, prostetik veya yapay dişin implanta yerleştirileceği bağlantı aparatıdır. - Kron: Eksik olan dişin veya hasarlı dişin yerine konulan, doğal dişe benzer şekilde özel olarak yapılan yapay diştir. - Yardımcı parçalar: Dental laboratuvarlarda, implant özellikli araçların üretilmesi için kullanılan implant analoglarını ve kapatma vidalarını içermektedir. (10) 17.08.2011 tarih ve 11 -45/1027 -350 sayılı Rekabet Kurul u (Kurul) kararında implant gövdelerinin ve abutmentlerin %80 -90 a yakınının tek bir sistem olarak sağlandığı belirtilmektedir. Zira farklı sağlayıcılardan tedarik edilen implant gövdeleri ve abutmentlerin genellikle birbirleriyle uyumlu olmadığı ve bu nedenle ürünlerin alıcılar tarafından tek bir sistem olarak temin edilmesi gerektiği görülmektedir. Geçmiş Kurul kararlarında dental implant sistemleri ürünleri incelenmiş ve ilgili ürün pazarları dental implant sistemleri 4 ve dental ürünler 5 pazarları olarak tanımlanmıştır. 1 Türkiye de dental implant ürünlerinin satış ve distribütörlüğüne yönelik faaliyet yürüten BATIGROUP, Türkiye de Medentika ve Zinedent ürünlerinin münhasır distribütörüdür. BATIGROUP un tek kontrolü Straumann Holding AG tarafından devralınması işlemine 26.10.2017 tarih ve 17 -35/553 -240 sayılı Kurul kararı ile izin verilmiştir . 2 CAD, bilgisayar destekli tasarımı ( computer aided design); CAM ise bilgisayar destekli üretimi (computer aided manufacturing) ifade etmektedir. 3 Yeni kemik oluşumunun sağlanmas ı için diş hekimleri tarafından kullanılan tamamen biyolojik kökenli bir kemik oluşum maddesidir. 4 Kurulun 26.10.2017 tarih ve 17 -35/553 -240 ve 17.08.2011 tarih ve 11 -45/1027 -350 sayılı kararları . 5 Kurulun 23.09.2010 tarih ve 10 -60/1268 -479 sayılı kararı . 18-48/749-362 3/6 (11) Bildirim kapsamında ; abutmentlar implant g övdesine vidalandığından bu iki ürün arasında bir anahtar -kilit ilişkisi bulunduğu, başarılı bir implant tedavisi için implant, abutment ve kronun birbiri ile uyumlu olması gerektiği, implant gövdeleri ile abutmentler farklı tedarikçilerden alındığında çoğ unlukla uyum sorunları yaşandığı için alıcılar tarafından genellikle bir sistem olarak satın alındıkları, Straumann markalı abutmentlerin başka bir implant sistemi ile uyumlu olmadıkları6 ve BATIGR OUP un dağıtımını yaptığı üç marka olan Straumann, Medentika ve Zinedent in implant ve abutmentlerini genellikle bir sistem olarak sattığı ifade edilmiştir. Bu bilgiler ışığında, implant sistemlerini oluşturan ürünler tamamlayıcı ürün olarak kabul edilmiş v e mevcut dosya kapsamında her bir alt ürün grubunun ayrı ayrı incelenmesi yerine implant sistemi tek bir ürün olarak ele alınmıştır. (12) İmplant sistemleri, kalite ve fiyat kriterleri esas alınarak premium segment, orta segment ve düşük segment olarak üç sınıf a ayrılabilmektedir. Küresel çapta STRAUMANN, premium segmentte Straumann markası; orta segmentte Anthogyr, Medentika ve Neodent markaları ve düşük segmentte ise Equinox, T -Plus ve Zinedent markaları ile faaliyet göstermektedir. Türkiye de ise Premium segm entte Straumann, orta segmentte Medentika ve düşük segmentte Zinedent markası ile faaliyet göstermektedir. (13) Her bir segmentin içinde kullanılan hammaddeye göre farklı fiyat düzeylerinde ürünler bulunmaktadır. Premium segme ntte küresel düzeyde fiyatlar 250 -450 Amerikan Doları (Dolar), orta segmentte 120 -240 Dolar, alt segmentte ise 60 -120 Dolar arasında değişmektedir. Türkiye de Straumann markalı implant sistemlerinin fiyatları ( ..) TL, orta segment Medentika ürünlerinin fiyatları ( ..) TL, düşük segment Z inedent ürünlerinin fiyatları ise ( ..) TL arasında değişmektedir7. (14) STRAUMANN ın Türkiye de 2017 yılında yaptığı implant sistemleri satışına bakıldığında, satış miktarı bakımından tüm satışların ( ..) premium segment, ( ..) orta segment ve ( ..) düşük segment ürünlerdir. Satış değeri bakımından ise, tüm satışların ( ..) premium segment, ( ..) orta segment ve ( ..) düşük segmenttir . (15) Mevcut dosya kapsamında ilgili ürün pazarını tanımlarken pazarı; implant sisteminin segmentine göre premium, orta ve düşük segment şeklinde alt kırılımlara ayırmak mümkündür. Ancak Türkiye pazarında müşteriler bakımından premium ya da orta segment ürünlere yönelik herhangi bir marka bağlılığı ya da sadakati nin bulunmadığı8 ve implant tedavilerinde farklı segment ürünler in ikame olarak kullanılabildiği göz önüne alındığında, pazarı alt kırılımlara ayırma k mevcut durumda gerekli değildir. (16) Bu çerçevede , ilgili ürün pazarı, dental implant sistemleri tedariki pazarı , ve dental implant sistemleri dağıtımı pazarı olarak ta nımlanmıştır . İlgili coğrafi pazar ise Türkiye olarak belirlenmiştir. (17) Dosya konusu işlem neticesinde implant sistemi tasarımı, üretimi ve satışı pazarında dünyada önemli bir oyuncu olan STRAUMANN, Türkiye de işlem sonrasında ZINEDENT in tek kontrolüne sa hip olacak ve Cüneyt BAŞTİMUR, ZINEDENT te kontrol hakkını kaybedecektir. Bu çerçevede, işlem ile ZINEDENT in ortak kontrolden 6 Medentika markalı implantlar ın da yalnızca aynı markaya sahip abutmentlar ile uyumlu olduğu teşebbüs tarafından belirtilmiştir . Ancak Z inedent markalı implant sistemleri, Neodent tarafından geliştirilmekte ve bu nedenle Zinedent markalı abutmentler Neodent markalı implant sistemleri ile uyum sağlamaktadır. 7 Söz konusu rakamlar, 2017 yılında STRAUMANN kontrolündeki BATIGR OUP tarafından satışı gerçekleştirilen implant sistemlerinin fiyatlarını yansıtmaktadır. 8 Kurulun 17.08.2011 tarih ve 11 -45/1027 -350 sayılı kararı. 18-48/749-362 4/6 tek kontrole geçmesi planlandığından, Türkiye de yatay anlamda etkilenecek olan pazarın ZINEDENT in faaliyet gösterdiği implant sistemlerinin tedariki pazarı olduğu söylenebilecektir. (18) STRAUMANN, Türkiye de ZINEDENT vasıtasıyla tedarik ettiği ürünlerin dağıtımını yine kendi iştiraki ile gerçekleştiren k ısmi dikey bütünleşik bir yapı arz etmektedir. İşlem neticesinde STRAUMANN ın tek kontrolüne sahip olacağı ZINEDENT ürünlerinin dağıtımı, yine STRAUMANN ın kendi iştiraki BATIGROUP vasıtasıyla gerçekleştireceğinden, Türkiye de işlemden dikey anlamda etkile necek olan pazar ın, dental implant sistemleri dağıtımı pazarı olduğu kanaatine varılmıştır. G.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme (19) ZINEDENT; hâlihazırda STRAUMANN ın hisselerinin tamamına sahip olduğu INSTRADENT ile Cüneyt BAŞTİMUR tarafından; taraflar arasında 2015 yılında imzalanan Ortak Girişim Anlaşması uyarınca ortak kontrol edilmektedir. (20) Bildirime konu işlemin tamamlanması akabinde, ZINEDENT hisselerinin tamamı INSTRADENT aracılığıyla dolaylı olarak STRAUMANN ın eline geçecektir. Bununl a birlikte, yönetim kurulu üye sayısı ( ..) çıkarılacak, üyelerin atanma işlemleri STRAUMANN tarafından yapılacak ve Cüneyt BAŞTİMUR, ZINEDENT bünyesinde tek veya ortak kontrole yol açmayacak şekilde yönetim kurulu üyeliği ile icra kurulu başkanlığı görevl erine ( ..) boyunca devam edecektir. (21) Dosya konusu işlemin gerçekleşmesiyle, ZINEDENT in kontrolünde kalıcı değişiklik meydana geleceğinden , bildirim konusu işlem 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi çerçevesinde bir devralmadır. Dosya içeriğinden, işlem taraflarının 2017 yılı cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen ciro eşiklerini aştığı anlaşıldığından, bildirime konu işlem izne tabidir. (22) 2015 -2017 yılları arasında, Türkiye de yatay etkilenen pazar olan dental implant sistemleri tedarik pazarında faaliyet gösteren teşebbüslere ait satış hacmi ve satış değeri verilerine aşağıda yer verilm iştir: Tablo 1 - 2015 -2017 Yılları Arasında Dental İmplant Sistemleri Tedarik Pazarında ki Firmaların Pazar Payları9 Teşebbüs Satış Hacmi (%) Satış Değeri (%) 2015 2016 2017 2015 2016 2017 STRAUMANN ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Misdent İç ve Dış Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Danaher Corporation (DANAHER) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AGS Medikal Ürünleri İthalat İhracat Tic. Ltd. Şti. (IMPLANCE) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Şanlılar Tıbbi Cihazlar ve Medikal Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. (NUCLEOSS) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Bego Diş Malzemeleri Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Henry Schein Sağlık Yatırımları A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Dentsply Implants Turkey Diş Hekimliği Ürünleri A.Ş. (DENTSPLY SIRONA) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Zimmer Holding Inc. (ZIMMER BIOMET DENTAL) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğerleri ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM 100 100 100 100 100 100 Kaynak: Bildirim Formu 9 Pazar payları yaklaşık ve yuvarlanmış değerleri yansıtmaktadır. 18-48/749-362 5/6 (23) Tablo 1 de n anlaşıldığı üzere, satış değerine göre 2017 yılında STRAUMANN ( ..) pay ile pazar lideri konumundadır. Ancak STRAUMANN ı ( ..) pay ile DANAHER , ( ..) paylar ile DENTSPLY SIRONA ve ZIMMER BIOMET DENTAL takip etmektedir. İşlem sonucunda ZINEDENT i ortak kontrol eden taraflardan biri olan Cüneyt BAŞTİMUR, söz konusu kontrol hakkını kaybedecek ve ortak kontrol taraflarından diğeri olan STRAUMANN, artık ZINEDENT i tek başına kontrol edecektir. Dolayısıyla piyasadaki teşebbüs sayısı değişmeyecek, Cüneyt BAŞTİMUR un ZINEDENT teki ortak kontrolünü kaybetmesi ile dental implant sistemlerinin tedariki pazarında faaliyet gösteren herhangi bir teşebbüsün pazar payı bir başka deyişle pazarın yoğunlaşma seviyesi değiş meyecektir . İşlem sonrası pazarda yoğunlaşma seviyesinin değişmemesi , STRAUMANN ın pazar payı ( ..) dolaylarında olan dört rakibinin olduğu da dikkate alındığında , işlem sonrası 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında herhangi bir hâkim durum oluşmayacaktır . (24) 2015 -2017 yılları arasında, Türkiye de dikey etkilenen pazar olan dental implant sistemleri dağıtımı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslere ait satış hacmi ve satış değeri verilerine aşağıda yer verilm iştir: Tablo 2 - 2015 -2017 Yılları Ara sında Dental İmplant Sistemleri Dağıtımı Pazarında ki Firmaların Pazar Payları Teşebbüs 2015 2016 2017 Satış Hacmi (%) Satış Değeri (%) Satış Hacmi (%) Satış Değeri (%) Satış Hacmi (%) Satış Değeri (%) BATIGROUP ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Misdent İç ve Dış Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) AGS Medikal Ürünleri İthalat İhracat Tic. Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Şanlılar Tıbbi Cihazlar ve Medikal Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Bego Diş Malzemeleri Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) DENTSPLY Implants Turkey Diş Hekimliği Ürünleri A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Uysal Medikal Dişçilik ve Gıda Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) EOT Dental Sağlık Ürünleri ve Dış Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Denta Solaris Sağlık Hizmetleri ve Dental Malzemeler San. ve Tic. A.Ş. ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) Diğerleri ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) ( ..) TOPLAM 100 100 100 100 100 100 Kaynak: Bildirim Formu (25) 2017 yılında dental implant sistemleri tedarik pazarında olduğu gibi , dental implant sistemleri dağıtım pazarında da satış değerine göre STRAUMANN kontrolündeki BATIGROUP ( ..) pay ile pazar lideri konumundadır. Ancak BATIGROUP u Dentsply Implants Turkey Diş Hekimliği Ürünleri A.Ş. ( ..) pay, AGS Medikal Ürünleri İthalat İhracat Tic. Ltd. Şti. ( ..) pay, Şanlılar Tıbbi Cihazlar ve Medikal Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Bego Diş Malzemeleri Ltd. Şti. ( ..) paylar ile takip etmektedir. Yukarıda yer verilen tablo lar birlikte incelendiğinde, dental implant sistemleri tedarik pazarında faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin dağıtım pazarında da kendi iştirakleri ile faaliyet gösterdiği ve dikey anlamda kısmi bütünleşik yapıya sahip oldukları görülmektedir. (26) Hâlihazırda BATIGROUP, STRAUMANN ın ortak kontrolüne tabi ZINEDENT in münhasır distribütörüdür. İşlem neticesinde ise STRAUMANN ın tek kontrolüne sahip olacağı ZINEDENT ürünlerinin dağıtımı, yine STRAUMANN ın kendi iştiraki 18-48/749-362 6/6 BATIGROUP aracılığ ıyla gerçekleştirecektir. Do layısıyla, önceden ZINEDENT ürünlerini dağıtmak üzere hangi distribütör ile çalışılacağı Cüneyt BAŞTİMUR ve STRAUMANN ın ortak iradesi ile belirlenirken, işlemden sonra bu husus yalnızca STRAUMANN ın iradesi ile belirlenecektir. Ancak, Tablo 2 de yer veril en pazar payları ışığında, BATIGROUP un çok sayıda ve %( ..) fazla pazar payına sahip rakibi olması dolayısıyla, dosya konusu işlemin dikey anlamda herhangi bir rekabetçi endişeye yol açmayacağı kanaatine varılmıştır . (27) Yukarıda yer verilen bilgiler ve değerlendirmeler ışığında , bildirime konu işlem ile 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayac ağı sonucuna ulaşılmıştır. H. SONUÇ (28) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmam ası nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir .