Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-56 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-35/462-162 Karar Tarihi : 27.5.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tunc ay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Fatma ÇELİK C. BAŞVURUDA BULUNAN : Kuruçayırlı Motorlu Araçlar Akar. Mar. İnş. Bilg. Tıb. Cih. San. Tic. Ltd. Şti. Bağdat Cd. 210. Sk. N
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2008-4-56 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 08-35/462-162 Karar Tarihi : 27.5.2008 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Tunc ay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE B. RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Fatma ÇELİK C. BAŞVURUDA BULUNAN : Kuruçayırlı Motorlu Araçlar Akar. Mar. İnş. Bilg. Tıb. Cih. San. Tic. Ltd. Şti. Bağdat Cd. 210. Sk. No:33 Ostim/Ankara 20 Temsilcisi: Av. Özcan SELVİ Aksu Cd. No:3/14 Yenişehir/Ankara D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş. Tepeören Mh. Eski An kara Yolu Cd. No:56 Tuzla/İstanbul E. DOSYA KONUSU : Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş. (Kuralkan) nin Kuruçayırlı Motorlu Araçlar Akar. Mar. İnş. Bilg. 30 Tıb. Cih. San. Tic. Ltd. Şti. (Kuruçayırlı) ile yapmış olduğu Bayilik Sözleşmesi nin rekabeti kısıtlayıcı hükümler ihtiva ettiği, Sözleşme ile bayinin kendisine tahsis edilen bölge dışına pasif satış yapma hakkının kısıtlandığı, Kuralkan tarafından belirlenen perakende satış fiyatlarının uygulanmasının zorunlu tutulduğu ve fesi h ile ilgili hükümlerin rekabet hukukuna aykırılıklar içerdiği iddiaları. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, Kuralkan ın Kuruçayırlı ile yapmış olduğu Bayilik Sözleşmesi nde rekabeti kısıtlayıcı hükümler bulunduğu, bayinin kendisine tahsis edilen bölge dışına aktif ve pasif satış yapma hakkının 40 kısıtlandığı, Kuralkan tarafından belirlenen fiyatın uygulanmasının zorunlu tutulduğu ve feshe ilişkin hükümlerin haksızlıklar içerdiği iddia edilmiş ve gereğinin yapılması ile geçici tedbirlerin alınması t alep edilmiştir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.3.2008 tarih, 1344 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 31.3.2008 tarih, 2008 -4-56/İİ-08-MHA sayılı İlk 08-35/462 -162 2İnceleme Raporu, 10.4.2008 tarih, 08 -28 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayı lı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 08- 50 28/324 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili k arar uyarınca düzenlenen 22.5.2008 tarih , 2008 -4-56/ÖA-08-MÖ sayılı Önaraştırma Raporu 23.5.2008 tarih, REK.0.08.00.00 -110/132 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-35 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapo r da, Kuralkan tarafından, ilk defa piyasaya sunulan motosiklet pazarında, bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmek ve bayilerine bölge dışı pasif satış yasağı getirmek suretiyle, 4054 sayılı Kanun un Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve K ararlar başlıklı 4. maddesinin ihlal edilmiş olması kuvvetle muhtemel olduğundan, adı geçen 60 teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması gerektiği görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında Ön araştırma Yapılan Şirket (Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş.) 1987 yılında MZ'nin Türkiye distribütörlüğünü üstlenerek motosiklet sektörüne giren Kuralkan, 1995 yılından bu yana Kanuni markası adı altında yerli motosiklet üretimi ve ihracatı yapmaktadır. Motosiklet sektörünün yanı sıra 70 otomotiv sanayine yönelik yedek parça üretimi devam etmektedir. Kuralkan Grubu bilgisayar ve motosiklet sektörünün yanı sıra tarım, hayvancılık, inşaat, otomotiv, enerji ve sauna sistemleri, bilgisaya r programları yazılımı, kurumsal network sistemleri kurulumu, reklam hizmetleri gibi 12 farklı sektörde faaliyet göstermektedir. Yaklaşık 500 kişinin istihdam edildiği kuruluşlarda üretim, ithalat, ihracat ve pazarlama faaliyetleri sürdürülmektedir. 2007 yılını pazar lideri olarak tamamlayan Kuralkan (Kanuni Motosiklet), yeni stratejik ortağı Hyosung üreticisi Güney Kore li S&T Motors ile yaptığı anlaşma çerçevesinde piyasaya bir yeni marka daha sokmaya hazırlanmaktadır. 80 I.2. İlgili Pazar I.2.1. İlgili Ürün Pazarı Motorlu taşıt araçları, araçların kullanım amaçları bakımından binek araçlar (otomobiller) ve ticari araçlar (kamyonet, büyük kamyon, küçük kamyon, otobüs, minibüs, midibüs, çekici) olarak sınıflandırılabilir. Şikayete konu olan ürünler ise yukarıda sayılan motorlu taşıtlardan farklı olarak, genellikle iki, istisnai olarak üç tekerli üretilen ve yukarıda sayılan araçlardan farklı kullanım amaç ve tarzları 08-35/462 -162 3bulunan motosikletlerdir. Motosikletler günümüzde hem iş gereği hem de özel 90 ulaşım ihtiyacı için ya da hobi olarak, kullanımı gittikçe yaygınlaşan kara taşıtlarıdır. Ancak yukarıda sayılan binek araçlardan ve ticari araçlardan pek çok yönüyle farklılık gösterirler. En başta sınırlı taşıma kapasiteleri (kural olarak sadece sürücü) motosikletleri diğer (dört tekerli, binek -ticari) kara taşıtlarından ayırır. Kullanım amacı bakımından, motosikletler yük ya da yolcu taşımakta kullanılmama yönüyle de diğer taşıtlardan farklılık arz eder. Aleyhinde şikayette bulunulan teşebbüs, ilk defa piyasaya sürüle n Kanuni marka motosikletlerin üreticisi konumundadır. Şikayet konusu ise bu taşıtların dağıtımı ile ilgili olan Bayilik Sözleşmesi dir. Bu bilgiler çerçevesinde; Kanuni marka motosikletlerin içerisinde rekabet ettiği 100 ilgili ürün pazarı, "ilk defa piyasaya sunulan motosiklet pazarı" olarak belirlenmiştir. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İlgili ürünler olarak tespit edilen motosikletlerin, ülkemiz genelinde herhangi bir ayrım olmadan arz ve talep edilen ürünler olması nedeniyle , coğrafi p azar Türkiye Cumhuriye ti Sınırları olarak tespit edilmiştir. I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller 110 I.3.1. Bayilik Sözleşmesinin Rekabet Hukuku Bakımından Önemli Maddeleri Kuralkan ın motosiklet satışı yapacak veya servis hizmetleri sunacak bütün bayileri ile aynı Bayilik Sözleş mesi ni yaptığı Kuralkan ın ifadesinden ve yerinde inceleme esnasında bayilerde yapılan tespitlerden anlaşılmıştır. Aşağıda bu Bayilik Sözleşmesi (Sözleşme) nin rekabet hukuku bakımından özellik gösteren maddeleri aktarılmaktadır: Sözleşme nin konusu bayin in, Kuralkan ın imalatını yaptığı veya distribütörü olduğu motosikletleri belirli bir bölgede satması için münhasır olmayan bir yetki ile yetkilendirilmesidir. Kuralkan ihracat, ihalelere katılma ve belirlenen bölgede 120 üçüncü şahıslara bayilik verme konusu ndaki hakkını saklı tutmaktadır. Bayilik Sözleşmesi dışında taraflar arasında bir de Kota Sözleşmesi yapılmaktadır. Kota Sözleşmesi ile belirli sayıda alım taahhüdüne girerek Kuralkan a önden çek veren bayii, seçtiği kotaya göre % ( ) ile % ( ) arasında il ave indirime hak kazanmaktadır. Bayiler yapacakları kampanyalarda ve tüm faaliyetlerinde Kuralkan adına değil kendi nam ve hesaplarına hareket etmektedirler. Bayilerin sipariş ettikleri ürünlerin bedelinin % 50 sini peşin olarak Kuralkan a ödemeleri gerekm ektedir. Peşin ve vadeli satış fiyatları farklı olup bayilerin ödemeleri, ürünün bayiye sevk edildiği gün nakit veya çek ile yapılmaktadır. 130 Bayiinin satış hakları başlıklı 4. madde şu şekilde düzenlenmiştir: 08-35/462 -162 4 Bayi kesinlikle kendisine satış hakkı verilen bölge dışına doğrudan ve/veya dolaylı olarak satış yapamaz. Bayinin bölge dışına doğrudan ve/veya dolaylı olarak satış yaptığının tespit edilmesi halinde satış yapılan motosikletin Kuralkan tarafından belirlenen liste satış bedeli kadar cezai şartı bayi, Kuralkan a ödeyecektir. Kuralkan da bu cezai şartım % oranını bölgesine satış yapılan mağdur bayiye ödeyecek, bakiyesini kendisi alacaktır. Bayiinin bölge ihlalinin iki defa vuku bulması ve/veya bölge dışına satış yaptığı motosikletlerin toplam sayısının 3 (üç) adeti bulması halinde Kuralkan, Bayiinin bayilik sözleşmesini fesih edebilecektir. 140 Sözleşme nin Fiyatlar başlıklı 5. maddesi ise aşağıdaki gibidir: İşbu sözleşme konusu malların satış fiyatları Kuralkan tarafından düzenlenir. Fiyat, bayiinin si parişinin Kuralkan tarafından teyid edildiği zamanki fiyattır. Kuralkan bildirdiği fiyatları değiştirebilir. Bayi Kuralkan ın satış koşulları ve fiyatlarına uymak zorundadır. Aksi davranış işbu sözleşmenin ihbarsız olarak Kuralkan a fesih hakkını verir. Sözleşmenin süresi bir yıl olup 12. maddede sayılan fesih koşulları gerçekleşmediği t akdirde, yine bir yıllık süreler ile kendiliğinden yenilen mesi düzenlenmiştir. Son olarak Sözleşme nin fesih koşullarını açıklayan 12. maddesi aşağıda 150 aktarılmaktadır: A. Sözleşme süresinin bitiminde 1 (bir) ay önceden tarafların yazılı olarak feshi ihbarda bulunması, B. Bayiinin ödeme şartlarını ve işbu sözleşmede taahhüt ettiği yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde Kuralkan tarafından, C. İşbu sözleşmenin 4. ve 5. m addesi hükmüne aykırı davranılması halinde Kuralkan tarafından, D. Bayiinin ortaklık yapısında herhangi bir değişiklik olması halinde Kuralkan tarafından, E. Bayiinin aktif bir çalışmadan yoksun olduğu ve sonuç olarak taahhüt ettiği 160 yıllık cironun çok geri sinde kaldığının gözlenmesi halinde Kuralkan tarafından, F. Kuralkan sözleşmeyi hiçbir sebep göstermeksizin her zaman tek taraflı olarak fesih etme yetkisine sahiptir. Bayi bu fesih sebebiyle hiçbir hak ve talepte bulunamaz. Görüldüğü üzere Sözleşme nin f esih koşullarını belirleyen maddesinde Kuralkan ın belirlediği fiyatlara uyulmaması ve bölge dışına aktif/pasif satış yapılması fesih sebebi olarak sayılmıştır. I.3.2. Kuralkan ile Kuruçayırlı Arasındaki İhtarnameler ve Tarafların İlişkilerinin Son Durumu Şikayet dilekçesinin ekinde tarafların farklı tarihlerde birbirlerine göndermiş 170 oldukları ihtarnameler yer almaktadır. Kuralkan tarafından 24.1.2008 tarihinde 08-35/462 -162 5Kartal 10. Noterliğinden gönderilen ihtarnamede, Kuruçayırlı nın Kuralkan ile imzaladığı Bayilik Sözleşmesi ile Kuralkan ın belirlediği fiyatları uygulamayı ve yine Kuralkan tarafından belirlene bölge dışına doğrudan/dolaylı satış yapmamayı açıkça taahhüt ettiği belirtilmiştir. İhtarneme nin 3. maddesinde Muhatap (Kuruçayırlı) bölgesi dışındaki Kural kan bayilerine gönderdiği fiyat listesi ile hem bölge dışına motosiklet satmaya teşebbüs etmekte ve hem de Kuralkan tarafından belirlenen fiyat listesinin altında fiyat listesi yayımlayarak Kuralkan ı bayilerine karşı güç durumda bırakmaktadır denilmiştir . Kuruçayırlı nın bölgesi dışına satış yapma ve fiyat listesinin dışında fiyat 180 yayınlama uygulama larına derhal son vermesi, aksi halde cezai şart uygulanacağı ve bayiliğinin iptali yoluna gidileceği ve fesih sonrası Sözleşme nin 12. maddesinin ikinci fıkra sı gereğince işlem yapılacağı ihtar edilmiştir. Kuruçayırlı tarafından cevaben gönderilen ihtarnamede ise Bayilik Sözleşmesi nin 4. ve 5. maddelerindeki hükümlerin ve Kuralkan ın uyguladığı ticari politikaların 4054 sayılı Kanun hükümlerine aykırı nitelik te olduğu belirtilmektedir. Söz k onusu hükümlerin konu edildiği aktif v e pasif satışların kısıtlanması ile fiyat tespiti nin Kanun a aykırılık taşıdığı, fiyat tespitinin azami veya tavsiye nitelikte olmayıp, uyulmaması halinde Sözleşme nin feshini 190 gerek tirecek şekilde düzenlenmiş olduğundan bahisle kendilerin ce uygulanmayacağı ifade edilmektedir. İhtarname ile Kuralkan a yedi gün içerisinde Sözleşmeden kaynaklanan borç ve yükümlülüklerin yerine getirilmesi, aksi halde konunun Rekabet Kurumu na intikal et tirileceği ihtar edilmektedir. Tarafların yukarıda özetlenen ihtarnameleri göndermelerinin altında yatan sebep, Kuruçayırlı nın motosiklet sporu ile ilgili bir dergide indirimli fiyatlardan kampanyalı perakende satış yapacağını duyurması ve Ankara çevresi ndeki Kuralkan bayilerine elindeki motosikletleri satmak için yine indirimli fiyatlar uygulayacağını bir faks mesajı ile bildirmesidir. Neticede Kuruçayırlı hem dergiye verdiği reklam vasıtasıyla indirimli perakende satışlar yapmış hem de 200 ( .) ndaki ( ) unvanlı Kuralkan bayiine toptan satış ile 41 adet motosiklet satmıştır. Kuruçayırlı kendi karından feragat ederek de olsa elindeki Kanuni marka motosikletleri satabilmek amacıyla böyle bir girişimde bulunduğunu belirtmiştir. Önaraştırma evresinde yapıl an incelemelerde taraflar arasındaki Bayilik Sözleşmesi nin taraflarca henüz fesih edilmediği ve yürürlükte kabul edildiği öğrenilmiştir. Ayrıca Kuralkan ın Kuruçayırlı ya Kanuni marka motosikletleri satmak üzere verdiği Yetki Belgesi 31.12.2008 tarihine k adar geçerlidir ve yetki belgesi halen Kuruçayırlı da bulunmaktadır. Ancak taraflar , aralarında çıkan anlaşmazlığın çözülememiş olması nedeniyle 210 aktif olarak birlikte iş yapmamaktadırlar. Örneğin Kuruçayırlı elindeki bütün Kanuni marka motosikletleri sat mış olup, bundan böyle Kuralkan ile çalışmayacağını ifade etmektedir. Ayrıca Kuruçayırlı Kuralkan a önceden almayı taahhüt ettiği motosikletlerle ilgili teminat amacıyla verdiği çeklerin karşılığı olarak yaptığı siparişlerin kasten karşılanmadığını belirtm iştir. 08-35/462 -162 6Konuya Kuralkan tarafından nasıl bakıldığı ise yerinde inceleme tutanağında yer alan şu ifadelerden anlaşılmaktadır: Bütün ihtilaflara rağmen Kuruçayırlı halen aktif ve yetkili bayiimizdir. Örneğin daha geçen hafta sipariş geçtiler ancak stokları mızda istedikleri ürünler bulunmadığı için daha sonraki bir tarihte ürün temin edebileceğimizi kendilerine 220 belirttik. I.3.3. Kuralkan da ve Bayilerinde Yapılan Yerinde İncelemeler Önaraştırma sürecinde Raportörlerce gerçekleştirilen yerinde incelemelerde ve takiben gerçekleştirilen görüşmelerde ulaşılan bulgular a aşağıda yer verilmiştir : I.3.3.1. Kuralkan Yetkilileri ile Yapılan Görüşme Şirket yetkilileri şikayet konu suna ilişkin olarak, Ankara bayileri olan Kuruçayırlı ile aralarında, bölgesi dışındaki Kuralkan bayileri ne kendilerinin satış fiyatı nın dahi altında toptan satış fiyatı göndermesi ve ulusal bazda yayın yapan bir motosiklet dergisine verdiği düşük fiyatlı perakende satış reklamı neden leriyle ihtilaf doğ duğunu; Kuruçayırlı nın Ankara çevresindek i yaklaşık 10 ile toptan 230 satış listesi gönderdi ğini öğrendik lerini; yapılan r eklam lardan, KDV ve ÖTV dahil olmayan fiyatlar yayınla yarak bazı ürünlerde Kuralkan ın toptan fiyatı nın altında, bazı ürünlerde ise çok az kar ekleyerek satış yapmaya çalıştıkları nın anlaşıldığını; bu reklam nedeniyle birçok bayi nin kendi toptan alış fiyatlarının altındaki fiyatlarla nasıl perakende satış yapılabildiğini kendilerine sorduğunu , KDV ve ÖTV dahil olmayan fiyatla reklam yap ılmasının tüketiciyi de yanılttığını düşün düklerini; b ütün ihtilaflara rağmen Kuruçayırlı nın halen aktif ve yetkili bayileri olduğunu; çok kısa süre önce şikayetçi tarafından sipariş verildiğini; ancak stoklar ında talep edilen ürünler bulunmadığı için daha sonraki bir tarihte ürün temin edebilece klerinin kendilerine belirt ildiğini ifade etmişlerdir. 240 Yetkililer ayrıca, Türkiye çapındaki tüm bayiler ile aynı sözleşmeyi akde ttiklerini; bayilik sözleşmesini sona erdirdi kleri bayi nin sadece elindeki malları satabilmesi için sınırlı olarak yetki ver diklerin i; bu yetki belgesi ile bayinin elindeki motorların seri numarası ile kısıtlı satış yapabil eceğini; verilen geçici yetki belgesinin süresi biterse ve bayiinin elindeki mallar bitmezse yeni bir kısıtlı yetki belgesi daha verebil diklerini; böylece bayinin elindeki mallar sona erene kadar satış yapabil diğini; a ncak eğer bayinin elinde çok az sayıda motor kalmışsa onları geri al dıklarını ; yetki belgesi nin motor satışı ve müşteriye devir yapılabilmesi için mutlaka gerektiğini; normalde yetki belgelerini bir yıll ığına ver diklerini; yetki belgeleri ile sadece aktif bayilerin satış yapabilmesini ve spot piyasaların 250 oluşmasını engel lediklerini belirtmişlerdir. Diğer taraftan yetkililer, y etki belgelerinin süresinin 1 yıldan 3 aya indirilmesi iddiası ile ilgili olarak ; motosikletlerde model değişikliği yap ılacağından eski model ürünlerin satılabilmesi için, bir defaya mahsus olarak, 31.12. 2008 tarihine kadar geçerli olan ve model isminin yer aldığı 3 ay süreli yetki belge leri verdik lerini; yeni modellere ilişkin belge lerin düzenle nmesini takiben yine 1 yıl süreli olarak belgeleri yeniledik lerini; sistemde değişiklik bulunmadığını; bazı 08-35/462 -162 7bayilerin bayiliğinin sona ermesini bekledi kleri için onlara sınırlı bir yetki vererek sadece ellerindeki malları satabilmelerini sağla dıklarını; bunun da spot piyasa sı oluşmasını önlemek için al ınan bir önlem olduğunu söylemişlerdir. 260 Bölge sınırlarmaları ve fiyat politikası hakkında yetkililer; b ayiler in sadece kendi bölge lerinde aktif satış yapabil eceklerini; ancak başka bir bölgeden gelen tüketicinin o bayiden alışveriş yapmak iste mesi halinde pasif satış yapılmasının mümkün olduğunu; ayrıca fiyat konusundaki kurallara uyulması şartıyla bayiler arasında alışveriş yapılmasına da müdahale nin söz konusu olmadığını ; bayilerinin kendi aralar ında mal değişimi yapabilmeleri için şirketin internet sitesinde portal oluşturduklarını belirtmişlerdir. Yetkililer son olarak; yalnızca peşin fiyatlar için bağlayıcı liste fiyatı belirle diklerini; vadeli satış fiyatlarına, her bayiinin kredilendirme sist emi farklı olduğundan karışma dıklarını; satış fiyatı belirleme lerinin nedeni nin bazı 270 bayilerin zararına satış yaparak piyasa koşullarını bozmalarını engellemek olduğunu ifade etmişlerdir. I.3.3.2. Kuralkan Bayi si olan Kayalar Motorlu Araçlar San. ve Tic. L td. Şti. Yetkili si ile Yapılan Görüşme Görevli raportörlerin söz konusu şirketin yetkilisi ile yaptıkları görüşmede, anılan kişi, yetkili oldukları b ölge dışından müşteri gel diği taktirde satış yapabildiklerini; İstanbul da bölgelerin pek bağlayıcılığı nın bulunma dığını; Kuralkan dan kaynaklanan bir baskı ile bu güne kadar karşılaşmadık larını; her yıl sonunda Kuralkan ın bayileri ile toplantı yap tığını, isteyen bayiler in kota sistemine gir mek suretiyle ana şirketten daha fazla indirim alabil diklerini; ancak hiçbir bayiye kota 280 sistemine girmesi için baskı yapılma dığını; kota sistemin de, kota miktarı arttıkça bayinin toptan alış fiyatı düş tüğünden, yüksek kotalara giren bayilerin perakende satışta rekabet avantajı nın doğduğunu belirtmiştir. Yetkili , yetki belge sinin 1 yıllığına düzenlen diğini ve her sene yenilen diğini; yetki belgesinin her sene değişmesinin nedeni nin yeni modellerin üretilmesi olduğunu; yetki belgesinde -satılan motosiklet için plaka çıkarılması işlemlerinde vergi dairesine sunulması zorunlu bir belge olması dolayısıyla - her ürünün modeli nin yer alması gerektiğini; Kuralkan ın, bayinin elinde kalan modelleri satabilmesini sağlamak amacıyla, üretimden kalkan modelleri de 3 yıl daha yetki belgesine yaz dığını; 2008 yılı başında 3 aylık bir yetki bel gesi ver ildiğini , 290 daha sonra 1 yıl süreli yeni belge düzenlendiğini; bu uygulamanın nedeninin yeni modellerin piyasaya sürülmesi ile ilgili olabileceğini düşün düğünü ifade etmiştir. Yetkili Kuralkan ın izlediği fiyat politikası hakkında , Kuralkan ın bildir diği fiyatlar üzerinden satış yap tıklarını; bayinin toptan satış fiyatı nın kabul ettiği kotaya göre değiş tiğini; kendilerinin her bir motosiklet ten % ( ) kar elde edebil diklerini; bu oranı Kuralkan ın tespit e ttiğini belirtmiştir. 08-35/462 -162 8Son olarak yetkili, fiyat konusunda Kuralkan ın politikası hakkında şikayet lerinin bulunmadığını, ana şirketinkendilerine herhangi bir zorluk çıkar tmadığını ifade etmiştir. 300 I.3.3.3. Kuralkan ın Bayii olan Litros Petrol Ürünleri ve Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. Yetkili si ile Yapılan Görüşme Şirket yetkilisi; Kuralkan ın satış bayiliğini henüz iki aydır yürüt tüklerini; bu süre içinde herhangi bir baskı ile karşılaşmadık larını; Kuralkan ile olan iletişim lerinin genellikle internet sitelerine bize verdikleri bayilik şifresi ile girip oradaki duyuruları takip etmek şeklinde gerçekleş tiğini; yetkili oldukları bölge dışına satış larının olmadı ğını; bu nedenle Kuralkan ın bölge dışına satışlarla ilgili yaklaşımını bilm ediklerini; bununla birlikte başka bölgeden gelen bir müşteri ye satış yapıl ması halinde buna engel ol unacağını zannetm ediğini belirtmiştir. 310 Yetkili Kuralkan ın izlediği fiyat politikası hakkında ise, şikayete konu şirketin kendilerine perakende satış fiyatlarını bir liste halinde gönder diğini; liste fiyatlarının üzerine çıkm adıkl arını ama altına inebil diklerini; bu şekilde indirimli satış yaptı klarını gösteren bir faturayı sun abileceklerini söylemiştir. I.3.3.4. Kuralkan ın Bayii olan Uysallar Motorlu Araçlar ve Ticaret Ltd. Şti. Yetkilileri ile Yapılan Görüşme Raportörlerin görü ştüğü yetkili, Kuralkan ile uzun zamandan beri çalış tıklarını, herhangi bir baskı ile karşılaşmadık larını; İstanbul da Uysallar, Kayalar, Murat Oto ve Çata lca olmak üzere dört bölge bayi bulun duğunu; müşteri lerin istedi kleri bölgeden motosiklet al abildikle rini; bayiler arasında da ürün alış verişi 320 yapıldığını; bayinin eski model motosikletleri toptan istemesi halinde bu ürünlerin hızla satılması gerektiğinden (motosiklet satılamadığı sürece hızla değer kaybetmektedir.) düşük fiyat la satış yapmak zorunda kal acağını ; kendilerinin bölge sınırlarının daha katı uygulanmasını istedik lerini, fakat ana şirkete bu konuyla ilgili olarak yaptıkları başvur udan bir sonuç alamadıklarını ifade etmiştir. Yetkili Kuralkan ın izlediği fiyat politikası na ilişkin olarak; Kural kan ın şirkete ait internet sitesinde bir fiyat listesi yayınla dığını ve ayrıca kendilerine perakende satış fiyatlarını bir liste halinde gönder diğini; fakat bu fiyatlar ın üst sınır olduğunu; bayi nin kendi karından feragat ederek daha düşük bir fiyata sat ış 330 yapabileceğini; Kuralkan ın buna müdahale etme diğini; ancak bir bayi nin çok sayıda motosikleti alış fiyatına sat ması halinde, Kuralkan ın bayinin iflası nın söz konusu olup olmadığının tespiti için eylemin nedenini sorabildiğini; ayrıca ürününün değerinin düşmemesi için uyarıda bulunabil eceğini belirtmiştir. Yetkili ayrıca, Kuralkan ın toptan satış fiyatları ile perak ende satış fiyatları arasında % ( ) oranında fark bulun duğunu; ayrıca her bayiinin sene başında belirli sayıda motosiklet almayı va at ederek kotaya girmesi halinde , toptan alış fiyatın ın daha düşük olmasının mümkün olduğunu; kendilerinin kabul ettikleri kota karşılığında % ( ) ilave indirim al dıklarını belirtmiştir. 08-35/462 -162 9 340 J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK Raportörlerce yapılan y erinde incelemel er sırasında rekabet kurallarının, sağlayıcı ile yetkili satıcı arasında akdedilen bayilik anlaşmalarındaki bazı hükümler itibarıyla ihlal edildiği tespit edilmiştir . Elde edilen belge ve bilgilerin, bayilik anlaşmasının yürütülmesine yönelik uygulamaları kapsaması nedeniyle konu hakkındaki değerlendirmeler, 4054 sayılı Kanun'un 4 . maddesinde ifade edilen rekabeti sınırlayıcı anlaşma kapsamında, yeniden satış fiyatlarının belirlenmesi açısından yapılmıştır. Ayrıca her ne kadar uygulamada bölge kısıtlaması ile ilgili hükümlerin esnek olarak uygulandığı anlaşılmışsa da, Bayilik Sözleşmesi ile münhasır olmayan 350 bayilere bölgeleri dışında aktif ve pasif satış yasağı getirilmesi de (hayata geçirilmese bile) rekabet ihlali dir. J.1. Şikayete konu Dikey Anlaşma da Yer Alan Rekabeti Kısıtlayıcı Hükümler Dikey anlaşmalarda en önemli rekabet ihlali, alıcının satış fiyatının sağlayıcı tarafından tespit edilmesidir. Kuralkan perakende satış fiyatı listelerini bayilerine göndererek, bu fiyatların dışına çıkılmamasını talep etmektedir. Fiyat tespiti kadar önemli olan bir diğer husus da bölge dışı pasif satışın yasaklanmasıdır. Dikey anlaşmalardan beklenen faydanın sağlanması açısından her bir bayi ye belli bir bölge tahsis edilerek dağıtım ağı iç erisinde yer 360 alan başka bir b ayinin bölgesinde aktif olarak satış çabalarına girişmesi yasaklanabilmektedir. Ancak bayinin bölgesi dışındaki müşterilere pasif satış yapmasının yasaklanması, rekabetin gereğinden fazla sınırlanması sonucunu doğuracağından yeniden satışlar üzerine böyle bir sınırlama getirilmesi 4054 sayılı Kanun'a ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'ne aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, sağlayıcının yeniden satışlar üzerine getirdiği rekabeti kısıtlayıcı hükümler doğrultusunda hareket etm eyen teşebbüsleri malların değişik barkodlanması, ambalajlarının ya da paketlenmesinin farklı yapılması, araçlarda ise seri numarasında n veya motor şasi numarasından takibi gibi yöntemlerle 370 denetlemesi ve primlerini veya i skontolarını kesmesi, sevkıyatları nı geciktirmesi veya arz miktarını kısması ve sözleşmeyi feshetmeye yönelmesi söz konusu ise, rekabet ihlali daha da ağırlaşmış kabul edilmektedir. Somut olay bakımından fiyat tespitinin ve bölge dışına satış yasağının bayilerce uygulanıp uygulanmadığı, bi r yıllık bir süre için verilen yetki belgeleri yenileneceği esnada yapılan değerlendirme ile ve şikayet konusu olayda olduğu gibi bayilere noter kanalı ile fesih ihtarı yapılarak denetlenmektedir. J.2. Kuralkan ile Kuruçayırlı Arasındaki Dikey İlişkinin T abi Olduğu Tebliğin Belirlenmesi 4054 sayılı Kanun un dikey ilişkiler bakımından nasıl yorumlanacağı ve 380 uygulanacağı ise 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği 08-35/462 -162 10ile 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyum lu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile düzenlenmiştir. Dikey anlaşma, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacı yla yapılan anlaşma şeklinde tanımlanmaktadır. Motorlu taşıtlar sektöründeki dikey anlaşmalara 2005/4 sayılı Tebliğ; diğer sektörlerdeki dikey anlaşmalara ise 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri uygulanmaktadır. Kuralkan ın motosiklet dağıtım zincirine ilişkin sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ çerçevesinde ele alınması gerekmektedir. Zira motosiklet 390 2005/4 sayılı Tebliğ in kapsamına alınmamıştır. Şöyle ki 2005/4 sayılı Tebliğ in Kapsam maddesinde , Yeni motorlu taşıtların, bunların yedek parçalarının ya da tamir ve bakım hizmetlerinin alımı, satımı veya yeniden satımı konulu dikey anlaşmalar ın grup muafiyetine tabi olduğu belirtilmektedir. Tebliğ in tanımlar bölümünde ise motorlu taşıt, karayollarında kullanım amaçlı, üç veya daha fazla tekerlekli motorlu ta şıt aracı şeklinde tanımlanmıştır. Buna göre iki tekerlekli bir motorlu araç olan motosiklet 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine tabi değildir. 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal veya hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar pa yının % 40 ı aşmaması ve düzenlenen şartları 400 sağlaması durumunda dikey anlaşmalar Kanun un 4. maddesinden muaf tutulmuştur. Kuralkan ın ilgili ürün pazarındaki pazar payına ilişkin kesin bir veri olamamakla birlikte, hem Kuralkan hem de bayileri ve rakiple ri tarafından yapılan tahminler yaklaşık % 25 lik bir pazar payına işaret etmektedir. Dolayısıyla 2002/2 sayılı Tebliğ in pazar payı eşiği nedeniyle uygulama dışı bırakılamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ e tabi olan taraflar arasındak i ilişkinin Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanıp yararlanamadığının tespiti için aşağıda Tebliğ hükümlerine uygunluk değerlendirmesi fiyat tespiti ve bölge dışına satış kısıtlamaları bakımından yapılm ıştır: 410 J.3. Yeniden Satış Fiyatlarının Belirl enmesi 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde ve 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde, sağlayıcının yetkili satıcının satış fiyatlarını, kar marjlarını, indirim oranlarını ve diğer satış koşullarını belirlemesi yasaklanmaktadır. 4054 sayılı Kanun'un 4 . madd esinde rekabeti sınırlayıcı anlaşma, uyumlu eylem ve kararlar yasaklanmaktadır. Bu maddede belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabil ecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır denilmektedir. Madde de konuya 420 ilişkin olarak verilen örnek; mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiy atı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi ve mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya unsurları nın paylaşılması ya da kontrolü dür. 08-35/462 -162 112002/2 sayılı Tebliğ in 4 . maddesinde ise dikey anlaşmaları grup muafiyeti dışına çıkaran haller arasında alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi sayılmıştır. Buna göre tavsiye veya üst limit niteliğinde olmayan fiyat tespitleri , dikey anlaşmaları grup m uafiyeti dışına çıkararak 4. maddeye aykırı hale getirmektedir. Raportörlerce y apılan yerinde incelemeler sırasında , sağlayıcı şirket olan 430 Kuralkan tarafından Kanuni marka motosikletlerin yeniden satış fiyatlarının belirlendiği tespit edilmiştir. Öncelikl e Kuralkan ın perakende satış fiyatı listelerini bayilerine göndererek, bu fiyatların dışına çıkılmamasını istediği hem Bayilik Sözleşmesi nden hem de şikayetçinin ve görüşülen diğer bayilerin ifadelerinden anlaşılmaktadır. Şikayetçi Kuruçayırlı dan elde e dilen, Kuralkan ın 2008 yılı için yayımladığı toptan ve perakende satış fiyatı listeleri bu hususu kanıtlamaktadır . Anılan fiyat listelerinde Kuralkan tarafından üretilen değişik modellerdeki Kanuni marka motosikletlerin her biri için toptan ve perakende satış fiyatı belirlenmiştir. Bununla birlikte uygulamada bayilerin fiyat listesinden saparak ve kendi kar 440 paylarından fedakarlık yaparak indirimli satışlar yaptıkları da gerek bayilerin ifadelerinden gerekse de indirimli satışı gösteren fatura örneklerinde n anlaşılmıştır. Sonuç olarak Kuralkan tarafından Kanuni marka motosikletlerin satış fiyatının belirlendiği, bu fiyatların dışına çıkılmaması için yaptırımlar öngörüldüğü, uygulamada fiyat listelerinin yayımlandığı ve bu fiyatlara riayet edilmesi için çaba gösterildiği tespit edilmiştir. Kuralkan ın bu şekilde fiyat tespit etmesi Kanun un 4. maddesini ihlal etmektedir ve 2002/2 sayılı Tebliğ e göre muafiyete tabi değildir. Bununla birlikte bayilerin kendi karlarından feragat ederek indirimli satışlar yapabi ldikleri de sabittir. Ancak bu indirimler, Kuralkan tarafından 450 belirlenen % ( ) lik bayi kar marjının dışında, bayinin seçtiği kotaya göre kazandığı (% ... ile % ) arasında değişen) ilave kar marjından yapılmaktadır. Diğer deyişle, daha çok miktarda sipari ş yapan bayilerin ilave (standart bayi kar marjının dışında) kar marjları daha yüksek olduğundan, bu oran içinde tüketiciye indirim yapabilmektedirler. J.4. Bölge Dışı Pasif Satışların Engellenmesi 2002/2 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde , anlaşmaları grup m uafiyeti kapsamı dışına çıkaran bir hal olarak , alıcının sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesi ve seçici dağıtım sisteminde, sistem üyelerinin kendi aralarındaki alım ve satımın engellenmesi 460 de sayılmıştır. 2002/2 sayılı Tebliğ ile alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanm ası Tebliğ kapsamında bir kısıtlama kabul edilirken, pasif satışların kısıtlanması anlaşmayı grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarmaktadır. 08-35/462 -162 12Motorlu taşıt veya diğer dağıtım anlaşmalarında, ilgili mevzuata uygun olarak yetkili satıcıların faaliyet bölgeleri b elirlenebilmektedir. Kuralkan çeşitli teşebbüslere bayilik verirken satış bölgesini şifahi olarak belirlemiştir , ancak bayilik sözleşmelerinde ilgili kısmı boş bırakmıştır. Dosya mevcudu bilgilere 470 göre, yetkili satıcının bölgesi, içinde faaliyet gösterdiği il sınırları dır. Keza şikayetçinin yetkili olduğu bölge de sözleşmede yazılı olarak belirlenmemiştir. Ancak taraflar arasında Kuruçayırlı nın Ankara il sınırlarında yetkili olduğu yönünde zımni bir kabul bulunmaktadır. Kuralkan ın bütün bayileri ile tek t ip olarak akdettiği Bayilik Sözleşmesi nin 4. maddesinde Bayi, kesinlikle kendisine satış hakkı verilen bölge dışına doğrudan ve/veya dolaylı olarak satış yapamaz. denilmiş ve bu kuralın ihlali halinde satılan ürünün parasının ceza olarak ödenmesinden ba yilik sözleşmesinin feshine kadar değişik yaptırımlar öngörülmüştür. Dolayısıyla sözleşmenin tasarlanması sırasında Kuralkan ın bölge dışına aktif ve pasif 480 (sözleşmedeki ifade ile doğrudan veya dolaylı) satış yapılmasını engelleme iradesini taşıdığı sonucu na varılmaktadır. Bununla birlikte yukarda da ifade edildiği gibi bölge dışına aktif/pasif satış yasağının hayata geçirilmesi sırasında esnek davranıldığı hem Kuralkan hem de görüşülen bayiler tarafından kabul edilmiştir. Bu noktada bölge kısıtlamasının am acı itibarıyla rekabeti ihlal ettiği , fakat etkileri bakımından rekabeti kısıtlayıcı ciddi sonuçlar doğurmadığı kanaatine varılmıştır. Netice itibarıyla, yapılan önaraştırma sonucunda Kuralkan tarafından bayilerin yeniden satış fiyatını tespit etmek ve bay ilerine bölge dışı pasif satış yasağı getirmek suretiyle 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin ihlal edildiği tespit 490 edilmiştir. Ancak , söz konusu olayda, pazarda , ilgili Tebliğ de belirtilen ve muafiyet tanınamayacak büyüklükte bir pazar gücünü ifade eden pazar payı nın çok altında paya sahip olan Kuralkan ın , rekabet ihlallerinin yatay anlaşmalara göre pazardaki rekabeti çok daha az etkilediği konusunda tereddüt bulunmayan dikey anlaşma lar ile ihlali gerçekleştirdiğinden hareketle , ihlalin pazardaki rekabeti önemli ölçüde ortadan kaldırmadığı kanaatine ulaşılmıştır. Bu çerçevede, teşebbüse, ihlalin varlığının belirlenmiş olması nedeniyle, yukarıda anılan özellikleri de dikkate alınarak, şikayete konu rekabet ihlaline derhal son verilmesini teminen Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bayilik sözleşme hükümlerinin ve bu hükümlerin uygulamasının 2002/2 sayılı Tebliğ e 500 uygun hale getirilmesi konusunda görüş yazısı gönderilmesinin yerinde olacağı kanaatine varılmıştır. K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dos ya kapsamına göre; 1. Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim San. ve Dış Tic. A.Ş. tarafından ilk defa piyasaya sunulan motosiklet pazarında; - Bayilerin yeniden satış fiyatını tespit etmek, - Bayilerine bölge dışı pasif satış yasağı getirmek 08-35/462 -162 13suretiyle 4054 say ılı Kanun un 4. maddesinin ihlal edildiğine, adı geçen 510 teşebbüse bayilik sözleşme hükümlerinin ve bu hükümlerin uygulamasının 2002/2 sayılı Tebliğ e uygun hale getirilmesi konusunda 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş yazısı gö nderilmesine, 2. Yukarıda belirtilen değişikliklerin kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yerine getirilerek Rekabet Kurumuna tevsik edilmesine, Kurulumuzca gerekli görülen değişiklikler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruştu rma açılacağının ve 4054 sayılı Kanun un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. 08-35/462 -162 14 Rekabet Kurulu nun 27.05.2008 tarih ve 08 -35/462 -162 sayılı Ka rarı na KARŞI OY GEREKÇESİ Rekabet Kurulu nun 27.5.2008 tarih, 08 -35/462 -162 sayılı kararıyla Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim San. Ve Dış Tic. A.Ş. nin Kuruçayırlı Motorlu Araçlar Akar. Mar. İnş. Bilg. Tıb. Cih. San. Tic. Ltd. Şti.ile yapmış olduğu B ayilik Sözleşmesini nin rekabeti kısıtlayıcı hükümler ihtiva ettiği, Sözleşme ile bayinin kendisine tahsis edilen bölge dışına pasif satış yapma hakkının kısıtlandığı, Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim San. ve Dış Tic. A.Ş. tarafından belirlenen perakende sa tış fiyatının uygulanmasının zorunlu tutulduğu ve fesih ile ilgili hükümlerin rekabet hukukuna aykırılıklar içerdiği iddiaları üzerine yapılan önaraştırma sonucu alınan karara katılmamaktayım. Şöyle ki: Kuralkan Motorlu Araçlar A.Ş. nin yeniden satış fiyat larını belirlediği iddialarına ilişkin yapılan incelemeler sırasında, rekabet kurallarının, sağlayıcı ile yetkili satıcı arasında akdedilen bayilik anlaşmalarındaki bazı hükümler itibarıyla ihlal edildiğini düşünmekteyim. Bu değerlendirme 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinde ifade edilen rekabeti sınırlayıcı anlaşma kapsamında, yeniden satış fiyatlarının belirlenmesi açısından yapılmıştır. Bayilik Sözleşmesi ile münhasır olmayan bayilere bölgeleri dışında aktif ve pasif satış yasağı getirilmesi, bir rekabet i hlali olarak değerlendirilebilir. Dikey anlaşmalarda en önemli rekabet ihlali, alıcının satış fiyatının sağlayıcı tarafından tespit edilmesidir. Ancak sağlayıcı ilgili ürünün tavsiye fiyatlarını yeniden satıcıya bildirebilmektedir. Sağlayıcı tarafından, il etilen tavsiye satış fiyatlarının zorunlu uygulanacak fiyatlar haline dönüştürülmesi hukuka aykırı kabul edilmektedir. Sağlayıcının yeniden satıcılara önerdiği fiyatları uygulamamaları durumunda cezai hükümler uygulaması; örneğin mal sevkıyatını geciktirme si, uyarı yazıları göndermesi, yeniden satıcının satış fiyatlarını takip etmek üzere bir takım yöntemler geliştirmesi, tavsiye ettiği fiyatın altında satış yapan yeniden satıcıların takip edilmesi görevini diğer yeniden satıcılar marifetiyle yaptırması rek abet hukukuna aykırı eylemleri teşkil etmektedir. Sağlayıcı tarafından tavsiye fiyatların yayınlanması, yeniden 08-35/462 -162 15satıcıların fayda sağlamaları için rehber niteliğinde bir işlev görmesi sebebiyle serbest bırakılmaktadır. Yeniden satış fiyatlarının tespiti ka dar önemli olan bir diğer husus da bölge dışı pasif satışın yasaklanmasıdır . Dikey anlaşmalardan beklenen faydanın sağlanması açısından her bir bayiye belli bir bölge tahsis edilerek dağıtım ağı içerisinde yer alan başka bir bayiinin bölgesinde aktif olara k satış çabalarına girişmesi yasaklanabilmektedir. Ancak bayiinin bölgesi dışındaki müşterilere pasif satış yapmasının yasaklanması, rekabetin gereğinden fazla sınırlanması sonucunu doğuracağından yeniden satışlar üzerine böyle bir sınırlama getirilmesi 40 54 sayılı Kanun a ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ne aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, sağlayıcının yeniden satışlar üzerine getirdiği rekabeti kısıtlayıcı hükümler doğrultusunda hareket etmeyen teşebbüsleri malların değişik barkodlanması, ambalajlarının ya da paketlenmesinin farklı yapılması, araçlarda ise seri numarasında veya şasi numarasından takibi gibi yöntemlerle denetlenmesi ve primlerini veya iskontolarını kesmesi, sevkıyatlarını geciktirmesi veya arz miktarını kısması ve sözleşmeyi feshetmeye yönelmesi söz konusu ise, rekabet ihlali daha da ağırlaşmış kabul edilmektedir. Kuralkan tarafından Kanuni marka motosikletlerin satış fiyatının belirlendiği, bu fiyatların dışına çıkılmaması için yaptırımlar öngörüldüğü, u ygulamada fiyat listelerinin yayımlandığı ve bu fiyatlara riayet edilmesi için çaba gösterildiği tespit edilmiştir. Kuralkan ın bu şekilde fiyat tespit etmesi 2002/2 sayılı Tebliğ e göre muafiyete tabi değildir ve Kanun un 4. maddesini ihlal etmektedir. Motorlu taşıt veya diğer dağıtım anlaşmalarında, ilgili mevzuata uygun olarak yetkili satıcıların faaliyet bölgeleri belirlenebilmektedir. Kuralkan çeşitli teşebbüslere bayilik verirken satış bölgesini şifahi olarak belirlemiştir ancak bayilik sözleşmelerin de ilgili kısmı boş bırakmıştır. Bayilerle yapılan görüşmelerde edinilen kanaat, yetkili satıcının bölgesinin, içinde faaliyet gösterdiği il sınırları olduğu yönündedir. Keza şikayetçinin yetkili olduğu bölge de sözleşmede yazılı olarak belirlenmemiştir. A ncak taraflar arasında Kuruçayırlı nın Ankara il sınırlarında yetkili olduğu yönünde zımni bir kabul bulunmaktadır. 08-35/462 -162 16Kuralkan ın bütün bayileri ile tek tip olarak akdettiği Bayilik Sözleşmesi nin 4. maddesinde Bayi, kesinlikle kendisine satış hakkı verilen bölge dışına doğrudan ve/veya dolaylı olarak satış yapamaz. denilmiş ve bu kuralın ihlali halinde satılan ürünün parasının ceza olarak ödenmesinden bayilik sözleşmesinin feshine kadar değişik yaptırımlar öngörülmüştür. Dolayısıyla sözleşmenin tasarlanmas ı sırasında Kuralkan ın bölge dışına aktif ve pasif (sözleşmedeki ifade ile doğrudan veya dolaylı) satış yapılmasını engelleme iradesini taşıdığı sonucuna varılmaktadır. Bu noktada bölge kısıtlamasının amacı itibarıyla rekabeti ihlal ettiği anlaşılmaktadır . Tebliğ e göre grup muafiyetinden yararlanılmasını engellemekte ve Kanun un 4. maddesi uyarınca rekabet ihlali olarak kabul edilmektedir. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar başlıklı 4 üncü maddesinin ihlal edilmiş olması kuvvetle muhtemel olduğundan, adı geçen teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk görüş ve kararına katılmamaktayım. M.Sıraç ASLAN Kurul Üyesi 08-35/462 -162 17Rekabet Kurulu nun 27.05.2008 Tarih ve 08 -35/462 -162Sayılı Kararına KARŞI OY Şikayet; Kanuni marka motosikletlerin üreticisi olan Kuralkan Motorlu Araçlar Üretim Sanayi ve Dış Ticaret A.Ş. ni n Kuruçayırlı Motorlu Araçlar Akaryakıt, Market, İnşaat, Bilgisayar, Tıbbi Cihazlar Sanayi ve Ticaret Limited Şirketiyle yapmış olduğu Bayilik Sözleşmesi nin rekabeti kısıtlayıcı hükümler içerdiği ve söz konusu hükümler nedeniyle bayinin kendisine tahsis edilen bölge dışına pasif satış yapma haklarının kısıtlandığı, üretici şirket (Kuralkan) tarafından belirlenen perakende satış fiyatlarının uygulanma zorunluluğunun ve feshe dair hükümlerinin de rekabet hukukuna aykırı olduğuna ilişkindir. Üretici firma Kuralkan ın Kanuni marka motosikletlerin yeniden satış fiyatlarını belirlediği iddialarına ilişkin olarak yapılan yerinde incelemeler sonucunda bayilik sözleşmesi, şikayetçi ve diğer bayilerin ifadeleriyle sağlayıcı ile yetkili satıcı arasında aktedilen bayilik anlaşmalarında Kuralkan tarafından Kanuni marka motosikletlerin yeniden satış fiyatlarının belirlendiği perakende satış fiyatı listelerinin bayilere gönderilerek bu fiyatların dışına çıkılmamasının istendiği ve yaptırımlar ön görüldüğü tespit edilm iştir. Kuralkan ın 2008 yılı için bayilerine gönderdiği söz konusu motosikletlerin toptan ve perakende satış fiyatı listeleri bu hususun açık kanıtıdır. Sağlayıcının bütün bayileri ile tek tipte düzenleyip aktetdiği Bayilik Sözleşmesinin 4 üncü maddesin de bayinin, kesinlikle kendisine satış hakkı verilen bölge dışına doğrudan ve/veya dolaylı olarak satış yapamayacağı kuralının iptali halinde satılan ürünün parasının ceza olarak ödenmesinden bayilik sözleşmesinin feshine kadar varan yaptırımların öngörülm üş olması karşısında sağlayıcının bölge dışına aktif ve pasif - doğrudan veya dolayı satış yapmasını engellemek amacı taşıdığı anlaşılmaktadır. 08-35/462 -162 18Bayilerinin yeniden satışını engellediği ve bölge dışına pasif satış yasağı getirerek 4054 sayılı Yasanın 4 üncü maddesini ihlal ettiğinin tespitli olması karşısında Kuralkan A.Ş. hakkında 41.madde uyarınca soruşturma açılması gerektiği görüşüyle karara karşıyım. Süreyya ÇAKIN Kurul Üyesi