Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay ın Kararları Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -3-63 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-14/305 -76 Karar Tarihi : 13.4.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Hilmi BOLATOĞLU C. BAŞVURUDA BULUNAN : Akman Dış Ticaret A.Ş. 20 Temsilc
Rekabet Kurumu Başkanlığından, (Danıştay ın Kararları Üzerine Verilen) REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006 -3-63 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-14/305 -76 Karar Tarihi : 13.4.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA B. RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Hilmi BOLATOĞLU C. BAŞVURUDA BULUNAN : Akman Dış Ticaret A.Ş. 20 Temsilcisi: Av. A. Özge ÇINAR Bestekar Sok. 66/9 Kavaklıdere / Ankara D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: Johnson Diversey Kimya San. ve Tic. A.Ş. Huzurhoca Sok. Değirmenyolu Cad. No: 84 Kat: 18 İçerenköy / İstanbul E. DOSYA KONUSU: Johnson Diversey Kimya San. ve Tic. A.Ş. (Johnson Diversey) nin Akman Dış Ticaret A.Ş. (Akman) ile yapmış olduğu 30 sözleşmeye uymayarak hakim durumunu kötüye kullandığı ve rekabeti sınırlayıcı eylemlerde bulunduğu iddiası ile yapılan başvuru üzerine verilen 06-44/542 -144 sayılı Kurul kararı ile Danıştay 13. Dairesinin 28.10.2008 tarihli ve 2006/4215 E., 2008/7016 K. sayılı karar ertesi dosyanın yeniden değerlendirilmesi. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde, sözleşmede yer alan asgari s atın alma (kota) ve rekabet etmeme yükümlülüklerinin rekabeti sınırlama amacını açıkça gösterdiği, Johnson Diversey in kendilerine fiyat listesi ve katalog göndermediği, uyguladığı fiyatların piyasa fiyatlarının çok üzerinde olduğu, 40 aldıkları bazı ürünleri n kota hesaplamasına dahil edilmediği ve tüm bu uygulamaların 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlali niteliğinde olduğu iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.5.2006 tarih, 3102 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 8.6.2006 tarih ve 2006 -3-63/II-06-A.Ç. sayılı İlk 09-14/305 -76 2 İnceleme Raporu Rekabet Kurulu nun 11.2.2009 tarih ve 09 -06/105 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve 15.6.2006 tarih ve 06 -44/542 -144 sayılı Kurul Kararı ile, herhangi bir ihlal tespit edilmediği gerekçesi yle şikayet hakkında önaraştırma yapılması ya da soruşturma açılmasına gerek bulunmadığına karar vermiştir. 50 Kurul un 15.6.2006 tarih ve 06 -44/542 -144 sayılı kararı üzerine Akman temsilcisi tarafından Danıştay 13. Dairesinin 2006/4215 Esas sıra numarasına kayden açılan davada verilen 28.10.2008 tarih ve 2008/7016 K. sayılı Karar da, Kurul un 15.6.2006 tarih ve 06 -44/542 -144 sayılı Kararı iptal edilmiştir. Danıştay 13. Dairesi nin söz konusu bozma kararı, Rekabet Kurulu nun, davacının 4054 sayılı Kanun un 4. ve 6. maddeleri kapsamındaki ihlal iddialarını, 4054 sayılı Kanun un Kurulun İnceleme ve Araştırmalarında Usul başlıklı dördüncü kısmında belirtilen usule uygun olarak incelemesi gerektiği, bu 60 çerçevede önaraştırma kararı alınmadan doğrudan ilk incele me raporunu değerlendirerek ilgili iddiaları reddedemeyeceği şeklinde gerekçelendirilmiştir. Danıştay 13. Dairesi nin bozma kararı üzerine hazırlanan 4.2.2009 tarihli Bilgi Notu, Kurul un 11.2.2009 tarihli toplantısında görüşülmüş ve dosya konusuna yönel ik olarak bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09 -06/104 - M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 13.3.2009 tarih ve 2006 -3-63/ÖA 09-AÇ sayılı Önaraştırma Raporu 16.3.2009 tarih, REK.0.07.00.00 -110/73 sayılı Başkanlık önergesi ile 09 -14 sayılı 70 Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Johnson Diversey Kimya San. ve Tic. A.Ş. hakkında soruşturma açılmasını gerektirecek herhangi bir ihlal tespit edilmediğinden şikayetin reddinin gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 80 I.1.1. Yapılan İnceleme Johnson Diversey ile Akman arasında 19.4.2003 tarihinde akdedilen sözleşmenin 8. maddesinde, Akman ın sözleşme süresince Johnson Diversey ürünleri dışında başka firmanın ürünlerini kullanamayacağı düzenlenmektedir. Sözleşmenin 3. madde sinde ise Akman a asgari satın alma yükümlülüğü (kota) getirilmektedir. Buna ( .) kg. ürün satın alma yükümlülüğü altına girmiştir. Yılın bitmesine 15 gün kala o yılın hedef miktarı henüz Akman tarafından alınmamış ise Johnson Diversey in kalan kısmı Ak man a fatura edeceği sözleşmenin aynı maddesinde 90 düzenlenmiştir. Yine sözleşmenin 9. maddesinde, sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi durumunda, Johnson Diversey in, Akman a promosyon olarak 09-14/305 -76 3 verdiği ( ..) , ( ) ve ( .) gibi malzemelerin karşılığı olarak ( .) ABD Dolarını Akman dan talep etme hakkının olduğu ifade edilmektedir. Şikayet dilekçesindeki bilgilerden, Akman ın toplam ( ) kg. ürün alma yükümlülüğüne girmiş olmasına rağmen iki yılık sözleşme süresinc e ( ..) kg. ürün siparişi verdiği anlaşılmaktadır. Akman, Johnson Diversey e göndermiş olduğu ihtarnamede, kotanın doldurulmamasının nedenini, Johnson Diversey in 100 cari fiyat listelerini ve ürün kataloglarını kendisine göndermemesi olarak açıklamaktadır. J ohnson Diversey de Akman a göndermiş olduğu ihtarnamede, kendilerine fiyat listelerinin gönderildiğini ifade etmektedir. Karşılıklı gönderilen ihtarnamelerin yanı sıra, Johnson Diversey söz konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahk emesi nde dava açmıştır. I.1.2. Hukuki Değerlendirme 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği uyarınca, sağlayıcı konumundaki teşebbüsler beş yıllık bir süre boyunca alıcı konumundaki 110 teşebbüslerin rakip ürünleri almalarını veya satmalarını engelleyerek sadece kendi ürünlerine odaklanmalarını sağlayabilmektedirler. Rekabet etmeme yükümlülüğü, sözleşmelere rakip mal alınamayacağına/satılamayacağına ilişkin açık hüküm konmak suretiyle getirilebileceği gibi, alıcı teşebbüsün belirli bir sürede satın alması gereken asgari kota miktarını belirtmek suretiyle de getirilebilir. Johnson Diversey ile Akman arasında akdedilen sözleşme bu çerçevede değerlendirildiğinde, sözleşmede hem açıkça hem de kota belirtilmek suretiyle Akman a rekabe t etmeme yükümlülüğünün getirildiği görülmektedir. Akman a 120 getirilen rekabet etmeme yükümlülüğü sözleşme süresi olan iki yıl için geçerlidir. Ancak, sözleşmede, sözleşmenin bitimine 15 gün kala taraflardan birisi sözleşmeyi yenilemeyeceğini karşı tarafa bi ldirmezse sözleşmenin kendiliğinden iki yıl daha uzayacağı düzenlenmiştir. Beş yıllık süreyi aşacak şekilde zımnen yenilenebilen rekabet etmeme yükümlülükleri 2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında değildir. İnceleme konusu sözleşme de zımnen yeni lenmek suretiyle beş yıllık süreyi aşabilecek niteliktedir. Akman, 1.4.2005 tarihinde sözleşmeyi uzatmayacağını Johnson Diversey e bildirerek sözleşmeyi sona erdirse de, Johnson Diversey in diğer alıcılarla da aynı hükmü içeren sözleşmeler yapmış olması mu htemeldir. Bu nedenle, Kurul, 15.6.2006 tarih ve 06 -44/542 -144 sayılı 130 kararında, benzer nitelikteki sözleşmelerinde rekabet etmeme yükümlülüğünün süresini beş yılı aşmayacak şekilde yeniden düzenlemesi gerektiğinin Johnson Diversey e bildirilmesine karar v ermiş ve söz konusu bildirim 22.6.2006 tarihinde yapılmıştır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden Johnson Diversey in 2006, 2007 ve 2008 yılı sözleşmelerinde gerekli değişiklikleri yap tığı anlaşılmıştı r. Johnson Diversey, Türkiye genelinde kurumsal deterja n pazarında faaliyet göstermektedir. Kurumsal deterjan pazarını, (i) endüstri ve konaklama, (ii) 09-14/305 -76 4 yiyecek ve içecek olmak üzere iki alt pazara bölmek mümkündür. Johnson Diversey bu alt pazarlardaki alıcı konumundaki müşterilerine (fabrikalar, oteller, 140 yemek şirketleri ve restoranlar) deterjanla birlikte fırça, çekçek, kağıt vb. temizlik sarf malzemeleri de satmaktadır. Johnson Diversey, deterjan faaliyetlerini temel iş alanı, temizlik sarf malzemeleri satış faaliyetlerini ise yan iş alanı olarak adlandırmakt adır. Şikayetçi Akman ın faaliyet gösterdiği konaklama sektörünün dahil olduğu endüstri ve konaklama alt pazarında toplam temel ve yan iş alanlarının büyüklükleri yaklaşık 140 ve 70 milyon ABD Doları, kağıt iş alanının büyüklüğü ise 100 milyon ABD Dolarıdı r. Johnson Diversey in pazar payı, endüstri ve konaklama alt pazarı temel iş alanında (deterjan) % (...), yan iş alanında kağıt haricindeki sarf malzemelerinde % ( ) ve kağıtta % ( ) civarındadır. Dolayısıyla, şikayetçinin faaliyet gösterdiği pazar bakımınd an 150 Johnson Diversey hakim durumda olmadığından 4054 sayılı Kanun un 6. maddesinin ihlal edilmesi de söz konusu değildir. J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; Johnson Diversey Kimya San. ve Tic. A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 160