TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR UFUK ARSLAN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017/34473) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2017 /34473 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; OmerMENCiK UfukARSLAN I. BA VURUNUN KONUSU 1. Ba$vuru, uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olmamas1, tutukluluga itirazm bag1ms1z ve tarafs1z hakim gtivencelerine aykm olan sulh
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR UFUK ARSLAN BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017/34473) Karar Tarihi: 26/12/2018 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2017 /34473 : 26/12/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ R1dvan GULE ; OmerMENCiK UfukARSLAN I. BA VURUNUN KONUSU 1. Ba$vuru, uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olmamas1, tutukluluga itirazm bag1ms1z ve tarafs1z hakim gtivencelerine aykm olan sulh ceza hakimliklerince karara baglanmas1, tutuklulugun makul stireyi a$mas1, tutuklama oncesinde yakalama ve tutuklama nedenlerinin bildirilmemesi nedenleriyle ki$i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm; gozalt1 ve tutukluluk stirevlerindeki baz1 uygulamalar nedeniyle kotti muamele yasagmm; dijital delillere hukuka aykm olarak el konulmas1 ve yarg1lama stirecinde silahlann e$itligi ilkesine aykm davramlmas1 nedenleriyle adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigi iddialarma ili$kindir. II. BA VURU SURECi 2. Ba$VUru 5/9/2017 ve 24/11/2017 tarihlerinde yapilm1$tlr. 3. Ba$vuru, ba$vuru formlan ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu$tur . 4. Komisyon tarafmdan 2017/39359 numarah bireysel ba$VUru dosyasmm aralannda ki$i yontinden hukuki irtibat bulunmas1 nedeniyle 2017 /344 73 numarah bireysel ba$VUru dosyas1 ile birle$tirilmesine ve incelemenin 2017/34473 numarah bireysel ba$VUru dosyas1 tizerinden yapilmasma karar verilmi$tir. 5. Komisyonca adli yard1m talebinin kabultine karar verilmi$tir. 6. Komisyonca ba$vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yapilmasma karar verilmi$tir . III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba$VUfll formu ve eklerinde ifade edildigi $ekliyle ve Ulusal Yarg1 Ag1 Bili$im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri$ilen bilgi ve belgeler vervevesinde olaylar ozetle $5yledir: 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 8. Tiirkiye 15/7/2016 tarihinde askeri bir darbe te ebbiisiiyle kar 1 kar 1ya kalm1 , bu nedenle 21/7/2016 tarihinde iilke genelinde olaganiistii hal ilan edilmesine karar verilmi tir. Olaganiistii hal 19/7/2018 tarihinde sona erdirilmi tir. Kamu makamlan ve yarg1 organlan -olgusal temellere dayanarak- bu te ebbiisiin arkasmda Tiirkiye'de 90k uzun y11lardir faaliyetlerine devam eden ve son y1llarda Fetullah91 Teror Orgiitii (FETO) ve/veya Paralel Devlet Yap1lanmas1 (PDY) olarak isimlendirilen bir yap1lanmanm oldugunu degerlendirmi lerdir (Aydzn Yavuz ve digerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 9. Darbe te ebbiisii s1rasmda ve sonrasmda iilke genelinde Cumhuriyet ba savc1hklan tarafmdan, darbe giri imiyle baglantih ya da dogrudan darbe giri imiyle baglantih olmasa bile FETO/PDY'nin kamu kurumlanndaki orgiitlenmesinin yam sira egitim, saghk, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farkh alanlardaki yap1lanmasma yonelik soru turmalar yiiriitiilmii ; 90k say1da ki i hakkmda gozalt1 ve tutuklama tedbirleri uygulanm1 tlf (Aydzn Yavuz ve digerleri, 51, Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/1/2018, 12). 10. Hakkmda soru turma ba latild1g1 donemde askerlik vazifesini ifa eden ve askere gitmeden once Dogan Haber Ajans1 A. . biinyesinde gazeteci (muhabir) olarak gorev yapmakta olan ba vurucu hakkmda Diizce Cumhuriyet Ba savc1hgmca FETO/PDY ile baglantih su9lardan bir soru turma ba latilm1 tlf. Diizce Cumhuriyet Ba savc1hgmca yiiriitiilen bu soru turma kapsammda ba vurucunun 5/4/2017 tarihinde ifadesi almm1 tlr. 11. Diizce Cumhuriyet Ba savc1hg1 ba vurucuyu FETO/PDY iiyesi olma su9undan tutuklanmas1 istemiyle aym tarihte Diizce Sulh Ceza Hakimligine sevk etmi tir. Talep yaz1smda " ... [ba vurucunun da aralannda oldugu] iiphelilerin uzerine atzlz suc;u i ledigine dair kuvvetli sue; Uphesinin varlzgznz gosteren olgularzn ve tutuklama nedeninin bulundugu anla zlmakla; Uphelilerin uzerine atzlz suc;un vasif ve mahiyeti, mevcut deli! durumu, suc;a dair yasada yazzlz cezanzn ust haddi dikkate alznarak 5 2 71 sayzlz CMK 'nzn [ Ceza Muhakemesi Kanunu'nun] I 00. vd. maddeleri uyarznca ayrz ayrz tutuklanmalarzna karar verilmesi kamu adzna talep olunur" denilmi tir. 12. Diizce Sulh Ceza Hakimligince 5/4/2017 tarihinde ba vurucunun tutuklanmasma karar verilmi tir. Karann gerek9esinin ilgili k1sm1 oyledir: " ... $ilpheliler Ufuk Arslan ve TA. 'nm atzlz sur; nedeni [ile] tum dosya kapsamzna dayanan kuvvetli sur; Jilphesi altznda bulunduklarz, Jilphelilerin serbest kalmalarz halinde kar;ma ve saklanma Jilphesi ve delilleri karartma ihtimallerinin bulundugu , atzlz sur;un CMK 100/3 maddesinde sayzlan katolog sur;lardan oldugu, iJin onemi, verilmesi beklenen ceza ile tutuklama tedbirlerinin olr;ulu olacagz anlaJzlmakla Jilphelilerin atzlz sur;dan CMK 100 vd. maddeleri uyarznca ayrz ayrz tutuklanmalarzna, ... karar verildi." 13. Ba vurucu 7/4/2017 tarihinde tutuklama karanna itiraz etmi , Bolu Sulh Ceza Hakimligi 12/4/2017 tarihinde "$uphelinin uzerine atzlz suc;un niteligi, dosya kapsamz ve mahkeme tutuklama kararzndaki gerekc;eler yerinde gorulmekle ... " gerek9esiyle itirazm kesin olarak reddine karar vermi tir. 14. Diizce Cumhuriyet Ba savc1hgmm 6/6/2017 tarihli iddianamesi ile ba vurucunun silahh teror orgiitii iiyesi olma su9undan cezalandmlmas1 istemiyle aym yer Agir Ceza Mahkemesinde kamu davas1 a91lm1 tlr. FETO/PDY'ye ili kin genel a91klamalann yer ald1g1 iddianamede ba vurucu yoniinden yapilan degerlendirme oyledir: 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/34473 : 26/12/2018 11 $iipheli hakkznda, FETO/PDY silahlz teror orgiitii ile olan irtibatzna ili$kin olarak, $iiphelinin adzna kayztlz*** *** **** numaralz GSM hattz iizerinden Bylock isimli programz kullandzgzmn tespit edildigi, $iiphelinin FETO'ye miizahir evlerde kalarak sohbet adzm verdikleri toplantzlara katzldzgznzn tespit edildigi, $iiphelinin Cumhuriyet Ba$savczlzgzmzz tarafindan ifadesi alzmrken ilk etapta bylock isimli program, kullanmadzgznz belirttigi ancak ifade szraszndaki hareketlerinden $iiphelenilerek kendisine etkin pi$manlzk hiikiimleri hatzrlatdtp yeniden soruldugunda, Bylock isimli programz telefonuna E.S. isimli $ahszn yiikledigini ikrar ettigi, Bu nedenlerle $iiphelinin FETOIPDY Silahlz Teror Orgiitii iiyesi oldugunun kabuliiniin gerekecegi anla$tlm1$ olup ... 11 15. Diizce 2. Ag1r Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 22/6/2017 tarihinde iddianamenin kabuliine karar vermi ve E.2017 /295 say1h dosya tizerinden kovu turma a amas1 ba lam1 tlr. 16. Mahkemece 21/7/2017 tarihinde yap1lan inceleme sonunda 11Tutuklu sanzk TA. ve Ufuk Arslan'zn iizerine atzlz FETO/PDY silahlz teror orgiitiine iiye alma sur;unu i ledigi iddiaszna dair; dosya ir;erisinde bulunan belge ve dokiimanlar, By-Lock haberle me aracznzn kullanzldzgznzn tespit edilmesi, sanzgzn kovu turma a amasznda heniiz savunmasznzn alznmamz olmasz, kuvvetli sur; iiphesinin varlzgz, bu sur;un 5 2 71 Sayzlz CMK'nzn 100/3 maddesinde tutuklama nedeni olarak ongoriilen katalog sur;lardan olmasz, tutuklulukta ger;en siire ile kovu turma konusu sur;un yasada ongoriilen cezasznzn alt ve iist sznzrlarz arasznda olr;iiliiliik bulunmasz, adli kontrol hiikiimlerine uymanzn sanzgzn iradesine bzrakzlmasz ve bu a amada yetersiz kalma ihtimali ... 11 gerek9esiyle ba vurucunun tutukluluk halinin devamma karar verilmi tir. 17. Ba vurucu, tutuklulugun devamma dair bu karara 9/8/2017 ve 10/8/2017 tarihli dilek9eleri ile itiraz etmi tir. 18. Mahkemece 21/8/2017 tarihinde yap1lan inceleme sonunda 11Tutuklu sanzk TA. ve Ufuk Arslan'zn iizerine atzlz FETO/PDY silahlz teror orgiitiine iiye alma sur;unu i ledigi iddiaszna dair; dosya ir;erisinde bulunan belge ve dokiimanlar, By-Lock haberle me aracznzn kullanzldzgznzn tespit edilmesi, sanzgzn kovu turma a amasznda heniiz savunmasznzn alznmamz olmasz, kuvvetli sur; iiphesinin varlzgz, bu sur;un 5 2 71 Sayzlz CMK'nzn 100/3 maddesinde tutuklama nedeni olarak ongoriilen katalog sur;lardan olmasz, tutuklulukta ger;en siire ile kovu turma konusu sur;un yasada ongoriilen cezasznzn alt ve iist sznzrlarz arasznda olr;iiliiliik bulunmasz, adli kontrol hiikiimlerine uymanzn sanzgzn iradesine bzrakzlmasz ve bu a amada yetersiz kalma ihtimali ... " gerek9esiyle ba vurucunun tutukluluk halinin devamma karar verilmi tir. 19. Ba vurucu, tutuklulugun devamma dair bu karara 24/8/2017 tarihinde itiraz etmi tir. 20. Ba vurucu, tutukluluk halinin devamma dair 21/8/2017 tarihli karardan sonra -2017 /344 73 say1h ba vuru yontinden- 5/9/2017 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 21. Dtizce 1. Ag1r Ceza Mahkemesi 8/9/2017 tarihinde, 21/7/2017 tarihli tutuklulugun devam1 karanna kar 1 yap1lan itirazm reddine karar vermi tir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 22. Ba vurucunun tutuklulugun devamma dair 21/8/2017 tarihli karara itiraz1 hakkmda herhangi bir karar verilmedigi anla 1lm1 tlf. 23. Mahkemece 18/10/2017 tarihinde yap1lan inceleme sonunda "Tutuklu sanzk TA. ve Ufuk Arslan'zn uzerine atlh FETO/PDY silahh teror orgutune uye alma suc;unu i ledigi iddiaszna dair; dosya i ;erisinde bulunan beige ve dokumanlar, By-Lock haberle me aracznzn kullanzldzgznzn tespit edilmesi, sanzgzn kovu turma a amasznda henuz savunmasznzn alznmaml olmasz, kuvvetli su ; ilphesinin varhgz, bu suc;un 5 2 71 Sayzlz CMK'nzn 100/3 maddesinde tutuklama nedeni olarak ongorulen katalog suc;lardan olmasz, tutuklulukta ge ;en sure ile kovu turma konusu suc;un yasada ongorulen cezasznzn alt ve ust sznzrlan arasznda ol ;ululuk bulunmasz, adli kontrol hukumlerine uymanzn sanzgzn iradesine bzrakzlmasz ve bu a amada yetersiz kalma ihtimali ... " gerekvesiyle ba vurucunun tutukluluk halinin devamma karar verilmi tir. 24. Ba vurucu tutuklulugun devamma dair bu karara itiraz etmi , Diizce 1. Agir Ceza Mahkemesince 14/11/2017 tarihinde itirazm reddine karar verilmi tir. 25. Amlan karar 17/11/2017 tarihinde ba vurucuya teblig edilmi tir. 26. Ba vurucu -2017 /39359 say1h ba vuru yoniinden- 24/11/2017 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 27. Mahkeme 12/1/2018 tarihli duru mada ba vurucunun tahliyesine karar vermi tir. 28. Devam eden yarg1lamada Mahkeme 9/3/2018 tarihli karanyla ba vurucunun silahh teror orgiitiine iiye olma suvundan 4 y1l 2 ay hapis cezas1 ile cezalandmlmasma karar vermi tir. Karann gerekvesinin ilgili kism1 oyledir: 11 ... Sanzk Ufuk ARSLAN'zn, adzna kayztlz *** *** **** numaralz hat ile orgiitiin gizli yazz$ma programz olan Bylock programznz kullandzgz, ilgili hatta ait Bylock sinya; bilgilerine ili$kin log ve nat kayztlarzna gore 04/09/2014 -12/01/2015 tarihleri arasznda 357 kez sinyal kaydznzn oldugu, sanzgzn By lock programznz kullandzgznz ikrar ettigi, Yargztay 16. Ceza Dairesi 'nin 2015/3 Esas, 2017 /3 Karar nolu kararznda By lock ilefi$im sisteminin, Feto/Pdy silahlz teror orgiitii mensuplarznzn ileti$imini saglamak amac1 ile olu$turulan ve miinhaszran bu sU ; orgiitiiniin bir kzszm mensuplarz tarafindan kullanzlan bir ag olmasz nedeni ile orgiitiin talimatz ile bu aga dahil olundugunun ve gizliligi saglamak ir;in haberle$me amacz ile kullanzldzgznzn, her tiirlii $iipheden uzak, kesin kanaata ula$fzracak teknik verilerle tespiti halinde ki$inin orgiitle baglantzsznz gosteren deli! olarak kabul edildigi, ilgili kararzn Yargztay Ceza Gene! Kurulu 'nca da onaylandzgznz, Sanzgzn, 2010 yzlznda iiniversitenin ilk 6 ayznda Feto'ye miizahir ogrenci evlerinde kaldzgznz ikrar ettigi, Sanzgzn soru$furma ve kovu$furma G$amaszndaki beyanlarznda samimi olarak, Feto/Pdy teror orgiitii ile naszl tanz$fzgz, iiniversite doneminde kalmz$ oldugu Feto'ye miizahir ogrenci evleri, orgiitiin gizli yazz$ma programz olan Bylock programznz telefonuna kimin ne amar;la naszl yiikledigi ve orgiitle baglantzlz olabilecek diger ki$iler hakkznda ayrzntzlz bilgi verdigi, sanzgzn vermi$ oldugu bilgilerin mahiyeti, kapsamz da dikkate alznarak etkin pi$manlzk hiikiimlerinden faydalandzrzlmasz gerektigi anla$zlmakla, Sanzgzn, orgiit amacznz benimsedigi, orgiite sadece sempati duymayzp orgiit ir;inde yer aldzgz, orgiit biinyesinde siireklilik, r;eJitlilik, yogunluluk gerektiren orgiit faaliyetlerine 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 katzldzgz bu sebeplerle sanzgzn Feto/Pdy teror orgutu uyesi olarak kabulu gerektiginden bahisle sanzgzn silahlz teror orgutune uye olma sur;undan cezalandzrzlmaszna karar verilmi$tir ... " 29. Ba vurucu tarafmdan istinaf yoluna ba vurulmu olup bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla istinaf incelemesi devam etmektedir. IV. iLGiLi HUKUK 30. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun "Tutuklama nedenleri" kenar ba hkh 100. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "(]) Kuvvetli sur; $i1phesinin varlzgznz gosteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunmasz halinde, $i1pheli veya sanzk hakkznda tutuklama kararz verilebilir. j$in onemi, verilmesi beklenen ceza veya guvenlik tedbiri ile olr;ulu olmamasz halinde, tutuklam, kararz verilemez. (2) A$agzdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayzlabilir: a) Supheli veya sanzgzn kar;masz, saklanmasz veya kar;acagz $i1phesini uyandzran somut olgular varsa. b) Supheli veya sanzgzn davranz$larz; 1. Delilleri yok etme, gizleme veya degi$firme, 2. Tanzk, magdur veya ba$kalarz uzerinde baskz yapzlmasz giri$iminde bulunma, Hususlarznda kuvvetli $f1phe olu$furuyorsa. (3) A$agzdaki sur;larzn i$lendigi hususunda kuvvetli $f1phe sebeplerinin varlzgz halinde, tutuklama nedeni var sayzlabilir: a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayzlz Turk Ceza Kanununda yer a/an; 11. Anayasal Duzene ve Bu Duzenin j$feyi$ineKar$l Sur;lar (madde 309, 310, 311, 312, 313, 314, 315), ,, 31. 5271 say1h Kanun'un "Tutuklama karan" kenar ba hkh 101. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(]) Soru$furma evresinde $i1phelinin tutuklanmaszna Cumhuriyet savczsznzn istemi uzerine sulh ceza hdkimi tarafindan, kovu$furma evresinde sanzgzn tutuklanmaszna Cumhuriyet savczsznzn istemi uzerine veya re'sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerdf. mutlaka gerekr;e gosterilir ve adlf kontrol uygulamasznzn yetersiz kalacagznz belirten hukukf ve jiilf nedenlere yer verilir. (2) Tutuklamaya, tutuklamanzn devamzna veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ili$kin kararlarda; a) Kuvvetli sur; $i1phesini, b) Tutuklama nedenlerinin varlzgznz, 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 c) Tutuklama tedbirinin ol9iilii oldugunu, gosteren deliller somut olgularla gerek9elendirilerek a9zk9a gosterilir. Kararzn i9erigi $iipheli veya sanzga sozlii olarak bildirilir, ayrzca bir ornegi yazzlmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda belirtilir. " 32. 5271 say1h Kanun'un "$upheli veya samgm salzverilme istemleri" kenar ba hkh 104. maddesinin (1) ve (2) numarah f1kralan oyledir: "(]) Soru$lurma ve kovu$lurma evrelerinin her a$amasznda $iipheli veya sanzk salzverilmesini isteyebilir. (2) $iipheli veya sanzgzn tutukluluk halinin devamzna veya salzverilmesine hakim veya mahkemece karar verilir. Ret kararzna itiraz edilebilir. " 33. 5271 say1h Kanun'un "Tazminat istemi" kenar ba hkh 141. maddesinin (1) numarah fikrasmm ilgili k1sm1 oyledir: "Su9 soru$furmasz veya kovu$furmasz szrasznda; a) Kanunlarda belirtilen ko$ullar dz$znda yakalanan, tutuklanan veya tutuklulugunun devamzna karar verilen, d) Kanuna uygun olarak tutuklandzgz ha/de makul siirede yargzlama mercii huzuruna 9zkarzlmayan ve bu sure i9inde hakkznda hiikiim verilmeyen, g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarzndaki su9lamalar kendilerine, yazzyla veya bunun hemen olanaklz bulunmadzgz hallerde sozle a9zklanmayan, Ki$iler, maddf ve manevf her tiirlii zararlarznz, Devletten isteyebilirler. " 34. 5271 say1h Kanun'un "Tazminat isteminin ko ullan" kenar ba hkh 142. maddesinin ( 1) numarah fikras1 oy ledir: "Karar veya hiikiimlerin kesinlqtiginin ilgilisine tebliginden itibaren ii9 ay ve her ha/de karar veya hiikiimlerin kesinle$me tarihini izleyen bir yzl i9inde tazminat isteminde bulunulabilir. " 35. 6/9/2004 tarihli ve 5237 say1h Turk Ceza Kanunu'nun "Silahlz orgut" kenar ba hkh 314. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: "(]) Bu kzsmzn dordiincii ve bqinci boliimlerinde yer a/an su9larz i$lemek amaczyla, silahlz orgiit kuran veya yoneten ki$i, on yzldan onbe$ yzla kadar hapis cezasz ile cezalandmlzr. (2) Birinci fikrada tanzmlanan orgiite iiye olanlara, be$ yzldan on yzla kadar hapis cezasz verilir. " 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 36. 12/4/1991 tarihli ve 3713 say1h Terorle Mticadele Kanunu'nun "Teror sur;larz" kenar ba hkh 3. maddesi oyledir: "26/9/2004 tarihli ve 5237 sayzlz Turk Ceza Kanununun 302, 307, 309, 311, 312, 313 314, 315 ve 320 nci maddeleri ile 310 uncu maddesinin birincifikrasznda yazzlz suc;lar, teror suc;larzdzr. " 3 7. 3 713 say1h Kanun'un "Cezalarzn artmlmasz" kenar ba hkh 5. maddesinin birinci fikrasmm birinci ctimlesi oyledir: "3 ve 4 iincii maddelerde yazzlz suc;larz i$leyenler hakkznda ilgili kanunlara gore tayif edilecek hapis cezalarz veya adlf para cezalarz yarz oranznda artmlarak hiikmolunur. " 38. 16/5/2001 tarihli ve 4675 say1h infaz Hakimligi Kanunu'nun "Amar; ve kapsam" kenar ba hkh 1. maddesinin ikinci fikras1 oyledir: "Bu kanun, ceza infaz kurumlarz ve tutukevlerinde bulunan hiikiimlii ve tutuklular hakkznda yapzlan i$lemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yonelik $ikayetleri incelemek, karara baglamak ve kanunlarla verilen diger gorevleri yerine getirmek iizere kurulan infaz hakimliklerine ili$kin hiikiimleri kapsar. " 39. 4675 say1h Kanun'un 'infaz hdkimliklerinin gorevleri" kenar ba hkh 4. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "(1) jnjaz hakimliklerinin gorevleri $Unlardzr: 1. Hiikiimlii ve tutuklularzn ceza infaz kurumlarz ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerle$firilmeleri, barzndmlmalarz, zsztzlmalarz ve giydirilmeleri, beslenmeleri , temizliklerinin saglanmasz, bedensel ve ruhsal saglzklarznzn korunmasz amaczyla muayene ve tedavilerinin yaptzrzlmasz, dz$arzyla ili$kileri, ;alz$flrzlmalarz gibi i$lem veya faaliyetlere ili$kin $ikayetleri incelemek ve karara baglamak, Kanunlarda ba$ka bir yargz merciine bzrakzlan konulara ili$kin hiikiimler saklzdzr. " 40. 4675 say1h Kanun'un "jnJaz hdkimligine ikdyet ve usulii" kenar ba hkh 5. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Ceza infaz kurumlarz ve tutukevlerinde hiikiimlii ve tutuklular hakkznda yapzlan i$lemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun, tiiziik ve yonetmelik hiikiimleri ile genelgelere aykm oldugu gerekc;esiyle bu i$lem veya faaliyetlerin ogrenildigi tarihten itibaren on be$ giin, herhalde yapzldzgz tarihten itibaren otuz giin i ;inde $ikayet yoluyla infaz hakimligine ba$vurulabilir. Sikayet, dilek ;e ile dogrudan dogruya infaz hakimligine yapzlabilecegi gibi; Cumhuriyet ba$savczlzgz veya ceza infaz kurumu ve tutukevi miidiirliigii araczlzgzyla da yapzlabilir. jnJaz hakimligi dz$znda yapzlan ba$vurular hemen ve en gee; ii ; giin i ;inde infaz hakimligine gonderilir. Sozlii yapzlan $ikayet, tutanaga baglanzr ve bir sureti ba$vurana verilir. 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 Sikdyet yoluna ba$vurulmasz, yapzlan i$lem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hdkimi giderilmesi gii9 veya imkdnszz sonu9lann dogmasz ve i$lem veya faaliyetin a9zk9a hukuka aykm olmasz ko$ullanmn birlikte ger9ekle$mesi durumunda i$lem veyafaaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasma karar verebilir." 41. 4675 say1h Kanun'un 'infaz hakimligince $ikayet uzerine verilen kararlar" kenar ba hkh 6. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: ,, Sikdyet ba$vurusu iizerine infaz hdkimi, duru$ma yapmakszzm dosya iizerinden bir hafta i9inde karar verir; ancak, gerek gordiigiinde karar vermeden once $ikdyet konusu i$lem veya faaliyet hakkmda resen ara$flrma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve beige isteyebilir; aynca ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savczsmm da yazzlz gorii$iinii alzr. Disiplin cezasma kar$l yapzlan $ikdyet iizerine infaz hdkimi, hiikiimlii veya tutuklunun savunmaszm aldzktan ve talep edilen diger delilleri toplayzp degerlendirdikten sonra karanm verir. Hiikiimlii veya tutuklu, savunmaszm, hazzr bulunmak ve vekdletnamesini ibraz etmek ko$uluyla avukatzyla birlikte veya avukatz araczlzgzy/c,, yapabilir. jnJaz hdkimi gerekli gormesi durumunda hiikiimlii veya tutuklunun savunmaszm ceza infaz kurumunda da alabilir. jnjaz hdkimi, inceleme sonunda $ikdyeti yerinde gormezse reddine; yerinde goriirse, yapzlan i$lemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasma veya ertelenmesine karar verir." V. iNCELEME VE GEREK(:E 42. Mahkemenin 26/12/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dti tintildti: A. Ki i Hiirriyeti ve Giivenligi Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddialar 1. Tutuklamanm Hukuki Olmad1gma ili kin iddia a. Ba vurucunun iddialan 43. Ba vurucu; su9 i ledigine dair somut herhangi bir delil olmamasma ragmen tutuklanmasma karar verildigini, keyfi bir ekilde ozgtirltigtinden mahrum buak1ld1gm1, isnat edilen su9la bir ilgisinin bulunmad1gm1, kanunlardaki silahh teror orgtitti tiyeligine ili kin htiktimlerin keyfi ve 6ng6rtilemez bi9imde yorumland1gm1, tutuklama karanndaki gerek9elerin hukuka aykm oldugunu ve kararda tutuklama nedenlerine yer verilmedigini belirterek su9 ve cezalann ahsiligi ilkesinin, masumiyet karinesinin ve adil yarg1lanma ile ki i htirriyeti ve gtivenligi haklanmn ihlal edildigini ileri stirmti ttir. b. Degerlendirme 44. Anayasa'nm "Temel hak ve hurriyetlerin smzrlanmasz" kenar ba hkh 13. maddesi oyledir: 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/34473 : 26/12/2018 "Temel hak ve hiirriyetler, ozlerine dokunulmakszzzn yalnzzca Anayasanzn ilgi/1 maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla sznzrlanabilir. Bu sznzrlamalar, Anayasanzn soziine ve ruhuna, demokratik top/um diizeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ol9iiliiliik ilkesine aykm olamaz. " 45. Anayasa'nm "Ki i hiirriyeti ve guvenligi" kenar ba hkh 19. maddesinin birinci flkras1 ile -Uc;-Unc-U flkrasmm birinci c-Umlesi oyledir: "Herkes, ki$i hiirriyeti ve giivenligine sahiptir. Su9lulugu hakkznda kuvvetli belirti bulunan ki$iler, ancak ka9malarm1, delillerin yokedilmesini veya degi$firilmesini onlemek maksadzyla veya bunlar gibi tutuklamay1 zorunlu kzlan ve kanunda gosterilen diger hallerde hakim karanyla tutuklanabilir. " 46. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yap1lan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Bu itibarla ba vurucunun bu bolumdeki iddialanmn Anayasa'mn 19. maddesinin uc;-Unc-U flkras1 baglammda ki i h-Urriyeti ve g-Uvenligi hakk1 kapsammda incelenmesi gerekir. i. Uygulanabilirlik Yoniinden 47. Anayasa'nm "Temel hak ve hurriyetlerin kullanzlmasznzn durdurulmasz" kenar ba hkh 15. maddesi oyledir: "Sava$, seferberlik, s1k1yonetim veya olaganiistii hallerde, milletlerarasz hukuktan dogan yiikiimliiliikler ihlal edilmemek kayd1yla, durumun gerektirdigi ol9iide temel hak ve hiirriyetlerin kullanzlmasz kzsmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar i9in Anayasada ongoriilen giivencelere aykm tedbirler almabilir. Birinci fikrada belirlenen durumlarda da, sava$ hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen oliimler d1$znda, ki$inin ya$ama hakkzna, maddf ve manevi varlzgznzn biitiinliigiine dokunulamaz; kimse din, vicdan, dii$iince ve kanaatlerini apklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayt su9lanamaz; su9 ve cezalar ge9mi$e yiiriitiilemez; su9lulugu mahkeme karan ile saptanmcaya kadar kimse su9lu saydamaz. " 48. Anayasa Mahkemesi, olaganlistii yonetim usullerinin uyguland1g1 donemlerde ahnan tedbirlere ili kin bireysel ba vurulan incelerken Anayasa'nm 15. maddesinde ortaya konulan temel hak ve ozg-Url-Uklere ili kin g-Uvence rejimini dikkate alacagm1 belirtmi tir (Aydzn Yavuz ve digerleri, 187-191). Soru turma mercilerince ba vurucuya yoneltilen ve tutuklama tedbirine konu olan suc;lama, ba vurucunun darbe te ebb-Us-Un-Un arkasmdaki yapilanma oldugu belirtilen FETO/PDY -Uyesi oldugu iddias1d1r. Anayasa Mahkemesi, amlan suc;lamanm olagan-Ustii hal ilamm gerekli kilan olaylarla ilgili oldugunu degerlendirmi tir (Selc;uk Ozdemir [GK], B. No: 2016/49158, 26/7/2017, 57). 49. Bu itibarla ba vurucu hakkmda uygulanan tutuklama tedbirinin hukuki olup olmad1gmm incelenmesi Anayasa'nm 15. maddesi kapsammda yapilacaktir. Bu inceleme s1rasmda oncelikle ba vurucunun tutuklanmasmm ba ta Anayasa'nm 13. ve 19. maddeleri olmak -Uzere diger maddelerinde yer alan g-Uvencelere aykm olup olmad1g1 tespit edilecek, 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 aykmhk saptanmas1 halinde ise Anayasa'nm 15. maddesindeki ol9utlerin bu aykmhg1 me ru k1hp k1lmad1g1 degerlendirilecektir (Aydin Yavuz ve digerleri, 193-195, 242; Selc;uk Ozdemir, 58). ii. Genel ilkeler 50. Genel ilkeler i9in bkz. Hiiseyin Korkmaz, B. No: 2014/16835, 18/7/2018, 42-50. iii. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 51. Ba vurucu, darbe te ebbusunun arkasmdaki yap1lanma oldugu belirtilen FETO/PDY mensubu oldugu iddias1yla yurutulen soru turma kapsammda silahh teror orgutu uyesi olma su9lamas1yla 5271 say1h Kanun'un 100. maddesi uyannca tutuklanm1 tu. Dolay1s1yla ba vurucu hakkmda uygulanan tutuklama tedbirinin kanuni dayanag1 bulunmaktadu. 52. Kanuni dayanag1 bulundugu anla ilan tutuklama tedbirinin me ru bir amacmm olup olmad1g1 ve ol9ululugu incelenmeden once tutuklamanm on ko ulu olan suc;un i lendigine dair kuvvetli belirti bulunup bulunmad1gmm degerlendirilmesi gerekir. 53. Ba vurucu hakkmdaki iddianamede ve mahkG.miyete dair gerek9eli kararda, ba vurucunun FETO/PDY uyelerinin kendi aralanndaki ileti imi saglad1g1 ifade edilen ByLock uygulamasmm kullamc1s1 oldugu belirtilmi tir (bkz. 14, 28). 54. Anayasa Mahkemesi, ByLock uygulamasmm ozellikleri gozonune almd1gmda ki ilerin bu uygulamay1 kullanmalanmn veya kullanmak uzere elektronik/mobil cihazlanna yuklemelerinin soru turma makamlannca FETO/PDY ile olan ilgi bak1mmdan bir belirti olarak degerlendirilebilecegini belirtmektedir (Aydin Yavuz ve digerleri, 106, 267). Buna gore soru turma makamlannca ve tutuklama tedbirine karar veren mahkemelerce FETO/PDY uyesi olmakla su9lanan ba vurucunun ByLock uygulamasm1 kullanmasmm somut olaym ko ullanna gore su9un i lendigine dair kuvvetli belirti olarak kabul edilmesi, amlan programm ozellikleri itibanyla temelsiz ve keyfi bir tutum olarak degerlendirilemez (Selc;uk Ozdemir, 74). 55. Diger taraftan ba vurucu hakkmda uygulanan tutuklama tedbirinin me ru bir amacmm olup olmad1gmm degerlendirilmesi gerekir. Bu degerlendirmede tutuklama karannm verildigi andaki genel ko ullar goz ard1 edilmemelidir. 56. Darbe te ebbusu sonrasmda te ebbusle baglantih veya dogrudan te ebbusle olmasa da FETO/PDY ile baglantih su9lara ili kin soru turmalarda, delillerin saghkh bir ekilde toplanabilmesi ve soru turmalann guvenlik i9inde yurutulebilmesi i9in tutuklama d1 mdaki koruma tedbirlerinin yetersiz kalmas1 soz konusu olabilir. Yine FETO/PDY ile baglantih ki ilerin te ebbus suasmda veya sonrasmda ortaya 91kan karga adan yararlanmak suretiyle ka9ma imkam ve bu donemde delillere etki edilmesi ihtimali normal zamanda i lenen su9lara gore 90k daha fazladu (Aydin Yavuz ve digerleri, 271, 272; Selc;uk Ozdemir, 78, 79). 11 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 57. Ba$vurucunun tutuklanmasma karar verilen silahh teror orgutii uyesi olma su9u, Turk hukuk sistemi i9inde agir cezai yaptmmlar ongortilen su9 tipleri arasmda olup (bkz. 35-37) isnat edilen su9a ili$kin olarak kanunda ongortilen cezanm agirhg1 ka9ma $Uphesine i$aret eden durumlardan biridir (aym yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Huseyin Burr;ak, B. No: 2014/474, 3/2/2016, 61; Devran Duran [GK], B. No: 2014/10405, 25/5/2017, 66). Aynca amlan su9, 5271 say1h Kanun'un 100. maddesinin (3) numarah f1krasmda yer alan ve kanun geregi tutuklama nedeni varsayzlabilen su9lar arasmdadir (bkz. 30; Gulser Yzldzrzm (2) [GK], B. No: 2016/40170, 16/11/2017 148). 58. Somut olayda Duzce Sulh Ceza Hakimligince ba$vurucunun tutuklanmasma karar verilirken i$lendigi iddia olunan silahh teror orgutune uye olma su9unun niteligine, su9a ili$kin kanunda ongortilen yaptmmm agirhgma ve su9un 5271 say1h Kanun'un 100. maddesinin (3) numarah fikrasmda yer alan katalog su9lar arasmda olmasma dayamld1g1 gortilmektedir (bkz. 12). 59. Dolay1s1yla tutuklama karannm verildigi andaki genel ko$ullar ve somut olaym yukanda belirtilen ozel ko$ullan ile Duzce Sulh Ceza Hakimligi tarafmdan verilen karann i9erigi birlikte degerlendirildiginde ba$vurucu yonunden ozellikle -su9un agirhgma atfen ka9ma $Uphesine yonelen tutuklama nedenlerinin olgusal temellerinin oldugu soylenebilir. 60. Ba$vurucu hakkmdaki tutuklama tedbirinin ol9tilu olup olmad1gmm da belirlenmesi gerekir. Bir tutuklama tedbirinin Anayasa'nm 13. ve 19. maddeleri kapsammda ol9ultilugunun belirlenmesinde somut olaym tum ozellikleri dikkate almmahdir ( Gulser Yzldzrzm (2), 151). 61. Oncelikle teror su9lannm soru$turulmas1 kamu makamlanm ciddi zorluklarla kar$1 kar$1ya b1rakmaktadir. Bu nedenle ki$i hurriyeti ve guvenligi hakk1, adli makamlar ve guvenlik gorevlilerinin -ozellikle organize olanlar olmak uzere-su9larla ve su9lulukla etkili bir $ekilde mucadelesini a$m derecede gu9le$tirmeye neden olabilecek $ekilde yorumlanmamahdir ( aym yondeki degerlendirmeler i9in bkz. Suleyman Bagrzyanzk ve digerleri, B. No: 2015/9756, 16/11/2016, 214; Devran Duran, 64). Ozellikle darbe te$ebbusuyle veya FETO/PDY ile baglantih soru$turmalann kapsam1 ve niteligi ile FETO/PDY'nin ozellikleri (gizlilik, hucre tipi yapilanma , her kurumda orgutlenmi$ olma, kendisine kutsalhk atfetme, itaat ve teslimiyet temelinde hareket etme gibi) de dikkate almd1gmda, bu soru$turmalann diger ceza soru$turmalanna gore 90k daha zor ve karma$1k oldugu ortadadir (Aydzn Yavuz ve digerleri, 350). 62. Somut olaym yukanda belirtilen ozellikleri dikkate almd1gmda Duzce Sulh Ceza Hakimliginin isnat edilen su9 i9in ongortilen yaptmmm agirhgm1, i$in niteligini ve onemini de gozonunde tutarak ba$vurucu hakkmda uygulanan tutuklama tedbirinin ol9tilu oldugu sonucuna varmasmm (bkz. 12) keyfi ve temelsiz oldugu soylenemez. 63. A91klanan gerek9elerle ba$vurucunun tutuklamanm hukuki olmad1g1 iddiasma ili$kin olarak bir ihlalin bulunmad1g1 a91k oldugundan ba$vurunun bu k1smmm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 64. Buna gore ba$vurucunun ki$i hurriyeti ve guvenligi hakkma tutuklama yoluyla yap1lan mudahalenin bu hakka dair Anayasa'da (13. ve 19. maddelerde) yer alan guvencelere aykmhk olu$turmad1g1 gortildugunden Anayasa'nm 15. maddesinde yer alan ol9utler yonunden aynca bir inceleme yap1lmasma gerek bulunmamaktadir. 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 2. Tutuklulugun Makul Siireyi A tigma ili kin iddia a. Ba vurucunun iddialan 65. Ba vurucu; tutukluluk incelemeleri sonucunda verilen kararlann somut gerek9e i9ermedigini, hakimliklerin ve mahkemelerin objektif bir degerlendirme yapmadan tamamen soyut ve ablon gerek9elerle tutuklulugunun devamma karar verdiklerini, tutuklulugun tedbir olmaktan 91k1p cezaya donu tiigunli belirterek ozel hayata ve aile hayatma sayg1, adil yargiianma , ki i hurriyeti ve guvenligi ile etkili ba vuru haklannm ve haberle me ozgurlugunun ihlal edildigini ileri surmu tiir. b. Degerlendirme 66. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, 16). Somut olayda ihlal iddialannm, ozu itibanyla tutuklulugun uzun surmesine ve yarg1lamanm tutuklu devam ettirilmesine yonelik oldugu anla ilmaktadir . Bu nedenle ba vurucunun bu ba hk altmdaki iddialan Anayasa'nm 19. maddesinin yedinci fikras1 kapsammda degerlendirilmi tir. 67. Anayasa'nm 148. maddesinin u9uncu fikrasmm son cumlesi oyledir: "BaJvuruda bulunabilmek i9in olagan kanun yollarznzn tiiketilmiJ olmasz Jarttzr. " 68. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Yargilama Usulleri Hakkmda Kanun'un "Bireysel ba vuru hakkz" kenar ba hkh 45. maddesinin (2) numarah fikras1 oyledir: "jhfale neden oldugu ileri surulen iJlem, eylem ya da ihmal i9in kanunda ongorulmil idari ve yargzsal baJvuru yollarznzn tamamznzn bireysel baJvuru yapzlmadan once tuketilmiJ olmasz gerekir. " 69. Yukanda belirtilen Anayasa ve Kanun hukumleri geregince Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince duzeltilmemesi halinde ba vurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel ba vuru yolunun ikincillik niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i9in oncelikle olagan kanun yollannm tuketilmesi zorunludur (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 70. Anayasa Mahkemesi , tutuklulugun kanunda ongorulen azami sureyi veya makul sureyi a tig1 iddias1yla yap1lan bireysel ba vurular bak1mmdan bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla ba vurucu tahliye edilmi ise as1l dava sonu9lanmam1 da olsa -ilgili Yarg1tay i9tihatlanna at1f yaparak- 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde ongorulen tazminat davas1 a9ma imkanmm tiiketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugu sonucuna varm1 tlf (Erkam Abdurrahman Ak, B. No: 2014/8515, 28/9/2016, 48-62; jrJan Gen;ek, B. No: 2014/6500, 29/9/2016, 33-45). 13 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 71. Somut olayda bireysel ba vuruda bulunduktan sonra 12/1/2018 tarihinde tahliyesine karar verilen ba vurucunun tutuklulugun makul sureyi a tigma ili kin iddias1, 5271 say1h Kanun'un 141. maddesi kapsammda a91lacak davada incelenebilir. Bu madde kapsammda a9ilacak dava sonucuna gore ba vurucunun tutuklulugunun makul sureyi a tigmm tespiti halinde gorevli mahkemece ba vurucu lehine tazminata da hukmedilebilecektir. Buna gore 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolu, ba vurucunun durumuna uygun telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yoludur ve bu olagan ba vuru yolu lliketilmeden yap1lan bireysel ba vurunun incelenmesi bireysel ba vurunun ikincillik niteligi ile bagda mamaktad1r. 72. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun tutuklulugun makul sureyi a t1g1 iddiasma ili kin olarak yarg1sal ba vuru yollan tuketilmeden bireysel ba vuru yap1ld1g1 anla 1ld1gmdan ba vurunun bu k1smmm ba vuru yollarzmn tuketilmemi olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 3. Sulh Ceza Hakimliklerinin Bag1ms1z ve Tarafs1z Hakim ilkelerine Aykin Olduguna ili kin iddia a. Ba vurucunun iddialan 73. Ba vurucu; tutukluluga ili kin kararlan veren sulh ceza hakimliklerinin bag1ms1z ve tarafs1z mahkeme guvencesini saglamad1gm1, bu hakimliklerin kapah devre bir sistemle inceleme yaptigm1 belirterek ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigini ileri surmu llir. b. Degerlendirme 74. Anayasa Mahkemesince sulh ceza hakimliklerinin kanuni hakim guvencesm1 saglamad1klan, tarafs1z ve bag1ms1z mahkeme olmad1klan ve tutukluluga itirazm bu yarg1 mercilerince karara baglanmasmm hurriyetten yoksun buakilmaya kar 1 etkili bir itirazda bulunmay1 imkans1z hale getirdigine ili kin iddialar bir9ok kararda incelenmi ; bu kararlarda sulh ceza hakimliklerinin yap1sal ozellikleri dikkate almarak soz konusu iddialarm a91k9a dayanaktan yoksun oldugu sonucuna vanlm1 tu (Hikmet Kopar ve digerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015 101-115; Mehmet Baransu (2), B. No: 2015/7231, 64-78, 94-97). 75. Somut ba vuruda, aym mahiyetteki iddialara ili kin olarak amlan kararlarda vanlan sonu9tan aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktad1r. 76. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu k1smmm a ;zk ;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 4. Yakalama ve Tutuklama Nedenlerinin Bildirilmedigine ili kin iddia a. Ba vurucunun iddialan 77. Ba vurucu, Savc1hk ve sorgu a amalannda kendisine isnat edilen su9un ve bu su9u i ledigine dair somut delillerin ne oldugunun kendisine bildirilmedigini belirterek adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri surmu llir. 14 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 b. Degerlendirme 78. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, 16). Bu itibarla ba vurucunun bu boltimdeki iddialannm Anayasa'nm 19. maddesi baglammda ki i htirriyeti ve gtivenligi hakk1 kapsammda incelenmesi gerekir. 79. Bireysel ba vuru yolunun ikincil niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i ;in oncelikle olagan kanun yollannm ttiketilmesi zorunludur (Awe Ziraman ve Cennet Ye ilyurt, 17). 80. 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinin (1) numarah fikrasmm (g) bendinde, yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklanndaki su9lamalar kendilerine yaz1yla veya bunun hemen mtimktin bulunmad1g1 hallerde sozle a91klanmayan ki ilere tazminat talebinde bulunabilme imkam tanmmaktadu. 81. Anayasa Mahkemesi, yakalama nedenlerinin ve su9lamalann bildirilmemesine yonelik iddialara ili kin olarak 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde ongortilen tazminat davas1 a9ma imkanmm ttiketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugu sonucuna varm1 tu (Deniz Ozfirat, B. No: 2013/7929, 1/12/2015, 52, 53). 82. Somut olayda amlan i ;tihat da gozetildiginde ba vurucunun 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen ve mezkur iddia yontinden etkili bir hukuk yolu olan yarg1sal yolu tuketmeksizin bireysel ba vuruda bulundugu sonucuna vanlm1 tu. 83. A91klanan gerek ;elerle ba vurunun bu kismmm ba vuru yollannzn tiiketilmemi olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Kotii Muamele Y asagmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 84. Ba vurucu; gozalt1 stiresince yap1lan uygulamalar nedeniyle insanhk onurunun ;ignendigini belirterek i kence yasagmm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. 85. Ba vurucu aynca tutuklu olarak kald1g1 ceza infaz kurumundaki uygulamalann da i kence yasagmm ihlali niteliginde oldugunu, bu baglamda 10 ki inin kalabilecegi ekilde tasarlanan 35-40 m2 geni ligindeki kogu ta 25-27 ki i ile birlikte kald1gm1, sosyo-kulturel ve sportif hi ;bir faaliyete katilmasma izin verilmedigini, ailesinin Konya'da ya amas1 nedeniyle yaptig1 nakil talebinin hukuka aykm olarak reddedildigini, bu nedenle ailevi ve psikolojik problemler ya ad1gm1, bulundugu ceza infaz kurumunda havaland1rma, ortak alan, yatakhane, tuvalet, s1cak su, yemek ile aydmlatmanm yetersiz oldugunu ve gerekli hijyenin saglanmad1gm1 iddia etmi tir. 2. Degerlendirme 86. Bireysel ba vuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba vurabilmek i ;in olagan kanun yollannm ttiketilmi olmas1 gerekir (Ay e Z1raman ve Cennet Ye ilyurt, 17). 15 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/34473 : 26/12/2018 87. Somut olayda gozalt1 s-Urecindeki kotu muamele iddialanna ili kin olarak ba vurucu , maruz kald1g1m ileri s-Urd-Ug-U kotu muamelenin kamu gorevlilerinin kas1t ve/veya ihmalinden mi yoksa salt tutulma ko ullanndan m1 kaynakland1gm1 a91kc;a belirtmemi tir. Dolay1s1yla soz konusu iddialann Anayasa Mahkemesince dogrudan incelenebilmesi ic;in yeterli bilgi ve belge bulunmad1g1 anla 1lm1 tlr. Bu baglamda somut olaym ko ullannm , ba vurucunun amlan iddialannm kamu gorevlilerinin kas1t ve/veya ihmalinden kaynaklamp kaynaklanmad1gma lair adli ve/veya idari bir soru turmayla ortaya konmas1 gerekmektedir (benzer yondeki bir degerlendirme ic;in bkz. Mehmet Hasan Altan, 249). 88. Ceza infaz kurumundaki tutulma ko ullanna ili kin ikayetler yon-Unden ise ilgili mevzuat (bkz. 38-41) geregince ba vurucunun iddialanm iletebilecegi ve yap1ld1gm1 iddia ettigi kotu muameleye derhal son verilmesini isteyebilecegi idari ve yarg1sal mercilerin bulundugu gorulmektedir. ilgili h-Uk-Umler kapsammda ba vurucu , ikayetlerini oncelikle yetkili yarg1sal mercilere iletip tutulma yeri ve ko ullan sebebiyle kotu muameleye maruz b1raklld1gm1 ileri s-Urebilecek ve bu ko ullann en klsa zamanda uygun hale getirilmesini isteyebilecekken bu yollara ba vurmam1 t1r (benzer yondeki bir degerlendirme ic;in bkz. Mehmet Baransu, B. No: 2015/8046, 19/11/2015, 30). Ba vurucunun ikayetleri dikkate ahnd1gmda mevcut ba vuru yollarmm ula dabilir, ikayetleri ac;1smdan telafi imkanma sahip ve bir c;ozum saglayabilecek nitelikte olmad1gm1 soyleyebilmeyi m-Umk-Un kllan bir sebep bulunmad1gmdan ba vuru yollanmn tuketilmesi kuralma istisna tanmmas1m gerektiren bir durumun da olmad1g1 gorulmektedir (benzer yondeki bir degerlendirme ic;in Didem Tutenk, B. No: 2013/7525 , 10/6/2015, 40, 41). 89. Dolay1s1yla ba vurucunun ikayetlerini , varsa bu konudaki kamtlanm oncelikle ve s-Uresinde yetkili idari ve yarg1sal mercilere iletmeden, hak ihlali iddialanm oncelikle bu makamlann degerlendirmesini ve c;ozume kavu turmas1m beklemeden dogrudan Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulundugu anla Ilmaktad1r. 90. A91klanan gerekc;elerle ba vurucunun kotu muamele yasagmm ihlal edildigi iddias1yla ilgili olarak idari ve/veya yarg1sal ba vuru yollan tuketilmeden bireysel ba vuru yapdd1g1 anla 1ld1gmdan ba vurunun bu klsmmm ba vuru yollarznzn tuketilmemi olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. C. Adil Y argilanma Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 91. Ba vurucu; dijital delillere hukuka aykm olarak, imaj1 almmadan el konuldugunu , yapdan yarg1lamada dosyadaki delillerin geregi gibi degerlendirilmedigini, tarafma delil sunma imkam verilmedigini, dosyasmdaki mevcut delilleri kendisinin degerlendirmesine firsat tanmmad1gm1, silahlann e itligi ilkesinin gozard1 edildigini belirterek adil yargdanma hakkmm ihlal edildigini ileri s-Urm-U tur. 2. Degerlendirme 92. Bireysel ba vuru yolunun ikincil niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek ic;in oncelikle olagan kanun yollannm tuketilmesi zorunludur (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, 17). 16 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017 /34473 : 26/12/2018 93. Somut olayda ba vuruya konu yargilamanm devam ettigi tespit edilmi tir (bkz. 29). Bu kapsamda ba vurucunun bu ba hk altmdaki ikayetlerine ili kin hukuk sisteminde mevcut yarg1sal yollan tiiketmeksizin bireysel ba vuruda bulundugu anla 1lmaktad1r. 94. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu k1smmm ba vuru yollarznzn tiiketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Tutuklamanm hukuki olmamas1 nedeniyle ki i hiirriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 2. Tutuklulugun makul sureyi a mas1 nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn ba vuru yollarznzn tiiketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 3. Sulh ceza hakimliklerinin bag1ms1z ve tarafs1z hakim ilkelerine aykm olmas1 nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 4. Yakalama ve tutuklama nedenlerinin bildirilmemesi nedeniyle ki i hurriyeti ve guvenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollarznzn tiiketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 5. Kotii muamele yasagmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollarznzn tiiketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 6. Adil yargilanma hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollarznzn tiiketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say1h Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numarah fikras1 uyannca tahsil edilmesi magduriyetine neden olacagmdan ba vurucunun yarg1lama giderlerini odemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 26/12/2018 tarihinde OYBiRLidiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Mumtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye M. EminKUZ Dye R1dvan GDLEC:: 17