Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006-4-61 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 06-45/570-154 Karar Tarihi : 22.6.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr . Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR , Muhammed GÜNDOĞDU C. ŞİKAYET EDEN : İsimlerin gizli kalması talep edilmiştir. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA 20 YAPILANLAR : 328 No lu S.S. Alanya Yat
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2006-4-61 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 06-45/570-154 Karar Tarihi : 22.6.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Mustafa PARLAK Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr . Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR , Muhammed GÜNDOĞDU C. ŞİKAYET EDEN : İsimlerin gizli kalması talep edilmiştir. D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA 20 YAPILANLAR : 328 No lu S.S. Alanya Yatçıları Gezi Tekneleri ve Su Sporları Motorlu Taşıtlar Kooperatifi İskele Cd. Tophane Sk. Demirağ Apt. K:2 N0:2/4 Alanya/Antalya E. DOSYA KONUSU : Günü birlik yat turu işi ile iştigal eden tekne sahiplerinin kurdukları Alanya Yatçıları Gezi Tekneleri ve Su Sporları Motorlu Taşıtlar Kooperatifi (Kooperatif) nin tekneleri özelliklerine göre sınıflandırmak , bu sınıflamaya uygun fiyat belirlemek ve pazarı paylaştırmak suretiyle rekabeti bozdu ğu iddiası. 30 F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçelerinde özetle; - 2005 yılında kurulan Kooperatif in o zamana kadar 8-11 Euro üzerinden gerçekleştirilen açık büfe tur hizmeti fiyatını alkollü içkiler hariç 15 Euro ya çıkardığı, - Anılan teşebbüs birliğinin , belirlene n bu tek fiyat üzerinden hizmet verileceğini ve Alanya bölgesinde Kooperatif in izni olmaksızın hiçbir tekne sahibinin tur operatörlerine gidemeyeceğini , tur hizmeti veremeyeceğini yazılı ve sözlü beyan ettiği, 40 - Kooperatif in öngördüğü tek fiyat uygulamas ının düşük kalitede hizmet veren tur sahiplerinin çıkarına olma kla birlikte, satış ve pazarlama konusundaki deneyimleri sayesinde yüksek kalitede hizmet veren işletmeler için olumsuz etki doğurduğu, - Kooperatif in tekneleri kalitelerine göre A, B, C şekli nde sınıflandırmaya tabi tuttuğu ve her tekne sahibinden zaman içerisinde teknesini A kalitesine 06-45/570 -154 2yükseltmesi hususunda söz alındığı ve bu sayede A sınıfı için belirlenen tek fiyatın uygulandığı, -2006 sezonunda Kooperatif in havuz sistemini uygulamaya koyd uğu, bu çerçevede iskeleye gelen turistlerin -kendi seçtikleri değil - sıradaki tekneye yönlendirilerek hizmet verildiği, bu durumdan önceki yıllarda satış ve pazarlama 50 adına hiçbir çaba göstermemiş olan tekneciler kazançlı çıktıkları için Kooperatif in çoğunluğun desteğini aldığı , ancak acentelerin önceki yıllarda çalıştıkları tur partnerlerini seçememeleri dolayısıyla ortaya çıkan müşteri memnuniyetsizlikleriyle karşı karşıya kaldığı ve bunun sonucunda bazı acentelerin Alanya Bölgesi ni faaliyet kapsam ından çıkararak Sid e, Manavgat gibi başka bölgelere yöneldikleri ve dolayısıyla Alanya nın ciddi bir turist kaybına uğrayacağı, - Kooperatif in, üyesi olan tekneciler adına belirledi ği tek fiyat üzerinden acenteler ile hizmet sözleşmesi, rezervasyon takibi, ön muhasebe işlemleri, operasyon, yolcuları teknelere bindirme, tahsil at gibi işlemleri yaptı ğı, 60 - Tekne turu hizmeti alan her bir turist için 1 Euro alınmasını kararlaştıran Kooperatif in bu paralardan oluşacak havuzun geliri ile Alanya da tersane inşa etme sözü verdiği, - Ayrıca 2006 yılına kadar Side, Manavgat ve Alanya arasında koordinasyon içerisinde karşılıklı olarak tekne ile yolcu taşındığı ancak Kooperatif in Side ve Manavgat teknelerinin Alanya dan müşteri almalarını yasaklaması nedeniyle Side ve Ma navgat teknelerinin Alanya dan boş döndükleri için zarar ettikleri, ileri sürülmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.4.2006 tarih, 2268 sayı ve 70 19.4.2006 tarih, 2379 sayı ile giren başvuru lar üzerine hazırlanan 1.5.2006 tarih, 200 6-4-61/İİ-06-SY sayılı İlk İnceleme Raporu, 11.5.2006 tarih, 0 6-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacı yla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 06-33/415 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 16.6.2006 tarih 2006 -4-61/ÖA -06-KT sayılı Önaraştırma Raporu 16.6.2006 tarih, REK.0.08.00.00 -110/141 sayılı Başkanlık 80 önergesi ile 06-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Konuya ilişkin Rapor da; ilgili pazardaki rekabeti önlemeye yönelik teşebbüs birliği karar larının varlığının belirlendiği, söz konusu eylemlerin tekerrür etme sinin önlenmesi bakımından; 4054 sayılı Kanun un 9 . maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ortak fiyat tespiti ve pazarın paylaşılması kararını alan teşebbüs birliğine, ihlale ne şekilde son vereceklerine yönelik yazı yazılmasının, aynı yazının bir örneğinin de teşebbüs birliğinin kurulması kararındaki rolleri dikkate alınarak, bilgilendirme amacıyla Alanya 06-45/570 -154 3Kaymakamlığı na ve Alanya Belediye Başkanlığı na da gönderilmesinin, arzu 90 edilen neticeyi soruşturma açılması seçeneğine göre daha kısa sürede ve aynı etkinlikle sağlayacağı görüşüne yer verilmiştir. I. İNCELEME VE TESPİTLER I.1. İlgili Pazar I.1.1. İlgili Ürün Pazarı Dosya konusu bilgiler çerçevesinde, rekabetin bozulduğu iddia edilen ilgili pazar, 100 günü birlik tekne turu hizmetleri pazarı olarak tesp it edilmiştir. I.1.1. İlgili Coğrafi Pazar Şikâyete konu olan teşebbüs birli ği ve teşebbüs lerin günü birlik tekne turu hizmeti verdikleri bölge ler Alanya, Side ve Manavgat tır. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar Antalya ili Alanya, Side ve Manavgat bölgele ri olarak belirlenm iştir. I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller 110 Önaraştırma aşamasında yapılan yerinde incelemelerde edinilen bilgi ve belgelere aşağıda yer verilmiştir: I.2.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Kooperatif in Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Raportörlerin görüştüğü teşebb üs birliği yetkilisi tarafından; - Geçtiğimiz senelerde he r şey da hil kişi başı tur hizmeti ücretlerinin 5 Euro ya kadar düştüğü, doğal olarak bu miktarın maliyetleri karşılamadığı ve işletmelerin 120 zarar ettiği, - Söz konusu düşük fiyatlamanın gezi teknelerinin kalite ve güvenlik standartlarından taviz vermesi sonucunu doğurduğu, şöyle ki bazı tekne sahiplerinin kaçak içki ve kalitesiz yiyecek servisi yaptıkları , ayrıca teknelerde çalıştır ılması gereken asgari sayıda personel in bulunmadı ğı, - 2005 yılında yaşanan bir tekne kazasında dört turistin hayatını kaybetmesi sonrasında kalite ve güvenlik standardındaki düşüşün tüm turizmi etkileyecek boyuta gelmesi üzerine Antalya Valisi ve Alanya Kaymakamı nın teşvik ve yönlendirmeler iyle kooperatifleşme kararı alındığı, - Kooperatif in kuruluş amacının toplu halde mazot, yiyecek, içecek alımı yoluyla 130 üyelerinin hizmet maliyetlerinin düşürülmesi; hanutçuluk diye tabir edilen ve turistleri rahatsız eden çığırtkanlığın engellenmesi ve en önemlisi Alanya daki yat turu hizmetlerinin standardının yükseltilmesi ve hizmet verilmesi sırasında oluşabilecek tehlikelere karşı öncelikle turistlerin güvenliğinin arttırılması olduğu, 06-45/570 -154 4- Kooperatif yönetimi olarak başlangıçta kişi başı tur ücretlerin i belirlemek gibi bir amaçları nın olmadığı , ancak üyeler tarafından -kendi aralarındaki güven eksikliği nedeniyle - Kooperatif in standart getirmesini n talep e dildiği, bunun üzerine teşebbüs birliği tarafından hali hazırda geçerli maliyetler üzerinden bir t arife yayınla ndığı, - Ayrıca , taşınan yolcu başına 1 Euro olarak tespit edilen bir rakamla Kooperatif e 140 katkı yapılmasının karara bağlandığı, buradan toplanan paralarla Alanya Limanı nın balıkçı barınağı niteliğinden kurtulması ve gerçek bir yat limanına dönüştürülmesi için yatırım yapılmasının amaçlandığı, - Zararına taşıma yapılan dönemlerde özellikle küçük teknecilerin mağdur olduğu ve çoğunun iflasa sürüklendiği, Kooperatif in almış olduğu sırayla tura çıkma kararının tamamen küçük ölçekli üyelerin koll anması amaçlı olduğu, - Teknecilerin acenteler karşısında bireysel olarak pazarlık şansının hiç olmadığı, acentelerin istedikleri her fiyattan anlaşma yapabilecekleri, Kooperatif in iyi niyetle yapmayı umduğunun, teknecilerin bir birlik aracılığıyla pazarl ık edebilmesi, bu şekilde yerli yabancı acenteler karşısında makul fiyatlarla anlaşabilmesi olduğu , 150 ancak bu amacın, acentelerin beraberce karşı durması ve istedikleri fiyatları üyelerin bir kısmına kabul ettirmeleri sebebiyle gerçekleşmediği, - Kooperati f in kararlarının uygulanmasında başarısız olmasının bir sebebinin de turizmin içinde bulunulan sezon göreceli olarak kötü durumda olması olduğu, turist sayısında tamamen dış etkenlerden kaynaklanan düşüşün acenteler karşısında beraberce durulmasını engell ediği, - Kooperatif in kuruluşundan bugüne hiçbir tekneciyi üye olmaya zorlamadığı ve zorlamayacağı, üyeliğin tamamen gönüllülük esasına dayandığı, - Kooperatif in ne kuruluş amacının ne de tüzüğünde yer alan hükümlerin rekabetin engellenmesi amaçlı olmadı ğı, amacın, Alanya Kaymakamı nın da 160 yönlendirmeleriyle tamamen iyi niyetli olarak Alanya özelinde yeni ve daha kalitel i bir yöntem geliştirmek olduğu ifade edilmiştir. I.2.2. Günü Birlik Tekne Turu Hizmeti Pazarında Faaliyet Gösteren Şikayetçi Bir Firmanı n Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Raportörlerin söz konusu yetkili ile yaptığı görüşmede , bu şahıs tarafından; - Başlangıçta kendisinin de kooperatifleşerek sorunların beraberce 170 giderilebileceği umudu ile bu oluşuma destek verdiği ancak bugüne kadar Koope ratif üyesi olmadığı, - Tekne turu müşterilerinin büyük çoğunluğunun kendilerini Türkiye de tatile getiren tur operatörü -acenteler vasıtasıyla hareket ettikleri, bu sebeple acentelerin bireysel pazarlık yöntemiyle ve tercih ettikleri yat sahipleriyle çalışmak istedikleri, dolayısıyla sıra usulüyle çalışmanın mümkün olmadığı, 06-45/570 -154 5- Temelde bu gerekçeyle Kooperatif e üye olmayacağının Kooperatif üyelerince anlaşılması üzerine Kooperatif yönetiminin kendisini yatlarını limandan çıkartmayacağız, müşterilerini tekn eye bindirmeyeceğiz şeklinde tehditlerle üye olmaya zorladığı, 180 - Alanya Kaymakamı ve Liman İdaresi Başkanı ndan kendisine yazılı olarak Kooperatif e üye olmasına dair herhangi bir talimat gelmediği , ancak Liman İdaresi Başkanı nın Kooperatif e üye olmadığ ı takdirde denize elverişlilik belgesi alamayacağını sözlü olarak belirttiği, tüm bu baskılara rağmen sürdürülemeyeceği daha başından belli olan Kooperatife üye olmadığı, - 1 Haziran günü Alanya limanından çıkış yapan teknesinin Kooperatif yönetimi ve üy elerine ait başka teknelerce denizde bloke edildiği, bu fiili müdahalenin sahil güvenliğin gelmesiyle engellendiği ayrıca Alanya yeni limanında tekne kaptanının bıçaklı saldırıya uğradığı, tüm bu olanların polis tarafından tutanak altına alındığı ve savcıl ığa intikal ettiği, görüldüğü üzere Kooperatif yönetiminin artık hukuk dışı 190 zorlama yöntemlerle amacını gerçekleştirmeye çalıştığı, - Kooperatif in, üyelerinin çıkarlarını koruma amacıyla hareket etmesi , örneğin kola, bira vs . ve mazot için uygun koşullard a toplu alım anlaşmaları yapması halinde kendisinin de bu oluşumun içinde yer alacağı, - Acenteler ile bağlantısı olmayan müşterilerin sırayla daha az iş yapan teknelere yönlendirilebileceği, bu şekilde bu tekne sahiplerine destek olunabileceği, ancak hiç kimsenin Öğer Tur, Kayı Tur gibi büyük acenteleri kendi istekleri dışında ve yüksek buldukları ücretlerle Alanya teknecileriyle çalışmaya zorlayama yacağı , - Kooperatif in gerçekçi olmayan kararları nedeniyle birçok acentenin Alanya yı programlarından çıkar arak Side veya Manavgat a yöneldiği, Kooperatif 200 yönetiminin almış olduğu tüm kararları yakında iptal etmek zorunda kalacağı belirtilmiştir . I.2.3. İlgili Pazarda Faaliyet Gösteren Bir Başka Şikayetçi Firmanın Yetkilisi ile Yapılan Görüşme Raportörlerle yaptığı görüşmede yetkili , - Önceki sene Alanya da meydana gelen tekne kazası sonrasında tur teknelerinin güvenliği, bakımı ve standardının yükseltilmesinin tüm sektör için öneminin daha 210 açık olarak ortaya çıktığı nı, - Limanda düzenin sağlanması, teknec iler arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesi ve yerli/yabancı turistlerin rahatsız edilmesinin önüne geçilmesi amacıyla , Alanya Kaymakamı ve Liman İdaresi Başkanı nın kooperatifleşme yi teşvik ettikleri ni, - Kooperatif in, üyelerine mazot alımında ve y iyecek, içecek temininde toplu pazarlık yapmak suretiyle maddi fayda sağlayabileceği ve kooperatifleşmek suretiyle sorunların beraberce giderebileceği umudu ile Kooperatif oluşumunun içinde yer aldıkları nı, 06-45/570 -154 6- Ancak yaşanan gelişmelerin, Kooperatif in, üyelerin in zararına uygulamalar içerisine girdiğini gösterdiği ni, 220 - Kooperatif yönetimi nin, başka Alanya yok sloganı ile , açık büfe olan turların fiyatının 8-11 Euro dan, alkollü içkiler hariç 15 Euro ya çıkarıldığını ilan ettiği ni, ancak gerçekçi olmayan bu fi yat yükseltme planın a tepki gösteren turizm acentelerin in müşterilerini Alanya yerine Manavgat, Avsallar gibi bölgelere gönderdiklerini , - Kendilerinin en başından beri Kooperatif in ücret yükseltme planına karşı çık ıp, bunun büyük ölçüde müşteri kaybına y ol açacağını söyledikleri ni, - Günümüzde turizm sektörünün, yatçılık da d ahil olmak üzere her şey d ahil sisteminde ve tamamen acentelerin kontrolünde olduğu nu, Alanya da bulunan yatçılar olarak ihtiyari şekilde bu sistemi değiştiremeyecekleri ni, acentele rin 230 kendilerine verdikleri fiyat üzerinden gezi yapmak zorunda oldukları nı, - Kooperatif yönetiminin, haklı ve makul şikâyetlerini değerlendirmeyip kendilerini sözlü ve fiili tehditlerle sindirmeye çalışınca Alanya Kaymakam ı başta olmak üzere Belediye Başk anı na ve Liman İdaresi Başkanlığı na başvurdukları nı, - Belediye Başkanı nın, gezi düzenlemek için gerekli yasal evraka sahip olmaları durumunda Kooperatif üyesi olmadan da faaliyet gösterebileceklerini belirttiği ni, ancak Kaymakamlık ve Liman İdaresi Baş kanlığı nın, Kooperatif üyesi olmadan denize elverişlilik belgesi alamayacaklarını, dolayısıyla çalışamayacaklarını kendilerine sözlü olarak bildirdiği ni, buna karşılık yazılı olarak, mevzuatın bağımsız çalışmaları için uygun olduğunun söylendiği ni, 240 - Bu şekilde gelen sözlü yönlendirmeler ve Kooperatif yönetiminin sözlü ve fiili baskıları sonucunda, tehdit edildikleri için çekinerek kendilerini Kooperatif e üye olmaya mecbur hissettikleri ni, - Bu tehditler karşısında savcılığa suç duyurusunda bulunmama larının nedeninin sezonun başlamış olması ve kendilerinin bir şekilde faaliyet göstermelerinin gerekmesi olduğu nu, - Alanya Kaymakamlığı ndan umulan desteğin alınamaması üzerine Antalya Valiliği ne ve Kurumumuza başvurulduğu nu, Antalya Valiliği nin gereğin in yapılması için şikâyetlerini Alanya Kaymakamlığı na gönderdiği ni, ancak bir gelişme olmadığı nı, 250 - Kendi durumlarında olan 14 tekne sahibi daha bulunduğu nu, - Kooperatif in taşınan her bir yolcu başına 1 Euro toplamakta olduğu nu, ancak bu parayı nasıl değerlendirdiğini açıklamadığı nı, - Hali hazırda kendilerinin de içinde bulundukları 15 gezi şirketinin Kooperatif yönetiminin daha önce ücret, pazarlama, toptan alım gibi konularda almış olduğu kararlardan bağımsız olarak faaliyet gösterdikleri ni, ancak K ooperatif yönetiminin tehdit ve tacizlerinin bir şekilde devam etmekte olduğu nu, 06-45/570 -154 7- Kooperatif in almış olduğu , kişi başına 15 Euro ücret alınması kararının hiç uygulanmadığı nı, bunun nedeninin acentelerin müşterilerini hemen farklı gezi güzerg ahlarına kayd ırmaları olduğu nu, 260 - Geçen sürede olan tek şeyin Kooperatif in gerçekçi olmayan kararları neticesinde, tüm Alanyalı tekne sahiplerinin müşteri ve para kaybetmesi olduğu nu, - Alanya Kaymakamı nın Kooperatif yönetimine olan desteğini çekmesi halinde fiili olarak zaten işlevini kaybetmiş olan karar ve uygulamaların tamamen ortadan kalkacağı nı, ifade e tmiştir. I.2.4. Antalya Valiliği Tarafından Yayınlanan Genelge 270 Antalya Valiliği tarafından 21.7.2006 tarihinde yayınlanan Genelge de, günü birlik tekne turu f aaliyetlerinde yaşanan olumsuzluklar a dikkat çekilerek, Antalya İli Mülk i Hudutları da hilinde vatandaşların can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla yat ve deniz araçlarıyla yapılacak söz konusu turlarda Genelge de belirtilen seyir güvenliği esaslarının uygulan masının zorunlu olduğu ifade edil miş ve bu esaslar sayılmıştır. Genelge de, ayrıca tekne sahiplerinin Oda, Birlik, Kooperatif vb. mesleki teşekküller içerisinde yer almalarının teşvik edileceği de belirtilmiştir. I.2.5. Kooperatif Yönetim Kurulu Kararı 280 22.9.2005 tarihinde gerçekleştirilen Yönetim Kurulu toplantısında gezi teknelerinin kalite ve güvenliğine yönelik belirli standartlar getirilmiş, kooperatif üyelerinin ortak yiyecek -içecek ve mazot alımı konusunda yönlendir ilmesi kararı alınmıştır. Yürütülen önaraştırma kapsamında önem teşkil eden karar ise; Teknelere yolcular sırayla bindirilecek, bilet satışları tek noktadan yapılacaktır. Hiçbir üyenin, Kooperatif in bağlantıları haricinde acente, grup ve toplama müşteri bağlantısı yapması yasaktır şeklindedir. I.2.6. Kooperatif Yönetim Kurulu nun Üye Teknecilere Yayınladığı Fiyat 290 Tarifesi Şikayetçi teşebbüslerin başvuru yazıları ekinde, Kooperatif tarafından üyelerine gönderilen ve çeşitli gezi kategorilerine göre ( tam gün yemekli, gece turu, iki saatlik tur gibi) kişi başı ücret belirleyen Fiyat Tarifesi bulunmaktadır. Tarifede yer alan ücretlere göre örneğin tam gün yemekli bot turu 15 Euro, 1 saatlik gece turu ise 5 YTL dir. Fiyat Tarifesi nde ayrıca Fiyat Birl iği Standardı Getirilmiştir şeklinde ifade bulunmaktadır. 300 06-45/570 -154 8I.2.7. Denizcilik Müsteşarlığı Antalya Bölge Müdürlüğü Alanya Liman Başkanlığı Tarafından Şikayetçiye Gönderilen Yazı 15.5.2006 tarihli mezkur yazıda, Alanya Liman Başkanlığı tarafından gemiler e/teknelere 4922 sayılı Denizde Can ve Mal Koruma Hakkında Kanun çerçevesinde Denize Elverişlilik Belgesi verildiği ve mevzuatlarında kooperatif ve tur şirketlerinin çalışmalarını düzenleyici herhangi bir hü küm bulunmadığı belirtilmiştir. 310 Söz konusu yaz ının ekinde yer alan ve Kooperatif tarafından Alanya Liman Başkanlığı na gönderilen yazıda ise Kooperatif yetkilileri tarafından; üye teknelerin turizm acenteleri ile direkt bağlantı yapmayacakları, sözleşmelerinin turizm acenteleri ile Kooperatif arasında imzalanacağı, bu hükme uymayan tekne sahibine her sefer için 1000 Euro para cezası tahakk uk ettirileceği belirtilmiştir. Yazıda, a yrıca , bu kararın tüzük defterinde mevcut olup tüm üyelere duyurulduğu ve imza altına alındığı, anılan tarihte kooperatifte yetkili durumunda olmaları nedeniyle şikayetçi firma sorumlularının bu karardan habersiz olmalarının mümkün olmadığı vurgulanmıştır. 320 Bu yazının ekinde ise, şikayetçi tarafından Antalya Valiliği ne gönderilen bir yazı bulunmaktadır. Yazıda , gerek Kurumumuza yapılan başvuru dilekçesinde gerek Raportörlerin şikayetçi ile yaptıkları görüşmede belirtilen ifadelerle paralellik gösteren görüşler dile getirilmiştir. I.2.8. Denizcilik Müsteşarlığı Antalya Bölge Müdürlüğü Alanya Liman Başkanlığı Tarafından Kooperati f e Gönderilen Yazı 23.5.2006 tarihli söz konusu yazının ekinde şikayetçi tarafından Antalya Valiliği ne yapılan şikâyet dilekçesine yer verilmiştir. Şikâyet dilekçesinde ise 330 Kurumumuza gönderilen şikâyet dilekçesi ile paralellik arz eden ifadeler kullanı lmıştır. I.2.9. Mağdur İfade Tutanağı 16.5.2006 tarihli tutanakta şikayetçi firma yetkilisi tarafından; başlangıçta Kooperatif yetkilileri ile sorunlar yaşamalarına rağmen Antalya Valiliği ne yazdıkları dilekçe sonrasında Kooperatif e üye oldukları, faal iyetleri sırasında karşılaştıkları sorunları Kooperatif ile karşılıklı görüşerek çözmeye çalıştıkları, aralarında uzlaşma sağlandığı ve dolayısıyla teknelerinin tura çıkmasının önünde 340 herhangi bir engel olmadığı, normal faaliyetlerine deva m ettikleri ifade edilmiştir. I.2.10. Önaraştırma konusu Karar ve Eylemlere İlişkin Bölge Gazetelerinde Çıkan Köşe Yazıları ve Haberler Mehmet Ali DİM in Yeni Alanya isimli yerel gazetede yayınlanan Barınakta Kan Çıkacak başlıklı köşe yazısında; Kooperatif in, pazarlam a ve teknecilerin 06-45/570 -154 9vereceği servisle ilgili olarak acentelere ve müşterilere karşı tek muhatap olma amacıyla kurulduğu ifade edilmektedir. Yazının devamında bazı tur teknecilerinin kendi pazarlamalarını kendileri yapmayı sürdürmek istemeleri ve dolayısıyla bu 350 kararı delmeleri üzerine söz konusu kararın uygulanamadığı belirtilerek, barınakta düzenin sağlanması, can ve mal emniyetinin temini, hanutçuluğun önlenmesi, kalitenin standardizasyonu ve sürdürülebilirliği için Kooperatif e üye olan tekneler yolcu bulm akta zorlanırken bu karara uymayan tekne sahiplerinin rahat rahat tur düzenledikleri vurgulanmıştır. Ayrıca metinde barınağın yönetimi yetkisinin Alanya Belediyesi ne verilmesi halinde sorunların büyük oranda çözüleceği, yatırımın yarım kalan kısmının bele diyenin bütçesinden karşılanarak tamamlanabileceği ve buradaki düzenin belediye tarafından sağlanabileceği belirtilmiştir. 360 Bir başka haber metninde ise; Alanya Liman Başkanı Seyfettin CEYLAN nın genel denizcilik kuralları dışında Valiliğin 2005/3 sayı ile aldığı karar doğrultusunda getirilen kriterlere uyan teknelerin tura çıkabileceğini ve söz konusu durum itibar ıyla Orkan 4 adlı teknenin sefere başladığını açıkladığı ifade edilmektedir. J. DEĞERLENDİRME , GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK Şikayetin konusunu, Kooperatif in günü birlik tekne turu hizmeti veren tekneleri özelliklerine göre sınıflandırmak, bu sınıflamaya göre yolcu başına ücret 370 belirlemek ve pazarı paylaş tırmak suretiyle rekabeti bozdu ğu iddiası oluşturmaktadır. Şikayete konu Kooperatif in kuruluş tüzüğünden, üyesi olan tekne sahiplerinin düzenledikleri günü birlik turların fiyatlarını ve hizmet standartlarını belirlemek üzere kurulduğu anlaşılmaktadır. Bu çerçevede , önaraştırma sürecinde edinilen bilgi ve belgeler , 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini n Belirli bir mal veya hizmet piyasasından doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birlikler inin bu 380 tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır şeklindeki birinci fıkrası ve özelikle de anılan maddenin Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi ve Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü şeklindeki sırasıyla (a) ve (b) bentlerinde yer alan düzenlemeler kapsamında değerlendiril miştir. Teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlik 4054 sayılı Kanun un 3. maddesi kapsamında teşebbüs birliği olarak kabul edilmektedir. Şikayete konu Kooperatif in üyelerinin 390 her birinin günü bir lik tekne turu hizmetleri pazarında hizmet üreten bağımsız ekonomik birlikler diğer bir deyişle teşebbüsler olduğu hususu da göz önünde 06-45/570 -154 10bulundurulduğunda Kooperatif in 4054 sayılı Kanun açısından bir teşebbüs birliği olduğu anlaşılmaktadır. Raporun tes pitler kısmında da belirtildiği üzere şikâyete konu olan faaliyetleri gerçekleştiren Kooperatif in kuruluşunda Antalya Valiliği nin ve Alanya Kaymakamlığı nın teşviklerinin büyük önemi bulunmaktadır. Bu husus, Kooperatif yetkilisi ile yapılan ve içeriğine yukarıda yer verilen görüşmede de dile getirilmiştir . 400 Dosya mevcudu bilgilere göre, Raportörlerin Alanya Kaymakamı Günhan SARIKAYA ile yap tıkları görüşme sırasında da benzer bilgiler edinilmiştir. Kaymakam tarafından; 2005 yılında bir teknenin kapasites inden daha fazla yolcu alması nedeniyle batması sonucunda dört kişinin öldüğü kaza dile getirilmiş ve bu kaza sonrasında herkes tarafından ilgili pazarda kalite standardına ve sıkı denetime olan ihtiyacın aciliyetinin açıkça anlaşıldığı belirtilmiştir. Bun un yanı sıra Kaymakam, kendilerinin önceliğinin her şeyden evvel kamu düzeninin sağlanması olduğunu ve bu nedenle tekne turu faaliyetlerinin bir düzen içerisinde ve denetlenerek gerçekleştirilmesi için Birlik oluşturulmasının büyük önem arz 410 ettiğini vurgulamış ve b u nedenle Antalya Valiliği nin de yönlendirmeleriyle Kooperatif oluşumunu açıkça desteklediklerini ifade etmiştir. Nitekim , 21.7.2005 tarihinde Antalya Valiliği tarafından yayınlanan Genelge de Alanya Kaymakamı nın belirttiği çerçevede şu ifadel er yer almaktadır: Antalya İli Mülki Hudutları dâhilinde vatandaşlarımızın can ve mal güvenliğinin sağlanması amacıyla yat ve deniz araçlarıyla yapılacak günü birlik gezi, eğlence veya mehtap turlarında aşağıda belirtilen seyir güvenliği esasları mutlak a sağlanacaktır: Tekne sahiplerinin Oda, Birlik, Kooperatif vb. mesleki teşekküller içerisinde yer 420 almaları teşvik edilecektir. Günü birlik tur tekneleri tarafından her seferden önce düzenlenecek yolcu ve çalışanların listesi Kooperatif yetkililerine ve L iman Başkanlığına verilecek Benzer görüşler , Raportörlerin Alanya Belediye Başkanı Hasan SİPAHİOĞLU ile yaptıkları görüşme sırasında da dile getirilmiştir. Belediye Başkanı tarafından , ayrıca, 77 tekne sahibi ile ayrı ayrı görüşme ve uzlaşma sağlamaya çalışmaktansa bu tekne sahiplerinin oluşturacakları ve kendilerini en iyi şekilde temsil etme imka nı bulacakları bir birlik ile muhatap olunmasının idari kurumlar açısından hem daha verimli hem de daha başarılı olacağı ifade edilmiş, diğer 430 sebeplerin yanın da bu sebeple de kooperatifleşmeyi teşvik ettikleri açıklanmıştır. Önaraştırma kapsamında incelenmesi gereken diğer bir önemli husus, Kooperatif tarafından alınmış olan kararların ilgili pazarda uygula nama mış olmasıdır. Gerek Kooperatif yönetimi gerekse şikayetçiler tarafından bu durum dile getirilmiştir. Nitekim , Kooperatif yetkilisi ile yapılan görüşmede aynen; 06-45/570 -154 11 Ancak ne yazık ki bu amacımız acentelerin beraberce karşı durması ve istedikleri fiyatları üyelerimizin bir kısmına kabul ettirmeleri sebebi yle gerçekleşmedi. 440 Kooperatif olarak bizim kararlarımızın uygulanmasında başarısız olmamızın bir sebebi de turizmin içerisinde bulunduğumuz sezon göreceli olarak kötü olmasıdır. Turist sayısında tamamen dış etkenlerden kaynaklanan düşüş acenteler karşısınd a beraberce durmamızı engellemiştir. Bazı üyelerimiz, gerçekte maddi olarak en güçlü olanlar sınırlı bir süre devam edecek müşteri azalmasından paniğe kapılarak veya kötü niyetle geçtiğimiz yıllardaki düşük fiyatlarla acenteleriyle anlaşmaya başlamış ve tü m iyi niyetli karar ve çalışmaların başarısız olmasına yol açmıştır. ifadesi yer almaktadır. 450 Bir ş ikayetçi firma yetkili si ile yapılan görüşmede aşağıda yer alan açıklamalar tutanağa geçmiştir: Hali hazırda, son on beş gündür, bizim de içinde bulunduğu muz 15 gezi şirketi Kooperatif yönetiminin daha önce ücret, pazarlama, toptan alım gibi konularda almış olduğu kararlardan bağımsız rekabetçi olarak faaliyet göstermektedir. Gerçekte, Kooperatif in daha önce almış olduğu örneğin kişi başına 15 euro kararı da hiç uygulanmamıştır. Kanaatimizce Sayın Alanya Kaymakamının Kooperatif yönetimine desteğini çekmesi halinde fiili olarak zaten işlevini kaybetmiş olan karar ve uygulamalar 460 tamamen ortadan kalkacaktır. Kooperatif tarafından alınan yolcu başına üc ret artışı kararının hayata geçirilememesinin ardındaki en önemli sebep, teknecilerin müşterileri konumunda bulunan acenteler karşısında pazarlıkta zayıf konumda olmalarıdır. Gerek Kooperatif yetkilileriyle gerekse şik ayetçilerle yapılan görüşmelerde b u husus dile getirilmiştir. Bu çerçevede, Kooperatif yetkilisi ile yapılan görüşmede , anılan şahıs, Biz teknecilerin acenteler karşısında bireysel olarak pazarlık şansımız hiç yoktur. 470 Acenteler istedikleri her fiyattan anlaşma yapabilir, bazı teknecileri tam amen iflasa sürükleyebilir veya bazılarını destekleyebilir. Kooperatifimizin iyi niyetle yapmayı umduğu ise, teknecilerin bir birlik aracılığıyla pazarlık edebilmesi, bu şekilde yerli ve yabancı acenteler karşısında makul fiyatlarla anlaşabilmesidir. demi ştir. Raportörlerin bir şikayetçi firma yetkilisi ile yap tıkları görüşmede de benzer ifadeler kullanılmıştır: Tekne turu müşterilerinin büyük çoğunluğu kendilerini Türkiye de tatile getiren tur 480 operatörü -acenteler vasıtasıyla hareket eder. Acenteler bir eysel pazarlık yöntemiyle ve tercih ettikleri yat sahipleriyle çalışmak ister. 06-45/570 -154 12Aynı konuda bir başka şikayetçi firmanın yetkili si tarafından verilen bilgiler e ise aşağıda yer verilmiştir : Günümüzde turizm sektörü, yatçılık da dâhil olmak üzere, her şey dâhil sisteminde ve tamamen acentelerin kontrolündedir. Biz Alanya da bulunan yatçılar kendi başımıza bu sistemi değiştiremeyiz. Acenteler bize ne fiyat verirse bu fiyat üzerinden gezi yapmak zorundayız. 490 Sonuç olarak, acentelerin ilgili pazardaki güçle rini kullanarak , Kooperatif tarafından mezk ur kararların alınması sonrasında , müşteri lerini farklı gezi güzerga hlarına kaydırdıkları, bu nedenle de alınan kararların piyasada önemli bir etki doğurmasının söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan, Kooperatif yetkilisi tarafından, kooperatife üye olunması konusunda kimseye bir baskı yapılmadığı dile getirilmiştir: Buna karşın; bir şikayetçi firma yetkilisince aşağıdaki ifadeler kullanılmıştır: 500 Kooperatif yönetimi beni yatlarını limandan çıkartma yacağız, müşterileri tekneye bindirmeyeceğiz şeklinde tehditlerle zorlamaya çalıştı. Tüm bu baskılara rağmen yürümeyeceği daha başından belli olan kooperatife üye olmadım. Bugün (1 Haziran) Alanya limanından çıkış yapan teknemiz kooperatif yönetimi ve üyelerine ait başka teknelerce denizde bloke edildi. Bu fiili müdahale sahil güvenliğin gelmesiyle engellendi. Ayrıca Alanya yeni limanında tekne kaptanımız bıçaklı saldırıya uğradı. Tüm bu olanlar polis tarafından tutanak altına alındı ve savcılığa intikal e tti. Görüldüğü üzere kooperatif yönetimi artık hukuk dışı zorlama yöntemleriyle amacını gerçekleştirmeye çalışmaktadır. 510 Ayrıca, söz konusu bölgede gerginlikler yaşandığı, yukarıda yer verilen yerel gazete h aberlerinden de anlaşılmaktadır. Dosya mevcudu bilgilere göre, ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüslere Kooperatif yönetimin in fiili engelleme ve müdahaleler ine ilişkin Alanya Cumhuriyet Savcılığına intikal etmiş şikayetler bulunmaktadır . Ancak, olayların Savcılığa intikal etmesi hususu göz önünd e bulundurularak, 4054 sayılı Kanun ile ilişkilendirilme lerinin uygun olmayacağı kanaatine varılmıştır . Netice itibarıyla, yapılan değerlendirme sonucunda, şikayete konu Kooperatif 520 tarafından 4054 sayılı Kanun un 4. maddesini ihlal eden kararlar alındığ ı ancak bu kararların uygulama imkanı bulamadığı anlaşılmıştır. K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1. 328 No lu S.S. Alanya Yatçıları Gezi Tekneleri ve Su Sporları Motorlu Taşıtlar 06-45/570 -154 13Kooperatifi nin kurulmasında Antalya Valiliğ i, Alanya Kaymakamlığı ve Alanya Belediye Başkanlığı nın organize ve teşvik edici katkılarının bulunduğu ve ayrıca 530 328 No lu S.S. Alanya Yatçıları Gezi Tekneleri ve Su Sporları Mot orlu Taşıtlar Kooperatifi nin almış olduğu kararlardan hiçbirisinin fiili ol arak uygulanmadığı ve bu nedenle yapılan fiyat tespiti ile pazarın paylaşılması amaçlı teşebbüs birliği kararlarının piyasada etkisinin oluşmadığı göz önünde bulundurularak soruşturma açılmasına gerek ol madığına, 2. İlgili pazarda, rekabeti önlemeye yöne lik teşebbüs birliği kararı alınması şeklindeki eylemlerin tekerrür etmesinin önlenmesi bakımından; 4054 sayılı Kanun un 9 . maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ortak fiyat tespiti ve pazarın paylaşılması kararını alan teşebbüs birliğine, ihlale ne şekilde son vereceklerine 540 yönelik yazı yazılmasın a ve aynı yazının bir örneğinin de teşebbüs birliğinin kurulması kararındaki rolleri dikkate alınarak, bilgilendirme amacıyla Alanya Kaymakamlığı na ve Alanya Belediye Başkanlığı na da gönderilmesin e, 3. Bu durumun sonlandırıldığının 30 gün içerisinde Kurumumuza tevsik edilmesine, aksi halde 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca haklarında soruşturma açılacağı hususunun 328 No lu S.S. Alanya Yatçıları Gezi Tekneleri ve Su Sporları Motorlu Taşıtlar Kooperatifi n e bildirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 550