TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN ÖZÇEL İK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/35818) Karar Tarihi: 20/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/35818 Karar Tarihi : 20/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Ramazan ÖZÇEL İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutulma ko şullar ı nedeniyle kötü muamele yasağının ihl
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR RAMAZAN ÖZÇEL İK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/35818) Karar Tarihi: 20/10/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/35818 Karar Tarihi : 20/10/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş Raportör : Elif ÇELİKDEMİR ANKITCI Başvurucu : Ramazan ÖZÇEL İK I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda tutulma ko şullar ı nedeniyle kötü muamele yasağının ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 6/10/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonunca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı süresinde beyanda bulunmu ştur. III. OLAY VE OLGULAR 8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/35818 Karar Tarihi : 20/10/2020 39. Başvurucu, silahl ı terör örgütüne üye oldu ğu gerekçesiyle 1/10/2016 tarihinde tutuklanm ış ve Menemen T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna ( İnfaz Kurumu) yerleştirilmiştir. 10. Bir k ısım hükümlü ve tutuklunun odalarda kalan ki şi say ısının azalt ılmas ı ve temizlik hususundaki taleplerini içerir ba şvurusu hakk ında İnfaz Kurumu İdare ve Gözlem Kurulu Ba şkanl ığı taraf ından " yap ılacak herhangi bir i şlemin olmad ığı" gerekçesiyle 7/6/2017 tarihinde karar verilmesine yer olmad ığına karar verilmi ştir. Karar gerekçesinin ilgili k ısm ı şöyledir: " Ceza İnfaz Kurumumuz İdaresince zaman zaman ilgili mercilere gerekli bilgilendirme yap ılarak başka ceza infaz kurumlar ına hükümü ve tutuklu naklinin yap ılmas ına sağlamaya çal ıştığı, bilindiği üzere hükümlü ve tutuklu sevk i şlemleri ile, ceza infaz kurumunun kapasitesini belirleme durumunun Kurumumuz İdaresince görev alan ına girmedi ği, ayr ıca koğuş ve odalar ın temizliğinin sağlanmas ı mevzuat ımız gereği hükümlü ve tutuklularc a sağlanmas ı gerektiği, Kurumumuz İdaresince ko ğuş ve odalar d ışında kalan alanlar ın temizliği sağlanmaktad ır. Yukar ıda izah edilen nedenlerle ko ğuş ve odalar ın mevcudunun kalabal ık olmas ı konusunda Kurumumuz İdaresi üzerine dü şen görevi yerine getirdi ği, temizlik konusund a hükümlü ve tutuklular ında gayretli olmas ı gerektiği..." 11. Başvurucu tutulmakta oldu ğu odada kalan ki şi say ısının fazlal ığı nedeniyle koşullar ın uygun olmad ığını iddia ederek an ılan İdare ve Gözlem Kurulu karar ına karşı Karşıyaka İnfaz Hâkimli ğine (Hâkimlik) ba şvurmuştur. Hâkimlik 20/6/2017 tarihli karar ı ile başvurucunun talebini reddetmi ştir. Karar gerekçesi şöyledir: "15 Temmuz Darbe Giri şiminden sonra İzmir ili içerisindeki FETÖ/PDY terör örgüt ü mensubu şüphelilerin tutuklanarak Ceza İnfaz Kurumuna al ındığı, Ceza İnfaz Kurumunda bar ındırılan hükümlü ve tutuklu say ısının mevcut kapasite üzerine ç ıkm ış olmas ı, FETÖ/PDY, PKK/KCK gibi terör örgütü mensubu hükümlü ve tutuklular ın kurumda bar ındırılmas ından dolay ı terör örgütü mensubu hükümlü ve tutuklular ın grupland ırılarak belirlenen ko ğuş ve odalarda cezalar ının infaz ının sağlanmas ının gerekti ği, Ceza İnfaz Kurumu ko ğuş ve odalarda bar ındırılan hükümlü ve tutuklu mevcudunun fazla oldu ğu, bu nedenle kurum taraf ından zaman zaman di ğer kurumlara nakiller yap ıldığı, ... Ceza İnfaz Kurumunda bar ındırılan hükümlü ve tutuklular ın, bar ındırıldıklar ı koğuş, oda ve ortak etkinlik alanlar ının temizliğini kendilerinin yapmakla mükellef oldu ğu, Ceza İnfaz Kurumu Kantininde ihtiyaç duyduklar ı temizlik malzemelerini temin edebilecekleri, Ceza İnfaz Kurumu İdaresince zaman zaman ilgili mercilere gerekli bilgilendirmeni n yap ılarak ba şka ceza infaz kurumlar ına hükümlü ve tutuklu naklinin yap ılmas ının sağlanmaya çal ışıldığı, bilindiği üzere hükümlü ve tutuklu sevk i şlemleri ile, ceza infa z kurumunun kapasitesini belirleme durumunun kurum idaresinin görev alan ına girmedi ği, ayr ıca koğuş ve odalar ın temizli ğinin mevzuat gere ği hükümlü ve tutuklularca sağlanmas ının gerekti ği, kurum idaresince ko ğuş ve odalar d ışında kalan alanlar ın temizliğinin sağland ığı, koğuş ve odalar ın mevcudunun kalabal ık olmas ı konusunda kurum idaresinin üzerine dü şen görevi yerine getirdi ği, temizlik konusunda hükümlü v e tutuklular ında gayretli olmas ı gerektiği, belirtilen konularda ceza infaz kurumunc a yap ılacak herhangi bir i şlemin olmad ığı yönünde karar verildi ği verilen karar ın yasa ve yönetmeliklere uygun oldu ğu anlaşılmakla itiraz ın reddine, Başvuru Numaras ı: 2017/35818 Karar Tarihi : 20/10/2020 4Ancak yeterli ranza bulunmamas ı sebebiyle yerde yatma itirazlar ının yerinde oldu ğu tutuklu ve hükümlülerin yerde yatmak zorunda b ırak ılamayacaklar ı anlaşıldığından b u konudaki itiraz ın kabulüne" 12. Başvurucunun da aralar ında bulundu ğu tutuklu ve hükümlüler ile İnfaz Kurumu -Savc ılık arac ılığıyla- Hâkimlik karar ına itiraz etmi ştir. Karşıyaka 2. A ğır Ceza Mahkemesinin (A ğır Ceza Mahkemesi) 2/8/2017 tarihli karar ıyla başvurucunun itiraz ı reddedilmi ş, İnfaz Kurumunun -Savc ılık- itiraz ı ise kabul edilerek İnfaz Hâkimli ğinin karar ı kısmen iptal edilmi ştir. Karar ın gerekçesi şöyledir: "Menemen T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumunda 14 ki şilik 62 oda, 8 ki şilik 8 oda, 1 kişilik 18 odadan olmak üzere 950 ki şilik olarak planlanmas ına rağmen 14 ki şilik odalar kapasitesini a şarak 22-23 ki şiye ulaştığı, bu durum nedeniyle 33 m2'lik alana sahip olan odalarda ilave olarak koyulacak yatak, yemek, yemek masas ı, buzdolab ı vb. araç ve gereçlere yer kalmad ığı, koğuş ve koğuş odalarda ek ranza koyacak yer olmad ığından dolay ı hükümlü ve tutuklular ın yer yata ğında yat ırılarak koğuş ve odalarda bar ındırıldığı, Ceza İnfaz Kurumunda yeterli ranza bulundu ğu ancak İzmir ve çevre illerde tutuklana n şahıslar ın Ceza İnfaz Kurumuna nakillerinin yap ıldığından dolay ı koğuş ve odalarda sevk, tahliye olan hükümlü ve tutuklulardan bo şalan ranzalara yerde yatan hükümlü ve tutuklular ın koğuş ve odalar ı değiştirilerek ranzada yatmalar ının sağland ığı, kurum idaresinin bu konuda üzerine dü şen görevi yerine getirdi ği, koğuş ve odalarda kala n hükümlü ve tutuklu say ısının eşit bir şekilde dağılımının sağland ığı, Ceza İnfaz Kurumund a hükümlü ve tutuklular ın grupland ırılmas ı Gözlem ve S ınıfland ırma Merkezleri Yönetmeli ğinin 22. maddesi hükümleri do ğrultusunda yap ıldığından dolay ı Karşıyaka İnfaz Hakimliğinin karar ının uygulanmas ı durumunda yap ılan s ınıfland ırman ın hükmünün kalmayaca ğı, farkl ı suç grubundaki hükümlü ve tutuklular ın ayn ı koğuşta kalmas ına neden olabileceği, bu durumunda ceza infaz kurumunun güvenli ğini tehlikeye dü şürebileceği dosya içeriğinden anla şılmakla, Menemen T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlü ğü C.Savc ılığının itiraz ının kabulüne, Ceza İnfaz Kurumu İdaresince zaman zaman ilgil i mercilere gerekli bilgilendirmenin yap ılarak başka ceza infaz kurumlar ına hükümlü ve tutuklu naklinin yap ılmas ının sağlanmaya çal ışıldığı, bilindiği üzere hükümlü ve tutuklu sevk işlemleri ile ceza infaz kurumunun kapasitesini belirleme durumunun kurum idaresini n görev alan ına girmedi ği, ayr ıca koğuş ve odalar ın temizliğinin mevzuat gere ği hükümlü v e tutuklularca sa ğlanmas ının gerekti ği, kurum idaresinde ko ğuş ve odalar d ışında kalan alanlar ın temizli ğinin sağland ığı, koğuş ve odalar ın mevcudunun kalabal ık olmas ı konusunda kurum idaresinin üzerine dü şen görevi yeterince getirdi ği, temizlik konusund a hükümlü ve tutuklular ında gayretli olmas ı gerektiği, belirtilen konularda ceza infaz kurumunca yap ılacak herhangi bir i şlemin olmad ığı anlaşıldığından tutuklular [A.K.], [S.B.], Ramazan Özçelik , [Y.Ş], [M.K.], [A.G.], [Z.E.] ve [Y. Ş.nin] itirazlar ının reddine Karşıyaka İnfaz Hakimli ğinin ... karar ının iptaline " 13. Nihai karar, ba şvurucuya 7/9/2017 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 14. Başvurucu 6/10/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 15. Menemen T Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumundan ba şvurucunun tutulm a koşullar ına ilişkin ayr ıntılı bilgi talep edilmesi üzerine İnfaz Kurumu taraf ından gönderilen yaz ılı cevaplar ile Bakanl ıkla yap ılan yaz ışma sonucuna göre; i. Başvurucu tutuklanarak İnfaz Kurumuna geldi ği tarihten itibaren resmî kapasitesi 14 ki şi olan odalarda kalm ıştır. Bu odalarda havaland ırma (bahçe k ısm ı), ortak yaşam alan ı ve yatakhane bulunmaktad ır. Odan ın ortak ya şam alan ı 8,24 m², Başvuru Numaras ı: 2017/35818 Karar Tarihi : 20/10/2020 5tuvalet ve lavabo bölümü 10,08 m², ko ğuş bahçeleri 34,68 m² ve yatakhane 44,88 m² olup oda toplamda 107,88 m²dir. Ba şvurucunun bu odalarda en fazla ki şi ile kald ığı tarihler 3/10/2016 ile 6/11/2018 tarihleri aras ı olup toplamda yirmi be ş kişi bar ınmaktad ır. İnceleme tarihi itibar ıyla başvurucu, yirmi üç ki şiyle birlikte kalmaktad ır. ii. Koğuş ve odalar ın bahçe kap ılar ı kış aylar ında sabah 07.00 ile ak şam 16.40 aras ında, yaz aylar ında ise sabah 07.00 ile ak şam saat 19.00 aras ında aç ık tutulmaktad ır. Başvurucu bu sürede havaland ırma hakk ından yararlanmaktad ır. iii. Koğuşlarda ranzada yatamayan hükümlü ve tutuklular yer yata ğından (mekan yatak) faydalanmakta, sevk veya tahliye olan hükümlü ve tutuklulardan boşalan ranzalara yer yata ğında yatan hükümlü ve tutuklular ın koğuş ve odalar ı değiştirilerek yatmalar ı sağlanmaktad ır. Başvurucunun bar ındırıldığı odada yap ılan incelemede kendisine ait dolab ının bulundu ğu tespit edilmi ştir. iv. Başvurucu, Kurumda bulundu ğu süreler içinde avukat ı ve yak ınlar ı ile çok say ıda aç ık ve kapal ı görüş gerçekleştirmiştir. v. Başvurucunun Kurumda bulundu ğu süreler içinde süreli ve süresiz yay ınlardan faydalanma hakk ını kullanabildi ği anlaşılm ıştır. Bu kapsamda İnfaz Kurumunda bulundu ğu süre içinde ba şvurucunun talep etti ği kitaplar taraf ına verilmiş, başvurucu farkl ı tarihlerde Kurum kütüphanesinden 35 kitap alm ıştır. Ayr ıca ulusal bir gazeteye ba şvurucunun abonelik i şlemleri yap ılm ıştır. vi. Hükümlü ve tutuklular, 6/4/2006 tarihli ve 26131 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Ceza İnfaz Kurumlar ının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Tüzük'ün 83. maddesi gere ği bar ındırıldıklar ı koğuş, oda ve orta k etkinlik alanlar ının temizliğini kendileri yapmakta olup İnfaz Kurumu kantininden temizlik malzemelerini temin edebilmektedir. IV.İLGİLİ HUKUK 16. İlgili ulusal ve uluslararas ı hukuk için bkz. Mehmet Hanifi Baki, B. No: 2017/36197, 27/6/2018, 14-27. V.İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 20/10/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 18. Başvurucu, tutuklu olmas ı nedeniyle bir gelire sahip olamad ığını belirterek adli yard ım talep etmi ştir. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne kara r verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/35818 Karar Tarihi : 20/10/2020 6B. Kabul Edilebilirlik Yönünden 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 19. Başvurucu, İnfaz Kurumundaki tutulma ko şullar ından şikâyet etmi ş; bu bağlamda tutuldu ğu odan ın kalabal ık olduğunu, ranza say ısının yetersizli ği nedeniyle dönüşümlü olarak yerde uyumak zorunda b ırak ıldığını, Hâkimlikçe yerde yatma uygulamas ı iptal edilmesine ra ğmen İnfaz Kurumunca karar ın uygulanmad ığını iddia etmi ştir. 20. Başvurucu ayr ıca İnfaz Kurumunca temizlik yap ılmad ığı gibi temizlik malzemesi de verilmedi ğini, hükümlü ve tutuklular ın kendi imkânlar ıyla malzeme alarak temizlik yapt ıklar ını, tutulan ki şi say ısının fazla olmas ı nedeniyle yap ılan temizli ğin yetersiz kald ığını belirtmiş; tutulma ko şullar ından psikolojik olarak etkilendi ğini ve depresyon ilac ı (antidepresan hap) kulland ığını ifade ederek kötü muamele yasa ğı ile eşitlik ilkesi, masumiyet karinesi ve etkili ba şvuru hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 21. Bakanl ık, İnfaz Kurumunda tutuldu ğu koğuşlarda başvurucuya yeterli alan ın düştüğünü, kendisine ait yata ğının bulundu ğunu, yeterli havaland ırma, hijyen ve sosyal imkânlar ının sağland ığını belirterek ba şvurunun aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu yönünde görüş bildirmiştir. 22. Başvurucu, Bakanl ık görüşüne karşı cevab ında başvuru formunda dile getirdi ği şikayetleri yinelemi ş; yirmi iki ki şi kald ıklar ı odada on alt ı ranza bulundu ğunu, dolay ısıyla altı kişinin dönü şümlü olarak yerde yatmaya devam etti ğini belirtmi ştir. 2. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba şvurucunun şikâyetlerini dile getiri ş biçimi dikkate al ındığında iddialar ının özünün tutuldu ğu Ceza İnfaz Kurumundaki ko şullar ın kötü muamele yasa ğını ihlal etti ğine ilişkin olduğu anlaşılmaktad ır. Bu nedenle ba şvurucunun eşitlik ilkesi, masumiyet karinesi ve etkili ba şvuru hakk ı ile ilişkilendirerek ileri sürdü ğü iddialar ı da Anayasa'n ın 17. maddesinde güvence alt ına al ınan söz konusu yasak kapsam ında incelenmi ştir. 24. Anayasa n ın "Kişinin dokunulmazl ığı, maddî ve manevî varl ığı" kenar ba şlıklı 17. maddesinin üçüncü f ıkras ı şöyledir: "Kimseye i şkence ve eziyet yap ılamaz; kimse insan haysiyetiyle ba ğdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz." 25. Devletin bireyin maddi ve manevi varl ığını koruma ve geli ştirme hakk ına sayg ı gösterme yükümlülü ğü, öncelikle kamu otoritelerinin bu hakka müdahale etmemelerini yani anılan maddenin üçüncü f ıkras ında belirtilen şekillerde ki şilerin fiziksel ve ruhsal zarar görmelerine neden olmamalar ını gerektirir. Bu, devletin bireyin vücut ve ruh bütünlü ğüne sayg ı gösterme yükümlülü ğünden kaynaklanan negatif ödevidir ( Cezmi Demir ve di ğerleri , B. No: 2013/293, 17/7/2014, 81). Başvuru Numaras ı: 2017/35818 Karar Tarihi : 20/10/2020 726. Diğer taraftan Anayasa n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ı ve Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) 3. maddesi herhangi bir s ınırlama öngörmemekte ve işkence, insanl ık d ışı ve onur k ırıcı muamele ve cezalar ın yasaklanmas ının mutlak mahiyetini belirtmektedir. Kötü muamele yasa ğının mutlak mahiyeti Anayasa n ın 15. maddesi kapsam ında belirtilen sava ş veya ulusun varl ığını tehdit eden ba şka bir genel tehlike hâlinde dahi istisna öngörmemi ştir. Ayn ı şekilde Sözle şme nin 15. maddesi de benzer bir düzenleme ile kötü muamele yasa ğına ilişkin herhangi bir istisna öngörmemi ştir (Turan Günana , B. No: 2013/3550, 19/11/2014, 33). 27. Tutulma ko şullar ı, tutulanlara yap ılan baz ı uygulamalar, ayr ımc ı davran ışlar, devlet görevlileri taraf ından sarf edilen hakaretamiz ifadeler, ki şiye normal olmayan baz ı şeyleri yedirme, içirme gibi muameleler kötü muamele olarak ortaya ç ıkabilir ( Cezmi Demi r ve diğerleri , 90). Mahpuslar, Anayasa n ın 19. maddesi kapsam ında hukuka uygun olarak kişi özgürlü ğü ve güvenli ği hakk ından mahrum b ırak ılabilirken ( İbrahim Uysal , B. No: 2014/1711, 23/7/2014, 29-33) genel olarak Anayasa ve Sözle şme nin ortak alan ı kapsam ında kalan di ğer temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin sa ğlanmas ı gibi ceza infaz kurumunda güvenli ğin sağlanmas ına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olmas ı durumunda sahip olunan haklar s ınırlanabilir. Dolay ısıyla verilen bir mahkûmiyet veya tutuklama karar ının infaz ında mahkûmlar veya tutuklular için sa ğlanaca k şartlar insan onuruna sayg ıyı koruyacak nitelikte olmal ıdır (Turan Günana , 35, 36) 28. Ceza infaz kurumlar ında kötü muamele olarak kabul edilecek hususlar farkl ı şekillerde tezahür edebilir. Bunlar ceza infaz kurumu idaresi ve görevlilerinin kas ıtlı davran ışlar ından kaynaklanabilece ği gibi yönetimsel hatalar veya yetersiz kaynaklar sebebiyle de ortaya ç ıkabilir. Ceza infaz kurumlar ındaki ya şam, mahpuslara sunulan aktivitelerin geni şliğinden mahpuslar ve ceza infaz görevlileri aras ındaki ilişkilerin genel durumuna kadar geni ş bir alanda de ğerlendirilmelidir. İnfaz ın yöntemi ve infaz sürecindeki davran ışlar ın mahpuslar ı özgürlükten mahrum kalman ın doğal sonucu olan kaç ınılmaz elem seviyesinden daha fazla s ıkıntılı veya eziyetli bir duruma sokmamas ı gerekir ( Turan Günana , 37, 39). 29. Yukar ıda ifade edilen tüm hususlara ilave olarak bir muamelenin Anayasa n ın 17. maddesinin üçüncü f ıkras ının kapsam ına girebilmesi için asgari bir a ğırlık derecesine ulaşmış olmas ının gerektiği ifade edilmelidir. Her olayda asgari e şiğin aşılıp aşılmad ığı somut olay ın özellikleri dikkate al ınarak de ğerlendirilmelidir. Bu ba ğlamda muamelenin süresi, fiziksel ve ruhsal etkileri ile ma ğdurun cinsiyeti, ya şı ve sağlık durumu gibi faktörler önem taşımaktad ır (Tahir Canan , 23). 30. Başvurucu, İnfaz Kurumundaki tutulma ko şullar ından şikâyet etmektedir. Başvurucunun şikâyetlerinin özünü özellikle kalabal ık odada tutulmas ı, bu nedenle zaman zaman yerde yatmak zorunda kalmas ı ile temizli ğin yeterli olmamas ı oluşturmaktad ır. Başvurucunun tutulma ko şullar ının kötü muamele olarak nitelendirilmesi bak ımından aranan eşiğin aşılıp aşılmad ığına yönelik yap ılacak de ğerlendirme ko şullar ın bütün olarak incelenmesi sonucuna ba ğlı olmakla birlikte ko şullar incelenirken özellikle ba şvurucunun şikâyetleri dikkate al ınacakt ır. 31. Başvurucu, 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekle şen askerî darbe te şebbüsünde n yaklaşık üç ay sonra tutuklanarak İnfaz Kurumuna yerle ştirilmiştir. Ayn ı dönemde darbe teşebbüsü nedeniyle ülke genelinde Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ı ile Başvuru Numaras ı: 2017/35818 Karar Tarihi : 20/10/2020 8bağlant ılı olduğu değerlendirilen ki şiler hakk ında soru şturma ba şlatılıp bu soru şturmalar kapsam ında pek çok ki şi hakk ında tutuklama tedbiri uyguland ığı bilinen bir gerçektir. Bu gerçek kar şısında ceza infaz kurumlar ının kapasiteleri art ırılm ış, yeni infaz kurumlar ı faaliyete geçirilerek hükümlü ve tutuklular ın bar ınma koşullar ının iyileştirilmesi yönünde tedbirler al ınm ıştır. 32. Darbe te şebbüsünden itibaren geçen yakla şık dört y ıllık sürede an ılan terör örgütü ile ilgili soru şturmalar ın devam etti ği, buna ba ğlı olarak gözard ı edilmeyecek say ıda kişinin tutuklanarak ceza infaz kurumlar ına yerleştirildiği gözlemlenmektedir. Bu ola ğan d ışı şartlar alt ında başvurucunun tutuldu ğu odan ın her birey için -mevcudun en fazla oldu ğu hâl dikkate al ınm ıştır- mutfak ve aç ık havaland ırma alanlar ı gibi ortak ya şam alanlar ı ile birlikte 4,29 m²lik kullan ım alan ının bulunmas ı nedeniyle Mehmet Hanifi Baki karar ındaki k ıstasla r doğrultusunda yeterli standartlara sahip olabildi ği sonucuna var ılm ıştır. 33. Bakanl ık taraf ından doğrulanmam ış ise de ba şvurucu, odadaki kalabal ık nedeniyle yeterli say ıda ranza bulunmad ığından tutukland ığı tarihten beri di ğer tutulanlarla dönüşümlü olarak yerdeki yatakta uyumak zorunda kald ığını ileri sürmü ştür. 34. Bu mesele, Anayasa Mahkemesince daha önce Mehmet Hanifi Baki karar ında incelenmi ştir. An ılan kararda, kendisine tahsis edilen yata ğın yer veya ranza olup olmad ığına bak ılmaks ızın tek başına, temiz bir yatakta uyuma imkân ı bulunan ba şvurucunun uyuma koşullar ının kötüleştiğine ilişkin şikâyetinin de olmamas ı gözetilerek zaman zaman kendisine ayr ılm ış yerdeki yatakta uyuyup ranzadaki yataklarda uyuyamamas ının başvurucunun üzerinde a ğır bir bedensel ve ruhsal yük olu şmad ığı değerlendirilmi ştir. Başvuruya yans ıyan olgular bak ımından söz konusu karardan farkl ı sonuca ula şmay ı gerektiren bir husus saptanmam ıştır. 35. Diğer taraftan hükümlü ve tutuklular ın yaşadıklar ı odalar ın temizliğinin infaz kurumunca yap ılmamas ının tek ba şına kötü muamele olarak de ğerlendirilmesi mümkün değildir. İnfaz kurumunun idari i şleyişine ilişkin düzenlemelerde odalar ın temizli ğinden odalarda kalan bireylerin sorumlu oldu ğunun belirtilmesi kar şısında bu ki şilerin ihtiyaç duyduklar ı malzemelere ula şma s ıkıntılar ının bulunmamas ı veya en az ından bu yönde şikâyet olmamas ı da gözetilerek süregelen uygulaman ın anayasal sorun olu şturmad ığı değerlendirilmi ştir. 36. Ayr ıca temizli ğin sadece İnfaz Kurumunda tutulan bireylerce yap ılmas ı nedeniyle yetersiz görülmesinin ba şvurucuda yaratt ığı rahats ız olma etkisinin d ışındaki sonuç somut olarak ortaya konulmam ıştır. Bu durumda İnfaz Kurumundaki hükümlü ve tutuklular ın bulunduklar ı odalar d ışındaki k ısımlar ın temizliğinin Kurum idaresi taraf ından yap ıldığı da nazara al ındığında oda temizliklerinin Kurumda tutulan ki şilerce yap ılmas ı şeklinde devam eden uygulaman ın kötü muamele olarak nitelendirilmeyece ği değerlendirilmi ştir. 37. Sonuç olarak İnfaz Kurumu tutulma ko şullar ı ayr ı ayr ı ve başvurucu üzerindeki toplu etkileri hesaba kat ıldığında söz konusu asgari e şik derecesinin a şılmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 38. Aç ıklanan gerekçelerle kötü muamele yasa ğına ilişkin bir ihlalin olmad ığının açık olduğu anlaşıldığından başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. Başvuru Numaras ı: 2017/35818 Karar Tarihi : 20/10/2020 9VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Kötü muamele yasa ğının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 20/10/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Ba şkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ Selahaddin MENTE Ş