Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -3-42 (Muafiyet) Karar Sayısı : 06-35/442-114 Karar Tarihi : 22.5.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) Üyeler : Prof. Dr. Z ühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN RAPORTÖRLER : Şahin YAVUZ , Ali İhsan ÇAĞLAYAN B. BİLDİRİMDE : Birmaş Tüketim Malları Ticaret A.Ş. BULUNAN Şehit Fethi Bey Cad. No:120 İ zmir 20 D. TARAFLAR :
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2005 -3-42 (Muafiyet) Karar Sayısı : 06-35/442-114 Karar Tarihi : 22.5.2006 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan) Üyeler : Prof. Dr. Z ühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN , Mehmet Akif ERSİN RAPORTÖRLER : Şahin YAVUZ , Ali İhsan ÇAĞLAYAN B. BİLDİRİMDE : Birmaş Tüketim Malları Ticaret A.Ş. BULUNAN Şehit Fethi Bey Cad. No:120 İ zmir 20 D. TARAFLAR : Birmaş Tüketim Malları Ticaret A.Ş. Şehit Fethi Bey Cad. No:120 İ zmir Yavuzlar Meşrubat ve Gıda Paz. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti . ALKOP Alimünyumcular San. Sit. Akçaburgaz Mevkii A4 Blok No:5 -6 Hadımköy/İ stanbul Bahadır Su Serkan Ahmetler Cennet Mh. Barbaros Cd. No:21/2 Küçükmece/İstanbul 30 E. DOSYA KONUSU: Birmaş Tüketim Ma lları Ticaret A.Ş. (Birmaş ) ile Yavuzlar Meşrubat ve Gıda Paz. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (Yavuzlar Gıda) ve Bahadır Su-Serkan Ahmetler (Bahadır Su) arasında imzalanan dağıtım anlaşmasına muafiyet verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtların a 20.4.2006 tarih 2387 sayı ile intikal eden başvuru üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 5. maddeleri ile 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebiği nin ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenl enen 12.5.2006 tarih ve 2006 3 40 42/MM 06-Ş.YA sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu, 1 2.5.2006 tarih ve REK.0.07.00.00 -130/102 sayılı Başkanlık Önergesi ile 0 6-35 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili rap orda; ihtiyaren bildirilen Birmaş Tüketim Malları Ticaret A.Ş. ile Yavuzlar Meşrubat ve Gıda Paz. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve Bahadır Su Serkan Ahmetler arasında imzalanan anlaşmanın, 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı hük ümleri bulunmakla birlikte, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu ve grup muafiyetinden yararlanabileceği ifade edilmiştir. 50 06-35/442 -114 2 H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME H.1. Anlaşmanın Konusu ve Niteliği 2.7.2005 tarih ve 5388 sayılı Kanun ile 4054 sayılı Kanun un bildiri m yükümlülüğüne ilişkin maddelerinde önemli değişikliklere gidilmiş ve Kanun un 4. maddesi kapsamındaki anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının Kurul a bildirilmesi zorunluluğu kaldırılmıştır. Bu düzenlemeye paralel olarak, 2006/2 sayılı Rekabet Kurulu Tebliği ile, 1997/2 sayılı Anlaşmaların, Uyumlu Eylemler ve Teşebbüs Birliği Kararlarının Kanunun 10 uncu Maddesine Göre Bildiriminin Usul ve 60 Esasları Hakkında Rekabet Kurulu Tebliği ve ekindeki Form -1 de yürürlükten kaldırılmıştır. Bildirim yükümlülüğü kaldırılmasına rağmen, isteğe bağlı olarak yapılacak bildirimler için Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Kararlarının İsteğe Bağlı Bildirimine İlişkin Kılavuz yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve bu nevi bildirimler için Kılavuz un ekindek i yer alan Bildirim Formu nun kullanılması esası öngörülmüştür. Başvuru konusu anlaşmanın bildirimi de bu çerçevede yapılmıştır. Bildirime konu olan anlaşma, Birmaş (Sağlayıcı / Ana Dağıtıcı), Yavuzlar Gıda (Toptan Dağıtıcı) ve Bahadır Su (Perakende Dağıt ıcı) arasında 20.3.2006 tarihinde akdedilmiştir. 70 Birmaş yeni kurulmuş bir şirket olup, Yaşar Topluluğu nun1 bağlantılı teşebbüsüdür. Anlaşmanın konusu, Birmaş ürün portföyünde bulunan PC damacana, su pompası, su dispanseri, su, soda, aromalı içecekler v e sair tüketim mallarının dağıtım bölgesi içinde yeniden satışının yapılması amacıyla dağıtıcıya sağlanmasıdır. Bununla birlikte Birmaş yeni kurulan bir şirket olduğundan anlaşma kapsamındaki ürünlerden PC damacanalarda suyun arz edilmesi ile işe başlanmas ı öngörülmektedir. Bu kapsamda anlaşma konusu su , Birmaş ın da dahil olduğu Yaşar Topluluğu nun bağlantılı teşebbüslerinden Pınar Su Mamulleri San. ve Tic. A.Ş. tarafından 80 doldurulup, ambalajlanarak satışa hazır hale getirilmekte, sonrasında Birmaş tarafından pazarlanmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden Birmaş ın bu amaçla dikey yapılanmada toptan ve perakende olmak üzere iki dağıtım seviyesi öngör düğü anlaşılmıştır . Toptan dağıtıcı görece geniş bir bölge için tayin edilmekte ve kendisinden sorumlu olduğu bölgede perakende dağıtıcı atayacağı daha küçük bölgeler tayin etmesi ve bildirime konu sözleşme örneği ni o bölgenin perakendecisi ile akdetmesi beklenmektedir. SAĞLAYICI / ANA DAĞITICI (Birmaş) 90 TOPTAN DAĞITICI (Yavuzlar Gıda) PERAKENDE DAĞITICI (Bahadır Su) Bildirim konusu anlaşma ile asıl amaçlanan toptan dağıtıcı ile Birmaş arasındaki ilişkinin düzenlenmesi olmakla birlikte, perakende dağıtıcının anlaşma hükümlerinden Birmaş a karşı, dağıtıma konu ürünlerin niteliği, dağıtımın verimliliği, teminatlandırmanı n yapılandırılması çerçevesinde sorumlu olması öngörülmektedir. 1 Gıda -içecek, Boya -kimya, ticaret, hizmet, turizm ve kağıt alanlarında faaliyet gösteren grubun 2005 yılı itibarıyla toplam satışları (ciro) 1,3 milyar YTL olarak gerçekleşmiştir. 06-35/442 -114 3 Bu çerçevede toptan dağıtıcı ile perakende dağıtıcı arasındaki ticari ilişki şartları 100 tespit edilme mekte , bu ilişki tarafların aralarında yapacakları ayrı bir anlaşmanın konusunu oluşturmaktad ır (Sözleşme m.1/b). Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, söz konusu anlaşma uyarınca, ana dağıtıcı nın (sağlayıcı) anlaşma konusu ürünleri tanımlanan bölge içinde yalnızca toptan dağıtıcıya sağla dığı, toptan dağıtıcı nın ürünleri yalnızca ana dağıtıcıdan, pera kende dağıtıcı nın da ürünleri yalnızca toptan da ğıtıcıdan temin et tiği anlaşılmaktadır (Sözleşme m.2/a). Diğer bir ifadeyle münhasırlık (tek elden dağıtım) ve rekabet etmeme yükümlülüğü (tek elden satın alma) birlikte öngörülmüştür. Öte yandan toptan dağıtı cı, toptan satış düzeyinde faaliyet gösterecek olup, nihai 110 tüketicilere doğrudan satış yapamamaktadır (Sözleşme m.2/b). Bunun yanında ana dağıtıcı tarafından belirlenen özel müşteri gruplarına (zincir işletme mahiyetindeki market, catering, otel, turizm iş letmeleri ile hastaneler gibi kapsamlı ve merkez birimler aracılığıyla gerçekleştirilen işlemler) aktif satış yapması yasaklanmaktadır (m.2/b ). Anlaşmanın 3/c maddesi ile dağıtıcıların (gerek toptan gerekse perakende dağıtıcı) münhasır başka bölgelere ya pacakları aktif satışlar yasaklanmaktadır. Anlaşmanın satış ve ödemeleri düzenleyen 8. maddesine göre toptan dağıtıcı, 120 perakende dağıtıcıya uygulayacağı satış ve ödeme koşullarını belirlemede serbest bırakılmakta ancak, ana dağıtıcının azami fiyat tespit etme hakkı saklı bırakılmaktadır. İrdelenmesi gereken bir diğer konu anlaşmanın süresine ilişkindir. Anlaşma 20.3.2006 tarihinden itibaren 1 yıl geçerli olmak üzere imzalanmış olup, taraflarca süre sonundan 1 ay öncesinden bildirilmediği takdirde 1 yıl s üre ile kendiliğinden yenilenmektedir. Ancak her halükarda bu yenileme, anlaşmanın imza tarihinden itibaren 5 yılı geçememekte ve 5. yılın sonunda sona ermektedir (Sözleşme m.12/a) 130 H.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Bildirime konu anlaşma, as gari düzeyde ele alındığında dahi müşteri ve/veya bölge paylaşımı, azami fiyat tespitine olanak sağlaması gibi hükümleri dolayısıyla 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi kapsamında rekabeti sınırlayıcı amaç ve etkiye sahip bulunmaktadır. Bununla birlikte ilgili grup muafiyeti tebliği çerçevesinde, Kanun un söz konusu hükmünün öngördüğü yasaklamadan muaf olup olmadığına bakılma sı gerekmektedir . 2002/2 sayılı Tebliği ile iki temel yasak alanı belirlendikten sonra diğer sınırlamaların 140 grup muafiyeti kapsamında ser bestçe belirlenebileceği öngörülmüştür. Bu yasaklar (Tebliğ m.4); Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi. Şu kadar ki; taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür. Aşağıdaki haller dışında, alıcının sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesi. 06-35/442 -114 4 Alıcının müşter ilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da 150 münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması, Toptancı seviyesinde faaliyet gösteren alıcının s on kullanıcılara yönelik satışlarının kısıtlanması , [ ] Yukarıdaki hükümler çerçevesinde muafiyet kapsamı dışında tutulan faaliyetler, esas itibarıyla yeniden satış fiyatlarının tespiti ve pasif satışların engellenmesi olarak özetlenebilecektir. Bild irime konu anlaşmada bu yöndeki faaliyetler için getirilen düzenlemeler Tebliğ e uygun dur. 160 Diğer önemli bir nokta rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkindir. İlgili Tebliğ belirsiz ya da beş yılı aşan süreyle getirilecek bu türden yükümlülükleri Tebliğ in s ağladığı muafiyetten yararlandırmamaktadır. Bildirime konu anlaşma ise her halükarda imza tarihinden (20.3.2006) itibaren 5. yılın sonunda sona ermekte ve kendiliğinden yenilenmemektedir. I. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 170 Birmaş Tüketim Malları Ticaret A.Ş. ile Yavuzlar Meşrubat ve Gıda Paz. Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve Bahadır Su Serkan Ahmetler arasında imzalanan dağıtım anlaşma sının, 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti kapsamında grup muafiyetinden yararlan dığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.