REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-129 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-42/1055 -267 Karar Tarihi : 16.9.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Esin AYGÜN, Gülçin DERE, Mehmet ÇETİN C. ŞİKÂYET EDEN : Özok Otomotiv Ticaret İthalat İhracat Ltd. Şti. Ayaş Yolu 21. Km. No:234
REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009-4-129 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-42/1055 -267 Karar Tarihi : 16.9.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.) 10 Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE , Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER : Esin AYGÜN, Gülçin DERE, Mehmet ÇETİN C. ŞİKÂYET EDEN : Özok Otomotiv Ticaret İthalat İhracat Ltd. Şti. Ayaş Yolu 21. Km. No:234 Sincan/Ankara D. ŞİKÂYET EDİLEN : Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Tekstil İnşaat 20 Gıda ve Pazarlama A.Ş. Barbaros Blv. No:127 Balmumcu Beşiktaş/İstanbul E. DOSYA KONUSU : Mermerler Otomotiv Taşımacılık Tur izm Tekstil İnşaat Gıda ve Pazarlama A.Ş. (Mermerler Otomotiv ) nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği hükümlerine aykırı hareket ettiği iddiası. F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet dilekçesinde; Mermerler Otomotiv in Çin de 30 üretilmekte olan Chery marka otomobillerin Türkiye deki genel dağıtıcısı olduğu, Özok Otomotiv Ticaret İthalat İhracat Ltd. Şti. (Özok Otomotiv ) ile 24.10.2007 tarihinde Chery İyi Niyet Sözleşmesi nin imzalandığı, bu Sözleşme nin içeriğinde Özok Otomotiv in taşıması gereken asgari donanım şartları ile hak ve yükümlülüklerin düzenlendiği belirtilmektedir. Şikâyetin devamında, her ne kadar Özok Otomotiv in sıfatı yetk ili satıcı adayı olsa da, kendileri ile Mermerler Otomotiv arasında fiili bir bayilik ilişkisinin kurulduğu, nitekim servis yetki belgesi isimli birer yıllık dönemleri içerir ve Chery yetkili satıcılık belgesi isimli üçer aylık dönemleri içerir belgel erle kendilerinin yetkilendirildiği ifade edilmektedir. Dilekçede ayrıca, s öz konusu ilişkinin devamı müddetince Mermerler Otomotiv in 40 iyi niyet kurallarına aykırı davranışlarda bulunduğu; asıl Sözleşme nin akdedilmeyerek yıllarca fiili bayilik ilişkisin in devam etti rildiği , bayilere cari hesap sözleşme si adı altında sözleşmeler imzalatıldığı ve hiçbir bayi ile bayilik anlaşması yapılmadığı ; kendilerin e, cari hesap sözleşmesi imzalamamaları nedeniyle , 29.4.2009 tarihinde gönderilen ihtarname ile Chery m arkasını ihtiva eden tanıtıcı malzemelerin işyerinden kaldırılmasının ve sözleşme akdedilmeyeceğinin bildirildiği belirtilmektedir. Buna cevaben , Özok Otomotiv tarafından 6.5.2009 tarihinde Mermerler Otomotiv e gönderile n ihtarname de, söz konusu marka ve 09-42/1055 -267 2 ürünlerin bundan böyle kullanılmayacağı belirtilerek, ilişkinin Mermerler Otomotiv tarafından sonlandırılmasına bağlı olarak iade işlemlerinin başlatılması talep 50 edilmiş ve bir kısım araç ve yedek parça geri verilmek isten ilmiştir. Ancak Mermerler Otomotiv in bu talebi kabul etmediği, dilekçede yer verilen hususlar arasındadır. Başvuru dilekçesinde son olarak , fiili olarak kurulan bayilik ilişkisinin sona erme biçiminin 2005/4 sayılı Tebliğ e aykırı olduğu iddia edilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtl arına 18.6.2009 tarih ve 4304 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 16.7.2009 tarih ve 2009 -4-129/İİ-09-EA sayılı İlk İnceleme Raporu, 5.8.2009 tarih ve 09-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 60 Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-34/788 -M sayı ile karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 7.9.2009 tarih ve 2009 -4-129/ÖA -09-EA sayılı Önaraştırma Raporu 8.9.2009 tarih ve REK.0.08.00.00 -110/298 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-42 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor da; 1) Mermerler Otomotiv in bayilik il işkisi süresince iyi niyet kurallarına aykırı davranışlarda bulunduğu, iade işlemlerini hukuka aykırı olarak gerçekleştirdiği, hiçbir bayi ile bayilik sözleşmesi imzalamadığı, bayilere cari hesap sözleşmeleri 70 imzalattığı ve kendilerinin imzalamamaları üzer ine ilişkinin sona erdirildiği iddialarına ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir ihlal tespit edilemediği; 2) Chery Servis Sözleşmesi ve Yetkili Servis Sözleşmesi adı altında yapılan Yetkili Servislik Sözleşmelerinin; a) 2005/4 sayıl ı Tebliğ ile öngörülen muafiyetten yararlanamadığı, b) Söz konusu sözleşmeler e, 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde düzenlenen ve bir anlaşmaya bireysel muafiyet tanınması için gerekli olan şartları karşılamadı kları anlaşıldığından, anılan Kanun maddesi çe rçevesinde bireysel muafiyet tanınamayacağı, 80 c) Bununla birlikte 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı uygulamalar tespit edilmediğinden , bu aşamada Mermerler Otomotiv hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunm adığı, d) Söz konusu sözleşmelerin, 2005/4 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde yer verilen muafiyetin genel koşullarına uygun olarak yapılması ve diğer yetkili servislerle benzer hak ve yükümlülükler getirilmesi koşullarıyla anılan Tebliğ ile sağlanan muafiyett en yararlanabileceği; bu koşulların yerine getirilmesi için kararın tebliğinden itibaren ilgili taraflara Kurul tarafından takdir edilecek bir süre verilmesi ve öngörülen düzeltmelerin yapıldığına dair belgelerin bu süre içerisinde Kurum a sunulmasının, aks i takdirde haklarında soruşturma açılacağının Mermerler 90 Otomotiv e bildirilmesi gerektiği, 3) İçerdikleri hükümler itibar ıyla 2005/4 sayılı Tebliğ e aykırı olduğu değerlendirilen İyi Niyet Sözleşmeleri bakımından mezkûr Tebliğe aykırı uygulamalara ve sisteme alınacak yeni bayiler bakımından bu yönde sözleşmelerin imzalandığı 09-42/1055 -267 3 yönünde bir bulguya rastlanmadığından , bu aşamada Mermerler Otomotiv hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı; bununla birlikte söz konusu sözleşmelerin imzalanmaması ve geçm işte imzalananların uygulanmasına son verilmesi yönündeki yazılı görüşün 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca şikâyete konu şirkete bildirilmesi gerektiği görüşlerine yer verilmiştir. 100 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Hakkında Önaraş tırma Yapılan Taraf: Mermerler Otomotiv Mermerler Şirketler Grubu nun yavru şirketi olan Mermerler Otomotiv 1998 yılında kurulmuştur. 4 .6.2006 tarihinde Mermerler Otomotiv ile Chery Automobile Co. Ltd. arasında imzalanan distribütörlük anlaşması ile Mermer ler Otomotiv Chery marka araçların Türkiye distribütörlüğünü üstlenmiştir. Dosya mevcudu verilere göre Chery marka araçların 2008 yılı toplam araç satışındaki pazar payı % . olup, şirketin 2008 yılı cirosu . TL. olarak gerçekleşmiştir. Şirketin Yönetim Kurulu, Yönetim Kurulu Başkanı . , Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı . ve 110 Yönetim Kurulu Üyesi . den oluşmaktadır. 2008 yılında gerçekleştirilen sermaye artırımı sonrası Mermerler Otomotiv in ortaklık yapısı şu şekilde oluşmuştur: .ticari sır . I.2. İlgili Pazar I.2.1. İlgili Ürün Pazarı Hakkında önaraştırma yapılan Mermerler Otomotiv, Türkiye çapındaki bayilik ağı vasıtasıyla yeni motorlu taşıt dağıtımı yapan bir distribütör firmadır. Anılan şirketin 120 bayileri ile akdettiği anlaşmalar çerçev esinde, ilgili ürün pazarları yeni binek otomobillerin dağıtımı, satışı ve pazarlaması ve Chery marka otomobillerin satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetleri olarak belirlenmiştir. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar İnceleme konusu açısından ilgi li coğrafi pazar , Türkiye olarak tespit edilmiştir. I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller I.3.1. Mermerler Otomotiv in Yaptığı Sözleşmeler Her bir sözleşme bakımından değerlendirmeye esas teşkil edecek maddelere 130 aşağıda yer verilmiştir. I.3.1.1. Bayilik S özleşmesi nde Yer Alan Hükümler Sözleşme nin 4. maddesinde Chery markalı motorlu araçlar ile yedek parçalarının satışına yönelik olarak aşağıdaki hükümlere yer verilmiştir: .ticari sır . I.3.1.2. Chery İyi Niyet Sözleşmesi nde Yer Alan Hükümler İyi Ni yet Sözleşmesi nin, konusunu düzenleyen 2. maddesi şu şekildedir: 09-42/1055 -267 4 .ticari sır . Yetkili Satıcı Adayı nın, Yetkili Servis İstasyonu da olmak istemesi halinde taşıması gereken şartlar başlıklı 5. madde ise şu şekildedir: 140 .ticari sır . Sözleşme n in Yetkili Satıcı Adayı nın diğer yükümlülüklerine yer verilen 7. maddesi, aşağıdaki gibidir: .ticari sır . Sözleşme nin feshine yönelik hükümler ise şöyle düzenlenmiştir: .ticari sır . Bundan başka, Sözleşme nin 5.2. ila 5.11. maddeleri arasında yetkili satıcı adayının yetkili satıcılık sözleşmesinin yanı sıra yetkili servis istasyonu sözleşmesi imzalaması halinde uyması gerekli standartlar da belirlenmiştir. I.3.1.3. Chery Servis Sözleşmesi nde ve Yetkili Servis Sözleşmesi nde Yer 150 Alan Hükümle r Yapılan yerinde incelemeler sırasında, Mermerler Otomotiv ile sadece satış sonrası hizmetleri yürütmeyi üstlenen yetkili servisleri arasında akdedilen Chery Servis Sözleşmesi ne ve Yetkili Servis Sözleşmesi ne rastlanmış olup, bu uygulama Mermerler Ot omotiv in yetkilileri tarafından da teyit edilmiştir. Söz konusu sözleşmelerin konusu; Mermerler Otomotiv tarafından ithal edilen Chery markalı M1 (sürücü dışında en fazla sekiz kişilik oturma yeri olan, yolcu taşımaya yönelik motorlu araçlar) ve N1 model (azami kütlesi 3,5 ton'u aşma yan, motorlu yük taşıma araçları ) araçlar için yetkili servis olarak faaliyet gösterilmesine ilişkindir. 1 yıl süreli olarak düzenlenmiş ol an sözleşmelerde servisin TSE ve diğer tüm yasal 160 kurum ve kuruluşların standartlarına uy mak ve bu konudaki değişikliklere de makul sürelerde uyum sağlamakla yükümlü olduğu yönünde hükümlere yer verilmiştir. I.3.2. Mermerler Otomotiv Yetkilileri ile Yapılan Görüşme ler ve Elde Edilen Belgeler Raportörlerin görüştüğü Mermerler Otomotiv yetkili leri konuya ilişkin olarak, İyi Niyet Sözleşmeleri nin kuruluş aşamasında, g eçiş döneminde kriterlerin sağlanması için akdedildi ğini; artık bu yönde bir uygulama larının bulunmadığını; halen duyurdu kları kriterler çerçevesinde bayilik ve servis sözleşmeler i imzalan dığını; araç satışı ve dağıtımında niceliksel sistem, satış sonrası 170 hizmetlerde ise niteliksel sistemi benimse diklerini; satış ve satış sonrası hizmetleri bir arada vermek yönünde bayileri zorlamadıklarını; kriterleri sağlayarak yetkili servis ola rak atanan ve sadece servis hizmeti sunan bayileri nin bulun duğunu; bayilerdeki ç ok markalılığın engellenmesi yönünde bir yaklaşım larının olmadığını; bazı bayilerinin birden çok marka ile çalıştığını (Erzurum bayisi , Suzuki ve Mazda yetkili bayii ve servisi dir. Ankara Herter, Skoda ve Chery bayisidir ve aynı zamanda Mazda, Skoda ve Chery yetkili servisidir. İstanbul Yavuzlar servisi tüm markalara hizmet vermektedir. ); ayrıca talep edilmesi halinde ek satış noktası açılması na izin verdiklerini belirtmişlerdir . Yetkililer ayrıca, internet üzerinden veya yazılı olarak yapılan başvuru yu takiben 180 kriterlerin sağlandığının belirlenmesi halinde sözleşme imzal andığını; kriterlerin 09-42/1055 -267 5 sağlanmaması durumunda noter kanalı ile başvuranı haberdar e ttiklerini; niteliksel kriter olarak TSE 12047 yi aradıklarını; bunun ithalat ile ilgili bir zorunluluk olduğunu; ilave olarak kurumsal kimlik standartları ara dıklarını; b ayilerin ve servislerin belirlenmesinde illere ve satış adetlerine göre ayrıma git tiklerini; servislerde ara nılan kriterler in TSE ile ilişkili olduğunu; ayrıca, Chery araçlarının Türkiye ye ithal edilmesi için T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından istenen satış sonrası yeterlik belgesi kriterleri ni de talep e ttiklerini; TSE 12047 çerçevesinde her yıl TSE den vize alınması gerek tiğinden anlaşmalar ın bir yıl için yapıl dığını; b öylece standartların tutturulup tutturulmadığı nın da anlaşıl dığını 190 söylemişlerdir . Yetkililer Özok Otomotiv ile yaşanan sorunlar a ilişkin olarak da bu firmanın a ilevi sebepler ve sağlık ned enleriyle otomotiv işini yapamayacakları için herhangi bir bayilik sözleşmesi imzalanmadı ğını; ayrıca kriterleri yerine getirmedikleri nin de tespit edildi ğini ifade etmişlerdir. Öte yandan y apılan yerinde incelemeler esnasında Mermerler Otomotiv in yetkili bayi ve yetkili servis standartları elde edilmiştir. Yetkili servis standartlarının servis personeli kıyafetleri, servis dış ve içyapı elemanları, çalışma alanlarının ebatları, idari odaların düzenlenmesi ve serviste bulunması gereken elemanları içerecek şekilde düzenlendiği görülmüştür. Bu çerçevede söz konusu unsurların bazıları 200 bakımından metrekare standartlarının getirildiği, ancak bunların bir kısmının da tavsiye niteliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Kriterlerin belirlenmesi sırasında TS 12047 kriterleri nin ve Chery kurumsal kimlik bilgilerinin esas alındığına yer verilmektedir. Bundan başka, kriterlerin yer aldığı kitapçıkta, kriterlerin hizmet ettikleri amaçlara ve belirlenmelerinde esas olan faktörlere de yer verildiği görülmektedir. I.3.3. Chery Bay i ve Servis Sağlayıcılarının Yetkilileri İle Yapılan Görüşme ler Merbil Otomotiv Mamulleri Ticaret ve Sanayi A .Ş., Deniz Otomotiv ve Aksesuarları Tic. Ltd. Şti. (Deniz Otomotiv ), Altundal Oto Tamiri Şerafettin Altundal (Altundal ) ve Herter Otomotiv San. Tic . Ltd. Şti. (Herter) yetkilileri konu hakkında, Mermerler in 210 çok markalılık konusunda engelleme de bulunma dığını ; hâlihazırda Mazda , Mitsubishi -Ekoser gibi marka lara hizmet ver en bayiler olduğunu ; nihai satış fiyatının belirlenmesinde Mermerler in müdahale sinin bulunmadığını, tavsiye fiyat uygulamasının mevcut olduğunu; İyi Niyet Sözleşmesi nin başlangıçta uygulandığını, ancak bayilik sözleşmeleri imzalandıktan sonra geçerliliğini yitirdiğini; s atış ve satış sonrası hizmetlerin bir arada verilmesi yönünde b ir baskı ile karşılaşmadıklarını; sistem yeni oluştuğundan orijinal ya da eş değer parça ların piyasada mevcut olmadığını , bu çerçevede anılan yedek parçaların başka kaynaklardan teminini ve kullanımını engelleme nin söz konusu olmadığını; ek satış noktası açılmasında bir sıkıntı yaşanmadığını (Herter in Konya yolunda bir e k satış 220 noktası bulunmaktadır.) ; TSE vizesi nedeniyle bayilik sözleşmelerinin bir yıl süreli olduğunu; her dönem kriterlerin tutturulup tutturulmadığı nın denetlen diğini; niteliksel kriterle rin nasıl belirlendiği konusunda TSE 12047 kriterleri dışında hizmet gerekleri ile bağdaşmayan, zorlayıcı kriterler getirilme diğini; bayilere yönelik ayrımcı uygulamalar bulunmadığını ifade etmişlerdir. 09-42/1055 -267 6 J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK 230 Şikâyet özetle, Merm erler Otomotiv in Özok Otomotiv ile yapmış olduğu Chery İyi Niyet Sözleşmesi nin fiili olarak bayilik ilişkisinin kurulmasını sağladığı, söz konusu Sözleşme de bayilik standartlarına ilişkin kriterlerin belirlendiği ve bu Sözleşme nin 2005/4 sayılı Tebliğ e aykırılık taşıdığı iddialarına yöneliktir. Taraflar arasındaki ilişkinin devamı müddetince Mermerler Otomotiv in iyi niyet kurallarına aykırı davranışlarda bulunduğu, bayilere cari hesap sözleşme si adı altında sözleşmeler imzalatıldığı ve hiçbir bayi i le bayilik anlaşması yapılmadığı belirtilmektedir. Dilekçenin eklerinin incelenmesinden Mermerler Otomotiv in Özok Otomotiv e kriterlerin yerine getirilmediği gerekçesi ile sözleşme akdedilemeyeceğini bildirdiği, buna karşılık olarak Özok Otomotiv tarafınd an yapılan belirli ürünlerin geri 240 alınmasına yönelik talebin de Mermerler Otomotiv tarafından kabul edilmediği görülmektedir. Başvuru sahibi söz konusu davranışların ve Sözleşme nin feshinin 4054 sayılı Kanun a ve 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı ol duğunu iddia etmektedir. J.1. Mermerler Otomotiv ile Yürütülen Bayilik İlişkisine Yönelik İddialar ve Değerlendirme Bu çerçevede öncelikle , Mermerler Otomotiv in iade işlemlerini hukuka uygun bir şekilde gerçekleştirmediği ve süreç içerisinde iyi niyet ku rallarına aykırı şekilde yanıltıcı beyanlarda bulunduğu yönündeki iddiaların 4054 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği belirtilmelidir. Bundan başka, Mermerler Otomotiv in hiçbir 250 bayi ile bayilik anlaşması akdetmeksizin iyi niyet sözleşmeleri çer çevesinde ilişkisini yürüttüğü yönündeki iddialarının da gerçeği yansıtmadığı, yapılan incelemelerde saptanmıştır. Zira incelemelerde Mermerler Otomotiv in bayileri ile akdettiği bayilik sözleşmeleri edinilmiştir. Başvuru dilekçesinde , ayrıca , bayilere c ari hesap sözleşme si adı altında sözleşmeler imzalatıldığı, kendilerinin böyle bir anlaşma imzalama yı kabul etmemeleri üzerine bayilik ilişkisinin sonlandırıldığı ifade edilmektedir. Mermerler Otomotiv Vekili tarafından Kuruma gönderilen konuya ilişkin yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Müvekkil şirketin akdettiği Cari Hesap Sözleşmelerinin konusu, taraflar arasındaki 260 ilişki kapsamında; para, mal, hizmet ve diğer hususlardan dolayı tarafların birbirlerinden olan alacakları hususunda hak ve borçları n düzenlenmesidir. Bu sözleşme gereğince satılan mallardan, verilen hizmetlerden, kesilen faturalardan, alınan paralar ve çeklerden, gelen ve gönderilen havale ve dekontlardan dolayı bir CARİ HESAP tutacaktır. Bu sözleşme, bayilerin araç satışları ile ilgi li değil; müvekkil ile arasındaki alım -satımlarla ilgilidir. Sözleşme içeriğinde; mal ve hizmet teslimi, ödeme koşulları, kefalet, temerrüt ve muacceliyet şartı, alıcı firmanın bilgi değişikliklerini bildirme zorunluluğu, defter ve kayıtlarının kesin delil olma niteliği, teminat ve ihtiyati haciz tedbir talep hakkı, yetkili mahkeme ve sözleşmenin sona ermesi hükümleri yer almaktadır. 270 Rekabet hukuku bakımından yapılacak değerlendirmede , bu sözleşme lernin bayilik sistemine girişi engelle mek için kullanılıp k ullanılmadığı önemlidir. Mermerler Otomotiv de yapılan yerinde incelemelerde ve bayilerle yapılan görüşmelerde de söz konusu sözleşmelerin bayilerin sisteme alınmaması amacıyla kullanıldığına dair bir bulguya ulaşılmamıştır. Bayiliğin devam edip etmemesini n 09-42/1055 -267 7 değerlen dirilmesinde Mermerler Otomotiv şikâyetçi ile ilgili performans değerlendirmeleri yap mıştır. Nitekim Mermerler Otomotiv de yapılan yerinde incelemelerde Özok Otomotiv in 2008 yılı Bayi Satış Karnesi edinilmiştir. Söz konusu dokümana göre Özok Otomotiv in 2008 yılı başarı oranının %44 olarak belirlendiği görülmüştür. Bu oran belirlen irken, alınması gereken ve alınan araç 280 adetlerinin kıyaslandığı görülmektedir. Hakkında önaraştırma yapılan teşebbüsün Kartal şubesinde yapılan yerinde incelemeler sıra sında edinilen 31.10.2008 tarihli Satış Sonrası Servis Denetleme Formu adlı belgede Özok Otomotiv, belgede belirtilen eksikliklerini 30.11.2008 tarihine kadar tamamlayacağını taahhüt etmektedir. Bu eksiklikler arasında; iç yönlendirme tabelalarının düzen lenmesi, liftlerin renklerinin kurumsal kimliğe uyarlanması, fatura -iş emrinin basılı evrak olarak düzenlenmesi, yaka kartı basılması, satış sonrası teknik desteğin yeterli seviyede olması vs. gibi hususlar yer almaktadır. Ayrıca, Mermerler Otomotiv tarafı ndan 11.9.2008 tarihinde Özok Otomotiv de yapılan inceleme ve Özok Otomotiv yetkilisi ile yapılan görüşme sonucu düzenlendiği anlaşılan belgede, 290 Özok Otomotiv ile ilgili olarak edinilen izlenimlere yer verilmiştir. Şöyle ki; stoklarında bulunan 31 aracın h epsinin 2008 model olmasının sıkıntı yarattığından, kredilerdeki geri dönüş oranının düşük olduğundan ve çözüm olarak Özok Otomotiv in ipotek aldığından vs. söz edilmiş ve Özok Otom otiv in motivasyonunu tamamen kaybetmiş bir bayi olarak gözlemlendiği ifade sine yer verilmiştir. Bundan başka, yapılan incelemelerde elde edilen şirket iç yazışmalarında Özok un bayiliği kendisinin bırakmak istediğinin yer aldığı görülmektedir. Kartalda yapılan yerinde incelemeler sırasında elde edilen Mermerler Otomotiv Satış Mü dürü tarafından Mermerler Otomotiv Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı na gönderilen 15.4.2009 tarihli elektronik posta mesajında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 300 .ticari sır . Kartalda yapılan yerinde incelemeler sırasında elde edilen , Sevgi TOLUAY tarafından Mermerler Otomotiv Y önetim Kurulu Başkan Yardımcısı na gönderilen 18.5.2009 tarihli elektronik posta mesajında aş ağıdaki ifadeler yer almaktadır : .ticari sır . Nitekim 29.4.2009 tarihinde Mermerler Otomotiv tarafından Özok Otomotiv e gönderil en ihtarname de, taahhüt edilen minimum kriterlerin yerine getirilmemesi dolayısıyla sözleşme imzalanamadığı açıklanmakta, bu sebeple Chery markasını ihtiva eden tanıtıcı malzemelerin işyerinden kaldırılması ve Özok Otomotiv in gizlilik ile ilgili yükümlü lüğü hatırlatılmaktadır. Buna cevaben 6.5.2009 tarihinde Özok 310 Otomotiv tarafından Mermerler Otomotiv e gönderilen ihtarnamede söz konusu marka ve ürünlerin bundan böyle kullanılmayacağı belirtilerek , ilişkinin Mermerler Otomotiv tarafından sonlandırılmasın a bağlı olarak iade işlemlerinin başlatılması talep edilmiş ve İyi Niyet Sözleşmesi uyarınca , kendilerine gönderilen bir kısım araç ve yedek parça geri verilmek isten ilmiştir. Mermerler Otomotiv tarafından gönderilen 20.5.2009 tarihli ihtarnamede ise söz k onusu araç ve parçaların İyi Niyet Sözleşmesi ile bağlantısı olmadığı ifade edilmiş ve kesin satışı yapılan ürünlerin iadesinin mümkün olmayacağı bildirilmiştir. Bu bilgi ve belgeler çerçevesinde , cari hesap sözleşmesinin imzalanmaması üzerine ilişkinin so na erdirildiği iddiasını da kabul etmek mümkün değildir. 320 09-42/1055 -267 8 J.2. Mermerler Otomotiv in Akdettiği Sözleşmelerin 2005/4 sayılı Tebliğ Çerçevesinde Değerlendirilmesi J.2.1. Bayilik Sözleşmesi ne İlişkin Değerlendirme 1.1.2006 tarihi itibar ıyla yürürlüğe giren 2005/4 sayılı Tebliğ in 2. maddesine göre Yeni motorlu taşıtların, bunların yedek parçalarının tamir ve bakım hizmetlerinin alımı, satımı veya yeniden satımı konulu dikey anlaşmalar, dikey sınırlamalar içermeleri halinde bu Tebliğ de düzenlenen koşullara uymak kaydıyla, Kanun un 4 üncü maddesindeki yasaklamadan Kanun un 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf tutulmuştur. Bayilik Sözleşmesi nin niteliği dikkate alındığında, 2005/4 sayılı Tebliğ ka psamında olduğu ve Sözleşme de yer alan 330 hükümlerin anılan Tebliğ çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Zira söz konusu anlaşma ile Chery motorlu araçları ile Chery yedek parçaları satışına ve buna bağlı olarak yürütülen satış sonrası hizmetlere ilişkin düzenlemeler getiri lmektedir. Aşağıda, mezkûr Sözleşme ye ilişkin olarak 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında yapılan değerlendirmeler yer almaktadır. Öncelikle , Mermerler Otomotiv tarafından seçilen sistemlerin Tebliğ e uygun olup olmadığı değerlendirilm iştir. 2005/4 sayılı Tebl iğ in Muafiyetin Genel Koşulları başlıklı 4. maddesinde; Muafiyet hükümleri, dikey anlaşmanın aşağıdaki koşulları taşıması kaydıyla sağlayıcının motorlu taşıt veya yedek parça ya da bakım ve onarım hizmeti 340 sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30 u; motorlu taşıtların dağıtımı için niceliksel seçici dağıtımın tercih edildiği anlaşmalarda ise %40 ı geçmemesi durumunda uygulanır. Niteliksel seçici dağıtım sistemi oluşturan anlaşmalar için pazar payı eşiği bulunmamaktadır. Tek elden sağlama yükümlülüğü içeren dikey anlaşmalarda muafiyet, alıcının anlaşma konusu malları ve hizmetleri aldığı ilgili pazardaki payının %30 u aşmaması koşuluyla uygulanır. hükmü yer almaktadır. Buna göre Tebliğ kapsamına giren herhangi bir anlaşmanın grup muafiyetinden yararla nabilmesi için gerekli olan ön koşulun pazar payı eşiklerine bağlı olarak uygun dağıtım sisteminin benimsenmesi olduğu 350 anlaşılmaktadır. Sözleşme ye göre, Mermerler Otomotiv yeni motorlu taşıt satışında niceliksel seçici dağıtım sistemini benimsemiştir. Dosya mevcudu bilgilere göre , Chery marka araçların 2008 yılı toplam araç satışındaki pazar payı % . tir. Dolayısıyla Tebliğ de getirilen pazar payı eşiğinin sağlandığı anlaşılmaktadır. Bundan başka, Chery motorlu araçları için yedek parça satışı da dâhil olmak üzere tamirat ve bakım servislerinin verilmesi için niteliksel dağıtım sisteminin benimsendiği görülmektedir. Buna göre , satış sonrası hizmetlerde seçilen dağıtım sistemi bakımından da Tebliğ de öngörülen koşullara aykırılık bulunma maktadır. Tebliğ in 4. maddesinde düzenlenen muafiyetin genel şartları ile ilgili diğer 360 hükümler açısından bakıl dığında, Bayilik Sözleşmesi nin; dağıtıcı veya yetkili servisin anlaşmadan doğan hak ve yükümlülüklerini devir hakkı (Madde 11.2.3.), fesih ihbarının detaylı, objek tif gerekçelerini içerecek biçimde yazılı olarak yapılması (Madde 9.5.), sözleşmelerin ve fesih ihbarının süresi (Madde 9.1. ve 9.2.) ve uyuşmazlıkların çözümü için hakeme gitme (Madde 10) koşullarını 09-42/1055 -267 9 karşıladığı anlaşılmıştır. Tebliğ in 5. maddesi nde anla şmaları grup muafiyeti dışına çıkaran sınırlamalara yer verilmiş ve dağıtıcı veya yetkili servisin kendi satış fiyatını belirleyebilme serbestîsinin kısıtlanması, Tebliğle sayılan haller dışında dağıtıcı veya yetkili satıcının anlaşma konusu mal veya hizme tleri satacağı bölge ya da müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesi, dağıtıcının, bakım onarım hizmetlerine 370 ilişkin yükümlülüklerini, imzalayacağı alt anlaşmalarla yetkili servislere devretme hakkının kısıtlanması gibi kısıtlamalar ağır kısıtlamalar ar asında sayılmıştır. Yapılan inceleme sonucunda , Bayilik Sözleşmesi n in, grup muafiyetinden yararlanmasını engelleyecek nitelikte hüküm taşımadığı saptanmıştır. J.2.2. Chery Servis Sözleşmesi ne ve Yetkili Servis Sözleşmesi ne İlişkin Değerlendirme J.2.2. 1. 2005/4 sayılı Tebliğ Kapsamında Değerlendirme Yapılan yerinde incelemeler sırasında, Mermerler Otomotiv ile sadece satış sonrası hizmetleri yürütmeyi üstlenen yetkili servisleri arasında akdedilen Chery Servis Sözleşmesi ve Yetkili Servis Sözleşmesi örnekleri edinilmiştir. Bu 380 sözleşmelerin konusu , Chery nin, Mermerler Otomotiv tarafından ithal edilen M1 ve N1 modelleri için yetkili servis olarak faaliyet gösterilmesine ilişkindir. Sözleşmeler 1 yıl süreli olarak düzenlenmiş olup, sözleşmelerde servis in TSE ve diğer tüm yasal kurum ve kuruluşların standartlarına uymak ve bu konudaki değişikliklere de makul sürelerde uyum sağlamakla yükümlü olduğu yönünde hükümlere yer verilmiştir. Bundan başka, Yetkili Servis Sözleşmesi bakımından bir aylık bir feshi ihbar süresi tanınmışken, Chery Servis Sözleşmesi nde ise bu yönde bir düzenleme yoktur. Mermerler Otomotiv tarafından, servis hizmetleri için aradıkları kriterler arasında TSE 12047 standardının bulunduğu, yetkili servislerin TSE den her yıl vize 390 almalarının gerekli olduğu, vize işlemi için servisin denetiminin TSE tarafından yapıl dığı ve bu sebeple sözleşmelerin TSE den kabul gördüğü şekilde bir yıl süreyle akdedildiği ileri sürülmüştür. Ayrıca, TSE deneti minden geçen Yetkili Servis Sözleşmesi nin otomatik olarak bir yıl uzadığı ve böylece standartların tutturulup tutturulmadığının da anlaşıldığı ifade edilmiştir. Mermerler Otomotiv Vekili tarafından konu hakkında yapılan açıklama aşağıdaki şekildedir : Yetkili Servis Sözleşmesi süresinin bir yıl olarak belirlenmesi gerekçesi, TSE 12047 kriterinin sağlanması bakımından bir yıllık vize alınması gerekliliği ve standartların sürdürülüp sürdürülmediğinin denetlenmesi gayesidir. Sözleşme 400 süresi, söz konusu vize a lındıktan sonra otomatik olarak uzamakta ve belirsiz süreli sözleşmelere dönüşmektedir. Dolayısıyla, Mermerler Otomotiv in satış sonrası hizmetlerin yürütülmesi bakımından akdettiği sözleşmelerin bir yıl süreli olduğu anlaşılmaktadır. Kuruma intikal eden açıklamalar çerçevesinde , sözleşmelerin uzayarak belirsiz süreli hale geldiği nin kabul edil mesi halinde ise feshi ihbar süresinin 1 ay ile sınırlı tutulduğu görülmektedir. 2005/4 sayılı Tebliğ in muafiyetin genel koşullarını düzenleyen 4. maddesi aşağıda yer aldığı şekildedir: 09-42/1055 -267 10 Madde 4 - 410 Muafiyet, a) sağlayıcı ile dağıtıcı veya yetkili servis arasında yapılan anlaşmada, dikey anlaşmadan doğan hakların ve yükümlülüklerin, dağıtım sisteminde bulunan ve dağıtıcı veya yetkili servis tarafından seçilen başk a bir dağıtıcıya veya yetkili servise aktarılmasına sağlayıcının rıza göstermesi, b) sağlayıcı ile dağıtıcı veya yetkili servis arasında yapılan anlaşmada, sağlayıcının karşı tarafın bu Tebliğ uyarınca sınırlanamayacak davranışlarda bulunması nedeniyle anl aşmayı feshi ihbarla sona erdirmesini engellemek için, bu bildirimini feshin detaylı ve objektif gerekçelerini içerecek biçimde yazılı olarak yapması 420 yükümlülüğünün getirilmesi, c) sağlayıcı ile dağıtıcı veya yetkili servis arasında yapılan anlaşmanın, 1) en az beş yıl süreli olması ve anlaşmada yer alacak olan yenilememe isteğini anlaşmanın sona ermesinden asgari altı ay önce bildirmeyi her iki tarafın da kabul etmesi veya, 2) belirsiz bir süre için yapılması halinde feshi ihbar süresinin her iki taraf iç in de en az iki yıl olması ancak bu sürenin; sağlayıcının anlaşmaya son vermesi durumunda kanundan veya anlaşmadan dolayı uygun bir tazminat ödemek zorunda olduğu veya dağıtım sisteminin önemli bir kısmını ya da tamamını yeniden düzenlemesinin zorunlu olma sı nedeniyle sağlayıcının anlaşmayı sona erdirmesi hallerinde en az 430 bir yıla indirilmesi, koşullarıyla uygulanır. Ancak bu durum, taraflardan birinin ana yükümlülüklerinden birini yerine getirmemesi nedeniyle diğer tarafın anlaşmaya son verme hakkını etkilemez. Muafiyet, anlaşmanın her iki tarafa da anlaşmadan kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak ortaya çıkacak anlaşmazlıkları, tarafların mahkemeye başvuru hakkına halel getirmeksizin, bağımsız bir uzmana ya da hakeme götürme hakk ını tanıması halinde uygulanır. Aşağıdaki konulara ilişkin anlaşmazlıklar bunlara örnek olarak verilebilir: a) mal ve hizmet sağlama yükümlülükleri, 440 b) satış hedeflerinin konulması ya da bu hedeflere ulaşılması, c) stok taşıma yükümlülüğünün yerine getiril ip getirilmediği, d) teşhir aracı sağlama ve kullanma yükümlülüğü, e) değişik markaların satışı ile ilgili sağlayıcının öne sürdüğü koşullar, f) yetki verilmemiş bir tesis yerinde faaliyet göstermesinin engellenmesinin, otomobil veya hafif ticari araç dışı ndaki motorlu taşıt aracı dağıtıcısının işini büyütmesini sınırlandırıp sınırlandırmayacağı, g) anlaşmanın fesih bildiriminde gösterilen gerekçelerin anlaşmanın feshini haklı gösterip göstermeyeceği. 2005/4 sayılı Tebliğin açıklanmasına dair Kılavuzda, 2. 2. başlığı altında yapılan 450 açıklamalarda da ayrıntıları yer aldığı üzere, Tebliğin 4. maddesi, grup muafiyetinin 09-42/1055 -267 11 uygulanması için anlaşmaların uyması gereken genel koşulları belirlemektedir. Maddede öncelikle, muafiyetin uygulanmasını belirli pazar payı eş iklerine bağlayan hükümlere yer verilmiştir. Diğer koşullar ise; sözleşme vasıtasıyla taraflar arasında kurulan hukuki ilişkiyi destekleyen, dolayısıyla dağıtıcı ve yetkili servisler arasındaki rekabeti artırarak dağıtım sisteminin yararlarını tüketicilere aktarmalarını sağlayabilecek nitelikteki hükümlerin anlaşmalarda yer almasını gerektirmektedir. Bu amaç doğrultusunda, Tebliğ, muafiyete konu sözleşmede; bir yetkili satıcı ya da yetkili servis işletmesini ilgili tüm hak ve yükümlülüklerle birlikte marka ağının başka bir üyesine devretme hakkı, sözleşmenin feshedilmesinin gerekçelerini 460 bildirme yükümlülüğü, sözleşmeye ilişkin ihtilafları bağımsız bir uzmana ya da hakeme götürme hakkı ve belirli süreli sözleşmeler ve sözleşmenin yenilenmemesi ya da sonlandı rılmasına ilişkin tebligat sürelerine yönelik asgari bir süre bulunmasını düzenlemektedir. Yine Kılavuzun 6. sorusuna verilen cevapta , 4. maddenin dördüncü fıkrasında belirlenen sözleşmeye bağlı yükümlülüklerin yerine getirilmesi hakkındaki ihtilafları bağımsız bir uzmana ya da hakeme götürme hakkının, Tebliğ kapsamına giren tüm anlaşmalar için geçerli olduğu ifade edilmektedir. 4. maddenin üçüncü fıkrasının (a) ve (b) bentleri ile getirilen, sözleşmeden doğan koruma koşulları, dağıtıcı ya da yetkili servi slerin taraf olduğu kısıtlayıcı anlaşmalar için geçerlidir. 4. maddenin 470 üçüncü fıkrasının (c) bendinin 1 ve 2 numaralı alt başlıkları ile belirlenen, sözleşmelere ve tebligat sürelerine ilişkin asgari süreler ise yeni motorlu taşıt sağlayıcıları ile bunlar ın dağıtıcıları ya da yetkili servisleri arasındaki anlaşmalar için geçerlidir. Netice itibarıyla, sağlayıcı Mermerler Otomotiv ve yetkili servisleri arasında yapılan anlaşmaların, Tebliğle sağlanan muafiyetten yararlanabilmesi için muafiyetin genel koşul larına uygun olarak akdedilmesi gerek mektedir. Ancak söz konusu hükümlere Servis Sözleşmelerinde yer verilmediği, sözleşme ve feshi ihbar sürelerine ilişkin koşulun karşılanmadığı görülmektedir. Bu çerçevede Servis Sözleşmelerinin muafiyetin genel koşullar ını taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır. 480 Bundan başka, dikkate alınması gereken bir diğer konu, satış ve servis hizmetini bir arada sunan bayilerle, sadece servis hizmeti veren bayilerin farklı sözleşme hükümlerine tabi oluşlarıdır. Zira Bayilik Sözleşmesi n de satış sonrası hizmetlerin sunulması esnasında dikkate alınması gereken hususlar ile tarafların hak ve yükümlülükleri ayrıntılı düzenlemelere tabi tutulmuşken, sadece servis hizmeti sunan bayiler bakımından T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı mevzuatı uyarı nca uyulması gereken düzenlemelere atıfta bulunulmuştur. Servis sözleşmelerin sürelerinin bir yıl olarak belirlenmesi de bu gerekçe ile açıklanmaktadır. Ancak hemen belirtilmelidir ki, satış ve servisi bir arada sunan teşebbüslerin sözleşme süreleri beş yı l olarak belirlenmiştir. Söz konusu bayilerin satış sonrası hizmetler 490 bakımından T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı mevzuatı gereklilikleri aynen geçerli olduğundan, sözleşmelerin beş yıl süre ile akdedilmesinin önünde mevzuattan kaynaklanan bir engel olduğu yönündeki açıklamanın kabulü mümkün görünmemektedir. Bu noktada önemli olan husus, sözleşme sürelerinin ne kadar olduğundan ziyade niteliksel sistemi benimseyen sağlayıcının servis hizmetleri veren bayiler bakımından farklı hak ve yükümlülükler öngörmüş o lmasıdır. Bu farklılık sözleşme süreleri dışında, kriterlerin bildirimi, diğer yetkili servislerle alt sözleşme yapılabilmesi, garanti bedelinin ödenmesi, hakem tayin edilmesi gibi hizmetin yürütülmesine ilişkin pek çok konuda ortaya çıkmaktadır. 09-42/1055 -267 12 2005/4 s ayılı Tebliğde öngörülen sistem uyarınca, sağlayıcının ilgili markanın 500 dağıtıcılığını yapan ve yapmayan yetkili servisler bakımından aynı kriterleri getirmesi ve ayrımcı uygulamalar içerisine girmemesi gerekmektedir. Bu na göre, sadece servis hizmetlerini ü stlenen bayilerin farklı sözleşme koşullarına tabi tutulması, benzer haklara sahip olmaması niteliksel sistemin gerekleriyle bağdaşmamaktadır. Bu çerçevede , yetkili servis sözleşmelerinin gerek muafiyetin genel koşullarını sağlamaması gerekse diğer yetkili servislerle farklı koşullara tabi tutulmaları karşısında , Tebliğ ile sağlanan muafiyetten yararlanamadığı kanaatine varılmıştır. J.2.2.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi Herhangi bir rekabet kısıtlamasına bireysel muafiyet tanınması için aşağıda yer 510 verilen iki olumlu iki olumsuz koşulun birlikte sağlanması gerekmektedir. Bu hallerden birinin dahi karşılanmaması halinde, bireysel muafiyet tanınması mümkün olmayacaktır: a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşm elerin ya da ekonomik veya teknik gelişmelerin sağlanması , b) Tüketicinin bundan yarar sağlaması , c) İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması , d) Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmamas ı. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve 520 iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmelerin sağlanması kriteri çerçevesinde hangi hallerin ekonomik yarar sağladığının somut olayın özelliklerine göre d eğerlendirilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte, üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi, kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması e konomik yararın sağlandığı hususlar arasında görülmektedir. 2005/4 sayılı Tebliğ in ana amaçlarından biri satış sonrası hizmetler bakımından rekabetin artmasını sağlamaktır. Bu sözleşmelerin bireysel muafiyetin ilk koşulunu sağlamadığı, Tebliğin amaçları a rasında yer alan servis hizmetlerinde rekabetin 530 arttırılması hedefine erişiminin önünde engel oluşturabileceği ve bu koşul anlamında bir iyileşme sağlamayacağı değerlendirilmektedir. Zira satış ve satış sonrasını bir arada sunan bayilerle , sadece servis hi zmetlerini yürüten bayilerin farklı hak ve yükümlülüklere tabi tutulması, niteliksel kriterlerin uygulanması esnasında farklılıklara neden olabilecek ve iki ayrı grubu oluşturan bayilerin aynı koşullarda faaliyet göstermesini engelleyebilecektir. Buna göre , muafiyetin ilk koşulunu sağlamayan bir kısıtlama söz konusudur. Yukarıda değinildiği üzere herhangi bir sözleşmeye bireysel muafiyet tanınabilmesi için 5. maddede öngörülen koşulların tamamının birlikte sağlanması gerekmektedir. Muafiyetin ilk koşulunu s ağlamayan kısıtlama hakkında diğer değerlendirmeleri 540 yapmaya gerek bulunmamak tadır. Sonuç olarak , servis sözleşmelerinin muafiyetin genel koşullarına uygun olarak yapılması ve diğer yetkili servislerle benzer hak ve yükümlülükler getirilmesi 09-42/1055 -267 13 koşullarıyla 2 005/4 sayılı Tebliğ ile sağlanan muafiyetten yararlanabileceği kanaatine varılmıştır. J.2.3. İyi Niyet Sözleşmesi nin Değerlendirilmesi Şikâyetçinin iddialarının bir kısmı Mermerler Otomotiv ile imzalanan İyi Niyet Sözleşmesi ne ilişkindir. Yapılan incele melerde ve görüşmelerde bu sözleşmelerin kimlerle akdedildiği, 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı olarak uygulanıp uygulanmadığı ve hali hazırda devam edip etmediği üzerinde durulmuştur. 550 Mermerler Otomotiv yetkilileri tarafından konuya ilişkin olarak yapılan açıklamalarda, dağıtım ağının kurulması aşamasında bayi adayları ile bu tip sözleşmelerin imzalandığı, ancak sonrasında bu anlaşmaların yerine bayilik sözleşmeleri yapıldığı ifade edilmiştir. Mermerler Otomotiv Vekili tarafından yapılan açıklamada ise, aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Müvekkil şirket, Chery markalı araçların distribütörlüğünün alınması aşamasında uzun ve zorlu bir süreçten geçmiş, bu süreçte henüz ithalata başlamadan önce dağıtım ve servis ağına ilişkin pazar araştırmalarına gire rek bayi ve servis adayları ile ön görüşmeler yapmıştır. İyi Niyet Sözleşmesi, ithalat prosedürünün ve hazırlık döneminin yaklaşık iki sene sürmesi nedeni ile ve yeni bir marka olmaktan doğan 560 endişelere karşı güven telkin etmek gayesi ile fiili durumun bir gereği olarak, 2007 Aralık ayından 2008 yılının ilk aylarına kadar uygulanmıştır. Müvekkilin, oluşturma aşamasında olduğu dağıtım ve servis ağına aday bayiler arasında, adı üzerinde, bir iyi niyet göstergesi olarak akdettiği bu sözleşme, adayın seçeceği b ayilik kategorisine göre taşıması gereken minimum şartlara ilişkin tavsiye niteliğindeki şartları düzenleyen bir sözleşmedir. Bu sözleşmenin akdinden sonra başlayan çalışma neticesinde, standartları sağlayan bayiler ile Yetkili Bayi Sözleşmeleri imzalanmay a başlanmış; bazı şirketler ile Yetkili Bayi Sözleşmesi imzalanması hususunda mutabık kalındığı halde sözleşmeler fiili sebeplerle imzalanamamış, bu şirketlerin bayi statüsü kabul edilerek, bir nevi sözleşmesiz bir şekilde çalışmaya 570 devam edilmiştir. Ası l sözleşme yazılı olarak akdedilmeden çalışmaya girişilmesinin, rekabet kanunu veya muafiyet tebliğlerine aykırı bir yanı bulunmadığına göre, fiili durumun gereklerinden dolayı her iki tarafın menfaatini düşünerek imzalanan tavsiye niteliğinde bir sözleşme ile çalışmanın da mevzuata aykırı bir yanı bulunmamaktadır. Bayilerle yapılan görüşmelerde de Mermerler Otomotiv in bu yönde sözleşmeler akdettiği, ancak Bayilik Sözleşmesi imzalandıktan sonra bu sözleşmelerin geçerliliğini yitirdiği teyit edilmiştir. M ermerler Otomotiv tarafından yapılan açıklamalar ve elde edilen belgeler çerçevesinde söz konusu sözleşmelerin bayi adaylarının sisteme kabul edilmelerine kadarki sürede taraflar açısından bağlayıcı 580 olması amacıyla akdedildiği anlaşılmıştır. Nitekim Mermer ler Otomotiv yetkili bayisi Deniz Otomotiv yetkilisi tarafından yapılan açıklamada yer alan Bayilik sözleşmesi imzalandığında iyi niyet sözleşmesi geçersiz oluyor. İyi niyet sözleşmesi, bayiliğin alınması içindir. ifade si, bu tespiti doğrulamaktadır. Bun unla birlikte iyi niyet sözleşmeleri ile birlikte yetkilendirmeler yapılmış, dolayısıyla bayi adayları fiili olarak yetkili bayi şeklinde çalışmışlardır. Nitekim şikâyetçi ile Mermerler Otomotiv in Bayilik Sözleşmesi imzalamadığı, bu süre içerisinde İyi Ni yet Sözleşmesi nin geçerli olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla fesih ihtarnamesinin gönderildiği 29.4.2009 tarihine kadar taraflar arasındaki 09-42/1055 -267 14 ilişkinin sürdüğü, Özok Otomotiv in garanti kapsamında çeşitli işlemleri 590 gerçekleştirdiği görülmektedir. Şikâyet dilekçesinin ekinde 15.11.2007 -14.11.2008 tarihleri arasında Mermerler Otomotiv tarafından Özok Otomotiv in Chery marka motorlu araçların her türlü servis hizmetlerini yürütmek için yetkilendirildiğini gösteren Servis Yetki Belgesi bulunmaktadır. Benzer ş ekilde üçer aylık sürelerle Özok Otomotiv in Chery marka araçların satış işlemlerini gerçekleştirmek üzere yetkilendirildiğini gösteren Chery yetkili satıcılık b elgeleri başvuru dilekçesine ekli olarak sunulmuştur. Yetkilendirmenin ilk olarak 15.5.2008 -15.8.2008, son olarak 31.3.2009 -30.6.2009 tarihleri arasındaki dönemleri içerir şekilde yapıldığı tespit edilmiştir. Şikâyetçinin iddialarından biri de İyi Niyet Sözleşmesi nin fiili olarak bayilik ilişkisini kurmayı sağladığı ve 2005/4 sayılı Tebliğe aykırı hükümler taşıdığı 600 şeklindedir. Dolayısıyla, söz konusu İyi Niyet Sözleşmesi nin geçerli olduğu süre boyunca 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı olarak uygulanıp uygulanmadığı değerlendirilmesi gereken bir diğer konu dur. Zira söz konusu Sözleşme nin, hükümlerine bakıldığında, satış ve satış sonrası hizm etlerin birbirine bağlanması (Madde 5.1., 7.11.), çok markalılığın engellenmesi (Madde 7.2.), satış sonrası hizmetler bakımından niceliksel olarak kabul edilecek birtakım kriterlerin öngörülmesi gibi 2005/ 4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı düzenlemeler içerdiği görülmektedir. Satış ve satış sonrası hizmetlerin birbirine bağlanıp bağlanmadığı noktasında 610 dikkati çeken ilk husus, sadece servis hizmeti veren bayilerin sisteme kabul edilmiş olmasıdır. Bu çerçev ede sadece servis hizmeti veren Altundal ile görüşülmüş, kendilerine satış hizmetinin verilmesi yönünde bir zorlama yapılmadığı tespit edilmiştir. Bayiler çok markalılık bakımından da benzer açıklamalarda bulunmuşlar, serviste çok markalılığın hâlihazırda söz konusu olduğunu, satış bakımından da sıkıntı yaratılmayacağını açıklamışlarıdır. Bundan başka yapılan incelemelerde elde edilen bir belge de, Mermerler Otomotiv in çok markalılığa bakışını yansıtması bakımından önemlidir. Mermerler Otomotiv tarafında n 11.9.2008 tarihinde yetkili bayilerinden Ankara da faaliyet 620 gösteren Herter de yapılan inceleme ve bayi yetkilisi ile yapılan görüşme sonucu düzenlendiği anlaşılan belgede; Bayimizi pozitif gördüm. Mazda ve Skoda tecrübeleri bizim için bir şans. ifad elerine yer verildiği görülmüş olup, bu ifadelerden inceleme yapan Mermerler Otomotiv yetkilisinin çok markalılığı desteklediği anlaşılmaktadır. Söz konusu inceleme İyi Niyet Sözleşmesi nin geçerli olduğu dönemde yapılmıştır. Mermerler Otomotiv Ankara Bayi si Herter Otomotiv yetkilisi tarafından Mermerler ile İyi Niyet Sözleşmesi adı altında bir sözleşme akdett iniz mi? sorusuna verilen cevap da, iyi niyet sözleşmelerinin uygulamaya nasıl yansıdığı açısından açıklayıcı dır: 630 Bu geçici olarak yapıldı, forma liteydi, bayiliğin yapılıp yapılamayacağı konusundaydı. Marka yeni olduğu için yapıldı. Eğer katı bir şekilde uygulansaydı başka bir markanın servisini almamız mümkün olmazdı. Ana sözleşmenin gelmesiyle iyi niyet sözleşmesi feshedildi. Bayilik sözleşmesi u ygulanıyor . 09-42/1055 -267 15 Satış sonrası hizmetler bakımından getirilen kriterler bakımından ise, Kılavuz un 54. sorusu açıklayıcı dır. Burada sağlayıcının, yetkili servis olmak isteyenlerden ne gibi kriterleri yerine getirmesini isteyebileceği açıklanmaktadır. Buna göre , prensip olarak sağlayıcının getireceği niteliksel kriterlerin bakım -onarım işinin gerekleriyle ilişkili olması gerekmektedir. Gerçek anlamda niteliksel kriterler ancak bu durumda söz konusu olabilecektir. Başta yetkili satıcı ve servislerin sayısı olmak üzere, 640 faaliyet gösterilecek alanın metrekare olarak büyüklüğü, stokta tutulması gereken araç miktarı gibi değerlerle ifade edilen kriterler niceliksel dir. Ancak, örneğin belirli bir modele ait aracın yüksekliği ve söz konusu araca verilecek hizmetlerde se rvis elemanlarının çalışabilmeleri için ihtiyaç duyulan çalışma alanı nedeniyle yetkili servisin hizmet vereceği binanın yüksekliğine ilişkin olarak getirilecek sayısal kriterler, bakım -onarım işinin gerekleriyle ilişkilendirildiği için niteliksel kriter o larak kabul edilebilecektir. Bu bağlamda niteliksel kriterler denilince, bakım -onarım veya araç satış işinin niteliğinin gerektirdiği ölçütlerin anlaşılması gerektiği belirtilmelidir. Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde İyi Niyet Anlaşması ile Mermerler Ot omotiv in yetkili servis olarak faaliyet gösterecek teşebbüsler bakımından niceliksel kabul 650 edilebilecek bir takım kriterler getirdiği görülmektedir. Ancak yetkili servis olarak atanan bayilerle yapılan görüşmelerde, hizmet gerekleri ile bağdaşmayan, bayil erin sisteme alınmasını zorlaştırıcı kriterlerin getirilmediği bilgisi edinilmiştir. Diğer taraftan niteliksel kriterlerin nasıl olması gerektiği, sınırları gibi hususların değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun kapsamına girmemektedir. Sağlayıcılar tarafında n, mal ve hizmetlerin arzına ilişkin olarak birçok kriter getirilmektedir ve bunların hizmet gerekleriyle ilişkili olup olmadığının tespiti teknik inceleme ve değerlendirmeleri gerektirmektedir. 4054 sayılı Kanun ve 2005/4 sayılı Tebliğ açısından önemli ol an herhangi bir kriterin hizmet gerekleri ile gerekçelendirilip gerekçelendirilmemesi değil, ortaya konulan ölçütlerin bir bütün olarak ayrımcı 660 uygulamalara konu edilmesi ve bu bağlamda koşulları yerine getiren her teşebbüsün yetkili servis olarak atanması zorunluluğu getiren niteliksel seçici dağıtım sistemi çerçevesinde giriş engeli olarak kullanılıp kullanılmadığıdır. İnceleme konusu açısından bakıldığında, kriterleri sağlayan bayilerin yetkili bayi olarak atandığı görülmektedir. Bu çerçevede söz konusu süreçte dahi iyi niyet sözleşmelerinin 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı olarak uygulandığı saptamasını yapmak olası görünmemektedir. Zira bu dönem içerisinde sadece servis olarak hizmet veren bayilerin sisteme alındığı, kimi bayilerle Bayilik Sözle şmesi nin imzalandığı görülmüş ve çok markalılığın engellendiği yönünde bir bulguya ulaşılamamıştır. Bu 670 çerçevede iyi niyet sözleşmelerinin 2005/4 sayılı Tebliğe aykırı hükümler içermesine rağmen, bayilik sözleşmelerinin imzalanmasını takiben sona erdirild iği görüldüğünden ve Tebliğ hükümlerine aykırı uygulamalara rastlanmadığından taraflar arasındaki ilişkinin İyi Niyet Sözleşmesi uyarınca devam ettiği söz konusu döneme ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı neticesine varılmıştır. Dosya k apsamında değerlendirilmesi gerekli olan son konu, hâlihazırda iyi niyet sözleşmelerinin akdedilip akdedilmediği ve bayilik sözleşmesi imzalanmayan bayi adayları bakımından söz konusu anlaşmaların uygulanıp uygulanmadığıdır. Her ne kadar yapılan incelemele rde 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı uygulamalara 680 rastlanmasa da söz konusu Tebliği ihlal eden sözleşmelerin her ne amaçla olursa olsun akdedilmemesi gerekmektedir. Konuya ilişkin olarak söz konusu uygulamaya 09-42/1055 -267 16 son verildiği açıklansa da, aşağıda yer verilen yazışmalar bayilik sözleşmesi imzalanmayan ve iyi niyet sözleşmeleri bulunan bayiler bakımından uygulamanın halen geçerli olduğunu göstermektedir: - Mermerler Otomotiv de yapılan incelemelerde, 2009 yılının Nisan ayında Ata Can AYDIN tarafın dan Sev gi TOLUAY a Diamond bayi iyi niyet sözleşmesi örneğ i nin gönderildiği saptanmıştır . - Kartal şubesinde yapılan yerinde incelemelerde elektronik posta mesajları edinilmiştir. 3.4.2009 tarihinde Sevgi TOLUAY tarafından Murat MERMER e 690 gönderildiği anlaşılan mesajda çeşitli bayiler hakkında takip edilecek hukuksal işlemler hakkında bilgi verilmekte ve bu çerçevede iyi niyet sözleşmelerine atıf yapılmaktadır. Örneğin; .ticari sır . şeklindeki ifadelerde iyi niyet sözleşmesine atıf yapıldığı görülmektedir. - Kartalda yapılan incelemede elde edilen, Murat MERMER tarafından Sevgi TOLUAY a gönderilen 22.3.2009 tarihli elektronik posta mesajında ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır : .ticari sır . Yukarıda aktarılan bilgi ve belgeler çerçevesinde , 2005/4 s ayılı Tebliğe aykırı 700 uygulamalara ve sisteme alınacak yeni bayiler bakımından bu yönde sözleşmelerin imzalandığı yönünde bir bulguya rastlanmadığından, bu aşamada söz konusu iyi niyet sözleşmelerine yönelik olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, içerdikleri hükümler nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabet ihlali oluşturabilecek nitelikteki söz konusu sözleşmeleri n imzalanmamasını ve geçmişte imzalananların uygulanmasına son verilmesini teminen Mermerle r Otomotiv e 4054 sayılı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yazılı görüş bildirilmesinin uygun olacağı kanaatine varılmıştır. 710 K. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre; 1) Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Tekstil İnşaat Gıda ve P azarlama A.Ş. nin bayilik ilişkisi süresince iyi niyet kurallarına aykırı davranışlarda bulunduğu, iade işlemlerini hukuka aykırı olarak gerçekleştirdiği, hiçbir bayi ile Bayilik Sözleşmesi imzalamadığı, bayilere cari hesap sözleşmeleri imzalattığı ve kend ilerinin imzalamamaları üzerine ilişkinin sona erdirildiği iddialarına ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir ihlal tespit edilemediği ne; 2) Chery Servis Sözleşmesi ve Yetkili Servis Sözleşmesi adı altında yapılan sözleşmelerin; 720 a) 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile öngörülen muafiyetten yararlanamadığı na, b) Söz konusu sözleşmeler e 4054 sayılı Kanun un 5. maddesinde düzenlenen şartları karşılama ması nede niyle anılan Kanun maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet tanınamayacağı na, 09-42/1055 -267 17 c) Bununla birlikte 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı uygulamalar tespit edilmediğinden bu aşamada Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Tekstil İnşaat Gıda ve Pazarlama A.Ş . hakkında 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı na, 730 d) Söz konusu sözleşmelerin, 2005/4 sayılı Tebliğ in 4. maddesinde yer verilen muafiyet genel koşullarına uygun olarak yapılması ve diğer yetkili servislerle benzer hak ve yükümlülükler getirilmesi koşullarıyla anılan Tebliğ ile sağlanan muafiyetten yararlanabileceği; aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı hususlarına ilişkin olarak Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Teksti l İnşaat Gıda ve Pazarlama A.Ş. ye görüş bildirilmesi konusunda Başkanlığa yetki verilmesine, 3) İçerdikleri hükümler itibarı yla 2005/4 sayılı Tebliğ e aykırı olduğu değerlendirilen İyi Niyet Sözleşmeleri ile ilgili olarak; a) 2005/4 sayılı Tebliğe aykı rı uygulamalara ve sisteme alınacak yeni bayiler 740 bakımından bu yönde sözleşmelerin imzalandığı yönünde bir bulguya rastlanmadığından , bu yönüyle de bu aşamada Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Tekstil İnşaat Gıda ve Pazarlama A.Ş. hakkında soruşturma a çılmasına gerek bulunmadığı na, b) Bununla birlikte içerdiği hükümler nedeniyle 4054 sayılı Kanun kapsamında rekabet ihlali oluşturabilecek nitelikteki söz konusu sözleşmelerin imzalanmaması ve geçmişte imzalananların uygulanmasına son verilmesi yönünde 405 4 sayılı Kanun un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Mermerler Otomotiv Taşımacılık Turizm Tekstil İnşaat Gıda ve Pazarlama A.Ş. ye görüş bildirilmesi hususunda Başkanlığa yetki verilmesine 750 OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. Başkan V. Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Mehmet Akif ERSİN Doç. Dr. Mustafa ATEŞ İsmail Hakkı KARAKELLE Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY Murat ÇETİNKAYA Reşit GÜRPINAR