TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR NAiF SASMA BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/3782) Karar Tarihi: 9/1/2019 R.G. Tarih ve Sayi: 20/3/2019-30720 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/3782 : 9/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M.Emin KUZ Recep KAPLAN NaifSASMA : Av. E refKiRE ; I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, alan admda ba ka bir ticaret irketinin markasmm kullamld1g1 gerek9esiyl
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR NAiF SASMA BASVURUSU (Ba vuru Numaras1: 2015/3782) Karar Tarihi: 9/1/2019 R.G. Tarih ve Sayi: 20/3/2019-30720 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu Vekili : 2015/3782 : 9/1/2019 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M.Emin KUZ Recep KAPLAN NaifSASMA : Av. E refKiRE ; I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, alan admda ba ka bir ticaret irketinin markasmm kullamld1g1 gerek9esiyle bir internet sitesine eri imin engellenmesinin ifade ozgtirltigtinti ihlal ettigi iddiasma ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 18/2/2015 tarihinde yapilm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur. 4. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Boltim tarafmdan yap1lmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 5. Ba$vuru formu ve eklerinde ifade edildigi $ekliyle ilgili olaylar ozetle $5yledir: 6. istanbul Barosuna kay1th bir avukat olan ba vurucu, Ttirkiye'de kargo sektortinde uzun y11lardir faaliyet gosteren btiytik firmalardan biri olan Y. Kargo Servisi A.S. (Sirket) ile i ili kisi 9er9evesinde uyu mazhk ya ayan baz1 ki ilere avukathk hizmeti sunmaktadir. 7. Ba vurucu aynca mtivekkilleri tarafmdan kuruldugunu belirttigi www ... kargomagdurlari.com internet sitesine (internet sitesi) haber ve yaz1 ytiklenirken bunlann hukuki denetimini yaptlgm1 belirtmektedir. 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 8. Sirket, ba vurucuya kar 1 amlan internet sitesini kendi adma tescil ettirerek Y. Kargo markasm1 kullanmas1 nedeniyle ticari itibannm zarar gordiigti iddias1yla dava a9m1 tir. Sirket, bu davada internet sitesinde yap1lan yaym i9erikleri silindikten sonra siteye eri imin engellenmesini ve 1.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminata htikmedilmesini talep etmi tir. 9. Davay1 goren istanbul 4. Fikri ve Smai Haklar Hukuk Mahkemesi 2/7/2013 tarihinde a ag1daki gerek9elerle internet sitesine eri imin engellenmesine ve tazminat taleplerinin kismen kabultine karar vermi tir: " ... Dava konusu... internet sitesi uzerinde yaptzrzlan teknik inceleme sonucunda ibraz edilen 6/11/2012 havale tarihli bilirki$i raporunda web sitesi sorumlusunun davalz Naij $a$ma oldugu, adres ileti$im bilgilerinin adz ge9en davalzya ili$kin bulundugu, forum alanznda A VUKAT takma adzyla yazzlar yayznlayan bu kullanzcznzn Naif $a$ma oldugu goru$u a9zklanmz$tzr . ... internet sitesi alan adznda ge9en ... kargomagdurlari ibaresi, davacz yonunden toplumda negatif bir 9agrz$zm meydana getirmektedir. Boyle bir alan adz kullanzmznzn davaczyz ku9uk du$urecegi, ticari itibarznz zedeleyecegi apktzr. Bu alan adz, Turk Ticaret Kanunu' nun 55/1-a-l maddesi anlamznda 'ba$kalarznz ve ba$kalarznzn faaliyetlerini gereksiz yere incitici apklamalarla kotulemek' bi9iminde bir hakszz rekabet meydana getirmektedir. Boylece davalznzn eyleminin Turk Ticaret Kanunu' nun anzlan maddesi geregince hakszz rekabet te$kil ettigi, bu internet alan adz tescili ve kullanzmznzn, Avukatlzk gorevi kapsamznda olmadzgz, dolayzszyla davalznzn bu internet a/an adz tescil VE yonetiminden dolayz sorumlu oldugu, internet site i9eriginin ve internet alan adznzn ticari ama9 ta$zmamasz ve ticari herhangi bir fonksiyon gormemesine, ticari etki dogurmamaszna ve bu $ekildeki kullanzmzn markasal bir kullanzm olmamaszndan dolayz ... davalznzn bu eyleminin, yukarzda apklandzgz uzere Turk Ticaret Kanunu' nun 55/1-a-1 maddesi anlamznda bir hakszz rekabet tqkil ettigi, ... Turk Ticaret Kanunu' nun 56. maddes, geregince davacznzn durdurma ve onleme talep edebilecegi , ayrzca hakszz rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldzrzlmasznz isteyebilecegi , internet sitesi alan adzndan dolayz hakszz rekabet hususu soz konusu oldugundan bu sitenin alan adznzn kullanzlmasznzr. onlenmesi i9in siteye eri$imin durdurulmasznzn zorunlu oldugu dikkate alznmZ$ ve bu yonde karar olu$lurulmu$lur . ... davacznzn maddi ve manevi zarara ugradzgz apk oldugundan ve iddia olunan madd1 zararzn tam olarak belirlenmesinin mumkun bulunmadzgzndan, ... hakszz rekabet eyleminin internet uzerinden ger9ekle$tirilmi$ olu$U da dikkate alznarak ve taleple baglz kalznmak suretiyle 1. 000 TL maddi tazminata hukmolunmu$, tarajlarzn dosyaya yanszyan ekonomik ve sosyal konumlarz, ihlal eyleminin niteligi, davalznzn baroya kayztlz bir avukat davacznzn ise uluslararasz ta$zmaczlzk yapan bir kargo $irketi olu$U dikkate alznarak 1.000 TL manevi tazminata hukmolunmu$, fazlaya dair manevi tazminat talebinin reddi gerekmi$tir ... " 10. Ba vurucunun bu karara kar 1 temyiz ba vurusu 17/3/2014 tarihinde, karar dtizeltme ba vurusu ise 21/11/2014 tarihinde Yarg1tay 11. Hukuk Dairesince reddedilmi tir. Nihai karar ba vurucuya 19/1/2015 tarihinde teblig edilmi tir. 11. Ba vurucu 18/2/2015 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 IV. iLGiLi HUKUK 12. 13/1/2011 tarihli ve 6102 say1h Turk Ticaret Kanunu'nun "Diiriistluk kuralma aykm davranz lar, ticari uygulamalar" kenar ba hkh 5 5. maddesinin ( 1) numarah fikrasmm ilgili kism1 oyledir: "(]) A$agzda sayzlan haller hakszz rekabet hallerinin ba$lzcalandzr: a) Diiriistluk kuralzna aykzn reklamlar ve safl$ yontemleri ile diger hukuka aykzn davram$lar ve ozellikle; 1. Ba$kalanm veya onlarzn mallanm, i$ iiriinlerini, fiyatlanm,faaliyetlerini veya ticari i$lerini yanlz$, yamltzcz veya gereksiz yere incitici ar;zklamalarla kotiilemek ... " V. iNCELEME VE GEREK ;E 13. Mahkemenin 9/1/2019 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi du unuldu: A. Ba vurucunun iddialan 14. Ba vurucu; i. ilk derece mahkemesinin marka hakkma tecavuzun bulunmad1g1, zira a9ilan internet sitesinde ticari bir faaliyet yurutulmedigi yonundeki tespitlerine ragmen sadece internet sitesinin alan admda magdur ibaresinin yer almas1 sebebiyle haks1z rekabet hukumlerine dayand1gm1, ii. Kendisinin davac1 Sirketin magdur ettigi ki iler adma i mahkemelerinde muvazaa temelli davalar a9tig1m, bu davalann 9ogunun mahkemelerce kabul edildigini, ger9ekten magduriyet ya ayan insanlann var olmasmm kurulan internet sitesini sebepsiz, gereksiz, incitici ve haks1z olmaktan 91kard1gm1, iii. Davacmm herhangi bir maddi hakkma tecavuz edilmedigini veya ticari anlamda salt zarara ugratilmas1 amac1yla hareket edilmedigini ve anayasal ilkeler dogrultusunda haklann kullamlmasmdan ote bir ama9 ta mmad1gm1 belirtmi ve bu nedenlerle kanun onunde e itlik ilkesinin, haberle me hurriyetinin, du unce ve kanaat hurriyeti, du unceyi a91klama ve yayma hurriyeti ile adil yarg1lanma hakkmm ihlal edildigini ileri surmu tur. B. Degerlendirme 15. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun iddialanmn bir butun olarak Anayasa'nm 26. maddesi kapsammda incelenmesi gerektigi degerlendirilmi tir. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 16. Anayasa'nm "Du unceyi ar;1klama ve yayma hurriyeti" kenar ba hkh 26. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "Herkes, dil$ilnce ve kanaatlerini soz, yazz, resim veya ba$ka yollarla tek ba$zna veya toplu olarak apklama ve yayma hakkzna sahiptir. Bu hurriyet resmi makamlarzn mudahales1 olmakszzzn haber veya fikir almak ya da vermek serbestligini de kapsar ... Bu hurriyetlerin kullamlmasz, ... ba$kalarznzn $6hret veya haklarznzn, ... korunmasz ama9larzyla szmrlanabilir ... " 1. Miidahalenin Varhg1 17. Derece mahkemesi kararlannda ba vurucu adma tescilli oldugu belirtilen internet sitesine eri imin engellenmesine ve ba vurucu aleyhine tazminata htikmedilmi tir. Bu kapsamda soz konusu mahkeme kararlan ile ba vurucunun ifade ozgtirltigtine yonelik bir mtidahale yap1lm1 t1r. 2. Miidahalenin ihlal Olu turup Olu turmad1g1 18. Yukanda amlan mtidahale, Anayasa'nm 13. maddesinde belirtilen artlara uygun olmad1g1 mtiddet9e Anayasa'nm 26. maddesinin ihlalini te kil edecektir. Anayasa'nm 13. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Temel hak ve hurriyetler, ... yalmzca Anayasamn ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere baglz olarak ve ancak kanunla szmrlanabilir. Bu sznzrlamalar , ... demokratik toplum duzeninin ... gereklerine ve ol9ululuk ilkesine aykzrz olamaz." 19. Bu sebeple mtidahalenin Anayasa'nm 13. maddesinde ongortilen ve somut ba vuruya uygun dti en kanunlar tarafmdan ongortilme, Anayasa'nm ilgili maddesinde belirtilen nedenlere dayanma ve demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygunluk ko ullanm saglay1p saglamad1gmm belirlenmesi gerekir. a. Kanunilik 20. 6102 say1h Kanun'un 55. maddesinin kanunla smzrlama ol9tittinti kar 1lad1g1 sonucuna vanlm1 tu. b. Me ru Arna 21. Ba vurucu adma tescilli internet sitesine en 1mm engellenmesine ve ba vurucunun tazminat odemeye mahkum edilmesine ili kin karann ba kalarznzn ohret veya haklarznzn korunmasma yonelik onlemlerin bir par9as1 oldugu ve me ru bir ama9 ta 1d1g1 sonucuna vanlm1 tu. 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 c. Demokratik Toplum Diizeninin Gereklerine Uygunluk i. Genel ilkeler (1) Demokratik Toplumda ifade Ozgilrlilgilniln Onemi 22. Anayasa Mahkemesi ifade ozgiirltigti baglammda demokratik toplum diizeninin gerekleri ifadesinden ne anla 1lmas1 gerektigini daha once pek 90k kez a91klam1 t1r. ifade ozgtirltigti ki inin haber ve bilgilere, ba kalannm fikirlerine serbest ;e ula abilmesi , dti tince ve kanaatlerinden dolay1 kmanamamas1 ve bunlan tek ba ma veya ba kalanyla birlikte ;e itli yollarla serbest ;e ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, ba kalanna aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamma gelir. ;::ogunluga muhalif olanlar da dahil olmak tizere dti tincelerin her ttirlti ara9la a91klanmas1 , a91klanan dti tinceye payda saglanmas1, dti tinceyi ger9ekle tirme ve ger9ekle tirme konusunda ba kalanm ikna etme 9abalan ve bu 9abalann ho gortiyle kar 1lanmas1 ;ogulcu demokratik dtizenin gereklerindendir. Dolay1s1yla toplumsal ve siyasal ;ogulculugu saglamak, her ttirlti dti tincenin ban pl bir ekilde ve serbest ;e ifadesine baghdu. Bu itibarla dti tinceyi a91klama ve yayma ozgtirltigti demokrasinin i leyi i i ;in ya amsal onemdedir (Bekir Co:jkun [GK], B. No: 2014/12151 , 4/6/2015, 33-35; Mehmet Ali Aydzn [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 42, 43; Tansel ;,ola:Jan, B. No: 2014/6128, 7/7/2015, 35-38). (2) Mildahalenin Demokratik Toplum Dilzeninin Gereklerine Uygun Olmas1 23. ifade ozgtirltigtine yonelik bir mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi i ;in zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lamas1 ve orant1h olmas1 gerekir (ifade ozgtirltigtine yap1lan mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun olmas1 kriteri hakkmda Anayasa Mahkemesinin ortaya koydugu ilkeler i ;in bkz. Bekir Co:jkun, 44-57; MehmetAli Aydzn, 68-72; Tansel ;,ola:Jan, 46-51). 24. Buna gore ifade ihtiyac1 kar ilam1yorsa ya da degilse demokratik toplum degerlendirilemez . ozgtirltigtine yapilan bir mtidahale, zorunlu bir toplumsal zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar ilamakla birlikte orant1h dtizeninin gereklerine uygun bir mtidahale olarak (3) Devletin Miilkiyet Hakk1 Bak1mmdan Pozitif Y ilkilmliililkleri 25. Somut olayda oldugu gibi ticari itibann ahsi bir hak ve ekonomik bir mal varhg1 degeri ifade ettigi, dolay1s1yla Anayasa'nm 35. maddesi anlammda mtilkiyet hakk1 kapsammda miilk te kil ettigi hususunda tereddtit bulunmamaktadu (mesleki itibann Anayasa'nm 35. maddesi anlammda mtilkiyet hakk1 kapsammda miilk te kil ettigi hususunda bir karar i ;in bkz. Ohannes Tomarcz, B. No: 2015/18992, 28/6/2018, 37; menkul ve gayrimenkul mallar tizerinde tesis edilen smuh ayni haklar ve fikri haklann mtilkiyet hakkmm kapsamma dahil oldugu hususunda bkz. Mahmut Duran ve digerleri, B. No: 2014/11441, 1/2/2017, 60). 26. Ote yandan Anayasa'nm 5. ve 35. maddeleri uyannca devletin mtilkiyet hakkmm korunmasma ili kin pozitif ytiktimltiltikleri bulunmaktadu . Bu baglamda mtilkiyet hakkmm yalmzca devlet tarafmdan degil ozel hukuk ki ileri tarafmdan yap1lan mtidahaleler bak1mmdan da korunmas1 zorunlulugu bulunmaktadu (Tiirkiye Emekliler Dernegi, B. No: 2012/1035 , 17/7/2014, 34-39; Eyyiip Boynukara , B. No: 2013/7842 , 17/2/2016, 39-41; Osmanoglu jn:Jaat Egitim Gzda Temizlik Hizmetle ri Petrol Uriinleri Sanayi Ticaret Limited $irketi, B. No: 2014/8649, 15/2/2017, 42-45). 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 27. Devletin pozitif ytiklimltiltikleri nedeniyle mtilkiyet hakk1 bak1mmdan koruyucu ve dtizeltici baz1 onlemler almas1 gerekmektedir ( Osmanoglu jn aat Egitim Gzda Temizlik Hizmetleri Petrol -Urunleri Sanayi Ticaret Limited $irketi, 46). Mtilkiyet hakkma ti9tincti ki iler tarafmdan mtidahalede bulunulmas1 durumunda bu mtidahalenin malik tizerinde dogurdugu olumsuz sonu9lann mtimklinse eski hale dondtirtilmesini, mtimktin degilse malikin zarar ve kay1plannm telafi edilmesini saglayan idari veya yarg1sal birtakim hukuki mekanizmalann olu turulmas1 devletin pozitif ytiklimltiltiklerinin bir geregidir ( Osmanoglu in aat Egitim Gzda Temizlik Hizmetleri Petrol -Urunleri Sanayi Ticaret Limited $irketi, 48). (4) ifade Ozgiirliigiine Yapilan Miidahalenin Gerek esi 28. Ba vuru konusu olay bak1mmdan yap1lacak degerlendirmelerin temel ekseni, derece mahkemelerinin mtidahaleye neden olan kararlannda dayand1klan gerek9elerin ifade ozgtirltigtinti kis1tlama bakimmdan demokratik toplum duzeninin gereklerine uygun oldugunu inandmc1 bir ekilde ortaya koyup koyamad1g1 olacaktu. Anayasa Mahkemesinin bir gorevi de bireylerin ifade ozgtirltigti ile Anayasa'nm 26. maddesinin ikinci fikrasmda belirtilen me ru ama9lar arasmda adil bir dengenin saglamp saglanamad1gm1 denetlemektir. Me ru ama9lann bir olayda varhgmm hakk1 ortadan kaldumad1g1 vurgulanmahd1r. Onemli olan bu me ru ama9la hak arasmda olaym artlan i9inde bir denge kurmaktu (Bekir Co kun, 44, 47, 48; Hakan Yigit, B. No: 2015/3378, 5/7/2017, 58, 61, 66). Eldeki ba vuruya benzer ba vurularda derece mahkemelerince ba vurucunun ifade ozgtirltigti ile davacmm mtilkiyet hakk1 arasmda adil bir denge kurulmaya 9ah 1lmas1 gerekir. ifade ozgtirltigtine gerek9esiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterleri kar ilamayan bir gerek9e ile yap1lan mtidahaleler Anayasa'nm 26. maddesini ihlal edecektir. ii. ilkelerin Olaya Uygulanmas1 29. Anayasa Mahkemesi ontindeki mesele; ba vurucu adma tescilli internet sitesinin i9erigiyle ilgili olmay1p, sadece davac1 irkete ait markanm amlan internet sitesinin alan admda kullamlmas1yla ilgili oldugundan degerlendirmeler bu hususla smuh olarak yapilacaktu. 30. Ba vuru konusu olayda derece mahkemelerince verilen kararlarla ba vurucu adma tescilli oldugu belirtilen www ... kargomagdurlari.com internet sitesine eri im engellenmi ve ba vurucu aleyhine 1.000 TL maddi, 1.000 TL manevi tazminata htikmedilmi tir. 31. internet sitesi alan admda ge9en Y. Kargo ibaresinin davac1ya ait bir marka oldugu konusunda taraflar arasmda bir ihtilaf yoktur. Anayasa Mahkemesi, ba vuruya konu mtidahale ile -devletin mtilkiyet hakkmm korunmasma ili kin pozitif ytiktimltiltikleri baglammda- davac1 Sirketin ticari itibannm korunmasmm ama9land1gm1 gozontinde bulundurmaktad1r. Nitekim ilk derece mahkemesi karanm, internet sitesi alan admda ge9en " ... kargomagdurlari" ibaresinin davac1 Sirket yontinden toplumda negatif bir 9agn 1m meydana getirdigi, bu alan admm kullammmm davac1y1 kti9tik dti tirdtigti ve ticari itibanm zedeledigi gerek9esine dayand1rm1 tu. Bu baglamda ilk derece mahkemesi karannda mtidahalenin toplumsal bir ihtiya9 bask1sma kar 1hk geldigi ilgili ve yeterli bir gerek9e ile gosterilmi tir. 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 32. Mtidahelenin orantihhg1 ile ilgili olarak derece mahkemelerinin en 1mm engellenmesi karannm ve toplam 2.000 TL'den ibaret tazminat miktannm orantih oldugu, bu baglamda ba vurucunun ifade ozgtirltigtine yonelik mtidahalenin demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun oldugu sonucuna vanlm1 tlf . 33. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun ifade ozgtirltigtintin ihlali iddialanna ili kin olarak bir ihlalin olmad1g1 a91k oldugundan ba vurunun ar;1kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. Engin YILDIRIM bu gorti e kat1lmam1 t1r. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. ifade ozgtirltigtintin ihlal edildigine ili kin iddianm ar;,kr;a dayanaktan yoksun olmas1 nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA Engin YILDIRIM'm kar 10yu ve OY ;::OKLUGUYLA , B. Yargtlama giderlerinin ba vurucu tizerinde BIRAKILMASINA 9/1/2019 tarihinde karar verildi. Dye Ba kan Engin YILDIRIM Recep KOMURC-0 Dye Muammer TOP AL Dye Celal Mtimtaz AKINCI Dye M.EminKUZ 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 KAR IOY GEREK ;ESi 1. Ba vurucu, bir irket ile i ili kisi 9en;evesinde uyu mazhk ya ayan baz1 ki ilerin avukatI oldugunu ve miivekkilleri tarafmdan kuruldugunu ifade ettigi kendi adma tescilli olan www ... kargomagdurlari.com internet sitesine yiiklenen haber ve yaz1lann hukuki denetimini yaptlgm1 belirtmi tir. internet sitesinin admda, "magdurlan" ibaresinden once irketin tescilli marka ad1 gelmektedir. 2. Sirket, ba vurucu aleyhine yukandaki internet sitesinin admda irkete ait kargo markasm1 kulland1g1 ve bundan dolay1 ticari itibannm zarar gordtigti gerek9esiyle dava a9m1 tlf. ilk Derece Mahkemesi ontindeki somut olay1 Turk Ticaret Kanunu 55/1-a-1 maddesi belirtildigi bi9imiyle haks1z rekabet olarak niteleyerek, ad1 ge9en internet sitesine eri imin engellenmesine ve davac1 irket lehine manevi tazminat odenmesine htikmetmi tir. 3. Mahkememiz 9ogunlugu, somut ba vuruyu davac1 irketin ticari itibanndan hareketle devletin mtilkiyet hakkmm korunmasma ili kin pozitif yiiktimltiltikleri 9er9evesinde inceleyerek ilk Derece Mahkemesi karanyla ba vurucunun ifade ozgtirltigtine yap1lan mtidahalenin "toplumsal bir ihtiya9 bask1sma kar 1hk geldiginin" ilgili ve yeterli bir gerek9e ile gosterildigi, orantih oldugu ve demokratik toplum dtizeninin gereklerine aykmhk ta 1mad1g1 sonucuna ula arak ba vuruyu a91k9a dayanaktan yoksun bulmu tur. 4. Anayasanm "Dil ilnceyi ar;1klama ve yayma hurriyeti" kenar ba hkh 26. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "Herkes, dil ilnce ve kanaatlerini soz, yaz1, resim veya ba ka yollarla tek ba ma veya toplu olarak ar;1klama ve yayma hakkma sahiptir. Bu hurriyet resmi makamlann mudahales1 olmaks1zm haber veya fikir almak ya da vermek serbestligini de kapsar ... Bu hurriyetlerin kullamlmas1, .. . ba kalarmm ohret veya haklarmm, ... korunmas1 .. . amar;lanyla sm1rlanabilir .. . Dil ilnceyi ar;1klama ve yayma hurriyetinin kullamlmasmda uygulanacak ekil, art ve usuller kanunla duzenlenir." Anayasa'nm 26. maddesinin birinci fikras1, ifade ozgtirltigtine i9erik bak1mmdan bir sm1rlama getirmediginden "siyasi, sanatsal, akademik veya ticari dti tince ve kanaat a91klamalan gibi her ttirlti ifadeyi" kapsamma almaktadir (Ergun Poyraz (2) [GK}, B. No: 2013/8503, 27/10/2015, 37; Onder Bahkr;1, B.No: 2014/6009, 15/02/2017, 40). 5. Anayasanm "Temel hak ve hurriyetlerin smirlanmas1" kenar ba hkh 13. maddesi oyledir: "Temel hak ve hurriyetler, ozlerine dokunulmaks1zm yalmzca Anayasanm ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bagh olarak ve ancak kanunla s1mrlanabilir. Bu s1mrlamalar, Anayasanm sozune ve ruhuna, demokratik toplum duzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve olr;ululuk ilkesine aykm olamaz." 6. Kamu makamlan negatif yiiktimltiltik kapsammda Anayasanm 13. ve 26. maddeler kapsammda zorunlu olmad1k9a ifadenin a91klanmasm1 ve yayilmasm1 yasaklamamah ve yaptmmlara tabi tutmamah; pozitif yiiktimltiltik kapsammda ise ifade ozgtirltigtintin ger9ek ve etkili korunmas1 i9in gereken tedbirleri almahdir. Burada, Anayasanm 13. ve 26. maddeleri kapsammda kanunen ongortilen smirh sebeplerle ve me ru ama9larla, demokratik toplum dtizeninin gerekleri gozetilerek , smirlama amac1 ile arac1 arasmda ol9tilti bir dengenin gozetilmesi ve hakkm oztine dokunulmamas1 aranmaktadir (Emin Aydm, B. No: 2013/2602, 23/1/2014, 56). 7. Anayasa Mahkemesi, mtidahalenin demokratik bir toplumda gerekli olup olmad1gm1, mtidahalede bulunulurken hakkm oztine dokunulup dokunulmad1gm1, ol9tilti davramhp davramlmad1gm1 her olaym kendine has ozelliklerine gore takdir edecektir (Emin Aydm, B. No: 2013/2602, 23/1/2014, 61). Buna gore temel hak ve ozgtirltikleri smirlayan 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 tedbir, toplumsal bir ihtiyac1 kar ilamah ve ba vurulabilecek en son ;are niteliginde olmahdu. Bu ko ullan ta 1mayan bir tedbir, demokratik toplum dtizeninin gereklerine uygun bir tedbir olarak degerlendirilemez (Bekir Co kun [GK], B. No: 2014/12151, 4/6/2015, 51; Mehmet Ali Aydzn [GK], B. No: 2013/9343, 4/6/2015, 68). Demokratik bir hukuk devletinde, takip edilen ama9 ne olursa olsun, s1mrlamalar ozgtirltigtin kullamlmasm1 ol9tistiz bi9imde ortadan kalduacak dtizeyde olmamahd1r. 8. ifade ozgtirltigti tizerindeki mtidahalenin demokratik bir toplumda zorlay1c1 bir toplumsal ihtiyacm kar 1lanmas1 amacma yonelik ve istisnai nitelikte olmas1 gerekir. Bu mtidahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar ilad1gmm kabul edilebilmesi i9in amaca ula maya elveri li olmas1, ba vurulabilecek en son ;are ve almabilecek en hafif onlem olarak kendisini gostermesi gerekmektedir. Amaca ula maya yard1mc1 olmayan veya ula ilmak istenen amaca nazaran bariz bir bi9imde agu olan bir mtidahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyac1 kar 1lad1g1 soylenemeyecektir. Temel hak ve ozgtirltiklere yonelik herhangi bir smulamanm bu haklara en az mtidahaleye olanak veren 6l9tilti bir sm1rlama niteliginde olup olmad1gmm ve bireyin hakk1 ile kamu mtidahalesinin amac1 olan diger bireylerin hak ve 91karlanm korumak arasmda adil bir denge saglamp saglanmad1gmm incelenmesi gerekir. Kamu gtictinti kullanan organlann dti tincelerin a91klanmasma ve yayilmasma mtidahale ederken ifade ozgtirltigtintin kullamlmasmdan kaynaklanan yarardan daha agu basan korunmas1 gereken bir menfaatin ve ki iye ytiklenen ktilfeti dengeleyici mekanizmalann varhgm1 somut olgulara dayanarak gostermeleri beklenir. 9. Bilindigi tizere ifade ozgtirltigti, sadece "dti tince ve kanaate sahip olma" ozgtirltigtinti degil aym zamanda sahip olunan "dti tince ve kanaati (gorti ti) a91klama ve yayma", buna bagh olarak "gorti alma ve verme" ozgtirltiklerini de kapsamaktad1r. Bu 9er9evede ifade ozgtirltigti bireylerin serbest9e bilgilere, ba kalannm fikirlerine ula abilmesi ve bunlan tek ba ma veya ba kalanyla birlikte 9e itli yollarla serbest9e ifade edebilmesi, anlatabilmesi, savunabilmesi, ba kalanna aktarabilmesi ve yayabilmesi anlamma gelir. ifade ozgtirltigti yalmzca bilgilerin i9erigini degil bu bilgilerin dag1t1m ara9lanm da kapsad1gmdan internet sitelerine veya bunlarda yer alan bilgilere eri imin engellenmesi bilgi alma ve verme ozgtirltigtine de dokunmaktad1r. 10. Gtintimtiz demokrasilerinde ba ta ifade ozgtirltigti olmak tizere temel hak ve ozgtirltiklerin kullamlmas1 bak1mmdan onemli bir degere sahip olan internet, bilgi ve dti tinceleri a91klama ve kamusal sorunlara ili kin tart1 ma ve eylemlere kat1hm a91smdan ki ilerin ifade ozgtirltigtinti rahathkla ve kolayca kullanmalannm en etkili ve yaygm ara9lanndan biri olarak hayati bir kamusal bir foruma donti mti ttir. Bu nedenle internet sadece dti tinceyi a91klamanm degil, aym zamanda bilginin elde edilmesi a91smdan gtintimtizde en etkili ve yaygm yontemlerden biri haline gelmi tir (Youtube Llc Corporation Service Company ve Digerleri, B. No: 2014/4705, 29/5/2014, 52; Yaman Akdeniz ve digerleri, B. No: 2014/3986, 2/4/2014, 39). Anayasa Mahkemesi bir ba ka karannda da bireylerin interneti Anayasa'da tammlanan bir9ok hak ve htirriyetin kullamlmas1 noktasmda ara9salla tud1gm1, ornegin haberle me ozgtirltigtintin, dti tince ve ifadeyi yayma ozgtirltigti ile bu kapsamda haber veya fikir alma ozgtirltigtintin, egitim ve ogrenim hurriyetinin, haber alma htirriyetinin, iktisadi giri im htirriyetinin internet yoluyla kullamlabildigi tespitini yapm1 tu (AYM, E.2014/87, K.2015/112, 8/12/2015, 166). Aym kararda Mahkeme, bireylerin hak ve htirriyetlerini kullamrken devletin mtidahalesine ugrayacaklan endi esi ta 1malannm bireylerin bu hak ve htirriyetlerini serbest9e kullanmalanm engelledigi ve onlann demokratik toplum dtizeninin temellerini in a etme i levlerini geri dontilmez bi9imde zedeledigi tespitinde de bulunmu tur. 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 11. Somut ba vuruda ilgili internet sitesine en 1mm engellenmesi nedeniyle ba vurucunun miidahale edilen ifade ozgtirltigti ile bahsi ge9en irketin ticari itibardan kaynaklanan mtilkiyet hakk1 arasmda bir 9atI ma oldugundan bu iki hak arasmda adil bir denge kurulup kurulmad1gmm incelenmesi gerekmektedir. Bunu yaparken internet sitesinin i9eriginde yer alan bilgilerin ger9ekligi, bunlann sunulu ekli ve kim veya kimler tarafmdan sunuldugu, i9erikteki bilgilerin kamusal yarara ili kin bir tart1 maya katk1 saglay1p saglamad1g1, ele tiriye ugrayanm kim oldugu ve neden ele tirildigi gibi ol9titler goz ontinde tutulmahdu. Y apacag1m1z degerlendirmenin hareket noktas1 derece mahkemelerinin mtidahaleye neden olan kararlannda dayand1klan gerek9elerin ifade ozgtirltigtinti k1s1tlama bak1mmdan "demokratik toplum dtizeninin gerekleri"ne ve "0!9tiltiltik" ilkelerine uygun oldugunu ilgili ve yeterli dtizeyde ortaya koyup koyamad1klan olacaktu. 12. Ba vuruya konu internet sitesine en 1m stiresiz olarak engellenmi gortinmektedir. Ba vurucu adma tescilli oldugu belirtilen internet sitesine eri imin engellenmesi eklinde ba vurucunun ifade ozgtirltigtine yapilan mtidahalenin nas1l bir toplumsal ihtiya9 bask1sma kar 1hk geldigi Derece Mahkemesince ilgili ve yeterli bir ekilde a91klanmadan verilen bir karann stiresiz olarak etki gostermesinin ol9tistiz olmad1g1 soylenemez . Bir ihtisas mahkemesi olan ilk Derece Mahkemesi inceledigi davanm ifade ozgtirltigti tizerindeki yans1malanm tart1 mayarak karanm haks1z rekabet konusu etrafmda gerek9elendirmi tir . 13. Derece Mahkemesinin gerek9esinin odak noktasmda internet sitesinin admda irketin isminin "magdurlan" ibaresiyle birlikte yer almas1 ve bunun irketin ticari itibanm zedeleyerek haks1z rekabete neden oldugu dti tincesi yatmaktad1r. Bir irketin ticari itibannm maddi anlamda mtilkiyet, manevi anlamda ise eref ve saygmhk yonti mevcuttur. irketlerin ticari itibannm korunmasmda kamu yaran oldugu a91ktu. Bir ttizel ki inin ekonomik faaliyetini ytirtittirken kazand1g1 saygmhk , onun ki isel degerleri i9inde yer ahr. Ticari itibann zedelenmesi, irketin iktisadi ya am i9indeki yerini ve durumunu sarsabilir. Her ne kadar saygmhk anlammda oznel bir boyuta sahip olsa da ticari itibar oztinde ekonomik bir mal varhg1 degerini ifade etmektedir. 14. "Magdur" kelimesini Turk Dil Kurumu Btiytik Ttirk9e Sozltik "haks1zhga ugram1 (kimse ), kiygm" olarak tammlamaktad1r. 1 internet sitesinin admda irketin admdan sonra yer alan "magdurlan" ibaresinin ilgili irket a91smdan toplumda olumsuz 9agn 1mlar yaptlg1 yadsmamaz. Bunun davac1y1 kti9tik dti tirdtigti ve ticari itibanm da zedeledigi soylenebilir. Bununla birlikte, Derece Mahkemesine sunulan bilirki i raporuna gore internet sitesinin i9eriginde irket tarafmdan i ten pkanlan 9ah anlann bu durumu protesto etmek i9in ger9ekle tirdigi 9e itli etkinlik ve eylemlerle ilgili haber, fotograf, video ve degerlendirmeler bulunmaktad1r. Aym rapora gore her ne kadar internet sitesinin admda ilgili irket ad1 ge9se de site mal ve hizmet sunma eklinde ticari bir ama9 ta 1mamaktad1r. internet sitesi ilgili irketin faaliyetleriyle ilgili olarak yamlt1c1, gereksiz yere incitici veya tamamen yanh ve uydurma bilgiler i9ermemekte, i mahkemelerinde irket aleyhine dava a9an ki ilerin durumlanm anlatan bilgilere yer vermektedir. Bu nedenle ilgili internet sitesinde yer alan konular deger yarg1smdan ziyade olguya i aret etmektedir. Burada ama9 davac1y1 kottilemekten ziyade ugramlan ve haks1z oldugu dti tintilen irket davram lanm ifade ozgtirltigti 9er9evesinde dile getirmek, ele tirmek ve kamuoyuna bunlan aktarmaktu . 15. ilgili irket tarafmdan magdur edildiklerini dti tinen ve bu konuda yarg1ya ba vurarak magduriyetlerinin giderilmesini talep eden baz1 eski irket 9ah anlannm irkete 1 http:/ /tdk.gov. tr/index.php?option=com _ bts&arama=k elime&guid=TDK. GTS .5c90b92bcbd962.463 5 5568, eri im tarihi 19 Mart 2019. 11 Ba$VUfll Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 kar$1 gen;ekle$tirdikleri eylem ve etkinliklerle ilgili bilgilerin ad1 ge9en internet sitesinde yer almas1 "haks1z rekabet", olarak degil, eski 9ah$anlannm ifade ozgurlugu 9er9evesinde $irketin baz1 uygulamalanna yonelik ele$tirileri olarak degerlendirilmelidir. internet sitesinin admda yer alan "magdurlan" ibaresi $irketin baz1 eski 9ah$anlannm, $irketle ya$ad1klan i$ ili$kisinden kaynaklanan sorunlan kendi bak1$ a91lanna gore ifade etme ve yorumlama bi9imidir. Bu ki$iler kendilerinin $irket tarafmdan magdur edildigini dii$iinmektedirler. internet sitesi kuran ve kullanan ki$ilerin ilgili $irketin magdur edilmesi veya zarara ugratilmasmdan ziyade, kendilerine gore magduriyetlerini ve bundan kaynaklanan deneyimlerini kendi aralannda payla$mak ve bu konuda kamuoyunu bilgilendirmek amac1 ta$1d1klan soylenebilir. 16. internet sitesinin admda "magdurlan" ibaresinden hemen once baz1 uygulamalan ele$tirilen $irketin marka isminin yer almas1 somut olay1m1zdaki uyu$mazhgm temel nedenidir. Sirket ismi kullamlmadan sadece "kargomagdurlari.com" $eklinde internet sitesinin isminin belirlenmesi magdur edildiklerini dii$iinen ki$iler a91smdan dii$iincelerini ifade etmeleri ve kamuoyunun dikkatini 9ekme bakimmdan etkili bir yol olarak gorulmeyebilir. Denebilir ki internet sitesi adma tescilli olan ba$vurucunun $irketten kaynakland1g1 iddia edilen herhangi bir magduriyetinin olmamas1 "magdurlan" ibaresinin ba$vurucu yonunden kullamlmasm1 gereksiz hale getirmi$tir. Burada unutulmamas1 gereken nokta, ba$vurucunun internet sitesini kuran ve $irket tarafmdan magdur edildiklerini dii$iinen ki$ilerin avukatI oldugudur. Dolay1s1yla kendi adma tescilli olan internet sitesinin isminde "magdurlan" ibaresinin kullamlmas1 , ba$vurucunun muvekkillerinin durumlanna kamuoyunun dikkatini 9ekmesinin 9arp1c1 ama biraz abart1h ve dramatik bir yolu olarak gorulebilir. 17. Derece Mahkemesinin internet sitesine eri$imi engelleyen 2012/13 7 esas ve 22.11.2012 tarihli tedbir karanna kar$1 sunulan 27.11.2012 tarihli dilek9ede yer alan bilgiye gore internet sitesini kuruldugu andan eri$imin engellendigi tarihe kadar 43.000 ki$i ziyaret etmi$tir. Bu ziyaret9i trafigi internet sitesinin isminin kamuoyunun dikkatini 9ekmede etkili oldugunun bir gostergesi olarak degerlendirilebilir. Bu sayede, $irket tarafmdan magdur edildiklerini dii$iinen ki$iler seslerini kamuoyuna duyurabilmi$lerdir. Yurtta$lann, bir uyu$mazhkta seslerini duyurabilmeleri, kendi gorii$lerini kamuoyuna aktarabilmeleri demokratik toplum duzenin olu$mas1 ve surdurulmesinde hayati bir oneme haizdir. 18. Ba$vurucu adma tescilli olan ad1 ge9en internet sitesinde yer verilen degerlendirmeler kamuoyu tarafmdan bilinirligi yuksek olan bu $irketle ilgilidir. Faaliyet gosterdigi sektorun onde gelen oyunculanndan olan $irketle ilgili degerlendirme , yorum ve ele$tiriler yuksek bir bilgilendirme degerine sahiptir ve bu nedenle kamusal faydas1 olan bir tart1$maya katk1 yapmaktadu. Sirketlerin davram$1an her zaman olmasa da genelde kamusal bir oneme sahiptir. Kamuoyunun dikkatini 9eken, yurtta$lann refahm1, dii$iincelerini etkileyen bir konuda onlann dii$iincelerini caydmc1 bir etkiyle kar$1la$madan ifade etmesi ve payla$masmda kamusal bir 91kar oldugu a91ktu. 19. Bir internet sitesinin ad1 ileti$imsel bir oneme sahip olup aym zamanda bir mesaj, bir ifade ta$1maktadu. Bir ornek vermek gerekirse "x.com" ile "xmagdurlari.com" farkh mesajlar i9ermektedir. Magdur edildiklerini, haks1zhga ugrad1klanm dii$iinen insanlann kurdugu bir internet sitesinin isminde bu magduriyete neden oldugunu dii$iindukleri tuzel ki$iligin ad1yla beraber "magdurlan" ibaresinin olmas1 dii$iince ve ifade ozgurlugu kapsammdadu. 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 20. Ticari itibann korunmas1 amac1yla yapilan mudahaleler ifade ozgurlugunu kullamlamaz hale getirmemelidir. Ticari itibann ozel bir 91kar i levi baskm gelirken ifade ozgurlugu kamusal yam agu basan bir 91kard1r. Sirket aleyhine olan, onu ele tiren olguya dayah ifadeler kamu yaranna olan tart1 malarla ilgilidir. Kamuyu ilgilendiren konularda en geni ve farkh kaynaklara dayanan bilgiye ula ma irnkanma sahip olmak yurtta lann en dogal hakk1du. Bir anonim irket bi9iminde ttizel ki ilik alarak kamusal alanda var olmay1 kabul eden irketlerinin faaliyetlerinin kamusal tart1 ma konusu olmas1 neredeyse ka9m1lmazd1r. 21. Toplumsal ve ekonomik birtakim faydalar yaratt1g1 du uncesiyle kamu gucu irketlere tuzel ki ilik bah ederek onlara bir takim imtiyazlar vermektedir. Bunun kar 1hgmda toplumun da irketlerden beklentilerinin olmas1 gayet dogald1r. Sirketler, hukukun saglad1g1 bir tak1m haklardan nas1l yararlamyorsa, bu haklann bir kar 1hg1 olarak toplumsal bir organ niteligi ta 1malanndan oturu kendilerine yonelik ele tirilere anayasal bir hak olan ifade ozgurlugu 9er9evesinde a91k olmah ve ho goruyle yakla mahd1r. Sirketlerin toplumsal faydalan ve sosyal refaha katk1lan onlann sadece piyasa artlan altmda faaliyet gosteren ekonomik bir aktor olarak degil, toplumsal sorumluluga ve hukuki duyarhhga sahip aktorler olarak davranabilmeleriyle yakmdan ilgilidir. Bu 9er9eve i9inde temel insan haklannm korunmasmda irketlerin yapacag1 katk1lar suadan bir toplumsal yarar olmay1p, bireyin en hayati 91karlannm korunmas1yla ilgilidir. Ozel hukuk tuzel ki isi olan irketlerden insan haklanna sayg1 gostermelerini beklemek aym zamandan toplumsal bir organ olmalarmdan kaynaklanmaktadu. Birle mi Milletler insan Haklan Evrensel Bildirgesinin Ba lang19 K1smmda " ... her birey ve toplumun her orgam"na Bildirgedeki hak ve ozgurluklere saygmm yerle mesi i9in 9aba gostermeleri 9agnsmda bulunulmu tur. 2 Suphesiz, irketler de Bildirgede ifade edilen "toplumun her orgam" ibaresinin bir par9as1d1r. 22. Somut ba vurudaki irket halka a91k olmayan bir anonim irket statusundedir. Elbette, halka a91k bir anonim irketin kamusal yonu halka a91k olmayan bir anonim irkete gore daha fazladu. Bununla beraber, irketin halka apk olmayan bir anonim irket olmas1 kamusal yonunun olmad1g1 anlamma gelmez. ;::unku toplumun bir par9as1 olup 9e itli hak ve sorumluluklar ta 1yan irketlerin ger9ekle tirdikleri faaliyetlerin en nihayetinde kamusal alanda yans1malan olmaktad1r. Kald1 ki, ilgili irket de kendi resmi internet sitesinde kuruldugu gunden bu yana ger9ekle tirmi oldugu 9ah malannda "ba anh, topluma faydah kurumsal vatanda " kimligi ile hareket etttigini vurgulamaktadu. Sirket kurumsal politikalanndan da bahsederken "anayasal bir hak olan ki isel verilerin korunmasma gerekli ozeni gostermekte ve bunu bir irket politikas1 haline getirmekte olduguna" dikkat 9ekmektedir. Genel olarak irketlerin payda lanmn sahip oldugu tum anayasal haklar konusunda ozen gostermeleri demokratik bir toplum duzenin olu mas1 ve surdurulmesi a91smdan ozel bir oneme sahiptir. 23. Belli bir buyukluge sahip, sektorunun onde gelen oyunculanndan biri olan ve kamuoyunca tanman buyuk bir irketin faaliyetleri kamunun ilgisini 9eker. Buradan hareketle somut olaydaki irketin buyuklugu ve etkisi itibanyla kamuya mal olmu toplumsal ve kamusal bir figur oldugunu soyleyebiliriz. Bilindigi uzere belirli ki iler kendi tercihleri dogrultusunda yaptiklan gorev veya bulunduklan konumdan dolay1 kamusal bir figur olmay1 kabul ederler. Bu durumda kendilerine yoneltilecek ele tirilere daha ho goruyle yakla malan beklenir. Temelde politikac1lar ve gundelik siyasi hayatm i9inde bulunan ki iler i9in ge9erli olan bu durum kamusal tammrhg1 yuksek diger ger9ek ve tuzel ki iler i9in de du unulebilir. 3 2http://insanhaklari.maltepe.edu.tr /sites/default/files/files/%C4%BONSAN%20HAKLARI%20EVRENSEL%20 B%C4%B0LD%C4%B0RGES%C4%B0.pdf , eri im tarihi 19 Mart 2019. 3Bu goril il savunan bir 9ah ma i9in bkz: Desai, Deven R. "Speech, Citizenry, and the Market: A Corporate Public Figure Doctrine" 98 Minnesota Law Review (2013) 455-510. 13 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 24. Sirketlerin, ozellikle de belli bir iktisadi btiyiikltige sahip olanlann, gti9lti birer ticari varhklar oldugundan ku ku duyulmamaktad1r. A vrupa insan Haklan Mahkemesi (AiHM), Steel and Morris v. the United Kingdom (B. No. 68416/01, 15 Subat 2005) karannda "demokratik bir toplumda, kur;iik ve resmi olmayan miicadele gruplarznzn faaliyetlerini etkin bir;imde yiirutebilmesi gerektigine ve bu tiir grup ve bireylerin kamuoyu tartl malarzna, gene! kamu r;zkarlanm ilgilendiren meselelerde bilgi ve fikirler yayarak katkzda bulunmaszna olanak saglamakta gur;lu bir kamu yaran bulunduguna" ( 89) dikkat 9ekerek. "gur;lu ticari varhklarzn toplumsal ele tiriye ar;zk olmasz ve faaliyetleri hakkznda fikirlerin serbestr;e yayzhmzmn te vik edilmesinde kamusal yarar" oldugunu vurgulam1 tlf ( 95). Bu davada, Strasbourg Mahkemesi ktiresel dtizeyde faaliyet gosteren tinlti bir fastfood zincirinin restaurantlan ontinde bu irketin faaliyetlerini yer yer abartlya ka9an bir tisltipla su9lay1c1 ifadelerle ele tiren bildiri dag1tan 2 ki inin irket tarafmdan a9ilan bir dava sonucunda hakarette bulunma su9undan yiiksek miktarlarda tazminat odemeye mahkum edilmesinin bu ki ilerin ifade ozgtirltigti ve adil yarg1lanma haklanm ihlal ettigine karar vermi tir. 25. AiHM benzer bir karara Kulis and Rozycki v. Poland, (B. No. 27209/03, 6.10.2009) ba vurusunda da imza atm1 tlr. Bu davada g1da tireticisi olan bir irket hakkmda yapilan bir haberde irket tiriinlerinden birinin paketlerinden 91kan oyuncaklann tizerinde yaz1h bulunan bir ibarenin 9ocuklar ile ailelerini ok ettigi ve son derece korkuttugu belirtilmi tir. Sirket, bu ve benzeri haberlerdeki igneleyici ve yerici tislubun itibannm zedelenmesine yol a9t1g1 gerek9esiyle a9tlg1 davada haber yazarlanm tazminat odemeye mahkum ettirmi tir. AiHM bu cezaland1rmanm demokratik bir toplumda gerekli olmad1gma, irketler hakkmda da toplumsal tart1 ma yap1labilecegine ve i letmeler ile ilgili ele tirel bir haber dtizenlenmesi sayesinde toplumun dogru tiiketim tirilntine yonelebilecegine htikmetmi tir. 26. AiHM i9tihadma gore bir irketin ticari itibanyla bir bireyin toplumsal konumuyla ilgili itiban arasmda fark vard1r. Buna gore bireyin itiban haysiyetle ilgiliyken, irketin itiban ticari ve ilgilendigi i lerle baglant1h olup, birey haysiyetinin sahip oldugu ahlaki ve boyuttan yoksundur (VJ. v. Hungary, B. No. 23954/10, 19 Temmuz 2011, 22; Magyar Tartalomszolgaltat6k Egyesiilete and Index.hu Zrt v. Hungary, B. No. 22947/13, 2 Subat 2016, 66-7). Sirket ugrad1gm1 dti tindtigti itibari zaran bireye gore daha rahat kabullenebilir zira siyasi ve ticari ifade ozgtirltiklerini kullanarak ele tirilere cevap verebilir. Sahip oldugu maddi imkanlar ve ara9lar bu ele tirileri kar 1lama konusunda irketlere bireylerin 9ogunda olmayan firsatlar sunmaktad1r. 27. Dtinya Fikri Mtilkiyet Orgtitti Tahkim ve Arabulucuk Merkezinin bir idari hakem karanna konu olan internet alan adlanyla ilgili bir ihtilaf da konumuz a91smdan onemlidir. 4 Sikayet eden irket, "akbankmagdurlari .com", "akbankmagdurlari.net" ve "antiakbank.com" eklinde tescil edilen alan adlannm kendisine devrini talep etmektedir. Sikayet Eden, Sikayet Edilenin "magdur" ve "anti" kelimelerini i9eren alan adlanm tescil ederek, sadece Sikayet Eden'in marka hakkm1 ihlal etmeyi degil, aym zamanda Sikayet Eden'in itibanm zedelemeyi ama9lad1gm1 belirtmi tir. Sikayet Edilen, ihtilaf konusu alan adlanm Sikayet Edilen'i lekelemek, Sikayet Edilen'in marka degerine zarar vermek veya markas1 tizerinden rant saglamak amac1yla tescil ettirmedigini , Sikayet Eden'i ele tirmek isteyenler i9in bir forum olu turmak amac1 ta 1d1g1m belirtmi tir. Uyu mazhga bakan Hakem, 4WIPO Arbitration and Mediation Center World Intellectual Property Organization , Akbank Tiirk A.$. v. Nurullah Akm Case Number. D2011-2, 25 Ekim 2011. https://www.wipo.int /amc/en/domains/search/text.jsp? case=D2011-1411 , eri im 16 Mart 2019. 14 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 herhangi bir marka ya da mal/hizmet sunucusu kurulu un ele tirilmesinin ifade ozgtirltigti kapsammda ele almmas1 gerektigi dti tincesinden hareketle "akbankmagdurlari.com" ile "akbankmagdurlari.net" alan adlan i9erisinde ge9en "magdurlar" kelimesinden bu internet sitelerinin Sikayet Eden Bankanm hizmetlerinden memnun olmayan ya da magdur oldugunu ileri stiren ttiketicilerin ikayetlerini , ele tirilerini dile getirecegi bir platform olarak kullamlmasmm hedeflendigi kanaatine varm1 tlf. Buna kar 1hk hakem "antiakbank.com" adm1, kritik ya da ele tiri yontinde inandmc1 bir niyet ortaya konulabilen bir internet sitesi olarak degerlendirmemi tir. 28. Siyasi iktidan sm1rland1rarak ki i hak ve ozgtirltiklerini korumay1 ama9layan insan haklanna yonelik tehditler gtintimtiz dtinyasmda art1k sadece devletlerden kaynaklanmamaktadir. Ktiresel ekonomi ve serbest piyasa ko ullannda baz1 irketler 9ogu ulus-devletten birey ve topluluklann hayatlanm etkileme anlammda daha btiytik iktisadi, siyasi ve toplumsal gtice sahip olmu lard1r. Tarihi olarak devlet gtictine kar 1 bireyi korumak i9in geli tirilen insan haklannm sorumluluklar ve ytiktimltiltikler anlammda devlet-d1 1 aktorleri de kapsayacak ekilde geni letilmesi yontinde artan bir egilimin yans1mas1 olarak irketlerin insan haklan alanmda sorumluluklan ve ytiktimltiltiklerinin olup, olmad1g1, varsa bunlann neler oldugu ve ne gibi hukuki sonu9lar dogurdugu onemli bir tart1 ma konusu olarak kar 1m1za 91kmaktadir . 29. insan haklannm varhk nedeni insanlann hayatlanm etkileyen gti ;lti kurumlan hesap verebilir hale getirmektir. Pozitif hukuk olarak insan haklannm ortaya 91ktig1 donemlerde en kuvvetli kurumlar ulus devletlerdi . insan haklan dogas1 geregi bireyleri devlete kar 1 korumak i9in geli tirilmi ti ve ilk ortaya atild1klannda irketlerin insan haklanm etkileyebilecegi akla gelmemi ti. Nihayetinde, insan haklan ihlallerinin devlet veya devlet d1 1 bir aktor tarafmdan ger9ekle tirilmesi 9ogu kez haklan ihlal edilenler apsmdan bir fark yaratmamaktadir . Leviathan devlet orgtitlenmesinde tezahtir edebildigi gibi irket bi9iminde de ortaya 91kabilir. Gtictin oldugu yerde de insan haklannm korunmas1 ayn bir onem ta 1maktad1r. 30. Sirketleri ele tirebilmek devlet organlanm ve siyasi gticti ele tirmek kadar demokratik toplum dtizeni bak1mmdan gereklidir. Genel olarak irketler 9e itli uygulamalan ile ilgili olan bilgileri ve degerlendirmeleri denetimleri altmda tutma ve bu konuda tek me ru bilgi kaynag1 olma arzusu ta 1maktad1rlar. Bu durum toplumsal sorumluluklan ve kamusal yonleriyle 90k da bagda mamaktadir. Sirketin kendisi ile ilgili a91klamalan ve bilgilendirmeleri d1 mda irketle ilgili a91k iftira, itham ve karalama ta 1mayan degerlendirme ve bilgilendirmelerin toplumun degi ik kesimlerince yap1lmas1 ve bunlann payla 1lmas1 demokrasinin bir geregidir. Dti tince ve ifade ozgtirltigti ilke olarak bilgi aki mm smirlanmamasm1, tek kaynaktan dag1tilmasm1 degil geni letilmesini ve 9e itlendirilmesini gerekli kilar. 31. Birle mi Milletler Ekonomik, Sosyal ve Ktilttirel Haklara ili kin Uluslararas1 Sozle meyi denetleyen Birle mi Milletler Ekonomik, Sosyal ve Ktilttirel Haklar Komitesi, i letme Faaliyetleri ;::er9evesinde Ekonomik, Sosyal ve Ktilttirel Haklara ili kin Uluslararas1 Sozle me Altmda Devletin Ytiktimltiltikleri ba hgm1 ta 1yan Genel Y orum 24' de "bireyler ve gruplann, omegin irket itibanm zedeledikleri iddia edildiginde irketlerin buna dontik eylemleri bireyler ve gruplann hak arama yollan tizerinde caydmc1 etkiye neden olmamahdir" gorti tine yer vermi tir. 5 5 United Nations Economic and Social Council, Committee on Economic , Social and Cultural Rights General Comment No. 24 (10 August 2017) on State obligations under the International Covenant on Economic , Social and Cultural Rights in the context of business activities , 44. Https:/ /tbintemet.ohchr.org / _ layouts/treatybodyextemal/Download.aspx ?symbolno=E /C.12/GC/24&Lang=en , eri im tarihi 16 Mart 2019, 15 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2015/3782 : 9/1/2019 32. Ba vurucu adma tescilli internet sitesinde bulunan degerlendirmelerin abart1h ve itham edici bir tislupla yap1lmas1 ytiksek dtizeyde tammrhg1 olan irketin demokratik toplum dtizeni bak1mmdan katlanmas1 ve ho gorilyle kar 1lamas1 gereken bir duruma i aret etmektedir. Sirketin faaliyetlerinin genelde toplum, ozelde de payda lan tarafmdan izlenecegini ve gerektiginde agu ele tirilerle kar 1la abilecegini ongormesi, demokratik 9ogulculuk a91smdan bunlara katlanmas1 gerekir. 33. Bir enformasyon otoyolu tizerinde geni bir kamusal alan veya forum ozelligi ta 1yan internette, 9e itli nedenlerle bir irket tarafmdan magdur edildiklerini iddia eden bireyler asgari bir maliyetle ifade ozgtirltiklerini ele tirel bir ekilde kullanabilmelidir. internet tizerinden bir irketi ele tirmek, aym irketin merkezinin ontinde protesto ama9h bir toplantl ve gosteri ytirilyti ti dtizenleyerek 9e itli pankartlarla irketi ele tirmekten 90k da farkh degildir. Nas1l ki, ban 91l olmak ko uluyla bu toplantI ve gosteri ytirilyti tinde irket hakkmda agu ele tiriler i9eren pankartlar ta mmas1 bu ytirilyti tin engellenmesini me ru hale getirmiyorsa, iftira veya agu karalamalar i9ermeyen bilgilere yer veren ve bunlan payla an bir internet sitesine eri imin engellenmesi de me ruluk ta 1mamaktad1r. Sirketin fiziksel mekanma yakm bir yerde dtizenlenen toplant1 ve gosteri ytirilyti ti nasil anayasal korumay1 hakediyorsa irket ismiyle birlikte agu ele tiri ytiklti ba ka bir ibarenin internet alan ad1 olarak kullamlmas1 da ifade ozgtirltigti bak1mmdan anayasal gtivence altmda olmahdu. 34. Somut ba vurumuza donersek, soz konusu internet sitesine en 1mm engellenmesi ilgili irketin ticari itibanndan kaynaklanan mtilkiyet hakkmm korunmas1 i9in demokratik bir toplumda gerekli bir tedbire denk dti memektedir. Davac1 irketin mtilkiyet hakkmm korunmas1 amac1yla ba vurucunun adma tescilli internet sitesine eri imin stireksiz olarak engellenmesi bu amaca ula mak i9in elveri li bir ara9 olmakla birlikte kullamlabilecek en son 9are ve almabilecek en hafif onlem degildir. Gerekli olmayan bir ara9la ba vurucunun ifade ozgtirltigtine orantls1z bir mtidahalede bulunulmu tur. Olay1m1zda ticari itibardan kaynaklanan mtilkiyet hakk1 ile ifade ozgtirltigti arasmdaki 9ati ma ifade ozgtirltigti ile ilgili herhangi bir ilgili ve yeterli degerlendirme yoklugunda adil bir ktilfet dengelemesi yapilmadan mtilkiyet hakk1 lehine sonu9lanm1 tu . Mtilkiyet hakk1 altmda ticari itibar ve haks1z rekabet gerek9esiyle bireylerin haks1z buak1lmasmm veya haklan kullanamamasmm onti a91lmamahd1r. 35. Sonu9 olarak, ba vurunun btittin ko ullan gozontinde tutuldugunda ikayet edilen internete eri imin engellenmesi karan ile ba vurucunun Anayasa'nm 26. maddesinde koruma altmda olan ifade ozgtirltigtine yap1lan mtidahalenin daha agu basan bir toplumsal ihtiyaca kar 1hk gelmedigi ve 6l9tistiz oldugu sonucuna ula t1g1mdan 9ogunluk karanna muhalif kald1m. Ba kan Engin YILDIRIM 16