TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SIDDIK ÇEL İK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/34145) Karar Tarihi: 30/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/34145 Karar Tarihi : 30/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Sıddık ÇELİK Vekili : Av. Erhan AYTEK İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, deprem sebebiyle hak sahipli ğinden yararland ırılmas ı yönündeki talebin reddedilm
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR SIDDIK ÇEL İK BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/34145) Karar Tarihi: 30/6/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/34145 Karar Tarihi : 30/6/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIRıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL Raportör : M. Emin ŞAHİNER Başvurucu : Sıddık ÇELİK Vekili : Av. Erhan AYTEK İN I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, deprem sebebiyle hak sahipli ğinden yararland ırılmas ı yönündeki talebin reddedilmesi nedeniyle e şitlik ilkesi ile adil yarg ılanma ve mülkiyet haklar ının ihlal edildiği iddialar ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 13/9/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüş bildirmemi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 8. Diyarbak ır ve çevresinde 6/9/1975 tarihinde meydana gelen deprem nedeniyle Lice ilçesi Boyunlu köyünde bulunan ba şvurucuya ait ev y ıkılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/34145 Karar Tarihi : 30/6/2020 39. Deprem nedeniyle evi hasar görenler 15/5/1959 tarihli ve 7269 say ılı Umumi Hayatlara Müessir Afetler Dolay ısıyla Al ınacak Tedbirlerle Yap ılacak Yard ımlara Dair Kanun hükümleri uyar ınca hak sahibi kabul edilmi şlerdir. 10. Buna göre söz konusu deprem nedeniyle binalarda olu şan ağır hasar ve y ıkık binalar dolay ısıyla 8.159 aile hak sahibi olarak kabul edilmi ştir. Ayr ıca 1975 ve 1976 yıllar ında Hani, Kulp ve Lice ilçeleri ile köylerinde geçici ve kal ıcı nitelikte toplam 7.115 konut tamamlan ıp hak sahiplerine teslim edilmi ştir. 11. Boyunlu köyünde talep ve taahhütname veren afetzedelerin ad ı, soyad ı, doğum tarihi ve baba ad ı belirtilmek suretiyle hak sahipli ği listesi haz ırlanm ıştır. Buna göre köy merkezinde 81 ve Varl ı mezras ında 18 ki şinin hak sahibi oldu ğu tespit edilmi ştir. Hak sahipliğinin belirlenmesinden sonra 102 konut ihale yoluyla yapt ırılm ıştır. 12. Diyarbak ır Valiliğince (İdare) olu şturulan komisyonca haz ırlanan hak sahibi olarak kabul edilenlere ait isim listesinde ba şvurucu da yer almaktad ır. Başvurucu, 7269 say ılı Kanun uyar ınca hak sahibi oldu ğunu belirterek ad ına konut veya kredi verilmesi istemiyle 21/3/2016 tarihinde İdareye ba şvuruda bulunmu ştur. Başvurucunun talebine İdarece herhangi bir cevap verilmemi ştir. 13. Başvurucu; tesis edilen idari i şlemin hukuka ayk ırı olduğunu, İdarece hak sahibi olduğunun kabul edildi ğini, bugüne kadar kendisine herhangi bir konut teslimi yap ılmad ığını öne sürerek Diyarbak ır 2. İdare Mahkemesinde (Mahkeme) idari i şlemin iptali istemiyle 15/7/2016 tarihinde dava açm ıştır. 14. Mahkeme 29/11/2016 tarihinde dava konusu i şlemin iptaline karar vermi ştir. Karar ın gerekçesinde, hak sahiplerinin borçlanma i şlemlerini yapt ırmalar ı ve bilahare konutlar ını teslim almalar ı için herhangi bir ilan ve duyuru yap ıldığı yolunda İdarenin dava dosyas ına bilgi ve belge sunamad ığı hususuna de ğinilmiştir. Kararda; 7269 say ılı Kanun'a göre hak sahibi oldu ğu anlaşılan, süresi içinde talep ve taahhütname vermedi ği yönünde de hakk ında herhangi bir iddiada bulunulmayan ba şvurucunun hak sahipli ğinin devam etti ği belirtilmiştir. Mahkeme, ba şvurucunun hak etti ği konutun verilmesi için gerekli i şlemlerin yap ılmas ı talebinin z ımnen reddine dair i şlemde hukuka uyarl ık bulunmad ığı kanaatine varm ıştır. 15. Daval ı İdarenin istinaf talebini inceleyen Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 2. İdare Dava Dairesi (Daire) 28/4/2017 tarihinde hükmün kald ırılmas ına ve davan ın reddine kesin olarak karar vermi ştir. Karar gerekçesi şöyledir: i. Deprem olay ının üzerinden k ırk y ıl geçtiği, daval ı İdarenin yönetmelik hükümleri uyar ınca verilen talep ve taahhütnameleri gözönünde bulundurup hak sahiplerini belirleyerek ilan etti ği, ilan edilen bu listeler çerçevesinde ihaleler yap ılmak suretiyle Hani, Kulp, Hazro ve Lice ilçelerinde birçok hak sahibine geçici ve kal ıcı nitelikte konut teslimi yap ıldığı hususlar ına vurgu yap ılm ıştır. ii. Boyunlu köyü için talep ve taahhütname vermesi üzerine belirlenen hak sahipleri listesinde ismi yer alan ba şvurucunun ise gerek kendi köyünde gerekse civar ilçe ve köylerde bu konutlar ın teslim edilmesinden sonra herhangi bir başvurusunun olmad ığı belirtilmi ştir. Başvurucunun talep ve taahhütname vermesi Başvuru Numaras ı: 2017/34145 Karar Tarihi : 30/6/2020 4sebebiyle hak sahibi listesinde isminin yer almas ına ve teslim edilen konutlar ın olduğunu bilmesine ra ğmen kendisine neden konut teslimi yap ılmad ığına ilişkin yap ılm ış herhangi bir ba şvurusunun da bulunmad ığına dikkat çekilmi ştir. iii. Gelinen süreçte genel olarak hak sahipleri listesinde belirlenen birçok ki şiye konut teslimi yap ıldığı dikkate al ındığında hak sahiplerinin borçland ırma işlemlerini yapt ırmalar ı ve bilahare konutlar ını teslim almalar ı için daval ı İdarenin herhangi bir ilan ve duyuru yapmad ığından bahsedilemeyece ği hususuna de ğinilmiştir. iv. 15/6/1988 tarihli ve 19816 say ılı Resmî Gazete'de yay ımlanan Devlet Ar şiv Hizmetleri Hakk ında Yönetmelik'in (Ar şiv Yönetmeli ği) 5. maddesine göre kurum arşivlerinde en fazla 10-14 y ıl süre saklanmas ı gereken belgelerin ibraz edilemedi ğinden hareketle hak sahiplerinin borçland ırma işlemlerini yapt ırmalar ı ve bilahare konutlar ını teslim almalar ı için ilan yap ılmad ığı şeklinde İdarenin sorumlu olduğu sonucunun ç ıkar ılmas ının hakkaniyete uygun olmad ığına işaret edilmi ş ve ispat yükü ba şvurucuya yöneltilmi ştir. v. Başvurucunun süresi içinde borçlanma ba şvurusu yapt ığı ve borçlanmas ını tamamlad ığına dair herhangi bir bilgi ve belge ibraz edemedi ği gözönüne al ınm ıştır. 16. Nihai karar 7/8/2017 tarihinde ba şvurucu vekiline tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 13/9/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 18. Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yap ılan araştırmada başvurucunun 19/12/2017 tarihinde vefat etti ği anlaşılm ıştır. IV.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 30/6/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: 20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun'un "Bireysel ba şvurular ın kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelenmesi" kenar başlıklı 48. maddesinin (5) numaral ı fıkras ı şöyledir: "Kabul edilebilirlik şartlar ı ve incelemesinin usul ve esaslar ı ile ilgili di ğer hususla r İçtüzükle düzenlenir." 21. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 80. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: "(1) Bölümler ya da Komisyonlarca yarg ılaman ın her aşamas ında aşağıdaki hâllerde düşme karar ı verilebilir: ... ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir ba şka gerekçeden ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden görülmemesi. (2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukar ıdaki f ıkrada belirtilen nitelikteki bi r başvuruyu, Anayasan ın uygulanmas ı ve yorumlanmas ı veya temel haklar ın kapsam ının ve Başvuru Numaras ı: 2017/34145 Karar Tarihi : 30/6/2020 5sınırlar ının belirlenmesi ya da insan haklar ına sayg ının gerekli k ıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir." 22. Başvurucunun bireysel ba şvuru tarihinden sonra 19/12/2017 tarihinde ya şam ını yitirdiği anlaşılm ıştır. Başvurucunun ölümünden sonra ba şvuruya mirasç ı olarak devam edilmek istendi ğine dair bir talepte bulunulmad ığı anlaşılmaktad ır. Başvurucu aç ısından başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini hakl ı kılan bir neden bulunmamaktad ır. 23. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun yap ılmas ından sonra ba şvurucunun ölümü nedeniyle dü şme karar ı verilmesi gerekti ği sonucuna ula şılm ıştır. V. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Başvurunun başvurucunun ölümü nedeniyle DÜ ŞMESİNE, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 30/6/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye R ıdvan GÜLEÇ Recai AKYEL