TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR EROL YUKSEL BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017 /212 7 4) Karar Tarihi: 28/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2017/21274 : 28/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ RecaiAKYEL OmerMENCiK Erol YUKSEL I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, gozalt1 ve tutuklama tedbirlerinin hukuki olmamas1, tutuklulugun bag1ms1z ve tarafs1z hakim gtivencelerine aykm olan sulh ceza
TURKiYE CUMHURiYETi ANAYASAMAHKEMESi iKiNCi BOLUM KARAR EROL YUKSEL BA VURUSU (Ba vuru Numaras1: 2017 /212 7 4) Karar Tarihi: 28/11/2018 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi Ba kan Uyeler Raportor Ba vurucu : 2017/21274 : 28/11/2018 iKiNCi BOLUM KARAR Engin YILDIRIM Celal Mtimtaz AKINCI Muammer TOP AL M. EminKUZ RecaiAKYEL OmerMENCiK Erol YUKSEL I. BASVURUNUN KONUSU 1. Ba vuru, gozalt1 ve tutuklama tedbirlerinin hukuki olmamas1, tutuklulugun bag1ms1z ve tarafs1z hakim gtivencelerine aykm olan sulh ceza hakimliklerince karara baglanmas1 nedenleriyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm; gozalt1 ve tutukluluk stire9lerindeki baz1 uygulamalar nedeniyle kotu muamele yasagmm; smavlara giri in yasaklanmas1 nedeniyle egitim hakkmm; meslekten 91karma karannm Resmi Gazete ve internet sitelerinde yay1mlanmas1 nedeniyle masumiyet karinesinin ihlal edildigi iddialanna ili kindir. II. BASVURU SURECi 2. Ba vuru 13/4/2017 tarihinde yap1lm1 tlr. 3. Ba vuru, ba vuru formu ve eklerinin idari yonden yap1lan on incelemesinden sonra Komisyona sunulmu tur . 4. Komisyonca adli yard1m talebinin kabulune karar verilmi tir. 5. Komisyonca ba vurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bolum tarafmdan yapilmasma karar verilmi tir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Ba vuru formu ve eklerinde ifade edildigi ekliyle ve Ulusal Y arg1 Ag1 Bili im Sistemi (UY AP) arac1hg1yla eri ilen bilgi ve belgeler 9er9evesinde olaylar ozetle oyledir: 7. Ttirkiye 15/7/2016 tarihinde askeri bir darbe te ebbtistiyle kar 1 kar 1ya kalm1 , bu nedenle 21/7/2016 tarihinde tilke genelinde olagantistu hal ilan edilmesine karar verilmi tir. Olagantistti hal 19/7/2018 tarihinde son bulmu tur. Kamu makamlan ve yarg1 organlan -olgusal temellere dayanarak- bu te ebbtistin arkasmda Ttirkiye'de 90k uzun y11lardir faaliyetlerine devam eden ve son y1llarda Fetullah91 Teror Orgtitu (FETO) ve/veya Paralel Devlet Yapilanmas1 (PDY) olarak isimlendirilen bir yap1lanmanm oldugunu degerlendirmi lerdir (Aydin Yavuz ve digerleri [GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-25). 2 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21274 : 28/11/2018 8. Darbe te ebbiisii s1rasmda ve sonrasmda iilke genelinde Cumhuriyet ba savc1hklan tarafmdan, darbe giri imiyle baglantih ya da dogrudan darbe giri imiyle baglantih olmasa bile FETO/PDY'nin kamu kurumlanndaki orgiitlenmesinin yam sua egitim, saghk, ticaret, sivil toplum ve medya gibi farkh alanlardaki yap1lanmasma yonelik soru turmalar yiiriitiilmii ; 90k say1da ki i hakkmda g6zalt1 ve tutuklama tedbirleri uygulanm1 tu (Aydzn Yavuz ve digerleri, 51, Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No: 2016/23672, 11/01/2018, 12). 9. Tiirkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Haber ve Spor Yaymlan Dairesi Ba kanhgmda ba kan yard1mc1s1 olarak gorev yapmakta olan ba vurucu , Ankara Cumhuriyet Ba savc1hgmca Fetullah91 Teror Orgiitii/Paralel Devlet Yapilanmas1 (FETO/PDY) ile baglantih su9lardan yiiriitiilen bir soru turma kapsammda 11/8/2016 tarihinde gozaltma almm1 tu . 10. Ankara Cumhuriyet Ba savc1hg1 18/8/2016 tarihinde ba vurucuyu silahh teror orgiitii (FETO/PDY) iiyesi olma su9undan tutuklanmas1 istemiyle Ankara 4. Sulh Ceza Hakimligine sevk etmi tir. Ankara 4. Sulh Ceza Hakimligince 18/8/2016 tarihinde ba vurucunun tutuklanmasma karar verilmi tir . 11. Ankara Cumhuriyet Ba savc1hgmm 8/2/2017 tarihli iddianamesi ile ba vurucunun silahh teror orgiitii iiyesi olma su9unu i lediginden bahisle cezalandmlmas1 istemiyle aym yer Agu Ceza Mahkemesinde kamu davas1 a9ilm1 tu . 12. Ankara 16. Agu Ceza Mahkemesi (Mahkeme) 21/2/2017 tarihinde iddianamenin kabultine karar vermi ve E.2017/45 say1h dosya iizerinden kovu turma a amas1 ba lam1 tu. 13. Mahkeme tarafmdan ba vurucunun tutukluluk durumu 17/3/2017 tarihinde dosya iizerinden degerlendirilmi ve "uzerine yuklenen silahlz teror orgutune uye alma suc;unu i ledigine dair kuvvetli su ; ilphesinin varlzgznz gosteren, dosya kapsamznda somut delillerin bulunmasz, yakzn ve somut bir tehdidin halen devam ediyor olmasz, sanzgzn ka ;ma ve delilleri karartma ihtimalinin bulundugu, bu nedenle adli kontrol uygulamasznzn yetersiz kalacagz" gerek9esiyle ba vurucunun tutukluluk halinin devamma karar verilmi tir. 14. Ba vurucu amlan karan 18/3/2017 tarihinde ogrendigini bildirmi tir. 15. Ba vuru formu ve eklerinde, Mahkemenin 17/3/2017 tarihli tutukluluk halinin devam1yla ilgili karanna kar 1 itiraz yoluna gidildigine dair bilgi ve/veya belge sunulmam1 tu . 16. UY AP iizerinden yapilan incelemede, Mahkemenin E.2017 /45 say1h dosyas1 ile yiiriitiilen yarg1lama kapsammda hakkmda verilen tutuklulugun devam1 kararlanna kar 1 bireysel ba vuruda bulundugu tarihten once ba vurucunun itiraz ettigine dair bir kayda rastlanmam1 t1r. Ba vurucu , tutuklulugun devam1 kararlanna ili kin ilk itirazm1 12/4/2017 tarihli celsede verilen tutuklulugun devam1 karanna kar 1 19/4/2017 tarihinde yapm1 tu. 17. Ba vurucu 13/4/2017 tarihinde bireysel ba vuruda bulunmu tur. 18. Mahkeme 6/7/2017 tarihinde ba vurucunun tahliyesine karar vermi tir. 19. Devam eden yarg1lama sonunda Mahkeme 20/12/2017 tarihli karanyla ba vurucunun silahh teror orgiitiine iiye olma su9undan 6 yil 3 ay hapis cezas1 ile cezalandmlmasma karar vermi tir. 3 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/21274 : 28/11/2018 20. Hiikme kar 1 istinaf yoluna ba vurulmu olup bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla davanm istinaf incelemesi devam etmektedir. 21. Diger taraftan ba vurucu -1/9/2016 tarihli Resmi Gazete'de yay1mlanarak yiirtirliige giren-15/8/2016 tarihli ve 672 say1h Olaganiistii Hal Kapsammda Kamu Personeline ili kin Alman Tedbirlere Dair Kanun Hiikmiinde Karamame (KHK) ile kamu gorevinden 91kanlm1 tlr. IV. iLGiLiHUKUK 22. 4/12/2004 tarihli ve 5271 say1h Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 11Gozalt111 kenar ba hkh 91. maddesinin ( 1 ), (3) ve ( 5) numarah fikralan oyledir: "(l) Yukandaki maddeye gore yakalanan ki$i, Cumhuriyet Savcllzgznca bzrakzlmazsa, soru$turmanzn tamamlanmasz fr;in gozaltzna alznmaszna karar verilebilir. Gozaltz siiresi, yakalama yerine en yakzn hakim veya mahkemeye gonderilmesi i ;in zorunlu sure hari ;, yakalama anzndan itibaren yirmidort saati ger;emez. Yakalama yerine en yakzn hakim veya mahkemeye gonderilme i ;in zorunlu sure oniki saattenfazla olamaz. (3) Toplu olarak i$lenen sur;larda, delillerin toplanmaszndaki gii ;liik veya $iiphel1 sayzszmn r;oklugu nedeniyle; Cumhuriyet savczsz gozaltz siiresinin, her defasznda bir giinii ger;memek iizere, ii ; giin siireyle uzatzlmaszna yazzlz olarak emir verebilir. Gozaltz siiresinin uzatllmasz emri gozaltzna alznana derhal teblig edilir. (5) Yakalama i$lemine, gozaltzna alma ve gozaltz siireszmn uzatzlmaszna ili$kin Cumhuriyet savczszmn yazzlz emrine kar$l, yakalanan ki$i, miidafii veya kanuni temsilcisi, e$i ya da birinci veya ikinci derecede kan hLSLm1, hemen serbest bzrakzlmayt saglamak i ;in sulh ceza hakimine ba$vurabilir. Sulh ceza hakimi incelemeyi evrak iizerinde yaparak derhai ve nihayet yirmidort saat dolmadan ba$vuruyu sonur;landmr. Yakalamanzn veya gozaltzna alma veya gozaltz siiresini uzatmanzn yerinde oldugu kamszna varzlzrsa ba$VUru reddedilir ya da yakalananzn derhal soru$turma evrakz ile Cumhuriyet Savczlzgznda hazzr bulundurulmaszna karar verilir. " 23. 5271 say1h Kanun'un "Tutuklama nedenleri" kenar ba hkh 100. maddesinin ilgili k1sm1 oyledir: "(l) Kuvvetli sur; $iiphesinin varlzgzm gosteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunmas1 halinde, $iipheli veya samk hakkznda tutuklama karan verilebilir. j$in onemi, verilmesi beklenen ceza veya giivenlik tedbiri ile olr;iilii olmamas1 halinde, tutuklami karan verilemez. (2) A$agzdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayllabilir: a) ::Jiipheli veya samgzn kar;mas1, saklanmasz veya kar;acag1 $iiphesini uyandzran somut olgular varsa. b) ::Jiipheli veya samgzn davram$larz; I. Delilleri yak etme, gizleme veya degi$tirme, 2. Tamk, magdur veya ba$kalarz iizerinde baskz yapzlmasz giri$iminde bulunma, Hususlarznda kuvvetli $iiphe olu$turuyorsa. 4 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21274 : 28/11/2018 (3) A$agzdaki sur;larzn i$lendigi hususunda kuvvetli $ilphe sebeplerinin varlzgz halinde, tutuklama nedeni var sayzlabilir: a) 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayzlz Turk Ceza Kanununda yer alan; 11. Anayasal Duzene ve Bu Duzenin j$/eyi$ine Kar$Z Sur;lar (madde 309, 310,311,312, 313,314,315), II 24. 5271 say1h Kanun'un 11Tutuklama kararz11 kenar ba hkh 101. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: 11(1) Soru$turma evresinde $ilphelinin tutuklanmaszna Cumhuriyet savczsznzn istemi uzerine sulh ceza hdkimi tarafindan, kovu$lurma evresinde sanzgzn tutuklanmaszna Cumhuriyet savczsznzn istemi uzerine veya re'sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerd mutlaka gerekr;e gosterilir ve adli kontrol uygulamasznzn yetersiz kalacagznz belirten hukukf ve jiilf nedenlere yer verilir. (2) Tutuklamaya, tutuklamanzn devamzna veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ili$kin kararlarda; a) Kuvvetli sur; $ilphesini, b) Tutuklama nedenlerinin varlzgznz, c) Tutuklama tedbirinin olr;ulu oldugunu , gosteren deliller somut olgularla gerekr;elendirilerek ar;zkr;a gosterilir. Kararzn ir;erigi $ilpheli veya sanzga sozlu olarak bildirilir, ayrzca bir ornegi yazzlmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda belirtilir. 11 25. 5271 say1h Kanun'un "$iipheli veya samgzn salzverilme istemleri" kenar ba hkh 104. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: 11(1) Soru$lurma ve kovu$lurma evrelerinin her a$amasznda $ilpheli veya sanzk salzverilmesini isteyebilir. (2) [Jupheli veya sanzgzn tutukluluk hdlinin devamzna veya salzverilmesine hdkim veya mahkemece karar verilir. Ret kararzna itiraz edilebilir. 11 26. 6/9/2004 tarihli ve 5237 say1h Turk Ceza Kanunu'nun "Silahlz orgiit" kenar ba hkh 314. maddesinin (1) ve (2) numarah fikralan oyledir: 11(1) Bu kzsmzn dorduncu ve bqinci bolumlerinde yer alan sur;larz i$lemek amaczyla, silahlz orgut kuran veya yoneten ki$i, on yzldan onbe$ yzla kadar hapis cezasz ile cezalandzrzlzr. (2) Birinci fikrada tanzmlanan orgute uye olanlara, bq yzldan on yzla kadar hapis cezasz verilir. 11 27. 12/4/1991 tarihli ve 3713 say1h Terorle Mucadele Kanunu'nun "Teror sur;larz" kenar ba hkh 3. maddesi oyledir: 5 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/21274 : 28/11/2018 "26/9/2004 tarihli ve 5237 sayzlz Tiirk Ceza Kanununun 302, 307, 309, 311, 312, 313 314, 315 ve 320 nci maddeleri ile 310 uncu maddesinin birincifikrasmda yazzlt sUf;lar, teror sur;larzdzr. " 28. 3713 say1h Kanun'un "Cezalarzn artzrzlmasz" kenar ba hkh 5. maddesinin birinci fikrasmm birinci ciimlesi oyledir: "3 ve 4 iincii maddelerde yazzlt sur;larz i$leyenler hakkmda ilgili kanunlara gore tayi, edilecek hapis cezalarz veya adlf para cezalarz yarz oranmda artmlarak hiikmolunur. " 29. 16/5/2001 tarihli ve 4675 say1h infaz Hakimligi Kanunu'nun ''Amm; ve kapsam" kenar ba hkh 1. maddesinin ikinci fikras1 oyledir: "Bu kanun, ceza infaz kurumlarz ve tutukevlerinde bulunan hiikiimlii ve tutuklular hakkznda yaptlan i$lemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yonelik $ikayetleri incelemek, karara baglamak ve kanunlarla verilen diger gorevleri yerine getirmek iizere kurulan infaz hakimliklerine ili$kin hiikiimleri kapsar. " 30. 4675 say1h Kanun'un 'infaz hakimliklerinin gorevleri" kenar ba hkh 4. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "(1) jnJaz hakimliklerinin gorevleri $Unlard1r: 1. Hiikiimlii ve tutuklularm ceza infaz kurumlarz ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerle$firilmeleri, barmdmlmalarz, 1s1tzlmalarz ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin saglanmast, bedensel ve ruhsal saglzklarznm korunmast amaczyla muayene ve tedavilerinin yaptmlmasz, dz$arzyla ili$kileri, r;alz$ftrtlmalarz gibi i$lem veya faaliyetlere ili$kin $ikayetleri incelemek ve karara baglamak, Kanunlarda ba$ka bir yargt merciine btraktlan konulara ili$kin hiikiimler saklzdtr. " 31. 4675 say1h Kanun'un "jnJaz hakimligine $ikayet ve usulii!' kenar ba hkh 5. maddesinin ilgili kism1 oyledir: "Ceza infaz kurumlarz ve tutukevlerinde hiikiimlii ve tutuklular hakkznda yapzlan i$lemler veya bun/aria ilgili faaliyetlerin kanun, tiiziik ve yonetmelik hiikiimleri ile genelgelere aykm oldugu gerekr;esiyle bu i$lem veya faaliyetlerin ogrenildigi tarihten itibaren on be$ giin, herhalde yaptldtgt tarihten itibaren otuz giin ir;inde $ikayet yoluyla infaz hakimligine ba$vurulabilir. ::Jikayet, dilekr;e ile dogrudan dogruya infaz hakimligine yaptlabilecegi gibi; Cumhuriyet ba$savczlzgz veya ceza infaz kurumu ve tutukevi miidiirliigii araczlzgzyla da yapzlabilir. jnjaz hakimligi dz$znda yapzlan ba$vurular hemen ve en gee; ii ; giin ir;inde infaz hakimligine gonderilir. Sozlii yapzlan $ikdyet, tutanaga baglanzr ve bir sureti ba$vurana verilir. Sikayet yoluna ba$vurulmasz, yapzlan i$lem veya faaliyetin yerine getirilmesini durdurmaz. Ancak, infaz hakimi giderilmesi gii ; veya imkanszz sonur;larzn dogmasz ve i$lem veya faaliyetin apkr;a hukuka aykm olmast ko$ullarznzn birlikte gerr;ekle$mesi durumunda i$lem veya faaliyetin ertelenmesine veya durdurulmasma karar verebilir." 6 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi :2017/21274 : 28/11/2018 32. 4675 say1h Kanun'un 'infaz hakimligince ikayet iizerine verilen kararlar11 kenar ba hkh 6. maddesinin ilgili kism1 oyledir: II Sikayet ba!jvurusu iizerine infaz hakimi, duru!jma yapmakszzzn dosya iizerinden bir hafta i9inde karar verir; ancak, gerek gordiigiinde karar vermeden once !jikayet konusu i!jlem veya faaliyet hakkznda resen ara!jtlrma yapabilir ve ilgililerden bilgi ve belge isteyebilir; aynca ceza infaz kurumu ve tutukevi ile ilgili Cumhuriyet savclSlmn da yaz1lz gorii!jiinii alzr. Disiplin cezaszna kar:Jz yapzlan !jikayet iizerine infaz hakimi, hiikiimlii veya tutuklunun savunmaszm ald1ktan ve talep edilen diger delilleri toplay1p degerlendirdikten sonra kararznt verir. Hiikiimlii veya tutuklu, savunmasm1, haz1r bulunmak ve vekaletnamesini ibraz etmek ko:juluyla avukatiyla birlikte veya avukatl aractl1g1yh yapabilir. jnjaz hakimi gerekli gormesi durumunda hiikiimlii veya tutuklunun savunmaszm ceza infaz kurumunda da alabilir. jnJaz hakimi, inceleme sonunda !jikayeti yerinde gormezse reddine; yerinde goriirse, yapllan i!jlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasma veya ertelenmesine karar verir. 11 V. iNCELEME VE GEREK(:E 33. Mahkemenin 28/11/2018 tarihinde yapm1 oldugu toplantida ba vuru incelenip geregi dii iiniildii: A. Ki i Hiirriyeti ve Giivenligi Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddialar 1. Gozaltmm Hukuki Olmad1gma ili kin iddia a. Ba vurucunun iddias1 34. Ba vurucu, somut bir delil olmamasma ragmen gozaltma almmasmm hukuka aykm oldugunu belirterek ki i hiirriyeti ve giivenligi hakkmm ihlal edildigini ileri siirmii tiir. b. Degerlendirme 35. Anayasa'nm 148. maddesinin ii9iincii flkrasmm son ciimlesi oyledir: 11Ba!jvuruda bulunabilmek i9in olagan kanun yollarzmn tiiketilmi!j olmasz !jarttzr. " 36. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say1h Anayasa Mahkemesinin Kurulu u ve Y argilama Usulleri Hakkmda Kanun'un 11Bireysel ba vuru hakk111 kenar ba hkh 45. maddesinin (2) numarah flkras1 oyledir: "jh/ale neden oldugu ileri siiriilen i!jlem, eylem ya da ihmal i9in kanunda ongoriilmii idari ve yarg1sal ba!jvuru yollarmm tamammm bireysel ba!jvuru yapllmadan once tiiketilmi!j olmasz gerekir." 37. Yukanda belirtilen Anayasa ve Kanun hiikiimleri geregince Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahkemelerince diizeltilmemesi halinde ba vurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel ba vuru yolunun ikincillik niteligi geregi Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i9in oncelikle olagan kanun yollannm tiiketilmesi zorunludur (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, B. No: 2012/403, 26/3/2013, 16, 17). 7 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21274 : 28/11/2018 38. Anayasa Mahk:emesi, kanunda ongortilen gozalt1 suresmm a Ild1g1 veya yakalama ve gozaltma almmanm hukuka aykm oldugu iddialanna ili kin olarak bireysel ba vurunun incelendigi tarih itibanyla asil davanm sonw;;lanmad1g1 durumlarda dahi -ilgili Yarg1tay i9tihatlanna atif yaparak- 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde ongortilen tazminat davasmm tuketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldugu sonucuna varm1 tir (Hikmet Kopar ve digerleri [GK], B. No: 2014/14061, 8/4/2015, 64-72; Hidayet Karaca [GK], B. No: 2015/144, 14/7/2015, 53-64; Giinay Dag ve digerleri [GK], B. No: 2013/1631 , 17/12/2015, 141-150; jbrahim Sonmez ve Nazmiye Kaya, B. No: 2013/3193, 15/10/2015, 34-47; Giilser Yzldmm (2) [GK], B. No: 2016/40170, 16/11/2017, 92-100). 39. Somut olayda ba vurucu hakkmda verilen g6zalt1 karannm ve gozaltmda tutulmanm hukuka uygun olup olmad1g1 5271 say1h Kanun'un 141. maddesi kapsammda a91lacak davada incelenebilir. Nitekim Yarg1tay uygulamas1 (Yarg1tay 12. Ceza Dairesinin 1/10/2012 tarihli ve E.2012/21752, K.2012/20353 say1h karan; Giinay Dag ve digerleri, 145) da bu kapsamdaki taleplerle ilgili olarak davanm esasmm sonu9lanmasma gerek olmad1g1 yonundedir. Bu madde kapsammda a91lacak dava yoluyla gozaltma ili kin bir hukuka aykmhk tespit edildiginde ba vurucu lehine tazminata da hukmedilebilecektir. 40. Buna gore 5271 say1h Kanun'un 141. maddesinde belirtilen dava yolunun ba vurucunun durumuna uygun telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yolu oldugu ve bu olagan ba vuru yolu lliketilmeden yap1lan bireysel ba vurunun incelenmesinin bireysel ba vurunun ikincillik niteligi ile bagda mad1g1 sonucuna vanlm1 t1r. 41. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun gozaltmda tutulmas1yla ilgili olarak idari ve/veya yarg1sal ba vuru yollan lliketilmeden bireysel ba vuru yap1ld1g1 anla 1ld1gmdan ba vurunun bu k1smmm ba vuru yollarznzn tiiketilmemi olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 2. Tutuklamanm Hukuki Olmad1gma ili kin iddia a. Ba vurucunun iddialan 42. Ba vurucu; su9 i ledigine dair somut herhangi bir delil olmamasma ragmen tutuklanmasma karar verildigini, okumu oldugu bir gazete haberinin su9 olarak kabul edildigini, somut bir delil olmadan sekiz aydir tutuklulugunun devam ettirildigini belirterek ki i hurriyeti ve guvenligi ile etkili ba vuru haklannm ihlal edildigini ileri surmu llir. b. Degerlendirme 43. Anayasa Mahk:emesine bireysel ba vuru, iddia edilen hak ihlallerinin derece mahk:emelerince duzeltilmemesi halinde ba vurulabilecek ikincil nitelikte bir kanun yoludur. Bireysel ba vuru yolunun ikincillik niteligi geregi Anayasa Mahk:emesine bireysel ba vuruda bulunabilmek i9in oncelikle olagan kanun yollannm tuketilmesi zorunludur (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, 16, 17). 44. Somut olayda ba vurucu tarafmdan ba vuru formuna ek olarak sunulan ve bu itibarla ihlal iddiasma dayanak olarak gosterilen Mahk:emenin 17/3/2017 tarihli ara karan ile dosya uzerinden yap1lan inceleme sonucunda ba vurucunun tutukluluk halinin devamma karar verilmi tir. Amlan karara kar 1 itiraz yolu a91k olup bu husus, kararda a91klanm1 ve 8 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21274 : 28/11/2018 karara kar 1 teblig tarihinden itibaren yedi gun i9inde Ankara 1 7. Agir Ceza Mahkemesine itiraz yoluna ba vurulabilecegi belirtilmi tir. 45. Ba vurucu tarafmdan tutuklulugun devamma ili kin bu karara itiraz edilmeden bireysel ba vuruda bulunuldugu gorulmektedir (bkz. 15). 46. Tuketilmesi gereken ba vuru yollanmn ula ilabilir olmas1 yanmda telafi kabiliyetini haiz olmas1 ve tuketildiginde ba vurucunun ikayetlerini gidermede makul ba an ans1 tammas1 gerekir. Dolay1s1yla mevzuatta bu yollara yer verilmesi tek ba ma yeterli olmay1p uygulamada da etkili oldugunun gosterilmesi ya da en azmdan etkili olmad1gmm kamtlanmam1 olmas1 gerekir (Ramazan Aras, B. No: 2012/239, 2/7/2013, 29). Ozellikle daha once bir9ok kez tutuklulugun devam1 kararlanna itiraz edilmi ve sonu9 almamam1 sa somut olaym ko ullan gozetilerek en son verilen tutuklulugun devam1 karanna itiraz edilmedigi, dolay1s1yla ba vuru yollannm tuketilmedigi gerek9esiyle ba vurunun reddedilmemesi de mumkundur (Serdar Zirig [GK], B. No: 2013/7766, 2/7/2015, 27). 4 7. Ba vuru konusu olay dikkate almd1gmda yarg1lamay1 yapan Mahkemece hakkmda verilen tutuklulugun devam1 kararlanndan hi9birine kar 1 -bireysel ba vuruda bulununcaya kadar-itiraz yoluna gitmeyen ba vurucu yonunden (bkz. 16) ba vuru yollannm tuketilmesi kuralma istisna tanmmasm1 gerektiren bir durumun olmad1g1 gorulmektedir. 48. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm, diger kabul edilebilirlik artlan yonunden incelenmeksizin ba vuru yollarzmn tuketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. 3. Sulh Ceza Hakimliklerinin Bag1ms1z ve Tarafs1z Hakim ilkelerine Aykin Olduguna ili kin iddia a. Ba vurucunun iddialan 49. Ba vurucu; tutukluluga ili kin karan veren sulh ceza hakimliginin ozel bir ama9la kuruldugunu, bag1ms1z ve tarafs1z mahkeme olmad1g1m ve kanuni hakim guvencesini saglamad1gm1 belirterek Anayasa'mn 3 7. maddesinin ihlal edildigini ileri surmu llir. b. Degerlendirme 50. Anayasa Mahkemesi, olaylann ba vurucu tarafmdan yapilan hukuki nitelendirmesi ile bagh olmay1p olay ve olgulann hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Ba vurucunun bu bolumdeki iddialannm Anayasa'nm 19. maddesi baglammda ki i hurriyeti ve guvenligi hakk1 kapsammda incelenmesi gerekir. 51. Anayasa Mahkemesince sulh ceza hakimliklerinin kanuni hakim guvencesm1 saglamad1g1, tarafs1z ve bag1ms1z mahkeme olmad1g1 ve tutukluluga itirazm bu yarg1 mercilerince karara baglanmasmm hurriyetten yoksun birakilmaya kar 1 etkili bir itirazda bulunmay1 irnkans1z hale getirdigine ili kin iddialar bir9ok kararda incelenmi ; bu kararlarda sulh ceza hakimliklerinin yap1sal ozellikleri dikkate almarak soz konusu iddialann a91k9a dayanaktan yoksun oldugu sonucuna vanlm1 tir (Hikmet Ko par ve digerleri, l O 1-115; Mehmet Baransu (2), B. No: 2015/7231, 64-78, 94-97). 9 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21274 : 28/11/2018 52. Somut ba vuruda, aym mahiyetteki iddialara ili kin olarak amlan kararlarda vanlan sonrn;tan aynlmay1 gerektiren bir durum bulunmamaktad1r. 53. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu kismmm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. B. Kotii Muamele Y asagmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 54. Ba vurucu; 10 m2 geni ligindeki bir nezarethanede 16 ki i ile birlikte kald1gm1, beton zemin tizerinde yatmak zorunda buak1ld1gm1, insani olmayan bir muamele ve bask1ya maruz buakild1gm1, gozalt1 stirecinde verilen g1dalann yetersiz oldugunu belirterek i kence ve kotti muamele yasagmm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. 55. Ba vurucu aynca tutuklu olarak kald1g1 ceza infaz kurumunda 7 ki inin kalabilecegi ekilde tasarlanan kogu ta 40-46 ki i ile birlikte kald1gm1, yeterli yatak olmad1g1 i9in baz1 gtinlerde yerde yatmak zorunda kald1gm1, kogu ta yeterli tuvalet ve du olmad1g1 i9in banyo imkamndan haftada iki kez yararlanabildigini, kutsal kitab1 olan Kur'an-1 Kerim'in alti ay sonra kendisine verildigini, ailesiyle ve avukatiyla olan gorti mesinin kay1t altma almd1gm1, ailesiyle yaptig1 gorti lerin k1s1th bir ekilde yaptmld1g1m iddia etmi ve ceza infaz kurumu artlan nedeniyle saghgmm bozuldugunu ileri stirmti ttir. 2. Degerlendirme 56. Bireysel ba vuru yoluyla Anayasa Mahkemesine ba vurabilmek i9in olagan kanun yollannm ttiketilmi olmas1 gerekir (Ay e Zzraman ve Cennet Ye ilyurt, 17). 57. Somut olayda ba vurucu, gozalt1 stirecindeki kotti muamele iddialanna ili kin olarak gozaltmda iken kamu gorevlileri tarafmdan genellikle kotti muameleye maruz b1rakild1gm1 ve insani olmayan gozalt1 ko ullannda kasti bir ekilde tutuldugunu ileri stirmektedir. Bu boltimdeki iddialar bir btittin olarak degerlendirildiginde ba vurucunun yakaland1g1 andan itibaren kamu gorevlilerinin kendisine kotti muamelede bulundugundan ikayet9i oldugu gortilmektedir. Ba vurucu, gozaltmda tutma ko ullannm yetersizliginden bahsetmi se de bu kapsamda maruz kald1gm1 ileri stirdtigti kotti muamelenin kamu gorevlilerinin kas1t ve/veya ihmalinden mi yoksa salt tutulma ko ullanndan m1 kaynakland1gm1 a91k9a belirtmemi tir. Dolay1s1yla soz konusu iddialann Anayasa Mahkemesince dogrudan incelenebilmesi i9in yeterli bilgi ve beige bulunmad1g1 anla 1lm1 tu . Bu baglamda somut olaym ko ullan ile ba vurucunun amlan iddialannm kamu gorevlilerinin kas1t ve/veya ihmalinden kaynaklamp kaynaklanmad1gma dair adli ve/veya idari bir soru turmayla ortaya konmas1 gerekmektedir (benzer yondeki bir degerlendirme i9in bkz. Mehmet Hasan Altan (2), 249). 58. Ceza infaz kurumundaki tutulma ko ullanna ili kin ikayetler yontinden ise ilgili mevzuat (bkz. 29-32) geregince ba vurucunun iddialanm iletebilecegi ve yapild1gm1 iddia ettigi kotti muameleye derhal son verilmesini isteyebilecegi idari ve yarg1sal mercilerin bulundugu gortilmektedir. ilgili htiktimler kapsammda ba vurucu, ikayetlerini oncelikle yetkili yarg1sal mercilere iletip tutulma yeri ve ko ullan sebebiyle kotti muameleye maruz b1rak1ld1gm1 ileri stirebilecek ve bu ko ullann en k1sa zamanda uygun hale getirilmesini 10 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21274 : 28/11/2018 isteyebilecekken bu yollara ba vurmam1 tlf (benzer yondeki bir degerlendirme i9in bkz. Mehmet Baransu, B. No: 2015/8046, 19/11/2015, 30). Ba vurucunun ikayetleri dikkate almd1gmda iddiasmm aksine mevcut ba vuru yollannm ula 1labilir, ikayetleri a91smdan telafi imkanma sahip ve bir 9oztim saglayabilecek nitelikte olmad1gm1 soyleyebilmeyi mtimktin k1lan bir sebep bulunmad1gmdan ba vuru yollannm ttiketilmesi kuralma istisna tanmmasm1 gerektiren bir durumun da olmad1g1 gortilmektedir (benzer yondeki bir degerlendirme i9in bkz. Didem Tiitenk, B. No: 2013/7525, 10/6/2015, 40, 41). 59. Dolay1s1yla ba vurucunun ikayetlerini, varsa bu konudaki kamtlanm oncelikle ve stiresinde yetkili idari ve yarg1sal mercilere iletmeden, hak ihlali iddialanm oncelikle bu makamlann degerlendirmesini ve 9oztime kavu turmasm1 beklemeden dogrudan Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulundugu anla ilmaktad1r. 60. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun kotti muamele yasagmm ihlal edildigi iddias1yla ilgili olarak idari ve/veya yarg1sal ba vuru yollan ttiketilmeden bireysel ba vuru yap1ld1g1 anla 1ld1gmdan ba vurunun bu k1smmm ba vuru yollanmn tiiketilmemi olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. C. Masumiyet Karinesinin ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 61. Ba vurucu; 672 say1h KHK ile ihra9 edilirken admm internet sitelerinde ve Resmi Gazete'de yay1mlanmas1 nedeniyle hakkmda bir yargilama yapilmaks1zm teror orgtitti mensubu olarak gosterildigini, kendisi ile ailesinin hayatmm ve geleceginin tehlikeye atild1gm1 belirterek masumiyet karinesine aykm hareket edildigini ileri stirmti ttir. 2. Degerlendirme 62. Ba vurucunun 30/9/2016 tarihinde, aym konuya ili kin olarak Anayasa Mahkemesine bireysel ba vuruda bulundugu; Birinci Boltim ikinci Komisyonunun 24/7/2017 tarihli ve 2016/20426 ba vuru numarah karanyla ba vurunun bu yontiyle kabul edilemez olduguna kesin olarak karar verildigi anla 1lm1 tlf . 63. A91klanan gerek9elerle ba vurunun bu k1smmm miikerrer ba vuru niteliginde olmasz nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir. D. Egitim Hakkmm ihlal Edildigine ili kin iddia 1. Ba vurucunun iddialan 64. Ba vurucu; ceza infaz kurumunda tutuklu oldugu sure boyunca smavlara girmesinin yasakland1gm1 ve egitim hayatm1 stirdtiremedigini dile getirerek egitim hakkmm ihlal edildigini ileri stirmti ttir. 2. Degerlendirme 65. Anayasa Mahkemesine yap1lan bireysel ba vurularda, ba vuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakkmdaki iddialanm kamtlamak ve dayamlan Anayasa htikmtintin kendilerine gore ihlal edildigine dair a91klamalarda bulunarak hukuki 11 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21274 : 28/11/2018 iddialanm ortaya koymak ba vurucuya dti er. Ba vurucunun kamu gtictintin i lem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildigini ileri stirdtigti hak ve ozgtirltik ile dayamlan Anayasa htiktimlerini, ihlal gerek9elerini, dayamlan deliller ile ihlale neden oldugu ileri stiriilen i lem veya kararlann neler oldugunu ba vuru dilek9esinde belirtmesi artt1r. Ba vuru dilek9esinde kamu gtictintin ihlale neden oldugu iddia edilen i lem, eylem ya da ihmaline dair olaylann tarih s1rasma gore ozeti yap1lmah; bireysel ba vuru kapsammdaki hak ve ozgtirltiklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildigi ve buna ili kin gerek9eler ve deliller a91klanmahdir (Veli Ozdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20; Ona! Yigit, B. No: 2013/1075, 30/6/2014, 18, 19). 66. Somut olayda ba vurucu, soyut olarak ceza infaz kurumunda smavlara giremedigini ve yiiksek lisans egitimine devam edemedigini ifade etmi ancak ihlal edildigini iddia ettigi hakka ili kin ihlal gerek9elerini a91klamad1g1 gibi hangi smava giremedigine ili kin hi9bir a91klamada bulunmam1 tlf . Ba vurucu aynca hangi smava girecegine ve yiiksek lisans ogrencisi olduguna dair hi9bir belge ya da delili de bireysel ba vuru dosyasma sunmam1 tlf. 67. Bu itibarla ba vurucu, soyut ekilde dile getirdigi bu boliimdeki ihlal iddialanyla ilgili olarak delillerini sunma ve bireysel ba vuru kapsammdaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildigine ili kin a91klamalarda bulunma yontindeki yiiktimliiltigtinti yerine getirmemi tir. 68. A91klanan gerek9elerle ba vurucunun egitim hakkmm ihlal edildigine ili kin iddialannm temellendirilmemi oldugu anla ild1gmdan ba vurunun bu kismmm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle kabul edilemez olduguna karar verilmesi gerekir. VI. HOKUM A91klanan gerek9elerle; A. 1. Gozaltma almanm hukuka aykm olmas1 nedeniyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddiamn ba vuru yollarznzn tuketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 2. Tutuklamanm hukuki olmamas1 nedeniyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ba vuru yollarznzn tuketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 3. Sulh ceza hakimliklerinin bag1ms1z ve tarafs1z hakim ilkelerine aykm olmas1 nedeniyle ki i htirriyeti ve gtivenligi hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 4. Katti muamele yasagmm ihlal edildigine ili kin iddiamn ba vuru yollarznzn tuketilmemi olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, 5. Egitim hakkmm ihlal edildigine ili kin iddianm ar;zkr;a dayanaktan yoksun olmasz nedeniyle KABUL EDiLEMEZ OLDUGUNA, B. Masumiyet karinesinin ihlal edildigine ili kin iddiamn mukerrer ba vuru olmasz nedeniyle REDDiNE, 12 Ba vuru Numaras1 Karar Tarihi : 2017/21274 : 28/11/2018 C. Adli yard1m talebinin kabulu ile ge9ici olarak muaf tutulan 257,50 TL har9tan ibaret yarg1lama giderinin 12/1/2011 tarihli ve 6100 say1h Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (1) numarah fikras1 uyannca ba vurucudan TAHSiLiNE 28/11/2018 tarihinde OYBiRLiGiYLE karar verildi. Ba kan Engin YILDIRIM Dye Celal Mumtaz AKINCI Dye Muammer TOP AL Dye Dye M. EminKUZ Recai AKYEL 13