TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR OZAN ALPKAYA BAŞVURUSU (3) (Başvuru Numarası: 2018/19681) Karar Tarihi: 16/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan :Kadir ÖZKAYA Üyeler :Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör Başvurucu: Fatih ALKAN : Ozan ALPKAYA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan başvuruc unun göndermek istediği mektuba el konulması nedeniyle h
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ İKİNCİ BÖLÜM KARAR OZAN ALPKAYA BAŞVURUSU (3) (Başvuru Numarası: 2018/19681) Karar Tarihi: 16/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan :Kadir ÖZKAYA Üyeler :Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Raportör Başvurucu: Fatih ALKAN : Ozan ALPKAYA I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan başvuruc unun göndermek istediği mektuba el konulması nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Başvuru 27/6/2018 tarihinde yapılmıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön i ncelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur. 4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüşünü bildirmiştir. Başvurucu Bakanlık görüşüne kar şı beyanda bulunmuştur. III. OLAY VE OLGULAR 7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar öz etle şöyledir: 8. Başvurucu, PKK silahlı terör örgütüne üye olma suçundan hüküm lü olarak İzmir 2 Nolu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumun da (Ceza İnfaz Kurumu) bulunmaktadır. Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 9. Başvurucu, 30/4/2018 tarihinde bir gazeteciye mektup gönderme k istemiştir. Söz konusu mektupta başvurucu; yaşanan sorunlar ve hak gaspları nedeniyle açlık grevinin devam ettiğini, mahkûmların farklı bloklarda tutularak baskı re jimi kurulmaya çalışıldığını, posta yoluyla ya da aileler tarafından getirilen kitapların alı nmadığını, aramalarda keyfîliği n olduğunu, sosyal ihtiyaçların karşılanmadığını ileri sürerek Ce za İnfaz Kurumundaki bazı uygulamalardan şikâyetçi olmuştur. 10. Ceza İnfaz Kurumu Disiplin Kurulu Başkanlığı (Disiplin Kurul u), 4/5/2018 tarihli kararıyla sakıncalı olduğu gerekçesiyle mektubun alıcıs ına gönderilmemesine karar vermiştir. Anılan kararda, ilgili mevzuat hükümleri hatırlatılm ış ve Kurumda hukuka aykırı bir uygulama yapılmamasına rağmen söz konusu ifadelere yer veri lmesi nedeniyle mektubun yakınma amacı taşımadığının anlaşıldığı, Kurumun işleyişini köt üleme ve yıpratma amacıyla hareket edildiği, yalan yanlış ifadeler ile terör örgütü üyeler ince Kurumun hedef gösterildiği, diğer mahpuslarca da benzer şekilde mektupların kaleme alındığı ve kamuoyu oluşturma gayesiyle davranıldığı belirtilmiştir. 11. Başvurucu, söz konusu karara karşı İzmir 2. İnfaz Hâkimliğin e (İnfaz Hâkimliği) sunduğu şikâyet dilekçesinde göndermek istediği mekt uba soyut gerekçelerle e l konulduğunu, bu suretle temel haklarının engellendiğini belirte rek Disiplin Kurulunca verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir. 12. İnfaz Hâkimliği, 16/5/2018 tarihli kararıyla şikâyetin reddi ne karar vermiştir. Kararın gerekçesinde görevlileri hedef gösteren, terör ve çıkar amaçlı suç örgütü veya diğer suç örgütleri mensuplarının haberleşmelerine neden olan, terör ve terörizmi övücü ve hatta teşvik edici ve yalan yanlış bilgiler ve hakaret içeren mektupl arın ve dilekçelerin gönderilmesini yasaklayan düzenlemeler dikkate alındığında Disi plin Kurulunca verilen kararda hukuka aykırı bir yönün bulunmadığı şeklinde değerlendi rmelere yer verilmiştir. 13. Anılan karara karşı yapılan itiraz, İzmir 1. Ağır Ceza Mahke mesinin (Ağır Ceza Mahkemesi) 1/6/2018 tarihli kararıyla İnfaz Hâkimliği kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle reddedilmiştir. 14. Nihai karar 7/6/2018 tarihinde başvurucuya tebliğ edilmiştir . 15. Başvurucu 27/6/2018 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur . IV. İLGİLİ HUKUK16. İlgili hukuk için bkz. ( Ahmet Temiz B. No: 2013/1822, 20/5/2015, 16-20; Tayfur Tunç, B. No: 2017/36327, 10/3/2020, 15-28; Rıdvan Türan, B. No: 2017/20669, 10/3/2020, 15-28; Ahmet Ka ğanarslan ve Di ğerleri , B. No: 2017/16227, 10/3/2020, 18-31). V. İNCELEME VE GEREKÇE 17. Mahkemenin 16/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 A. Adli Yardım Talebi Yönünden 18. Başvurucu, bireysel başvuru harç ve masraflarını karşılayaca k gelirinin olmadığını belirterek adli yardım talebinde bulunmuştur. 19. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ö lçüde güçleştirmeksizi n yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan ba şvurucunun açıkç a dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Haberleşme Hürriyetinin İhlal Edildiğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddiaları ve Bakanlık Görüşü 20. Başvurucu; mektubunda Ceza İnfaz Kurumunda yaşadığı hukuka a ykırı uygulamaları anlattığını, dile getirdiği hangi ifadelerin sakın calı kabul edildiği konusunda idari ve yargısal organlar tarafından herhangi bir somut açıkla mada bulunulmadığını ve gerekçe gösterilmediğini ileri sürmüştür. Mektubun muhatabına g önderilmemesinin keyfi bir uygulama olduğunu vurgulayan başvurucu, haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğini iddia etmiştir. 21. Bakanlık görüşünde; başvurucunun göndermek istediği mektubun sakıncalı görülerek muhatabına gönderilmemesine karar verilmesi suretiyle gerçekleştirilen müdahalenin kanuni dayanağının mevcut olduğu, kamu düzeninin sa ğlanması ve suç işlenmesinin önlenmesi meşru amacını taşıdığı, ayrıca demokrati k toplum düzeninin gereklerine aykırı olmadığı ve müdahalenin ulaşılmak istenen am açla orantılı olduğu belirtilmiştir. Disiplin Kurulu, İnfaz Hâkimliği ve Ağır Ceza M ahkemesi kararlarının ilgili ve yeterli gerekçeler içerdiği, kararlardaki tespit ve sonuçların mevzuatın uygulanması niteliğinde olduğu, Anayasa da yer alan hak ve özgürlükleri ihl al eder nitelikte olmadığı veya adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda açık bir keyfîlik içerme diği değerlendirmesine yer verilmiştir. 22. Başvurucu, Bakanlık görüşüne karşı sunduğu dilekçesinde başv uru dilekçesindeki beyanlarını ve taleplerini yinelemiştir. 2. Değerlendirme 23. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hu kuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsi fini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Başvurucunun iddialarının özü, göndermek istediği mektubun Disiplin Kurulunca sakıncalı görülerek alıkon ulması nedeniyle haberleşme hürriyetinin engellenmesine ilişkindir. Anayasa Mahkemesinin ön ceki kararlarında bu tür başvurular haberleşme hürriyeti kapsamında incelenmiştir ( Ahmet Temiz, 23; Özkan Kart (2), B. No: 2013/1201, 20/5/2015, 22; Akif İpek, B. No: 2013/9456, 24/6/2015, 23; Ramazan Vural, B. No: 2013/1148, 7/7/2015, 24; Eren Y ıldız, B. No: 2013/759, 7/7/2015, 25; Mustafa Aydin, B. No: 2013/275, 6/10/2015, 24; Tayfur Tunç, 36; Rıdvan Türan, 36). Somut başvuruda da bu durumdan ayrılmayı gerektirecek bir durum bulunmamaktadır. Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 a. Kabul Edilebilirlik Yönünden 24. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek bir neden de bulunmadığı anlaşılan haberleşme hürr iyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gere kir. b. Esas Yönündeni. Müdahalenin Varlığı25. Anayasa nın 22. maddesinde, herkesin haberleşme hürriyetine sahip olduğu ve haberleşmenin gizliliğinin esas olduğu hüküm altına alınmıştır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (Sözleşme) 8. maddesinde de herkesin haberleşmes ine saygı gösterilmesini isteme hakkına sahip olduğu düzenlemesine yer verilmiştir. Anay asa ve Sözleşme nin orta k koruma alanı, haberleşme hürriyetinin yanı sıra içeriği ve biçi mi ne olursa olsun haberleşmenin gizliliğini de güvence altına almaktadır. Haberle şme bağlamında, bireylerin karşılıklı ve toplu olarak sözlü, yazılı ve görsel iletişimleri ne konu olan ifadelerinin gizliliğinin sağlanması gerekir. Posta, elektronik posta, telef on, faks ve internet aracılığıyla yapılan haberleşme faaliyetlerinin haberleşme hürriyeti ve habe rleşmenin gizliliği kapsamında değerlendirilmesi gerekir ( Mehmet Koray Erya şa, B. No: 2013/6693, 16/4/2015, 49; Ahmet Temiz, 31). 26. Kamu makamlarının bireyin haberleşme hürriyetine ve haberleş mesinin gizliliğine keyfî bir şekilde müdahale etmelerinin önlenmesi, A nayasa ve Sözleşme ile sağlanan güvenceler kapsamında yer almaktadır. Haberleşmenin iç eriğinin denetlenmesi, haberleşmenin gizliliğine ve dolayısıyla haberleşme hürriyetine yönelik ağır bir müdahale oluşturur. Bununla birlikte haberleşme hürriyeti mutlak nitelik te olmayıp meşru birtakım sınırlamalara tabidir. Bu kapsamdaki özel sınırlama ölçütleri, Anayasa nın 22. maddesinin ikinci fıkrasında sayılmıştır ( Mehmet Koray Erya şa, 50; Ahmet Temiz, 32). 27. Somut olayda Disiplin Kurulu, başvurucunun göndermek istediğ i mektubun sakıncalı olduğunu değerlendirerek alıkonulmasına karar vermişt ir. Dolayısıyla anılan işlem ile kamu makamları tarafından başvurucunun haberleşme hürriyeti ne bir müdahalede bulunulduğu açıktır. ii. Müdahalenin İhlal Oluşturup Oluşturmadığı28. Haberleşme hürriyetine yapılan müdahale, Anayasa'nın 22. mad desinin ikinci fıkrasında belirtilen haklı sebeplerden bir veya daha fazlasına dayanmadığı ve Anayasa'nın 13. maddesinde belirtilen koşullara uygun olmadığı takdirde Ana yasa'nın 22. maddesinin ihlalini teşkil edecektir. Anayasa nın 13. maddesinin ilgili kı smı şöyledir: "Temel hak ve hürriyetler, ...yaln ızca Anayasan ın ilgili maddelerinde belirtile n sebeplere ba ğlı olarak ve ancak kanunla s ınırlanabilir. Bu s ınırlamalar, ...demokrati k toplum düzeninin ...gereklerine ve ölçülülük ilkesine ayk ırı olamaz." 29. Müdahalenin Anayasa nın 13. maddesinde öngörülen ve somut ba şvuruya uygun düşen, kanun tarafından öngörülme, Anayasa nın 22. maddes inin ikinci fıkrasında belirtilen haklı sebeplerden bir veya daha fazlasına dayanma, d emokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olmama koşullarına uyg un olup olmadığının belirlenmesi gerekir ( Ahmet Temiz, 36). Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 (1) Kanunilik 30. Anayasanın 13. ve 22. maddeleri uyarınca haberleşme hürriyet ine yapılan müdahale öncelikle kanunla öngörülmelidir. Müdahalenin yasal da yanağını oluşturan mevzuatın ulaşılabilir, yeterince açık ve belirli bir eylemin g erektirdiği sonuçlar açısından öngörülebilir olması gerekir ( Ahmet Temiz, 37, 38). 31. Anayasa Mahkemesinin Ahmet Temiz kararında, somut olayda da uygulanan 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerini n İnfazı Hakkında Kanun'un 68. maddesinin hükümlülerin ceza infaz kurumlarından yaptıkları yazışmaların denetimi ve sınırlandırılmasının kanuni dayanağını oluşturduğu ve düzenleme nin kanunilik ölçütünü karşıladığı tespiti yapılmıştır ( Ahmet Temiz, 37-46). Öte yandan Anayasa'nın haberleşme hürriyetinin düzenlendiği 22. maddesinin ikinci fıkrasında, söz konusu sınırlama sebeplerine bağlı kalınarak yapılacak sınırlamanın ancak usulüne uygun olar ak verilecek hâkim kararıyl a mümkün olabileceği belirtildikten sonra üçüncü fıkrasında " İstisnalar ın uygulanaca ğı kamu kurum ve kurulu şlar ı kanunda belirtilir. " denilerek bu kuralın da mutlak olmadığı ve bu kurala bazı kurumlar yönünden kanunla sınırlamalar getirilebile ceği açıkça düzenlenmiştir (AYM, E.2014/122, K.2015/123, 30/12/2015, 71). Bu bağlamda ce za infaz kurumları, Anayasa'nın 22. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında istisnalar ın uygulanacağı kamu kurumlarındandır ( Mehmet Koray Erya şa, 74-76; Ahmet Temiz, 41). (2) Meşru Amaç32. Haberleşme hürriyetine yapılan müdahalenin meşru kabul edile bilmesi için bu müdahalenin Anayasa nın 22. maddesinin ikinci fıkrasında sayılm ış olan millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve ahlakı n korunması vey a başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden bir i veya birkaçına dayanması gerekir ( Ahmet Temiz, 47). 33. Somut olayda haberleşme hürriyetine yapılan müdahalenin Ceza İnfaz Kurumunun düzeni ile disiplinin sağlanması, kamu düzeninin ve g üvenliğinin sağlanması kapsamında yapıldığı, bu bağlamda yazışmaların denetlenmesine y önelik uygulamanın meşru amaç taşıdığı sonucuna varılmıştır. (3) Demokratik Toplum Düzeninin Gereklerine Uygunluk (a) Genel İlkeler34. Tutuklu ve hükümlüler, Anayasa ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı kapsamında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamamına kural olar ak sahiptir ( Recep Bekik ve diğerleri [GK], B. No: 2016/12936, 27/3/2019, 27; Mehmet Re şit Arslan ve di ğerleri, B. No: 2013/583, 10/12/2014, 65). Bu bağlamda tutuklu ve hükümlül erin haberleşme hürriyeti de Anayasa ve Sözleşme kapsamında koruma altındadır ( Ahmet Temiz, 66; Musa Kaya (2), B. No: 2013/2351, 16/9/2015, 62). 35. Bununla birlikte ceza infaz kurumunda tutulmanın kaçınılmaz sonucu olarak suçun önlenmesi ve disiplinin temini gibi kurumda güvenliğin sa ğlanmasına yönelik kabul edilebilir makul gerekliliklerin olması durumunda tutuklu ve hü kümlülerin sahip oldukları haklar sınırlanabilir ( Turan Günana, B. No: 2013/3550, 19/11/2014, 35; Ahmet Temiz, 66). Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 36. Temel hak ve özgürlüklere yönelik bir müdahalenin demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşılaması ve orantılı olması gerekir. Açıktır ki bu başlık al tındaki değerlendirme, sınırlamanın amacı ile bu amacı gerçekleştirmek üzere başvurula n araç arasındaki ilişki üzerinde temellenen ölçülülük ilkesinden bağımsız yapılamaz. Çü nkü Anayasa nın 13. maddesinde demokratik toplum düzeninin gereklerine ayk ırı olmama v e ölçülülük ilkesin e ayk ırı olmama biçiminde iki ayrı kritere yer verilmiş olmakla birlikte bu iki kriter bir bütünün parçaları olup aralarında sıkı bir ilişki vardır ( Ferhat Üstünda ğ, B. No: 2014/15428, 17/7/2018, 45). 37. Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olması, başvur ulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekme ktedir. Amaca ulaşmaya yardımcı olmayan veya ulaşılmak istenen amaca nazaran bariz bir biçimde ağır olan bir müdahalenin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığı söylenem eyecektir ( Ferhat Üstünda ğ, 46). 38.Orant ılılık ise sınırlamayla ulaşılmak istenen amaç ile başvurulan sınırla ma tedbiri arasında dengesizlik bulunmamasına işaret etmektedir. D iğer bir ifadeyle orantılılık, bireyin hakkı ile kamunun menfaatleri veya müdahalenin amacı ba şkalarının haklarını korumak ise diğer bireylerin hak ve menfaatleri arasında adil b ir dengenin kurulmasına işaret etmektedir. Dengeleme sonucu müdahalede bulunulan hakkın sahibi ne terazinin diğe r kefesinde bulunan kamu menfaati veya diğer bireylerin menfaatin e nazaran açıkça orantısız bir külfet yüklendiğinin tespiti hâlinde orantılılık ilkesi yön ünden bir sorunun varlığından söz edilebilir ( Ferhat Üstünda ğ, 48). (b) Hükümlü ve Tutukluların Mektuplarının Denetlenmesi Suretiyle Haberleşme Hürriyetine Yapılan Müdahalelerin Demokratik Toplum Gereklerine Uygunluğunun Denetiminde Gözetilmesi Gereken Hususlar 39. Ceza infaz kurumu yetkilileri, mektup gönderme ve almanın ce za infaz kurumlarında bulunan hükümlülerin ve tutukluların dış dünya ile bağlantısında en önemli araçlardan biri olduğu gerçeğini gözönünde bulundurarak dış dün ya ile yeterli bir iletişim sürdürmelerinde mahkûmlara yardım etmeli ve bunun için onlara u ygun desteği sunmalıdır (Kahraman Güvenç, B. No: 2013/2072, 3/2/2016, 49; Musa Kaya (2) , 66; Orhan Bingöl , B. No: 2016/9154, 12/11/2019, 29; Mustafa Baysal, B. No: 2016/58482, 11/9/2019, 33, 34). 40. Haberleşme hürriyetine yönelik bir müdahalenin demokratik to plum düzeninin gereklerine uygun kabul edilebilmesi için zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıla ması ve orantılı bir müdahale olması gerekir (benzer yöndeki karar için bkz. Ahmet Temiz, 58; Musa Kaya (2), 54; AYM, E.2007/4, K.2007/81, 18/10/2007). 41. Müdahaleyi oluşturan tedbirin zorunlu bir toplumsal ihtiyacı karşıladığının kabul edilebilmesi için amaca ulaşmaya elverişli olması, başvur ulabilecek en son çare ve alınabilecek en hafif önlem olarak kendisini göstermesi gerekme ktedir (bazı farklılıklarla birlikte bkz. Ahmet Temiz, 64, 65; Özkan Kart (2) , 66, 67). Orantılılık ise bireyin hakkına yapılan müdahale ile ulaşılmak istenen amaç arasında ad il bir dengenin gözetilmesi gerekliliğini ifade etmektedir (benzer değerlendirmeler için bk z. Mehmet Koray Erya şa, 89; Veysi Akta ş (2), B. No: 2015/15982, 6/2/2019, 36). Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 42. Haberleşme hürriyetine yönelik bir müdahale bakımından adil dengenin sağlanıp sağlanmadığının tespitinde müdahaleyi gerçekleştiren k amu makamlarının ve derece mahkemelerinin karar gerekçesi büyük önem taşır. Kamu makamları nın ve derece mahkemelerinin temel hak ve özgürlüklere yönelik müdahalenin zo runlu bir ihtiyaca karşılık geldiğini ve orantılı olduğunu ilgili ve yeterli bir gerekçe il e ortaya koyma yükümlülüğü vardır. Aksi durumda temel haklara yönelik müdahalelerin demokr atik toplum düzeninin gereklerine uygun olarak kabul edilebilmesi mümkün değildir. Do layısıyla haberleşme hürriyetine gerekçesiz olarak veya Anayasa Mahkemesince ortaya konulan kriterler i karşılamayan bir gerekçe ile yapılan müdahaleler Anayasa'nın 22 . maddesini ihlal edecektir (benzer yöndeki kararlar için bkz. Ahmet Temiz, 67, 68; Musa Kaya (2) , 64-66; Mehmet Reşit Arslan (3), B. No: 2013/1770, 10/3/2016, 48, 49; Kahraman Güvenç , B. No: 2013/2072, 3/2/2016, 43, 44). 43. Mevcut başvuruya benzer şikâyetlerde derece mahkemelerinin v e kamu gücünü kullanan diğer organların gerekçelerinin ilgili ve yeterli sayı labilmesi için kararlarda bulunması gereken ve benzer başvuruların koşullarına göre değiş ebilecek unsurlar şu şekilde sıralanabilir: i. Ceza infaz kurumlarına gelen veya bu kurumlardan gönderilen y azışmalara yapılan müdahalelere gerekçe olarak gösterilebilecek makul nede nler, somut olayın tüm koşulları dâhilinde objektif bir gözlemciyi haberleşme hakk ının kötüye kullanıldığına ikna edebilecek nitelikte olaya özgü olgu ve bil gilerle, somut mektuba özgü kabul edilebilir makul gerekçelerle açıklanmalıdır. Sakınc alı bulunan mektuptaki hangi ifadelerin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenliğini tehlikeye düşürdüğünün somut verilere dayanılarak gerekçelendir ilmesi gerekir. 5275 sayılı Kanun'un 68. maddesinin (3) numaralı fıkrasında Kurumun asayi ş ve güvenliğini tehlikeye dü şüren, görevlileri hedef gösteren, terör ve ç ıkar amaçl ı suç örgütü veya di ğer suç örgütleri mensuplar ının haberle şmelerine neden olan, ki şi veya kurulu şlar ı paniğe yöneltecek yalan ve yanl ış bilgileri, tehdit ve hakareti içeren mektup, faks ve telgraflar ın hükümlüye verilmeyeceği, hükümlü tarafından yazılmış ise gönderilmeyeceği düzenlenmiştir. Ceza infaz kurumu disiplin kurulu kararında veya infaz hâkimliğinin kararında sadece bu madde hük münün yazılmış olması ilgili ve yeterli gerekçe sayılmaz (benzer değerlendirme ler için bkz. Ahme t Temiz , 69, 70; Ramazan Vural, 71, 72; Musa Kaya (2) , 67; Kahraman Güvenç , 50-52; Mehmet Re şit Arslan (3) , 56-58; Ercan Oral , B. No: 2013/3827, 3/2/2016, 43, 44; Musa Kaya (3) , 2013/3828, 1/12/2015, 60, 61; Veysel Kaplan , B. No: 2013/1830, 18/11/2015, 63-65; Turan Günana (4), B. No: 2013/8554, 4/11/2015, 67, 68; Abdulvahap Kavak, B. No: 2013/7477, 6/10/2015, 66, 67; Mustafa Aydin , 74; Akif İpek, 72-74; Eren Y ıldız, 80, 81; Mehmet Sabri Yakut, B. No: 2013/9709, 23/3/2016, 48-50; Cumali Karsu, B. No: 2014/971, 19/4/2017, 33, 35; Özkan Kart (3) , B. No: 2016/2251, 12/6/2019, 34; Orhan Bingöl , 35; K.Ö., B. No: 2017/34068, 28/1/2020, 35, 36). ii. Mektubun içeriği ile birlikte muhatabının kim olduğu da yapı lan değerlendirmede dikkate alınmalı, mektubun bu muhataba gönderil mesinin hangi nedenlerle ceza infaz kurumu güvenliğini ve kamu düzenini tehli keye düşüreceğinin açıklanması gerekir. Muhatabın kim olduğuna yönelik olarak imkâ nlar ölçüsünde bir araştırma yapılması, bu hususta idari ve yargısal makamlarca el de edilen bilgilerin karar gerekçelerine yansıtılması gerekmektedir ( Ercan Oral, 40; avukata Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 gönderilen mektup ile ilgili olarak bkz. Kemal Yi ğit, B. No: 2013/1700, 20/1/2016, 56; Süleyman Araç, B. No: 2016/9882, 12/6/2019, 39-41; hükümlünün avukatına ve vasisine gönderdiği mektuplar ile ilgili olarak bkz. Mehmet Re şit Arslan (3) , 53, 54, 56-58; başbakana gönderilen mektup ile ilgili olarak bk z. Abdulvahap Kavak , 66; milletvekillerine gönderilen mektup ile ilgili olarak bk z. Kahraman Güvenç , 47, 50; Mecit Şahinkaya ve Tamer Korkmaz, B. No: 2016/463, 12/9/2019, 39; bir siyasi partinin genel merkezine gönderilen mektup ile ilgil i olarak bkz. Mehmet Sabri Yakut, 43, 44; gazetecilere gönderilen mektup ile ilgili olarak bk z. Musa Kaya (2) , 60; Ercan Oral , 44; Mustafa Baysal, 33, 34; sivil toplum kuruluşlarına ve insan hakları derneklerine gönderilen mektup i le ilgili olarak bkz. Orhan Bingöl , 31-33; Keyfo Ba şak ve Şeyhmus Musa , B. No: 2015/17258, 20/9/2018, 36; Murat Türk (5) , B. No: 2016/2826, 20/9/2018, 36, 37; Naif Bal, B. No: 2015/17982, 20/9/2018, 42; Mustafa Aydin , 71; Musa Kaya (2) , 66; Akif İpek, 72; Ramazan Vural , 71). iii. Mektup içeriği hakkında yapılan değerlendirmede mahpus hakk ında uygulanan infaz rejiminin ve mahkûmiyet sebeplerinin de dikkate alınması gerekir (Ahmet Temiz, 67; Mehmet Re şit Arslan (3) , 48; Kahraman Güvenç , 43; Musa Kaya (2), 57; Veysel Kaplan , 60; Mustafa Aydin , 68; Murat Karayel, B. No: 2013/2125, 16/9/2015, 70; Ramazan Vural , 68; Eren Y ıldız, 69). Söz konusu bilgilerin somut mektubun alınması veya gönderilmesine olan etk ilerinin (terör ve çıkar amaçlı suç örgütü veya diğer suç örgütleri mensuplarının haberleşmelerine neden olan yahut örgüt üyeleri arasında motivasyonu artırmaya y önelik mektupla r gibi) karar gerekçelerinde gösterilmesi gerekmektedir. iv. Her somut olayın kendine özgü koşulları çerçevesinde mektubu n tamamının alıkonulmasına karar vermek yerine mektup içinde sakıncalı oldu ğu değerlendirilen bazı cümlelerin okunmayacak şekilde karalanarak mektubun gönder ilmesinin veya muhatabına verilmesinin mümkün olup olmadığı değerlendirilmelid ir. Bu şekilde mektubun tamamının alıkonulması şeklindeki müdahalenin orantılı olup olmadığı ortaya konulmalıdır ( Musa Kaya (3), 69, 70; Mehmet Çelebi Çalan (6) , B. No: 2016/14536, 10/12/2019, 31; Osman Evcan, B. No: 2016/10176, 12/6/2019, 35; Murat Karayel (6), B. No: 2013/5034, 9/3/2016, 45; Zeyni Arat, B. No: 2013/3951, 18/2/2016, 46; Turan Günana (4), 73; Ahmet Temiz (4) , B. No: 2013/6208, 18/11/2015, 65; Özkan Kart (2) , 72). (c) İlkelerin Olaya Uygulanması 44. Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, ceza infaz kurumlarına gelen veya bu kurumlardan gönderilen yazışmalara yapılan müdahalelerin mektub u gönderen, mektubun muhatabı ve mektup içeriği gözetilerek mektuba özgü olgu ve bil gilerle gerekçelendirilmesi ve haberleşme hakkının kötüye kullanıldığının objektif bir şeki lde ortaya konulması gerektiği söylenebilir. Dolayısıyla bu kapsamda öncelikle mektubun içeriğ indeki hangi sözlerin neden sakıncalı olduğu yeterli bir gerekçe ile gösterilmek zorundadır . Ayrıca yazışmanın kısmen sakıncalı görülmesi hâlinde, sakıncalı görülen kısımların çizil mesi suretiyle yazışmanı n muhatabına ulaştırılma imkânının olup olmadığı hususunun da ilg ili kararlarda tartışılması gerekir. Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 45. Somut olayda mektubun alıkonulmasına yönelik Disiplin Kurulu kararında, gönderen, muhatap ve içerik gözetilerek başvuruya konu mektup i çeriğinde yer alan hangi sözlerin kişi ve kurumları paniğe sevk edecek nitelikte yalan y anlış bilgiler olduğu belirtilmeden mektubun tamamının sakıncalı olduğu ifade edilmiş tir. İnfaz Hâkimliğinin ise bu gerekçeyi tekrarlamakla yetindiği mektubun neden sakıncalı o lduğunun mektubun içerikleriyle ilişkilendirilerek gerekçelendirmediği görülmüştü r. Ayrıca başvurucunun içinde bulunduğu durumdan kaynaklandığını ileri sürdüğü ve bireysel sı kıntılarını dile getirdiği mektuptaki hususların anılan kararlarda dikkate alınmadığı ve m ektubun 5275 sayılı Kanun'un 68. maddesinde yer verilen sebeplerden en az birini iç erdiğinin somut olarak ortaya konulamadığı değerlendirilmiştir. Bununla birlikte mektubun sak ıncalı görülen kısımlarının çizilerek gönderilmesinin mümkün olup olmadığı hususunun da tar tışılmadığı gözetildiğinde, Disiplin Kurulu ve derece mahkemelerinin karar gerekçelerinde, mektubun alıkonulmasına dair mektupla ilişkili, somut bilgilere dayalı ve yeterli bir g erekçe bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 46. Neticede, başvuruya konu olayda kamu düzeninin korunması, su çun önlenmesi ile ceza infaz kurumunda disiplinin ve güvenliğin sağlanmasına yönelik kabul edilebilir makul gereklilikler somut gerekçelerle ortaya konulmadığından, diğer bir deyişle başvurucunun göndermek istediği mektubun alıkonulması suretiyle haberleşme hürriyetine yapılan müdahale ilgili ve yeterli gerekçelere dayandırılmadığı ndan müdahalenin demokrati k bir toplumda gerekli olmadığı kanaatine varılmıştır (benzer yönde değerlendirmeler için bkz. Tayfur Tunç, 57-60; Rıdvan Türan, 57-60; Ahmet Ka ğanarslan ve Di ğerleri , 58-61). 47. Açıklanan gerekçelerle başvurucunun Anayasa'nın 22. maddesin de güvence altına alınan haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine karar ve rilmesi gerekir. 3. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden 48. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." 49. Başvurucu, ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılarak mektubu n muhatabına gönderilmesini ve 10.000 TL manevi tazminata hükmedilmesini tal ep etmiştir. 50. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Do ğan (B. No: 2014/8875, 7/6/2018, [GK]) kararında ihlal sonucuna varıldığında ihlalin nasıl ortadan kal dırılacağı hususunda genel ilkeler belirlenmiştir. Mahkeme diğer bir kararında ise bu ilke lerle birlikte ihlal kararının yerine getirilmemesinin sonuçlarına da değinmiş ve bu durumun i hlalin devamı anlamına geleceği gibi ilgili hakkın ikinci kez ihlal edilmesiyle sonuçl anacağına da işaret etmiştir (Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , B. No: 2016/12506, 7/11/2019). Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 51. Bireysel başvuru kapsamında bir temel hakkın ihlal edildiğin e karar verildiği takdirde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırıldığından söz e dilebilmesi için temel kural mümkün olduğunca eski hâle getirmenin yani ihlalden önceki duru ma dönülmesinin sağlanmasıdır. Bunun için ise öncelikle ihlalin kaynağı belirle nerek devam eden ihlali n durdurulması, ihlale neden olan karar veya işlemin ve bunların yol açtığı sonuçların ortadan kaldırılması, varsa ihlalin sebep olduğu maddi ve manevi zararl arın giderilmesi, ayrıca bu bağlamda uygun görülen diğer tedbirlerin alınması gerekmektedir (Mehmet Do ğan, 55, 57). 52. İhlalin mahkeme kararından kaynaklandığı veya mahkemenin ihl ali gideremediği durumlarda Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanunun 50. maddesinin (2) numaralı fıkrası ile İçtüzük ün 79. maddesinin (1) numaralı fık rasının (a) bendi uyarınca, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargı lama yapılmak üzere kararın bir örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesine hükmeder. Anılan yasa l düzenleme, usul hukukundaki benzer hukuki kurumlardan farklı olarak ihlali orta dan kaldırmak amacıyla yeniden yargılama sonucunu doğuran ve bireysel başvuruya özgüle nen bir giderim yolunu öngörmektedir. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi tarafından ihlal ka rarına bağlı olarak yeniden yargılama kararı verildiğinde usul hukukundaki yargılam anın yenilenmesi kurumundan farklı olarak ilgili mahkemenin yeniden yargılama se bebinin varlığını kabul hususunda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısı yla böyle bir karar kendisine ulaşan mahkemenin yasal yükümlülüğü, ilgilinin talebini bekleme ksizin Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı nedeniyle yeniden yargılama kararı ve rerek devam eden ihlali n sonuçlarını gidermek üzere gereken işlemleri yerine getirmektir (Mehmet Do ğan, 58-59; Aligül Alkaya ve di ğerleri (2) , 57-59, 66-67). 53. İncelenen başvuruda, Disiplin Kurulunun yeterli ve ilgili ge rekçe içermeyen kararı nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği sonucun a ulaşılmıştır. Dolayısıyla ihlalin idari işlemden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bununla b irlikte İnfaz Hâkimliği de ihlali giderememiştir. 54. Bu durumda haberleşme hürriyetinin ihlalinin sonuçlarının or tadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmaktadır. Yapılacak yeniden yargılama ise bireysel başvuruya özgü düzenleme içeren 6216 say ılı Kanun'un 50. maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasın a yöneliktir. Bu kapsamda yapılması gereken iş yeniden yargılama kararı verilerek Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ulaştıran nedenleri gideren, ihlal k ararında belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar verilmesinden ibarettir. Bu sebeple kararı n bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere İzmir 2. İnfaz Hâkimliğine gönderilmes ine karar verilmesi gerekmektedir. 55. Öte yandan somut olayda ihlalin tespit edilmesinin başvurucu nun uğradığı zararların giderilmesi bakımından yetersiz kalacağı açıktır. Do layısıyla eski hâle getirme kuralı çerçevesinde ihlalin bütün sonuçlarıyla ortadan kaldırıl abilmesi için haberleşme hürriyetinin ihlali nedeniyle yalnızca ihlal tespitiyle gideril emeyecek olan manevi zararlar ı karşılığında başvurucuya net 1.000 TL manevi tazminat ödenmesin e karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; Başvuru Numarası : 2018/19681 Karar Tarihi : 16/12/2020 A. Başvurucunun adli yardım talebinin KABULÜNE, B. Haberleşme hürriyetinin ihlal edildiğine ilişkin iddianın KAB UL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, C. Anayasa nın 22. maddesinde güvence altına alınan haberleşme h ürriyetini n İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Kararın bir örneğin haberleşme hürriyetine yönelik ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere İzmi r 2. İnfaz Hâkimliğine (E.2018/3124; 2018/3147) GÖNDERİLMESİNE, E. Başvurucuya net 1.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE, tazminat a ilişkin diğer taleplerin REDDİNE, F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Ma liye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmas ına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar ge çen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Kararın bir örneğinin bilgi için İzmir 1. Ağır Ceza Mahkemesi ne ve Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 16/12/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE ka rar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIR IM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU