TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AGİT TUFAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/23835) Karar Tarihi: 31/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/23835 Karar Tarihi : 31/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Zehra GAYRETLİ Başvurucular : Agit TUFAN ve diğerleri (bkz. ekli tablo) Vekili : bkz. ekli tablonun (H) sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davasının uzun s
TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ BİRİNCİ BÖLÜM KARAR AGİT TUFAN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU (Başvuru Numarası: 2018/23835) Karar Tarihi: 31/12/2020 Başvuru Numarası : 2018/23835 Karar Tarihi : 31/12/2020 2BİRİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Hasan Tahsin GÖKCAN Üyeler : Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUNMuammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ Raportör : Zehra GAYRETLİ Başvurucular : Agit TUFAN ve diğerleri (bkz. ekli tablo) Vekili : bkz. ekli tablonun (H) sütunu I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, ceza davasının uzun sürmesi nedeniyle makul sürede y argılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜRECİ 2. Ekli tabloda sıralanan başvurulara ait başvuru formu ve ekler inin idari yönden yapılan ön incelemelerinden sonra başvurular Komisyonlara sunul muştur. 3. Komisyonca başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Böl üm tarafında n yapılmasına karar verilmiştir. 4. Başvuruculardan Agit Tufan, Çetin Emre, Mazlum Güner, Nusret Konak, Ramazan Avinç, Sabri Berktaş (B. No: 2018/23835); İmdat Saruhan (B. No:2018/34863); İsmet Arslan (B. No:2018/35938) bireysel başvuru harç ve masraf larını karşılama imkânlarının bulunmadığını belirterek adli yardım talebinde bul unmuşlardır. 5. Ekli tablonun (B) sütununun 2. sırası ile 14. sırası arasında yer verilen başvuru dosyalarının konu bakımından hukuki irtibat nedeniyle 2018/2383 5 numaralı başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2018/23835 numaralı dosya üz erinden yapılmasına ve diğer dosyaların kapatılmasına karar verilmiştir. 6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve es as incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir. Başvuru Numarası : 2018/23835 Karar Tarihi : 31/12/2020 37. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir. III. OLAY VE OLGULAR8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili ola ylar özetle şöyledir: 9. Başvurucular, yargılandıkları ceza davalarında delillerin değ erlendirilmesinde ve hukuk kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmaya n karar verilmesi ve yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakların ın ihlal edildiği iddiasıyla çeşitli tarihlerde bireysel başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE10. Mahkemenin 31/12/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda baş vuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yardım Talebi Yönünden 11. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler dikkate alınarak geçimini önemli ö lçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğ u anlaşılan başvurucular Agit Tufan, Çetin Emre, Mazlum Güner, Nusret Konak, Ramazan Avi nç, Sabri Berktaş, İmdat Saruhan, İsmet Arslan'ın açıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yardım taleplerini n kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İdd ia 1. Başvurucunun İddiaları 12. Başvurucular, uzun süren yargılama nedeniyle makul sürede ya rgılanma hakları ile diğer anayasal haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 2. Değerlendirmea. Kabul Edilebilirlik Yönünden 13. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine ka rar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul sür ede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna kar ar verilmesi gerekir. b. Esas Yönünden 14. Ceza yargılamasının süresi tespit edilirken sürenin başlangı ç tarihi olarak bir kişiye suç işlediği iddiasının yetkili makamlar tarafından bild irildiği veya isnattan ilk olarak etkilendiği arama ve gözaltı gibi birtakım tedbirlerin uyguland ığı tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak suç isnadına ilişkin nihai kararın verildiği, yarg ılaması devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süre şikâyetiyle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır ( B.E., B. No: 2012/625, 9/1/2014, 34). Başvuru Numarası : 2018/23835 Karar Tarihi : 31/12/2020 415. Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığı değerlendi rilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçla ndırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır ( B.E., 29). 16. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda v erdiği kararlar dikkate alındığında ekli tablonun (G) sütununda belirtilen 5 yı l 11 ay ila 13 yıl 11 ayı bulan yargılama sürelerinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir. 17. Açıklanan gerekçelerle Anayasa nın 36. maddesinde güvence al tına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilme si gerekir. C. Diğer İhlal İddiaları18. Başvurucular, delillerin değerlendirilmesinde ve hukuk kural larının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesi nede niyle anayasal haklarını n ihlal edildiğini ileri sürmüştür. 19. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan hu kuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp, olay ve olguların hukuki tavs ifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). Başvurucuların iddialarını n adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği değerlendirilmiştir. 20. Başvurular, Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru inceleme y etkisi kapsamında ve sunulan bilgi ve belgeler çerçevesinde değerlendi rilmiştir. Başvurularda ileri sürülen iddialar, mahkemelerce delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup mahkeme kararlarında bariz takdir h atası veya açık bir keyfîli k oluşturan bir hususun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır ( Ahmet Sa ğlam, B. No: 2013/3351, 18/9/2013, 42). 21. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının, diğer kabul e dilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin aç ıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabu l edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir. D. 6216 Sayılı Kanun'un 50. Maddesi Yönünden22. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun un 50. maddesinin ilgili kısmı şöyledir : "(1) Esas inceleme sonunda, ba şvurucunun hakk ının ihlal edildi ğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal karar ı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlar ının ortadan kald ırılmas ı için yap ılmas ı gerekenlere hükmedilir (2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme karar ından kaynaklanm ışsa, ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ırmak için yeniden yarg ılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yarg ılama yap ılmas ında hukuki yarar bulunmayan hâllerde ba şvurucu lehin e tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava aç ılmas ı yolu gösterilebilir. Yeniden yarg ılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar ında açıklad ığı ihlali ve sonuçlar ını ortadan kald ıracak şekilde mümkünse dosya üzerinden karar verir." Başvuru Numarası : 2018/23835 Karar Tarihi : 31/12/2020 523. Başvurucular, ihlalin tespiti ile maddi ve manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur. 24. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğ i sonucuna varılmıştır. 25. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşı lığında başvuruya konu her bir davanın özel koşulları dikkate alınarak hesaplanan ekli tablonun (D) sütununda belirtilen net tutarlarda manevi tazminatın başvuruculara ödenm esine karar verilmesi gerekir. 26. Anayasa Mahkemesinin maddi tazminata hükmedebilmesi için baş vurucunun uğradığını iddia ettiği maddi zarar ile tespit edilen ihlal ara sında illiyet bağı bulunmalıdır. Başvuruya konu olayda böyle bir illiyet bağı bulunmadığından ma ddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir. 27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen harç ve vekâlet ücretind en oluşan yargılama giderlerinin ekli tabloda gösterildiği şekilde başvuruculara öd enmesine karar verilmesi gerekir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle;A. Adli yardım talebinde bulunan başvurucuların adli yardım tale plerinin KABULÜNE, B. 1. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA, 2. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, C. Anayasa nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE, D. Ekli tablonun (D) sütununda belirtilen net tutarlarda manevi tazminatın başvuruculara ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin RE DDİNE, E Dosyadaki belgelerden tespit edilen ekli tabloda gösterilen ha rç ve vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderlerinin başvuruculara ÖDENMESİ NE, F. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Hazine v e Maliye Bakanlığına başvuru tarihlerinden itibaren dört ay içinde yapıl masına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine k adar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA, G. Kararın bir örneğinin bilgi için ilgili mahkemelere GÖNDERİLM ESİNE, Başvuru Numarası : 2018/23835 Karar Tarihi : 31/12/2020 6H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 31/12 /2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Hasan Tahsin GÖKCAN Burhan ÜSTÜN Hicabi DURSUN Üye Üye Muammer TOPAL Yusuf Şevki HAKYEMEZ