Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013-4-88 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 14-01/14-11 Karar Tarihi : 09.01.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK , Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN , Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖR LER : Dr. Ali Fuat KOÇ, İbrahim Ethem SEZER C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN LAR : - S Sistem Lojistik Hizmetl
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2013-4-88 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 14-01/14-11 Karar Tarihi : 09.01.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyeler : Kenan TÜRK , Dr. Murat ÇETİNKAYA , Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN , Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖR LER : Dr. Ali Fuat KOÇ, İbrahim Ethem SEZER C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN LAR : - S Sistem Lojistik Hizmetleri A.Ş. Solmaz İş Merkezi 34425 Karaköy İstanbul - Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı - Türk Hava Yolları Kargo Başkanlığı Atatürk Havalimanı İstanbul - MNG Havayolları ve Taşımacılık A.Ş. WOW Convention Center IDTM Yeşilköy Bakırköy İstanbul - Lufthansa Carqo AG Atatürk Havalimanı Sistem Lojistik Binası İstanbul - Havaş Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. TAV Yönetim Binası/İstanbul Atatürk Havalimanı Dış Hatlar Terminali 34149, Yeşilköy İstanbul - Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. Aeropark Yenişehir Mh. Osmanlı Bulvarı No : 11 Kurtköy İstanbul - Katar Hava Yolları A.Ş. Asker Ocağı Cad. No: 1 Taksim İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU: Havayolu ile kargo taşımacılığı faaliyetinde bulunan teşebbüslerin çeşitli fiyatlama uygulamaları ile taşıdıkları emtianın kendilerine ait ya da anlaşmalı oldukları depolarda tutulmasını zorunlu hale getirdikleri iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; - Uzun yıllardır freight forwarder (taşıma işleri komisyoncusu) olarak uluslararası taşıma sektöründe faaliyet gösterdikleri, havayolu taşımalarında eşyanın konulacağı tesisi ve geçici depolama yerini seçmenin taşıma işleri komisyoncusunun yetkisi dahilinde olduğu, - Lufthansa Cargo AG nin ( Lufthansa ) taşımasını yaptığı ürünleri sadece S Sistem Lojistik Hizmetleri A.Ş. (S S istem ) deposunda, MNG Havayolları ve Taşımacılık A.Ş. (M NG) ve Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı nın (T HY) sadece kendi depolarında, Pegasus Hava Taşımacılığı A.Ş. (P egasu s) ve Katar Hava Yolları A.Ş. (K atarhy ) ise Havaş Havaalanları Yer Hizmetleri A.Ş. (H avaş ) depolarında tutmaya mecbur edildiği ve bu durumun ilgili şirketlerin depolama ücretlerine de mecbur bırakılmaları sonucunu doğurduğu, - Havayolu şirketlerinin kargo al ıcısının hiçbir talimatı ve beyanı olmaksızın istedikleri depo ile çalıştıkları, bu depoların aynı hizmet ile ilgili eşit durumdaki şirketlere farklı ücretler 14-01/14-11 2/4 uyguladığı, tüm dünyada havayolu şirketlerinin getirmiş oldukları kargolardan ilk 48 saat için de polama ücreti almadıkları, - Şikayet konusu uygulamaların Ankara Esenboğa Havalimanı için söz konusu olduğu1, iddia edilmektedir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.9.2013 tarih ve 62 13 sayı ile intikal eden başvuru üzerine hazırlanan 1.10.2013 tarih ve 2013 -4-88/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu , 9.10.2013 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek, 13-57/813-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme üzerine hazırlanan 24.12.2013 tarih ve 201 3-4-88/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (4) H. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusuna ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun (Kanun) un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilm iştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Pazar (5) İlgili ürün pazarları havayolu ile kargo taşımacılığı pazarı ve havayolu ile taşımacılığı yapılan emtialara ilişkin geçici depolama hizmetleri pazarı olarak tanımlanabilecek olmakla birlikte, dosya kapsamında yapılacak değerlendirmeyi değiştirmemesi nedeniyle ilgili pazar belirlenmemiştir. I.2. Değerlendirme (6) Hava yolu ile kargo taşımacılığı yapan firmaların bir kısmı geçici depolama hizmeti veren firmalarla sözleşme yaparak bu hizmetleri satın a lmakta, bazı hava yolu firmaları da kendi kurdukları depo firmaları aracılığıyla bu alanda da faaliyet göstermektedir . IATA tarafından belirlenmiş olan standartları yerine getiren ve yetkilendirilen taşıma işleri komisyoncuları ile havayolu arasında yük taşıma senedi düzenlenmektedir. Taşıma işleri komisyoncusu ile geçici depolama hizmeti veren firmalar arasında ise herhangi bir sözleşme bulunmamaktadır. (7) Bu firmalar arasındaki ilişkiye yönelik olan iddia konusu eylemler Kanun un 4 ve 6. maddeleri kapsamın da değerlendirilecektir. (8) Tablo 1 de Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği ( IATA) kayıtlarına göre Türkiye varışlı kargolarda teşebbüs lerin 2012 yılı pazar payları , Tablo 2 de ise Ankara Esenboğa Havalimanı nda geçici depolama hizmeti sunan teşebbüslerin 2012 yılında elde ettikleri gelirler ve pazar paylarına yer verilmektedir: Tablo 1: IATA kayıtlarına göre 2012 yılı Türkiye varışlı kargolarda havayolu taşıma firmalarının paz ar payları Teşebbüs Taşınan yük miktarı (kg.) Pazar payı (%) THY ( ..) ( ..) Emirates ( ..) ( ..) Lufthansa Cargo AG ( ..) ( ..) MNG Airlines ( ..) ( ..) Air France Cargo ( ..) ( ..) Qatar Aırways ( ..) ( ..) Suudi Hava Yolları ( ..) ( ..) Ups ( ..) ( ..) British Airway s ( ..) ( ..) Korean Line ( ..) ( ..) Diğer ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) 1 Başvuru dilekçesinde yer almamakla birlikte teşebbüs vekili ile yapılan görüşmede sözlü olarak ifade edilmiştir. 14-01/14-11 3/4 Tablo 2: Teşebbüslerin Ankara Esenboğa Havalimanında geçici depolama hizmetinden elde ettikleri gelirler (2012) Teşebbüs Gelir (TL) Oran (%) THY ( ..) ( ..) S Sistem ( ..) ( ..) MNG ( ..) ( ..) Havaş ( ..) ( ..) Toplam ( ..) ( ..) Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler I.2.1. Kanun un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme (9) Hava yolu firmaları ile depo hizmeti sunan firmalar arasındaki sözleşmeler incelendiğinde, taraflar arasında dikey nitelikte bir ilişki kurulduğu söylenebilir . Nitekim Rekabet Kurulu nun 05.03.2009 tarih ve 09 -09/185 -55 sayılı kararı nda da deniz yoluyla ithalatı yapılan malları ülkemize taşıyan firma ile antrepo firmaları arasındaki ilişkinin d ikey nitelikte olduğu tespiti yapılmıştır . (10) Dosya kapsamında Ankara Esenboğa Havalimanı nda Lufthansa nın S Sistem, Katarhy nın Havaş, Pegasus un S Sistem ile sözleşme yaptığı, T HY ve M NG nin ise kendi depolarını kullandığı tespit edilmiştir. Dosya kapsamın da teşebbüslerden talep edilen bilgilere cevaben gönderilen yazılarda t aşıyıcı hava yolu firmasının sözleşme, ulusal ve uluslararası mevzuat hükümleri çerçevesinde emtiayı teslim aldığı andan alıcıya teslim ederek zilyetliği nin sona erdiği ana kadar ilgili emtianın hasara uğraması neticesinde doğacak her türlü zarardan hukuken sorumlu olduğu, bu nedenle taşıyıcı hava yolu firmasının taşıma sözleşmesinde hangi geçici depolama alanına emtianın konulacağını belirlemesinin ticari hayatın akışına uygun olduğu ifade edilm ektedir . (11) Öte yandan dosya kapsamında yapılan incelemede bu hususun esas dayanağının bir mevzuat hükmü olduğu görülmüştür. Havayolu firmaları, Havaalanları Y er Hizmetleri Yönetmeliği nin Hava taşıyıcısı uçuş gerçekleştirdiği havaalanında aynı ye r hizmeti türü için birden fazla yer hizmetleri kuruluşu ile anlaşma yapamaz hükmünün yer aldığı 18. maddesi (I) bendi uyarınca bir havaalanında aynı yer hizmeti türü için birden fazla yer hizmetleri kuruluşu ile anlaşma yapamamaktadır. (12) Dolayısıyla taşıma işleri komisyoncuları, uluslararası kargoları gümrükleme işlemleri yapılabilmesi için anlaşmış oldukları geçici depolama alanlarına yönlendir en hava yolu firmaları ile temas ettikleri anda bu hususu b ilerek anlaşma yapmaktadırlar. (13) Bu çerçevede Lufthansa nın taşımasını yaptığı ürünleri sadece S Sistem deposunda, M NG ve THY nin sadece kendi depolarında, Pegasus ve Katarhy nin ise Havaş depolarında tutmaya mecbur edildiği iddiasına ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun un 4. maddesinin ihlal edilmediği kanaatine ulaşılmıştır. THY ve MNG aynı ekonomik bütünlük içinde oldukları kendi depoları ile çalıştıkları için bunlar arasındaki ilişki 4. madde kapsamına dahi girmemektedir. (14) Diğer yand an dosya mevcudunda hava yolu firmaları ve depo hizmeti veren firmaların Kanun un 4. maddesini yatay nitelikte ihlal eden bir anlaşma, uyumlu eylem ve/veya karar içinde olduklarına yönelik herhangi bir bilgi ve belge de bulunmamaktadır . (15) Havayolu taşımalarında eşyanın konulacağı tesisi ve geçici depolama yerini seçmen in taşıma işleri komisyoncusunun yetkisi dahilinde olduğu iddiası ise ilgili mevzuat düzenlemeleri ve özel hukuk hükümleri kapsamında değerlendirilmesi gereken bir husustur ve rekabet hukuku çerçevesinde değerlendirilebilecek bir boyutu bulunmamaktadır.2 2 Nitekim Güm rük ve Ticaret Bakanlığı Esenboğa Gümrük Müdürlüğü nün Geçici depolama alanlarına eşya alınması hakkında konulu ve 9.12.2013 tarih ve 8210 sayılı yazısında da; Bilindiği gibi, havayolu taşımacılığında taşıyıcı yer hizmetleri firması, taşıma işleri komisyoncusu (forwarder), eşya sahibi ve geçici depol ama yeri (GDY) 14-01/14-11 4/4 I.2.2. Kanun un 6. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme (16) Başvuruda yer alan hava yolu firmalarının kargoları anlaşmalı oldukları depolara veya kendi depolarına yönlendirdikleri ve depo hizmeti veren firmaların ücretlendirmelerine ilişkin iddialar Kanun un 6. maddesi kapsamında değerlendirilebilir. (17) Ancak dosya kapsamında yapılan incelemede yönlendirme hususunun fiili bir zorunluluktan kaynaklandığı anlaşılmıştır. 9.5.2013 tarihinde n önce kargo lar hava yolunun anlaşmalı olduğu geçici depolama alanlarına girmeden alıcının tercihi doğrultusunda Kargo A kapısından istenilen geçici depolam a yerine taşınabil irken ve yükün alıcıları ek olarak hava yollarının anlaşmalı oldu ğu geçici depoların ardiye ücretlerine katlanma zken ; bu tarihten sonra Esenboğa Havaalanı nda kara - hava bağlantısını sağlayan apron kapısı olan Kargo A kapısı Hava Limanı Güvenlik Komisyonu nun aldığı karar ile kapatıl mış, bunun sonucunda ise kargolar ın havaalanı ile bağlantısı olan geçici depo alanlarından geç irilerek diğer geçici depolara aktarıl ması bir zorunluluk olarak ortaya çıkmıştır . (18) Depolama h izmeti veren firmaların ise eşit durumdaki şirketlere farklı ücretler uyguladığı iddia edilmektedir. Dosya kapsamında bilgi talep edilen teşebbüsler tarafından gönderilen yazılarda geçici depolara gelen eşyaların ayrıştırılması ve diğer geçici depolara aktarıl ması esnasında ek bir takım işlemler (gümrük idareleri ile yazışmalar, yüklemelerde ek personel görevlendirmesi vs.) yapmak zorunda kaldıkları, bu ek maliyetler sebebiyle ücretlendirme uyguladıkları ve herhangi bir ayrımcı uygulamanın söz konusu olmadığı, önceden ilan edilen tarifelere göre işlem yapıldığı ifade edilmiştir. Teşebbüsler in örnek fatura ları incelendiğinde de ayrımcılık iddiasına yönelik herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. (19) Bu çerçevede hakim durumun kötüye kullanıldığına ilişkin herhangi bir bulgu bulunmaması nedeniyle dosya kapsamında bir hakim durum değerlendirmesine gerek görülmemiş ve Kanun un 6. maddesinin ihlal edilmediği kanaatine ulaşılmıştır. J. SONUÇ (20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. işleticilerinin arasındaki ilişkiler ve bu kapsamda varış gümrük idaresinde eşyanın hangi GDY'ye kon ulacağının belirlenmesi hususu özel hukuk alanına girmektedir. ifadeleri yer almaktadır.