Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-162 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-16/189-73 Karar Tarihi : 11.2.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: F. Yeşim AKCOLLU OĞUZ, Mustafa Oğuzcan BÜLBÜL, Seda Nurtaç BAYRAMOĞLU, Tuğçe KOYUNCU C. ŞİKAYET EDEN : - Bosphorus Gaz Corporation
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -1-162 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 10-16/189-73 Karar Tarihi : 11.2.2010 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10 Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: F. Yeşim AKCOLLU OĞUZ, Mustafa Oğuzcan BÜLBÜL, Seda Nurtaç BAYRAMOĞLU, Tuğçe KOYUNCU C. ŞİKAYET EDEN : - Bosphorus Gaz Corporation A.Ş. Park Plaza Eski Büyükdere Cad. No:22 K:12/28, 34398 Maslak/İstanbul 20 - Petrol Platformu Derneği Karum İş Merkezi Kat: 3 No: 369 Kavaklıdere/Ankara - Re sen D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN : - BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Bilkent Plaza A -2 Blok Bilkent/Ankara E. DOSYA KONUSU: BOTAŞ Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. nin 4054 s ayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası. 30 F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikâyet çiler ile Kurumda yapılan görüşmeler ve medyada yer alan haberlerde özetle; BOTAŞ'ın yeni uygulamaya koyacağı indirimler neticesinde yıkıcı fiyat uyguladığı, müşteri bazlı fiyat tespiti yoluyla ayrımcılık yaptığı, BOTAŞ'ın internet sitesinde yayınladığı doğalgaz satış fiyatlarını ve kontrat bazında ithalat miktarlarını yayından kaldırmak suretiyle piyasadaki şeffaflığı engellediği ve bu suretle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hak kında Kanun'un 6. maddesi kapsamında hâkim durumunu kötüye kullandığı iddia e dilmektedir. G. DOSYA EVRELERİ: Şikâyetçiler ile 3 -7.9.2009 tarihinde Kurumda yapılan 40 görüşmeler ve 15.9.2009 tarihinde medyada yer alan şikâyet konusuna ilişkin iddialar üzerin e hazırlanan 23.12.2009 tarih ve 2009 -1-162/İİ -09-FYA sayılı ilk inceleme raporu Rekabet Kurulunun 30.12.2009 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 09-61/1497 -M sayı ile anılan iddialara ilişkin olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerin e yapılan incelemeler sonucunda düzenlenen 3.2.2010 tarih ve 2009 -1- 162/ÖA-10-FYA sayılı Önaraştırma Raporu, 5.2.2010 tarih ve REK.0.05.00.00 -110/38 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-16 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. 10-16/189-73 2Diğer taraf tan, yürütülen söz konusu önaraştırma kapsamında , BOTAŞ ve EPDK ya bilgi isteme yazıları gönderilmiş ve ilgili Kurumlardan cevap yazıları en son 2.2.2010 50 tarih ve 956 sayılı yazı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. H. RAPORTÖR LERİN GÖRÜŞÜ: İlgili rapo rda, - BOTAŞ ın 4054 sayılı Kanun un 6. maddesini ihlal ettiği iddialarına ilişkin olarak, BOTAŞ ın yeni indirim sistemi uygulamasının 1.1.2010 tarihinde başlaması ve detaylı analiz için henüz yeterli verinin birikmemiş olması; diğer yandan Türkiye doğal ga z sektöründe son günlerde BOTAŞ ı ve sektörde yer alan diğer oyuncuları derinden etkileyecek gelişmelerin de takip edilmesi gereği nedeniyle, bu aşamada soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikâyetin reddedilmesi, bunun yerine detaylı bir sektör araşt ırmasının başlatılması, 60 - doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren tüm kamu ve özel teşebbüsleri kapsayacak biçimde yapılacak bu sektör araştırmasının etkin bir şekilde gerçekleştirilebilmesi, gerektiğinde yerinde inceleme yapılabilmesi ve sektör temsilcileri nden gerekli bilgilerin temin edilebilmesini sağlamak amacıyla Kanun un 14. ve 15. maddelerine dayanarak Başkanlığa yetki verilmesi, - Ulusal ve uluslararası veritabanı ve/veya danışmanlık şirketlerinden gerektiği takdirde ücreti mukabili bilgi sağlanması gerektiği görüşü ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 70 I.1. BOTAŞ ı Yeni İndirim Sistemine Götüren Sebepler Dosyada yer alan ve BOTAŞ Satış Dairesi nin BOTAŞ Yönetim Kurulu na yazmış olduğu müzekkereler ve bunun sonucunda alınan, BOTAŞ ın yeni tari fe ve indirim koşullarının belirlenmesine ilişkin Yönetim Kurulu kararı incelendiğinde ; - BOTAŞ Yönetim Kurulu nun, Hazine Müsteşarlığı ndan, pazardaki gelişmelerin BOTAŞ açısından yarattığı riskler ve bu risklerin azaltılabilmesi bakımından Maliyet Bazlı Fi yatlandırma Mekanizmasının ve belirlenen mali hedeflerin yeniden gözden geçirilerek BOTAŞ ın piyasa dinamiklerindeki değişimlere daha hızlı tepki verebilecek nitelikte bir fiyatlandırma esnekliğinin sağlanmasını talep ettiği, - Yine aynı karar doğrultusunda , yeni dönemde yapılacak satış uygulamalarına ilişkin 80 sürdürülen çalışmalar sonucunda müşteriler ile yapılan görüşmelerden, diğer tedarikçilerin BOTAŞ müşterilerine doğal gaz satışı yapabilmek amacıyla başlıca iki husus üzerine odaklandıkları, söz konusu h ususların BOTAŞ fiyatına endeksli indirimli fiyat teklif edilmesi ve teminat konusundaki esneklik olduğu, - Söz konusu yeni tedarikçilerin çekiş profili düzgün, ödemesi düzenli ve yıllık doğal gaz tüketim miktarı yüksek olan tesisler ile Organize Sanayi Bölg elerini hedef müşteriler olarak belirlediklerinin ve bu müşteriler ile teminat almadan ya da teminat mektubu masraflarını karşılayarak sözleşme yapmaya çalıştıklarının, her kullanıcı için farklı fiyat teklifi nde bulunduklarının öğrenildiği, - Küresel ekonomi k krizin doğal gaz talebi üzerindeki olumsuz etkilerinin 2010 yılında 90 da sürebileceği ve talep daralması sebebiyle dünya LNG piyasasında spot LNG fiyatlarının hâlihazırdaki düşük seviyesini koruyacağı öngörüsüyle EPDK dan spot LNG Lisansı alan dört şirketi n piyasaya gaz satmak iç in yoğun çalışmalar yürüttükleri , Egegaz LNG Terminalinin yıllık 6 milyar m3 lük terminal kapasitesinin diğer spot LNG tedarikçileri tarafından da kullanılması halinde ilave gaz girişinde 10-16/189-73 3artış yaşanmasının muhtemel olduğu , bu durum un, talep daralmasının yaşandığı bir dönemde rekabeti daha da zorlaştırarak BOTAŞ açısından al ya da öde riskini artıracağı ve gelecek dönemlerde telafi imkanlarını ortadan kaldırabileceği bilgileri edinilmektedir. Ayrıca, artan rekabet koşullarında BOTA Ş ın mevcut satış potansiyelini korumak ve talep daralması nedeniyle düşen doğal gaz kullanımını 100 artırmak için doğal gaz satış ve fiyatlandırma uygulamalarına ilişkin olarak belirli kriterlere dayanan bir indirim sisteminin karara bağlandığı görülmektedir. 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanununa 9.7.2008 tarihinde yapılan değişiklikle spot LNG ithalatına ilişkin hükümler eklen erek, spot LNG piyasasına ilişkin düzenlemeler getirilmiştir. Söz konusu hükümler ışığında, spot LNG ithalatı serbest bırakılarak top tan satış piyasasında baştan beri faaliyet gösteren BOTAŞ a ve BOTAŞ tan devraldıkları kontrat ile piyasaya giren dört şirkete (Shell, Bosphorus, Avrasya ve Enerco) ek olarak, LNG şirketleri toptan satış piyasasına girmiştir . Özetle, BOTAŞ ın ilk defa bu kadar büyük çapta bir indirim uygulamasının başlıca sebepleri; finansal kriz sonucu talepte oluşan daralma ile kontrat devirleri ve spot 110 LNG nin serbest bırakılması neticesinde yaşanan (BOTAŞ dışındaki) arz artışlarıdır. Bu yaşananlar sonucunda BOTAŞ, al ya da öde yükümlülüğüne girmemek için bu tarz bir indirim uygulamasına gitme kararı almıştır. I.2.BOTAŞ ın Uygulamaya Başladığı İndirim Sistemi Raportörlerce BOTAŞ yetkilileri ile yapılan toplantılardan ve Kuruma gönderil en yazılardan aşağıdaki bilgiler edinilmiştir . BOTAŞ, 2009 yılının Eylül ayı başında, belli performans kriterlerini tutturan müşterilerine indirim uygulamaya başlayacaklarını internet sitesi yoluyla ilan etmiştir. Yeni indirim oranlarını içeren sözleşmelerin çoğu, müşterilerle Eylül ayını n sonuna kadar imzalanmış olup 1.1.2010 tarihinde yürürlüğe girmiştir. BOTAŞ ın satış yaptığı 120 Yap İşlet (Yİ), Yap İşlet Devret (Yİ D) ve Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) ve Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. (HEAŞ) santralleri söz konusu uygulama kapsamın da değildir. BOTAŞ ın 28.8.2009 tarih 2009/22 -205 sayılı Yönetim Kurulu toplantısında, 2010 yılında Serbest Tüketiciler için Doğal Gaz Satış Fiyat Tarifesi nin sadece yıllık sözleşme miktarı ( .) milyon m3 ü aşmayan müşterilere uygulanmasına karar verilm iştir Yıllık sözleşme miktarı ( .) milyon m3 ü aşan müşteriler için ise belli kriterler çerçevesinde bir puanlama sistemine göre fiyatlandırma yapılmasına ve 2010 yılı Ocak ayından itibaren belli bir indirim oranına eşit olarak uygulanacak her bir puanın, Yönetim Kurulu tarafından daha sonraki tarife dönemleri içinde bu orandan az 130 olmamak kaydıyla farklı bir karar alınmadığı sürece, aynen uygulanmaya devam edilmesine karar verilmiştir. Yıllık sözleşme miktarı ( .) milyon m3 ü aşan müşteriler için aşağıda be lirtilen kriterler çerçevesinde oluşturulan puanlama sistemine göre fiyatlamaya gidilmiş olup, 2010 yılı Ocak ayından itibaren her bir puan belli bir indirim oranına eşit olarak uygulanacaktır. Söz konusu Yönetim Kurulu kararında, anılan indirim sistemini n ayrıntılarına ve fiyatlandırmaya ilişkin olarak; - İmzalanacak sözleşmede, müşteriye 2010 yılı boyunca uygulanacak fiyatın hiçbir şekilde yürürlükteki Serbest Tüketiciler İçin Doğal Gaz Satış Fiyat Tarifesinin, o müşteri için Ocak 2010 da geçerli indirim o ranından daha az bir indirim oranı 140 uygulanarak yansıtılamayacağının garanti edileceği; 10-16/189-73 4- Serbest tüketici durumunda olması şartıyla, farklı bölgelerde yer alsa dahi aynı tüzel kişiliğe ait tesisler için imzalanacak doğal gaz satış sözleşmelerinde, tesislerin her biri için miktar kriterine ilişkin puanın, tesislerin tümünün toplam Yıllık Sözleşme Miktarı Aralığı na karşılık gelen puan olarak uygulanacağı; - BOTAŞ tan gaz almakla birlikte doğal gaz satış sözleşmesi imzalamamış olan tüm serbest tüketiciler (Dağıtı m şirketleri, Yİ, YİD, EÜAŞ, HEAŞ santralleri hariç) için, sözleşmeyi imzaladığı tarihin içinde bulunduğu ayın son gününe kadar geçerli olacak fiyatın, yürürlükteki fiyat tarifesinin %( .) fazlası olarak uygulanacağı karara bağlanmıştır. 150 Ayrıca BOTAŞ taraf ından gönderilen ve 2010 yılında, yıllık sözleşme miktarı ( .) milyon m3 ü aşan müşterilere uygulanacak indirim oranlarını gösteren özet tabloya göre, söz konusu indirim oranlarının %( .) ile %( .) oranları arasında değiştiği görülmektedir. I.3. BOTAŞ ile İndirimden Faydalanan Serbest Tüketiciler Arasında İmzalanan Sözleşmeler I.3.1. Kesintisiz Doğal Gaz Satış Sözleşmesi ve Koşulları BOTAŞ ın, müşterileri ile imzalamış olduğu Kesintisiz Doğalgaz Satış Sözleşmesi örneğine göre, sözleşme iki bölümden oluşma ktadır: Bölüm 1 de Özel Şartlar düzenlenmiş, Bölüm 2 de Genel Şartlar a yer verilmiştir. Söz konusu sözleşmenin her 160 müşteri için geçerli olacak standart bir sözleşme olup olmadığı bilinmemekle birlikte, özel şartların her sözleşmede farklılaşabileceği d üşünül mektedir. Sözleşmenin hangi müşteri ile imzalandığına ilişkin taraf bilgileri boş bırakılmıştır. I.3.2. Fiyat Tarifelerinin Uygulanmasına İlişkin Fiili Durum BOTAŞ ile doğal gaz satış sözleşmesi İmzalamış serbest tüketicilere uygulanacak olan ve yuk arıda anılan 2010 yılı Ocak Ayı Doğal Gaz Satış Tarifesi uyarınca müşterilere uygulanan fiyatlar aşağıda sunulmuştur: Tablo 1: Müşterilere Uygulanan Doğal Gaz Satış Fiyat Tarifesi Organize Sanayi Bölgeleri * ve Kesintisiz Sınai Müşterileri Doğal Gaz Satı ş Fiyatı (ÖTV -KDV Hariç) TL/kwh TL/Sm³ * ( .) ( .) * Organize Sanayi Bölgeleri doğal gaz satış fiyatı; EPDK nın 1896 sayılı kurul kararı gereğince serb est tüketici statüsünde olan Organize Sanayi Bölgeleri için geçerlidir. 170 **1 Sm³: 15 C ve 1.01325 bar mutlak bas ınçtaki 1 m³ gazın hacmine tekabül eder. Tablo 2: Müşterilere Uygulanan Doğal Gaz Satış Fiyat Tarifesi Kesintili Sınai Müşterileri* Doğal Gaz Satış Fiyatı (ÖTV -KDV Hariç) TL/kwh TL/Sm³** ( .) ( .) * Kesintili Sına i Müşteriler, sistem gerektirdiği zaman BOTAŞ tarafından önceden haber verilerek gaz arzı kesilebile n müşterilerdir. Söz konusu tarifede fiyatlandırmada doğal gazın 9155 Kcal/Sm³ olan üst ısıl değerinin esas alındığı belirtilmiştir. Tarife metninin 6., 7 . ve 8. maddelerinde, dağıtım bölgesi içinde bulunan müşterilere BOTAŞ tarafından yapılacak gaz satışında uygulanacak fiyatın, yukarıdaki birim fiyatlara, ilgili şehir için doğal gaz dağıtım tüzel kişisine ödenecek taşıma bedelinin ilave edilerek belirlene ceği, yine bu fiyatlara Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ile Katma Değer Vergisi (KDV) ilave edileceği ve bu fiyatların 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren 180 geçerli olacağı ifade edilmiştir. 10-16/189-73 5I.3.3. 2010 Yılı Sözleşme Miktarı ( .) milyon m³ ün Üzerinde Yer Alan Müş terilere İlişkin Bilgiler BOTAŞ tarafından gönderilen ve 2010 yılı sözleşme miktarı ( .) milyon m³ ün üzerinde yer alan müşteriler için hazırlanan özet tabloda, müşterilere uygulanacak indirimlerin; belirli kriter ler esas alınarak hesaplandığı anlaşılmakta dır. Sözleşmeler genel olarak ( .) tarihinde imzalanmakla birlikte, istisnai olarak ( .TİCARİ SIR .) gibi değişen tarihlerde imzalanan sözleşmeler de bulunmaktadır. Söz 190 konusu tablo incelendiğinde, indirim oranlarının %( .) -%( .) oranları arasında değiştiği, en yüksek indirim miktarının ( .) tarihinde ( .TİCARİ SIR .) ile imzalanan sözleşmede uygulandığı ve %( .) oranında olduğu görülmektedir. Bununla birlikte BOTAŞ tarafından gönderilen bilgiye göre, 2009 yılında BOTAŞ müşterisi olan ve içleri nde bazı Organize Sanayi Bölge Müdürlüklerinin de bulunduğu ( .) adet teşebbüsün, 2010 yılında BOTAŞ ile sözleşme imzalamadığı bilinmektedir. I.4. Rekabet Kurulu nun BOTAŞ a İlişkin 6. Madde Kapsamında İncelediği Şikayetler Rekabet Kurulu na daha önce de d osya konusu şikâyete benzer şekilde, BOTAŞ ın hâkim durumunu kötüye kullandığına dair şikâyetler yapılmıştır. Bu şikâyetlere ilişkin 200 olarak toplamda 2007 ve 2008 yıllarının tamamını kapsayacak şekilde BOTAŞ ın gelir, maliyet ve kar kalemleri çeşitli senary olar altında incelenmiş ve bu incelemeler sonucunda, Rekabet Kurulu, 14.8.2008 tarih ve 08 -50/750 -305 sayılı ve 9.9.2009 tarih ve 09 -41/999 -256 sayılı kararlarıyla, söz konusu süre zarfında, BOTAŞ ın yıkıcı fiyat veya başka uygulamalar yoluyla hâkim durumu nu kötüye kullanmadığına karar vermiştir. I.5. BOTAŞ ın İnternet Sitesinde Yayınlamakta Olduğu / Yayından Kaldırdığı Bilgilerin 4054 Sayılı Kanun Açısından İrdelenmesi BOTAŞ ın daha önce, www.botas.gov.tr internet s itesinde aylık olarak kontrat bazlı ithalat miktarlarına ve satmakta olduğu doğal gaza ilişkin müşteri bazlı son satış 210 fiyatlarına yer vermekte iken, söz konusu bilgileri siteden kaldırarak piyasada şeffaflığı ortadan kaldırdığı yönündeki iddialar, rekabet hukuku kap samında Bilgi Değişimi /Paylaşımı kavramları altında incelenmiştir. Genel olarak rekabet otoritelerince, karteller gibi per -se bir ihlalin kolaylaştırıcı eylemi niteliğinde olmayan bilgi değişimlerinin, potansiyel bir rekabet ihlaline zemin haz ırlayıp hazırlamadığının analizi yapılmakta, ihlal sonucuna ulaşılırsa bilgi değişiminin yasaklanması veya koşullu olarak izin verilmesi yoluna gidilmektedir. AB Komisyonu uygulamalarında, bilgi değişiminin gerçekleştiği pazarın yapısı ve değiştirilen bilg inin niteliği, değerlendirmelerde dikkate alınacak iki önemli unsurdur. Yoğunlaşmış pazarlarda şeffaflığın artmasının firmaların birbirine olan bağımlılıklarını arttırabileceği 220 ve rekabetin şiddetini azaltabileceği değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, fiyat, kapasite veya maliyet gibi rekabet parametreleriyle ilgili bilgilerin paylaşılmasının diğer bilgilere kıyasla daha riskli olduğu, geleceğe ilişkin bilgi paylaşımının problem teşkil edebileceği ve bilgi paylaşımının sıklığının dikkate alınması gerekt iği belirtilmektedir. AB Komisyonu nun birçok kartel kararında ticari açıdan hassas bilgilerin değiştirildiği ve bunun genellikle ihlalin uygulama mekanizması olarak kullanıldığı kabul edilmiş, teşebbüslere para cezası uygulanmıştır. Rekabet Kurulu uygulam alarında da, teşebbüsler arasında gerçekleşmiş olan bilgi değişimi ihlaller bakımından kolaylaştırıcı eylem olarak dikkate alınmıştır. Dolayısıyla hem Rekabet Kurulunun, hem de Avrupa Komisyonunun bilgi paylaşımı/değişimi konularında vermiş olduğu kararl ar, 230 10-16/189-73 6teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin almış olduğu rekabeti sınırlayıcı kararlar ve eylemler kapsamında değerlendirilmiştir. Diğer taraftan hâkim durumda olan BOTAŞ ın internet sitesinde daha önce yayımlamakta olduğu müşterilere satış fiyatı ve kon trat bazında hangi ay hangi kaynaktan gaz tedarik ettiğine ilişkin bilgiler rakip teşebbüsler açısından fiyatlandırma ve satış politikaları belirleme açısından faydalı olacaksa da, söz konusu bilgiler doğal gaz satış piyasasında faaliyet gösteren bir teşeb büs olan BOTAŞ ın faaliyetlerine ilişkin ticari bilgi niteliğindedir. Dolayısıyla mevcut durumda, sadece BOTAŞ a bu tarz bilgilerini ifşa etmesinin piyasadaki rekabeti artırma konusunda pek bir faydası olmayacağı d eğerlendirilmektedir. 240 I.6. Değerlendirme BOTAŞ, doğal gaz toptan satış piyasasındaki hâkim durumunu, iletim ve depolama pazarındaki tekel konumu ve 4646 sayılı Kanundan kaynaklanan ithalat kısıtı sayesinde kuvvetlendirmektedir. Özellikle, 2005 yılında gerçekleştirilen kontrat devri ihalesi ile Tür kiye doğal gaz toptan satış piyasasına -toplam pazar payları %( .) civarında olan - dört yeni şirketin girmesi ile BOTAŞ ın hâkim durumunu kötüye kullandığına ve söz konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi uyarınca değerlendirilmesine ilişkin şikâyetler başlamıştır. Kurumumuza ulaşan şikâyetler neticesinde, 2007 ve 2008 yıllarının tamamını kapsayacak şekilde BOTAŞ ın gelir, maliyet ve kar kalemleri çeşitli senaryolar altında 250 incelenmiş ve bu incelemeler sonucunda, Rekabet Kurulu, söz konusu süre z arfında, BOTAŞ ın yıkıcı fiyat veya başka uygulamalar yoluyla hâkim durumunu kötüye kullanmadığına karar vermiştir. Bununla birlikte, 2008 yılının son çeyreğinde başlayan finansal kriz, 2009 yılı başından itibaren etkilerini üretim sektörlerinde göstermiş ve doğal gaza olan talep ciddi şekilde azalmıştır. 2008 yılı ortasından itibaren LNG ithalatı serbest bırakılmış ve 2010 yılında talep düşüşü ile piyasaya yeni girecek LNG şirketleri nedeniyle iyice müşteri kaybedeceğinden ve al ya da öde yükümlükleri n eticesinde para cezası ile karşı karşıya kalmaktan korkan BOTAŞ, yeni bir indirim sistemini devreye sokmuştur. Burada önemli olan BOTAŞ ın yeni indirim sistemi ile hâkim durumunu yıkıcı fiyat, 260 eşitler arası ayrımcılık, vb. yolları ile kötüye kullanıp kull anmadığı, bir diğer deyişle 4054 sayılı Kanunun 6.maddesini ihlal edip etmediğidir. Bu noktada, BOTAŞ ın uygulamakta olduğu yeni indirim sisteminin, gelirleri üzerindeki etkisini görebilmek açısından daha önce 2007 ve 2008 yılları için yapılan detaylı gel ir- maliyet -kar analizlerinin benzerinin yapılması gerekmektedir. Fakat uygulama 1.1.2010 tarihinde başladığı ve BOTAŞ ın muhasebe verilerini kullanılabilir hale getirmesi zaman aldığı için bu tarz bir analizin yapılabilmesi şu aşamada mümkün görünmemektedi r. Buna ek olarak, 2007 -2008 yıllarını içeren detaylı incelemenin aksine, doğal gaz piyasasında 2009 yılından başlayarak günümüze uzayan ve halen devam ede n birçok değişim yaşanmaktadır ve yaşan maya devam edecektir. Dolayısıyla, mevcut durumda, 270 sağlıklı b ir şekilde BOTAŞ ın gelir, maliyet ve kar analizini yapmak mümkün görünmemektedir. Aşağıda kısa dönemde Türkiye doğal gaz piyasasında yaşanacak, hem BOTAŞ ın hem de diğer teşebbüslerin muhasebe hesaplarını, fiyatlandırma mekanizmalarını, vb. değiştirecek konu başlıkları yer almaktadır : 10-16/189-73 7LNG İthalatının Etkisi 2008 yılının Temmuz ayında 4646 sayılı Kanunda yapılan değişiklikler ile spot LNG piyasasına ilişkin yeni düzenlemeler getirilmiştir. Söz konusu hükümler ışığında spot 280 LNG ithalatı serbest bırakılar ak toptan satış piyasasında baştan beri faaliyet gösteren BOTAŞ a ve BOTAŞ tan devraldıkları kontrat ile piyasaya giren dört şirkete (Shell, Bosphorus, Avrasya ve Enerco) ek olarak, LNG şirketle ri toptan satış piyasasına girmiştir. Global piyasalarda LNG fiyatının son yıllarda düşmesi neticesinde, uzun dönem yüksek fiyatlı boru gazı anlaşması yapan BOTAŞ gibi teşebbüsler, maliyetler ve yeni müşteriler bulma/eskileri elinde tutma gibi konularda ciddi zorluklar yaşamaya başlamışlardır. BOTAŞ Kurul kararların da da belirtildiği üzere sadece Egegaz altı milyar m3 lük bir LNG tesis kapasitesine sahiptir. 2010 yılı içerisinde de LNG piyasasına yoğun bir şekilde yeni girişler beklenmektedir. 290 Kontratlardaki Al -Ya da -Öde ve Fiyat Hükümlerine İlişkin Revizyonlar BOTAŞ hâlihazırda imzalamış olduğu bazı kontratlardaki al -ya da -öde hükümlerinin ve fiyat formüllerinin revizyonuna ilişkin olarak anlaşmanın diğer tarafı ülkeler le görüşmeler yapmaktadır. Söz konusu görüşmelerin yakın zamanda sonuçlanması beklenmektedir. Buna ek olarak, Azerbaycan, BOTAŞ ile mevcut kontratında yer alan fiyat kaleminde artış talep etmektedir. Söz konusu artışın gerçekleşmesi durumunda yeni oluşan fiyatın geriye dönük olarak da işlemesi söz konusudur. Dolayısıyla, yakın zamanda sonuçlanması beklenen taraflar arasındaki müzakere BOTAŞ ın fiyatlarının ne kadar artacağı üzerinde etkili olacaktır. 300 4646 Sayılı Kanunda Değişik Yapılmasına Dair Taslak 4646 sayılı Kanunda değişik yapılması bir süredir Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı nın gündemi nde yer almakta ve taslak çalışmaları son günlerde hızlanmış bulunmaktadır. Söz konusu taslak doğal gaz piyasasına köklü değişiklikler getirebilecek olup, bu değişiklikler BOTAŞ ın ve diğer teşebbüslerin faaliyetlerini etkileyecektir. İthalat yasağının kal kması, BOTAŞ ın yeniden yapılandırılarak hukuki olarak ayrıştırılması gibi olası değişiklikler, doğal gaz piyasasındaki dengeleri değiştirecektir ve dosya konusu şikâyet ve benzeri şikâyetler üzerinde etkili olacaktır. Dolayısıyla, doğal gaz piyasası faali yetlerinin ve teşebbüslerinin, 4646 sayılı Kanunda ve ikincil mevzuatta yapılacak değişiklikler ışığında değerlendirilmesi yerinde olacaktır. 310 Özetle; - BOTAŞ ın yeni indirim sistemi uygulamasının 1.1.2010 tarihinde başlaması ve detaylı analiz için henüz yeterli verinin birikmemiş olması , - Türkiye doğal gaz sektöründe son günlerde birçok gelişmenin yaşanacak olması ve bu değişikliklerin BOTAŞ ı ve sektörde yer alan diğer oyuncuları derinden etkileyecek olması nedeniyle BOTAŞ hakkında soruşturma açıl masına gerek olmadı ğı kanaatine varılmıştır. 10-16/189-73 8J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre , dosya konusu iddialara ilişkin olarak 320 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.