Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014 -3-73 (Devralma ) Karar Sayısı : 14-45/808 -363 Karar Tarihi : 12.11.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyele r : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN , Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖR LER : Necla SÜMER ÖZDEMİR, Name AKÇA C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Beğendik Mağaza İşletmeleri Ticaret ve San ayi A.Ş. Temsilcisi: Av. Aynur AVCI Dr. Mediha Eldem Sok. No:72 Kocatepe
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2014 -3-73 (Devralma ) Karar Sayısı : 14-45/808 -363 Karar Tarihi : 12.11.2014 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI Üyele r : Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR, Fevzi ÖZKAN , Doç. Dr. Tahir SARAÇ B. RAPORTÖR LER : Necla SÜMER ÖZDEMİR, Name AKÇA C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Beğendik Mağaza İşletmeleri Ticaret ve San ayi A.Ş. Temsilcisi: Av. Aynur AVCI Dr. Mediha Eldem Sok. No:72 Kocatepe /ANKARA (1) D. DOSYA KONUSU: Real Hipermarketler Zinciri A.Ş. nin %15 oranında hissesinin Beğendik Mağaza İşlet meleri Tic. ve San. A.Ş. ve Beğendik Mağaza İşletmeleri Tic. ve San. A.Ş. nin %17,5 oranında hissesinin Real Hipermarketler Zinciri A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 30 .10.2014 tarihinde giren yazıyla tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 10.11.2014 tarih ve 2014 -3-73/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işlemin herhangi bir kontrol değişikliği yaratma yacak grup içi bir devralma işlemi niteliğinde ve 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca birleşme ve devralma sayılmayan hallerden olduğu ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Real Hipermarketler Zinciri A.Ş. (Real) ve Beğendik Mağaza İşletmeleri Tic. ve S an. A.Ş. nin (Beğendik) işlem öncesi ve sonrası hisse yapılarına aşağıda yer verilm iştir. Tablo 1: Beğendik ve Real in İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapıları (%) Devralma Öncesi Devralma Sonrası Şirket Hissedarlar Hisse Oranı Hissedarlar Hisse Oran ı Beğendik Mehmet Beğendik 97,26 Mehmet Beğendik 79,76 Mehmet SOYARICI 2,74 Mehmet Soyarıcı 2,74 Real 17,50 TOPLAM 100,00 TOPLAM 100,00 Real Hacı Duran Beğendik 100,00 Hacı Duran Beğendik 85,00 Beğendik 15,00 TOPLAM 100,00 TOPLAM 100,00 (5) Tablodan görüldüğü üzere, bildirim konusu işlem ile Hacı Duran BEĞENDİK in Real deki hisselerinin %15 ini Beğendik in; Mehmet BEĞENDİK in %97,26 oranında sahibi olduğu Beğendik sermayesinin %17,5 ine tekabül eden kısmını ise Real in devralması planlanmaktad ır. (6) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakk ında Kılavuz un 2. paragrafında; Birleşme ve devralma sayılan haller 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ in 5. maddesinde düzenlenme ktedir. Buna göre kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde iki ya 14-45/808 -363 2/5 da daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmas ıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması Kanun un 7. maddesi kapsamında birleşme veya devralma işlemi sayılmaktadır. açıklaması yer almaktadır . (7) Söz konusu Kılavuz un 3. paragrafında ise ; Birleşme ve devralma sayılan hallerin tespitinde esas olan unsur teşebbüsün kontrolünde meydana gelecek kalıcı değişikliktir. Grup içi işlemler ve yalnızca azınlık hakkı sağlayan hisse devirleri gibi kontrolde değişikliğe yol açmayan işlemler, Tebliğ in 5. maddesinde düzenlenen birleşme ya da devralma sayılan hallerden değildir. ifadesi bulunmaktadır . (8) İlgili açıklamalara istinaden bildirimin değerlendirilmesi kapsamında iki temel husus ön plana çıkmaktadır. Bunlardan ilki , Real ile Beğendik in aynı ekonomik bütünlük altında sayılıp sayılmayacağı; ikincisi ise, söz konusu şirketlerin ayrı birer teşebbüs sayılması halinde, bildirim konusu çapraz hisse devir işleminde rekabetin önemli ölçüde azaltıl masının söz konusu olup olmadığıdır. G.1. Real ile Beğendik in Teşebbüs Niteliklerinin Değerlendirilmesi (9) Rekabet Kurulunun 16.07.2014 tarih ve 14 -24/484 -214 sayılı kararında , Hacı Duran BEĞENDİK'in, hisselerinin tamamına Metro AG tarafından sahip olunan Re al'i devralması işlemi incelenmiştir. Söz konusu işlem kapsamında, Hacı Duran BEĞENDİK in, Beğendik hissedarları ile akrabalık ilişkisinin bulunması ve işlem öncesinde Beğendik te genel müdürlük ve yönetim kurulu üyeliği görevlerini yürütmüş olması gerekçe leriyle, Hacı Duran BEĞENDİK ile Beğendik arasında ekonomik bütünlüğün bulunabileceği ihtimali ele alınmıştır. Bu noktadan hareketle, anılan işlem ile Real in Beğendik in kontrolüne geçeceği varsayımı da değerlendiril erek, işlemin rekabetçi endişe doğuraca k bir alıcı gücü yaratmayacağına kanaat getirilmiştir. Buna karşın, bildirimde Real in Hacı Duran BEĞENDİK tarafından devralındığı ve işlemin Beğendik ile ilişkili bir devralma olmadığı ileri sürülmüştür. Ayrıca, hisse devrinin gerçekleşmesi halinde tedari k, finansman gibi işletmecilik faaliyetlerinin Real in kendi örgüt yapısı içerisinde, Beğendik ten bağımsız olarak devam edeceği ifade edilmiştir. Netice itibarıyla kararda, ciro eşiklerinin aşılmaması nedeniyle izne tabi olmadığı sonucuna varılmıştır. (10) Real in tedarik, finansman gibi faaliyetlerinin Beğendik ten bağımsız olarak gerçekleştirileceği yönündeki ifadelerin yer aldığı bahsi geçen karardan kısa bir süre sonra, Beğendik ile Real arasındaki çapraz hisse devrini konu edinen işbu bildirim yapılmıştır . Ancak bildirim , daha önceki ifadelerin aksine, iki şirket arasında en azından finansal bir bağ oluştur ulacağı, böylelikle söz konusu iki şirketin aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer alabileceği ihtimalini güçlendirerek tekrar gündeme getirmiştir1. (11) Bu çerçevede bildirim sahibinden talep edilen bilgi/belgelere istinaden gelen yazılarda ; Real ve Beğendik'in kendi bağımsız örgüt yapıları içerisinde ve birbirlerinden bağımsız olarak işletmecilik faaliyetlerini sürdürmesinin planlandığı, bildirim konusu işl emin ilgili şirketlerin rekabetçi yapılarını koruyarak rekabete aykırı olmayacak konularda işbirliğini sağlamaya yönelik bir girişim olduğu, 1 Hacı Duran BEĞENDİK, Beğendik'teki genel müdürlük görevinden 06.05.2014 tarihinde istifa etmiş şirke t yönetim kurulu 07.05.2014 tarihinde istifa dilekçesini kabul etmiştir. Ayrıca Beğendik in iştiraki o lan Beğendi k Yiyecek İçecek Limited Şirketi nde de Hacı Duran BEĞENDİK'in bir yöneticilik görevi bulunmamaktadır. Ancak, Beğendik Genel Müdürü Serdar Bilgici nin, Real in Hacı Duran BEĞENDİK tarafından devralınmasından sonra, Real'de yönetim kurulu üyesi olarak görev aldığı ve görevine devam ettiği hususu da bu açıdan dikkate alınmıştır . 14-45/808 -363 3/5 bu işlem ile rekabet halinde işbirliğinin kurumsal bir yapıya kavuşturulmasının hedeflendiği belirtilmiştir. (12) Reka bet Kurulunun geçmiş kararları nda; şirketler arasında ailesel ve/veya hisse sahipliği yoluyla kurulan finansal birtakım bağların tespiti halinde, söz konusu şirketlerin tek teşebbüs olabileceği yönünde şüphe oluştuğu, ancak bu durumun rule of reason yaklaşımıyla ele alınmasının gerekli görüldüğü, örneğin kişilerin salt akrabalık ilişkilerine dayanarak ayrı teşebbüs kurma özgürlüklerinin doğrudan kısıtlanamayacağı, söz konusu şirketlerin tek teşebbüs sayılabilmesi için aralarında (tam) çıkar birliğinin ve/ veya rekabet motivasyonunun ve/veya ekonomik bağımlılığın tespitinin şart tutulduğu anlaşılmaktadır. (13) Yukarıdaki bilgiler çerçevesinde, iki şirket arasında var olan ailesel bağlar ve bildirime konu işlem ile kurulması planlanan finansal/yapısal bağ şirket lerin aynı ekonomik bütünlük altında bulunduğuna ilişkin şüphe uyandırmaktadır. Bu çerçevede, her ne kadar devre konu şirketlerin rakip olarak faaliyetlerini sürdüreceği yönündeki beyanı ile aralarında rekabet motivasyonunun bulunduğu iddia edilse de, şirk etlerden birinden diğerine yönelik olası müşteri kayıplarının söz konusu şirketlere vereceği zarar, aralarında benzer bağ bulunmayan rakip şirketlere nazaran düşük olacaktır. Bu görüş ile, işlem değeri ve ödeme koşullarının belirsizliği bir arada ele alınd ığında, iki şirketin aynı ekonomik bütünlük altında olduğu savı güçlen mektedir. (14) Diğer taraftan, birleşme/devralma dosyası kapsam ında yapılan incelemenin ex -ante olması, fiili durumun ne şekilde gerçekleştiğinin tespitine olanak vermemektedir. Bu sebeple, şirketlerin teşebbüs nitelikleri bu aşamada kesin şekilde belirlenme yerek , dosya konusu işlem, şirketlerin ayrı birer teşebbüs oldu ğu varsayımı altında değerlendiril miştir. G.2. Bildirim Konusu İşlem ile Rekabetin Sınırlayıcı Niteliğinin Değerlendirilmesi (15) Real ile Beğendik in ayrı birer teşebbüs olduğu varsayımı altında, aşağıda, ilk olarak bildirim konusu çapraz hisse devrinin 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi çerçevesinde kontrolde değişikliğe yol açıp açmadığı, sonrasında ise işlemin 4054 sayılı Kanun un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti sınırlayıcı niteliğinin bulunup bulunmadığı ele alın mıştır. G.2.1. Bildirim Konusu İşlemin 4054 S ayılı Kanun un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi (16) Real in ana sözleşmesine göre, yönetim kurulu; genel kurulun Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine uygun olarak seçeceği üç kişiden oluşmaktadır. Yönetim kurulu üyelerinden Mehmet ÖZŞUCA ve Hacı Dura n BEĞENDİK, şirketi tüm konu ve işlemlerde herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın müşterek imzaları ile temsil ve ilzama yetkilidir. (17) Beğendik in işleri ve idaresi ise ana sözleşmesine göre , genel kurul tarafından TTK hükümleri dairesinde pay sahipleri ar asından seçilmiş en az üç üyeden oluşan yönetim kurulu tarafından yapıl maktadır . Genel kurul toplantıları ve toplantıdaki karar nisabı TTK hükümlerine tabidir. Olağan ve olağanüstü genel kurul toplantılarında hazır bulunan hissedarların veya vekillerinin b ir hisse için bir oy hakkı vardır. (18) Şirketlerin ana sözleşmeleri incelendiğinde, kontrolün çoğunluk hisse sahiplerine bağlı olduğu, yönetim kurulu ve genel kurullarda kararların oy çokluğuyla alındığı, kontrol yapısını değiştirecek veya pay sahiplerine özel hak getirecek herhangi bir hükmün olmadığı görülmektedir. Bildirim sahibi de işlem sonrasında tarafların kontrol yapısını değiştirecek veya pay sahiplerine özel hak getirecek başka herhangi bir sözleşmenin/hususun söz konusu olmadığını beyan etmiştir. Dola yısıyla, bildirim konusu işlemin yalnızca azınlık hakkı sağlayan hisse devrinden ibaret olduğu ve kontrol gücü oluşturmadığı anlaşılmaktadır. 14-45/808 -363 4/5 (19) Bu çerçevede , bildirim konusu işlemin farklı ekonomik bütünlük altındaki şirketler arasında gerçekleşen bir işlem olduğu varsayılsa dahi, kontrol değişikliğine yol açılmaması sebebiyle işlem 4054 sayılı Kanun un 7. maddesi kapsamında bir devralma niteliği taşımamaktadır. G.2.2. Bildirim Konusu İşlemin 4054 Sayılı Kanun un 4. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi (20) Bildirime konu işlemde kontrol değişikliğine yol açılma makla birlikte, (pasif) azınlık hisse devrinin rakipler arasında gerçekleşmesi sebebiyle2, rekabeti sınırlayıcı niteliğinin bulunup bulunmadığının da incelenmesi gerekmektedir. Ancak, pazar yapısı ve şirketlerin pazardaki konumları bakımından hakim durumun oluşması söz konusu olmadığından 4054 sayılı Kanun un 6. maddesi çerçevesinde inceleme yapılmamıştır. (21) Geçmiş tarihli Rekabet Kurulu kararlar ında, taraflar arasında koordinasyon oluşma ihtimali, oligopoli stik yapı, yoğunlaşma oranı gibi pazarın yapısal özellikleri ile rakiplerin yönetim kurulunda temsil edilmesi, gizli bilgilere erişmesi gibi belirli bir etki uygulama imkan ları değerlendir mede dikkate alınan hususlardır. (22) Ülkemizde hızlı tüketim malları per akendeciliğinde gerek yerel gerekse daha geniş bölgeler bazında, çok sayıda aktör faaliyet göstermekte, bu bakımdan anılan sektörde yoğunlaşma oranları oldukça düşük kalmaktadır. (23) Ayrıca, şirketlerin faaliyet alanlarına yönelik bilgilerden anlaşıldığı üzer e, Beğendik ile Real in faaliyetleri yalnızca Ankara ve Konya illerinde çakışmaktadır. Beğendik in ( ..) m2 ile ( ..) m2 arasında değişen mağaza büyüklükleri ile Ankara ilinde 16, Konya ilinde 1 mağazası bulunmaktadır. Beğendik in Konya daki tek mağazası (Bedir semtinde) ve Ankara daki mağazalarından Kocatepe, Çayyolu ve Eryaman da bulunanlar 2500 m2 üzerinde, yani hipermarket formatındadır. Real in ise hipermarket formatında olan Ankara da iki (Keçiören -Antares ile Bilkent ) ve Konya da (Sille Parsana semti nde) bir mağazası bulunmakta dır. (24) Bu çerçevede tarafların kesişen alanlarının iki şehirle sınırlı olduğu, bu şehirlerde de format açısından örtüşen mağazaların az sayıda olduğu, bu mağazaların ise farklı semtlerde konumlandırıldığı anlaşılmaktadır. (25) HTM per akendeciliği pazarında, ilgili pazarlar mağazanın büyüklüğü ve bu büyüklüğe bağlı olarak müşteri çekim alanları temelinde belirlenmektedir. Büyüklükleri arttıkça mağazaların çektiği müşterilerin alanı genişlemektedir. HTM Perakendeciliği Sektör Raporu nda, sadakat kart sahibi perakendeci müşterilerinin ikametgâhlarına göre, hipermarket müşterilerinin %83 ünün 15 dakikalık sürüş mesafesinde oturduğu tespit edilmiştir. İki şirketin Konya daki mağazalarının arası 6,6 kilometredir. Real in Ankara daki mağazalar ı ise Keçiören -Antares ile Bilkent te bulunmaktadır. Bu mağazaların Beğendik mağazaları ndan farklı semtlerde olduğu ve aralarındaki mesafeler in 10,6 ile 21 km arasında değiş tiği anlaşılmaktadır. Bu bilgiler ışığında, söz konusu mağazalar arasındaki mesafel erin alacağı zaman bakımından, fiili durumda, iki şirketin arasındaki rekabetin görece sınırlı miktarda olduğu söylenebilecektir. (26) Ayrıca , Beğendik ve Real in Ankara ilindeki pazar payları sırasıyla % ( ..) ve % ( ..) , Konya ilinde ise yaklaşık değerlerle Beğendik in % ( ..) , Real in % ( ..) dir. Rekabet Kurulunun geçmiş kararları paralelinde, şirketlerin pazardaki bu konumlarının koordinasyon riskini düşürdüğü kanısına ulaşılmaktadır . (27) Diğer yandan, salt çapraz hisse sahipliğinden yola çıkılarak şirketlerin rek abete duyarlı gizli bilgilere erişmesinden söz edilemeyecektir. Zira şirket sözleşmelerinde %15 veya 2 Şirketlerin ayrı birer teşebbüs olduğu varsayımı altında. 14-45/808 -363 5/5 %17,5 oranındaki hisselerle ne yönetim kurulunda temsil hakkının ne de gizli bilgilere erişme gücünün elde edilmesi pek olası görülmektedir. Dolayısıyla, m ağaza konumlarının iki şirket arasındaki fiili rekabetin sınırlı olduğunu göstermesi, şirket lerin pazar paylarının düşüklüğü ve devralınan hisse oranlarının azınlık hakları dışında imtiyazlı sayılabilecek herhangi bir hak tanıma dığı dikkate alındığında, iş lem sonucu nda tehlikeli bir koordinasyon riskin in ortaya çıkmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. H. SONUÇ (28) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin, kontrolde değişikliğe yol açmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun un 7. madde si ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında olmadığına Kurul Üyesi Dr. Murat ÇETİNKAYA nın farklı gerekçesi ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. FARKLI OY GEREKÇESİ (12.11.2014 tarihli, 14 -45/808 -363 sayılı Kurul Kararı) Mezkur Kararın sonucuna katılmakla birlikte, ilgili dosyada il bazında (Ankara) alt bölgelere de dikkat etmek suretiyle daha ayrıntılı bir analiz yapılması gerektiği düşünülmektedir. Dr. Murat ÇETİNKAYA Kurul Üyesi