TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET KILIÇELL İ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/31069) Karar Tarihi: 30/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Volkan SEVTEK İN Başvurucu : Ahmet KILIÇELL İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklunun ceza infaz kurumundan ailesinin ya şadığı yere yak ın bir infaz kurumuna nakli ile bu konu hakk
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR AHMET KILIÇELL İ BAŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/31069) Karar Tarihi: 30/9/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : M. Emin KUZ Rıdvan GÜLEÇ Yıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Volkan SEVTEK İN Başvurucu : Ahmet KILIÇELL İ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, tutuklunun ceza infaz kurumundan ailesinin ya şadığı yere yak ın bir infaz kurumuna nakli ile bu konu hakk ında bilgi talebine ili şkin dilekçesinin nakil şartlar ını taşımad ığı değerlendirilerek i şleme konulmamas ı nedeniyle aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildiği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 24/7/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ından yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. 6. Başvuru belgelerinin bir örne ği bilgi için Adalet Bakanl ığına (Bakanl ık) gönderilmi ştir. Bakanl ık görüşünü bildirmi ştir. 7. Başvurucu, Bakanl ığın görüşüne karşı beyanda bulunmam ıştır. III. OLAY VE OLGULAR8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle ve Ulusal Yarg ı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgeler çerçevesinde olaylar özetle şöyledir: Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 39. Türkiye 15 Temmuz 2016 gecesi silahl ı bir darbe te şebbüsüyle kar şı karşıya kalm ış ve Bakanlar Kurulu taraf ından ülke genelinde 21/7/2016 tarihinden itibaren doksan gün süreyle ola ğanüstü hâl (OHAL) ilan edilmesine karar verilmi ştir. OHAL süreci, üçer ayl ık sürelerle uzat ılarak 18/7/2018 tarihine kadar devam etmi ştir. Darbe te şebbüsüne ili şkin süreç, OHAL ilan ı ve OHAL döneminin gerektirdi ği tedbirlere ili şkin detayl ı aç ıklamalar Anayasa Mahkemesinin Ayd ın Yavuz ve di ğerleri ([GK], B. No: 2016/22169, 20/6/2017, 12-20, 47-66) karar ında yer almaktad ır. 10 Eski bir hâkim olan ba şvurucu, darbe te şebbüsü sonras ında yürütülen soruşturma sürecinde silahl ı terör örgütü (Fetullahç ı Terör Örgütü/Paralel Devlet Yap ılanmas ı) üyesi oldu ğu gerekçesiyle İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimli ğinin 18/10/2016 tarihli karar ıyla tutuklanm ış ve Silivri 6 No.lu L Tipi Kapal ı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz Kurumu) konulmu ştur. 11. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlü ğünün (Genel Müdürlük) Bak ırköy Cumhuriyet Ba şsavc ılığı (Başsavc ılık) arac ılığıyla Ceza İnfaz Kurumuna gönderdi ği tutuklu nakilleri konulu 8/9/2016 tarihli yaz ısında, yarg ılama yeri ve suç nedeniyle baz ı tutuklular ın başka kurumlara nakledildi ğinin görüldü ğü belirtilmi ştir. Genel Müdürlük taraf ından haz ırlanan 5/6/2015 tarihli ve 167 No.lu Ceza İnfaz Kurumlar ının Tahsisi, Nakil İşlemleri ve Diğer Hükümler Hakk ında Genelge'nin (Genelge) " Suç ve yarg ılama yeri nedeniyle nakil " kenar ba şlıklı 18. maddesinin (13) numaral ı f ıkras ında tutuklular ın yarg ılanacaklar ı mahkemeler belli olup duru şmalar ı için müzekkere gelinceye kadar bulunduklar ı kapal ı ceza infaz kurumunda bar ındırılmalar ına devam edilece ğinin aç ıkça belirtildi ği vurgulanm ıştır. Bu kapsamda soru şturma evrak ı veya dava dosyas ının görevsizlik veya yetkisizlik karar ı ile iade edilen tutuklular ın yarg ılanacaklar ı mahkemeler belli olmadan ve duru şmalar ı için müzekkere gelmeden Genelge'nin ilgili maddeleri uyar ınca başka bir ceza infaz kurumuna nakillerinin yap ılmas ı hâlinde söz konusu naklin Genelge'ye ayk ırılık teşkil edeceği bildirilmi ştir. 12. Başvurucu; Genel Müdürlü ğe hitaben yazd ığı 27/12/2016 tarihli dilekçesinde; İstanbul Adliyesinde görev yapmaktayken tutukland ığını, İstanbul'da bir yak ınının bulunmad ığını ve ailesinin aç ık/kapal ı görüşlere gelme konusunda s ıkıntı yaşadığını belirterek ailesinin ya şadığı Denizli'deki (olmad ığı takdirde İzmir veya Antalya'daki) ceza infaz kurumuna naklinin mümkün olup olmad ığı, mümkün ise şartlar ının bildirilmesi talebinde bulunmu ştur. 13. Başvurucunun dilekçesi Ceza İnfaz Kurumu taraf ından işleme konulmam ıştır. Söz konusu dilekçenin alt k ısm ına yaz ılan derkenar ise şöyledir: "İstanbul 3. Sulh Ceza Hâkimli ği taraf ından tutuklanm ışsınız. Adalet Bakanl ığı Ceza v e Tevkifevleri Genel Müdürlü ğünün 05/06/2015 tarihli ve 167 No.lu Genelgesinin 'Suç v e yarg ılama yeri nedeniyle nakil ' başlıklı 18. maddesinin 1. f ıkras ında; 'Tutuklular öncelikle mahkemenin bulundu ğu yerdeki kapal ı ceza infaz kurumunda bar ındırılacakt ır.' hükmü gereğince dilekçenize i şlem yap ılmam ıştır." 14. Başvurucu bu defa Ceza İnfaz Kurumuna hitaben yazd ığı 16/1/2017 tarihli dilekçesinde; Genel Müdürlü ğe hitaben yazd ığı dilekçesinin i şleme konulmam ış olmas ı nedeniyle dilekçe hakk ının engellendi ğini, nakil konusunun ihtiyari oldu ğunu, dilekçesinde belirttiği gerekçelerin kabul görüp görmeyece ğinin belirlendikten sonra naklin gerçekleştirilebilece ğini, bu nedenle dilekçesinin ekindeki yaz ısının Genel Müdürlü ğe gönderilerek UYAP kay ıt numaras ının taraf ına bildirilmesini istemi ştir. Genel Müdürlü ğe Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 4hitaben yazd ığı ekli dilekçesinde ise babas ının yak ın zamanda trafik kazas ı geçirdiğinden ziyaretine gelmesinin sa ğlığı aç ısından sorun olu şturduğunu, annesi ve ablas ının da İstanbul'a gelip sonras ında Silivri'ye gelmelerinin zorluklar ını ifade etmi ştir. 15. Ceza İnfaz Kurumunun 17/1/2017 tarihli yaz ısı ile başvurucunun dilekçesinin işlemsiz olarak iade edilmesine karar verildi ği başvurucuya bildirilmi ştir. Karar gerekçesinde, başvurucu hakk ında devam eden soru şturma veya dava dosyas ının İstanbul Cumhuriyet Başsavc ılığı ve mahkemeleri taraf ından yürütüldü ğü hat ırlat ılarak nakil talebinin Genelge'nin 18. maddesinin (1) numaral ı fıkras ına ayk ırılık oluşturacağı aç ıklanm ıştır. 16. Ceza İnfaz Kurumu karar ının kald ırılmas ı talebiyle ba şvurucunun yapt ığı şikâyet başvurusu Silivri 1. İnfaz Hâkimli ğinin (İnfaz Hâkimli ği) 31/3/2017 tarihli karar ı ile kabul edilmi ştir. Kararda, ba şvurucunun talebinin dilekçe hakk ının kullan ılmas ına yönelik olduğu vurgulanm ış ve dilekçe hakk ının kullan ılmas ını sağlamak amac ıyla dilekçenin Gene l Müdürlüğe gönderilmesine karar verildi ği aç ıklanm ıştır. 17. Başsavc ılık an ılan karara 10/4/2017 tarihinde itiraz etmi ştir. İtirazda; Genel Müdürlüğün 8/9/2016 tarihli yaz ısına göre düzenleme d ışı nakil yap ılmamas ına, aksi durumun Genelge'ye ayk ırı olacağına işaret edildi ğinden başvurucunun dilekçesinin Genel Müdürlüğe gönderilmedi ği ve sebebi konusunda bilgilendirme yap ıldığı belirtilmi ştir. Aksi durumun lüzumsuz yaz ışmalarla Genel Müdürlü ğün meşguliyetine yol açaca ğı gibi Ceza İnfaz Kurumunun i şleyişini de yava şlatacağı ifade edilmi ştir. Bu nedenlerle Genel Müdürlükçe i şleme al ınmas ı söz konusu olmayan dilekçenin gönderilmesi yönünde kara r verilmesinin düzenlemeyle çeli şmesi dolay ısıyla İnfaz Hâkimli ğinin karar ının kald ırılmas ı talebinde bulunulmu ştur. 18. Başsavc ılığın itiraz ı, Silivri A ğır Ceza Mahkemesinin (A ğır Ceza Mahkemesi) 1/6/2017 tarihli karar ı ile kabul edilmi ş ve İnfaz Hâkimli ğinin karar ının kesin olarak kald ırılmas ına karar verilmi ştir. Karar gerekçesinde, ba şvurucunun dilekçesinin öncelikle Ceza İnfaz Kurumunca de ğerlendirilerek şartlar ı taşıyorsa Genel Müdürlü ğe gönderilmesi ve açıkça şartlar ı taşımamas ı hâlinde gönderilmemesi uygulamas ında hukuka ayk ırılık bulunmamas ı nedeniyle itiraz ın kabulüne karar verildi ği aç ıklanm ıştır. 19. Nihai karar 22/6/2017 tarihinde ba şvurucuya tebli ğ edilmiştir. 20. Başvurucu 24/7/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. 21. UYAP arac ılığıyla erişilen bilgi ve belgelerden; ba şvurucu hakk ında İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığının 18/4/2017 tarihli iddianamesi ile kamu davas ının aç ıldığı, İstanbul 27. A ğır Ceza Mahkemesinde görülen davada ba şvurucunun savunmas ının al ındığı 8/11/2017 tarihli ilk duru şmas ında tahliyesine karar verildi ği ve başvurunun inceleme tarihi itibar ıyla yarg ılaman ın derdest oldu ğu anlaşılmaktad ır. 22. Diğer yandan Anayasa Mahkemesinin 18/12/2019 tarihli yaz ısı ile başvurucunun Ceza İnfaz Kurumunda tutuklu kald ığı sürede yapt ığı tüm görü şlere ilişkin bilgi ve belgeler talep edilmi ştir. 19/12/2019 tarihli cevap yaz ısından başvurucunun tutuklu olarak bar ındırıldığı 18/10/2016 ile 8/11/2017 tarihleri aras ında beş kez aç ık görüş hakk ından yararland ığı ancak kapal ı görüş yapmad ığı belirtilmi ştir. Başvurucunun bu süre içinde aile fertleriyle (annesi, babas ı ve karde şi) 28/10/2016, 24/4/2017, 26/6/2017, 4/9/2017 ve 23/10/2017 tarihlerinde aç ık görüş; iki haftada bir telefonla haberle şme hakk ını kulland ığı anlaşılm ıştır. Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 5IV.İLGİLİ HUKUK A. Ulusal Hukuk 23. 13/12/2004 tarihli ve 5275 say ılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfaz ı Hakk ında Kanun un " Hükümlüyü ziyaret " kenar ba şlıklı 83. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: "(1) Hükümlü, belgelendirilmesi ko şuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kay ın hısımlar ı ile vasisi veya kayy ımı taraf ından haftada bir kez ve ayr ıca kuruma kabullerinde, zorunlu hâller d ışında bir daha de ğiştirilmemek üzere, ad ve adreslerini bildirdi ği en fazla üç kişi taraf ından, yar ım saatten az ve bir saatten fazla olmamak üzere çal ışma saatleri içinde ziyaret edilebilir. ... ...(3) Görüşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanl ığınca haz ırlanan yönetmelikle kapal ı ve açık olmak üzere iki biçimde yapt ırılır." 24. 5275 say ılı Kanun un " Kendi istekleri ile nakil " kenar ba şlıklı 54. maddesi şu şekildedir: "(1) Hükümlülerin kendi istekleri ile bulunduklar ı kurumdan ba şka kurumlar a nakledilebilmeleri için; a) Gitmek istedikleri kurumlardan durumlar ına uygun en az üç yeri belirten bir dilekç e vermeleri, b) Nakil giderlerini pe şin olarak ödemeyi kabul etmeleri, c) Koşullu sal ıverilmelerine be ş aydan az süre kalmam ış olmas ı, d) İyi hâl göstermeleri, disiplin cezas ı almam ış veya kald ırılmış olmas ı, e) İstekte bulunulan kurumda yer, kapsama gücü ve s ınıfının uygun bulunmas ı ve tutukevi olmamas ı, f) Mahkûmiyet sürelerine uygun hükümlülerin bar ındırıldığı bir kurum olmas ı, g) Daha önce disiplin nedeniyle ayr ılmak zorunda kald ıklar ı kurum olmamas ı, Gerekir. (Ek cümle: 24/1/2013-6411/7 md.) Çocuk hükümlüler bak ımından bu fıkran ın (b) bendi uygulanmaz. (2) Bu hükümlüler nakledildikleri kurumlarda, e ğitim öğretim veya hastal ık nedeniyle nakil hariç, bir y ıl kalmak zorundad ırlar. Çocuklar bak ımından bu süre alt ı ay olarak uygulan ır." 25. 5275 say ılı Kanun'un " Tutuklular ın yükümlülükleri " kenar ba şlıklı 116. maddesinin (1) numaral ı fıkras ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 6"Bu Kanunun;... nakiller, disiplin nedeniyle nakil, zorunlu nedenlerle nakil, hastal ık nedeniyle nakil, nakillerde al ınacak tedbirler,... konular ında 9, 16, 21, 22, 26 ilâ 28, 34 ilâ 53, 55 ilâ 62, 66 ilâ 76 ve 78 ila 88 inci maddelerinde düzenlenmi ş hükümlerin tutukluluk hâliyle uzla şır nitelikte olanlar ı tutuklular hakk ında da uygulanabilir. " 26. 5275 say ılı Kanun gere ğince Genel Müdürlük taraf ından haz ırlanan Genelge'ni n "Suç ve Yarg ılama Yeri Nedeniyle Nakil " başlıklı 18. maddesinin (1) ve (13) numaral ı fıkralar ı şöyledir: "(1) Tutuklular, öncelikle yarg ıland ıklar ı mahkemenin bulundu ğu yerdeki kapal ı ceza infaz kuramlar ında, bu yerde kapal ı ceza infaz kurumu bulunmuyor ise suçlar ı itibariyle konumlar ına uygun en yak ın kapal ı ceza infaz kurumlar ında bar ındırılacakt ır. (13) Haklar ındaki soru şturma evrak ı veya dava dosyas ının görevsizlik veya yetkisizli k karar ı verilerek yetkili Cumhuriyet ba şsavc ılıklar ına veya mahkemelere gönderilmesi halinde tutuklular yarg ılanacaklar ı mahkeme belli olup, duru şmalar ı için müzekkere gelinceye kadar bulunduklar ı kapal ı ceza infaz kuram ımda bar ındırılacakt ır. Ancak; a ğır ceza mahkemelerinin görevine giren suçlardan tutuklu olup, müdürlük teşkilat ı bulunmayan kapal ı ceza infaz kuram ımda bulunanlar derhal ba ğlı ağır ceza merkezi kapal ı ceza infaz kurumuna nakledilecektir. " B. Uluslararas ı Hukuk 27. Avrupa İnsan Haklar ı Sözleşmesi'nin (Sözle şme) " Özel ve aile hayat ına sayg ı hakk ı" kenar ba şlıklı 8. maddesi şöyledir: "(1) Herkes özel ve aile hayat ına, konutuna ve yaz ışmas ına sayg ı gösterilmesi hakk ına sahiptir. (2) Bu hakk ın kullan ılmas ına bir kamu makam ının müdahalesi, ancak müdahaleni n yasayla öngörülmü ş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenli ği, ülkeni n ekonomik refah ı, düzenin korunmas ı, suç işlenmesinin önlenmesi, sa ğlığın veya ahlak ın veya başkalar ının hak ve özgürlüklerinin korunmas ı için gerekli bir tedbir olmas ı durumunda söz konusu olabilir. " 28. Avrupa İnsan Haklar ı Mahkemesine (A İHM) göre özel hayat, özel bir sosyal hayat sürdürmeyi yani ki şinin sosyal kimli ğini geliştirme hakk ı anlam ında bir özel hayat ı güvence alt ına almaktad ır. Bu yönü ile birlikte de ğerlendirildi ğinde bahsi geçen hak, ili şki kurmak ve geli ştirmek üzere çevresinde bulunanlarla temas kurma hakk ını da içermektedir (Özp ınar/Türkiye, B. No: 20999/04, 19/10/2010, 45; Oleksandr Volkov/Ukrayna , B. No: 21722/11, 9/1/2013, 165-167; Niemietz/Almanya , B. No: 13710/88, 16/12/1992, 29). 29. AİHM'e göre hükümlü ve tutuklular, Sözle şme kapsam ında kalan temel hak ve hürriyetlerin tamam ına kural olarak sahiptirler ( Hirst/Birle şik Krall ık (No. 2) [BD], B. No: 74025/01, 6/10/2005, 69). 30. AİHM'e göre suçun mahiyeti hakl ı gösteriyorsa bir tutuklunun özel bir ceza infaz kurumu rejimine veya s ınırlay ıcı ziyaret düzenlemelerine tabi tutulmas ı Sözleşme'nin 8. maddesi kapsam ındaki hakk ına müdahale te şkil eder ancak kendili ğinden bu hakk ın ihlali anlam ına gelmez ( Vlasov/Rusya , B. No: 78146/01, 12/6/2008, 123). Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 731. AİHM'e göre hükümlü ve tutuklular ın özel ve aile hayat ına sayg ı gösterilmesi hakk ı, ceza infaz kurumu idaresinin hükümlü ve tutuklular ın ailesi ve yak ınlar ıyla temas ını devam ettirecek önlemleri almas ını zorunlu k ılmaktad ır (Messina/İtalya (No. 2) , B. No: 25498/94, 28/9/2000, 61; Ouinas/Fransa (k.k.), B. No: 13756/88, 12/3/1990; Kučera/Slovakya , B. No: 48666/99, 17/7/2007, 127). Bu hakka getirilen s ınırlamalar, suç ve düzensizli ğinin önlenmesi için güvenlik nedeniyle uygulamaya konulmu ş olsa da hakl ı bir gerekçeye dayanmal ıdır (Gülmez/Türkiye , B. No: 16330/02, 20/5/2008, 46). 32. Federal Alman Anayasa Mahkemesinin bir karar ında; aileyle uzun görü şe izin verilmemesi şeklindeki ceza infaz kurumu karar ına yap ılan itirazda, Mahkemenin geçici hukuki koruma tedbiriyle ilgili olarak kurumun karar ına ilişkin gerekçeleri belirleme yükümlülü ğünü standartla ştırmaktan kaç ınılm ıştır. Bir mahkeme karar ının, itiraza konu yasa uygulamas ı ya da onun için kullan ılan prosedür kusurlu olsa bile keyfîlik yasa ğını ihlal etmeyece ği belirtilmi ştir. Ancak buna ek olarak verilen karar ın bariz bir şekilde aç ık hukuk kurallar ına ayk ırı olmamas ı ve keyfî de ğerlendirmelere dayanmamas ı gerekti ği vurgulanm ıştır (Federal Alman Anayasa Mahkemesi , 2 BvR 2530-31/16, 21/12/2016). V.İNCELEME VE GEREKÇE 33. Mahkemenin 30/9/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Adli Yard ım Talebi Yönünden 34. Başvurucu, bireysel ba şvuru harç ve giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğunu belirterek adli yard ım talebinde bulunmu ştur. 35. Anayasa Mahkemesinin Mehmet Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) karar ında belirtilen ilkeler dikkate al ınarak geçimini önemli ölçüde güçle ştirmeksizi n yarg ılama giderlerini ödeme gücünden yoksun oldu ğu anlaşılan başvurucunun aç ıkça dayanaktan yoksun olmayan adli yard ım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir. B. Aile Hayat ına Sayg ı Hakk ının İhlal Edildi ğine İlişkin İddia 1. Başvurucunun İddialar ı ve Bakanl ık Görüşü 36. Başvurucu, nakil talebiyle ilgili dilekçesinin i şleme konulmayarak Genel Müdürlüğe gönderilmemesi nedeniyle dilekçe hakk ı ve bilgi edinme hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. 37. Bakanl ık görüşünde; ilgili mevzuat hükümlerine de ğinildikten sonra, hükümlülere yönelik 5275 say ılı Kanun'un 54. maddesinde yer alan "Kendi istekleri ile nakil " düzenlemesinin ayn ı Kanun'un 116. maddesince tutuklular hakk ında da uygulanaca ğı belirtilmedi ğinden başvurucunun kendi iste ği ile naklini mümkün k ılan bir düzenlemenin mevcut olmad ığı, başka bir ifade ile nakil talebi tarihinde tutuklu bulunan ba şvurucunun hükümlülere yönelik olan iste ğe bağlı nakil hükmü aç ısından kapsam d ışı b ırak ıldığı vurgulanm ıştır. Öte yandan Ceza İnfaz Kurumunun düzeni, disiplini, güvenli ği ve yönetimi hususlar ındaki de ğerlendirme ve takdir hakk ının mevzuat hükümleri kapsam ında somut olay ın özelliklerine göre infaz kurumu ve mahkemelere b ırak ıldığı kanaatinde olundu ğu ifade edilmiştir. Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 82. Değerlendirme 38. Anayasa'n ın 20. maddesinin birinci f ıkras ının ilgili k ısm ı şöyledir: "Herkes ... aile hayat ına sayg ı gösterilmesini isteme hakk ına sahiptir... aile hayat ının gizliliğine dokunulamaz... " 39. Anayasa'n ın "Temel hak ve hürriyetlerin korunmas ı" kenar ba şlıklı 40. maddesinin birinci f ıkras ı şöyledir: "Anayasa ile tan ınm ış hak ve hürriyetleri ihlâl edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden ba şvurma imkân ının sağlanmas ını isteme hakk ına sahiptir. " 40. Anayasa n ın 41. maddesinin ilgili k ısımlar ı şöyledir: "Aile, Türk toplumunun temelidir ... Devlet, ailenin huzur ve refah ı ... için gerekli tedbirleri al ır, teşkilat ı kurar... " 41. Anayasa'n ın "Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine ba şvurma hakk ı" kena r başlıklı 74. maddesinin birinci f ıkras ı ile üçüncü f ıkras ının ilgili k ısm ı şu şekildedir: "Vatandaşlar ve kar şılıklılık esas ı gözetilmek kayd ıyla Türkiye de ikamet eden yabanc ılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakk ında, yetkili makamlar a ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yaz ı ile başvurma hakk ına sahiptir. ... Herkes, bilgi edinme ... hakk ına sahiptir. ... " 42. Anayasa Mahkemesi, olaylar ın başvurucu taraf ından yap ılan hukuki nitelendirmesi ile ba ğlı olmay ıp olay ve olgular ın hukuki tavsifini kendisi takdir eder ( Tahir Canan , B. No: 2012/969, 18/9/2013, 16). 43. Kişilerin kamu makamlar ına seslerini duyurabilmeleri amac ına hizmet ede n dilekçe hakk ı, hak arama özgürlü ğünün en önemli araçlar ından biridir. Bu anlamda ki şilerin adaleti bulma, hakk ı olan ı elde etme ve haks ızlığı giderme yollar ından biri olarak hak arama özgürlüğünün işlerlik kazanmas ı, korunmas ı ve sağlanmas ı bak ımından önemli bir role sahiptir ( Hasan Ercan , B. No: 2015/54, 12/11/2019, 41). Bununla birlikte demokratik ve şeffaf yönetimin gere ği olan eşitlik, tarafs ızlık ve aç ıklık ilkelerine uygun olarak ki şilerin kendileri veya faaliyet alanlar ıyla ilgili konularda bilgi edinme hak ve özgürlü ğü bulunmaktad ır. Bilgi edinme hakk ı demokratik toplum düzeninin ve hukukun üstünlü ğünün gereklerindendir. Dolay ısıyla dilekçe hakk ı ile s ıkı sıkıya bağlı bulunan bilgi edinme hakk ı insan haklar ı ve temel özgürlüklerin ayr ılmaz bir parças ıdır. 44. Öte yandan Anayasa'n ın 74. maddesinde düzenlenen " Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine ba şvurma hakk ı" Sözleşme ve buna ek Türkiye nin taraf oldu ğu protokollerden herhangi birinin kapsam ına girmemektedir. Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 945. Ancak ba şvurucunun dilekçe ve bilgi edinme hakk ının ihlali iddias ına konu şikâyetinin özü, ailesinin ya şadığı yere yak ın olan bir infaz kurumuna naklinin gerçekleştirilmemesidir. Bu kapsamda, ba şvurucunun bulundu ğu Ceza İnfaz Kurumundan ailesinin ya şadığı yerdeki ceza infaz kurumuna nakil talebi hakk ındaki dilekçesinin nakil şartlar ını taşımad ığı gerekçesiyle i şleme konulmamas ı üzerine ailesiyle aç ık/kapal ı görüş imkân ının zorlaştırıldığı -k ısıtland ığı- iddias ına ilişkin başvurusu aile hayat ına sayg ı hakk ı yönünden incelenmi ştir. 46. Bunun yan ında başvurucu, nakil ile ilgili dilekçesini Genel Müdürlü ğe hitaben yazd ığından talebiyle ilgili sadece bu makam taraf ından karar verilebilece ği iddias ında bulunmuştur. Başvurucunun dilekçesi hakk ında Ceza İnfaz Kurumu taraf ından Genel Müdürlük Genelgesi de ğerlendirilerek karar verilmi ştir. Bu karara kar şı başvurucunun şikâyet ve itirazlar ını yetkili mahkemelerde etkili şekilde dile getirdi ği anlaşılmaktad ır. Dolay ısıyla etkili ba şvuru hakk ı yönünden bir inceleme yap ılmas ına gerek görülmemi ştir. 47. Aile hayat ına sayg ı hakk ı kapsam ında, tutuklu ya da hükümlünün aile hayat ını sürdürmesini sa ğlamaya yönelik olarak devletin üstlenmesi gereken birtak ım yükümlülükler ortaya ç ıkabilir. Söz konusu pozitif yükümlülükler, somut olay ın koşullar ına göre tedbirle r alınmas ını ya da edimde bulunulmas ını gerekli k ılabilir. Bu anlamda pozitif yükümlülüklerin gereklerinin her olay ın kendine özgü ko şullar ına göre de ğişiklik gösterebilece ği kuşkusuzdur. 48. Anayasa'n ın 19. maddesi gere ğince hükümlü ve tutuklular ın özel ve aile hayat ının s ınırlanmas ı hukuka uygun olarak ceza infaz kurumunda tutulman ın kaç ınılmaz ve doğal bir sonucudur. Öte yandan hükümlü ve tutuklular ın özel ve aile hayat ına sayg ı gösterilmesi hakk ı, ceza infaz kurumu idaresinin hükümlü ve tutuklular ın ailesi ve yak ınlar ıyla temas ını devam ettirecek önlemleri almas ını zorunlu k ılmaktad ır (Mehmet Zahit Şahin, B. No: 2013/4708, 20/4/2016, 36). Bununla beraber bu yükümlülük yerine getirilirken ceza infaz kurumunda tutulman ın doğal sonuçlar ının gözetilmesi gerekmektedir. 49. Devletin hükümlü ve tutuklular ın ailesi ve yak ınlar ıyla iletişimini devam ettirecek önlemleri almas ı pozitif yükümlülüklerinin bir gere ği olsa da -belirtildi ği üzere- hukuka uygun bir tutulmadan kaynaklanan kaç ınılmaz sonuçlar nedeniyle aile hayat ı kapsam ındaki temas ın s ınırland ırılmas ı doğald ır. Kamu düzeninin ve kurum güvenli ğinin sağlanmas ı yönündeki me şru amaç do ğrultusunda ve makul bir gereklili ğin olmas ı durumunda gerekçeleri ilgili ve yeterli şekilde aç ıklanarak belirli bir süre boyunca söz konusu pozitif yükümlülü ğün karşılanmamas ı da olağan kabul edilebilir. Ancak aile hayat ına sayg ı hakk ının gereklerinin mümkün olan ilk f ırsatta yerine getirilmesi ve mahpuslar ın ailesiyle olan temas ının h ızlı şekilde yeniden sa ğlanmas ı bir gerekliliktir ( Murat Ayd ın, B. No: 2016/58533, 3/7/2019, 54). 50. Öncelikle belirtilmelidir ki somut olayda ba şvurucunun aile fertleriyle görüştürülmesinin engellendi ğine ilişkin herhangi bir iddias ı bulunmamaktad ır. Başvurucunun şikâyeti, Ceza İnfaz Kurumunun ailesinin ya şadığı yerden uzak olmas ı nedeniyle ziyaretine gelme konusunda ailesinin s ıkıntı yaşadığını belirterek nakil talebine ilişkin dilekçesinin, nakil şartlar ının gerçekle şmediği gerekçesiyle Genel Müdürlü ğe gönderilmemesi ve bunun sonucunda ailesini daha s ık göremedi ği iddias ına dayanmaktad ır. 51. Başvurucunun Genel Müdürlü ğe göndermek istedi ği dilekçesi, Genel Müdürlük taraf ından yaz ılan 8/9/2016 tarihli ve tutuklu nakilleri konulu yaz ı kapsam ında değerlendirilerek Ceza İnfaz Kurumu taraf ından dilekçenin i şlemsiz olarak başvurucuy a Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 10iadesine -Genel Müdürlü ğe gönderilmemesine- karar verilmi ştir. Söz konusu kararda, başvurucu hakk ındaki devam eden soru şturman ın İstanbul Cumhuriyet Ba şsavc ılığı taraf ından yürütüldü ğü -henüz ba şvurucunun yarg ılanacağı mahkemenin belli olmad ığı- gerekçesiyle nakil talebinin Genel Müdürlük Genelgesi'ne ayk ırı bulunduğu tespit edilerek dilekçe hakk ında işlem yap ılmad ığı bildirilmi ştir (bkz. 11-15). Öte yandan İnfaz Hâkimliği dilekçe hakk ının kullan ılmas ını sağlamak amac ıyla başvurucunun dilekçesinin Genel Müdürlü ğe gönderilmesine karar vermi şse de Başsavc ılığın itiraz ını inceleyen A ğır Ceza Mahkemesi ba şvurucunun dilekçesinin öncelikle Ceza İnfaz Kurumunca değerlendirilmesi ve şartlar ı taşımas ı hâlinde Genel Müdürlü ğe gönderilmesi uygulamas ında hukuka ayk ırılık bulunmad ığını belirtmiştir (bkz. 16-18). 52. Diğer yandan ilgili mevzuat uyar ınca hükümlülere yönelik olan iste ğe bağlı nakil düzenlemesinin tutuklular yönünden kapsam d ışı bırak ıldığı anlaşılmakla birlikte (bkz. 24-26) tutuklu olarak bulunan ba şvurucunun nakil talebi Genelge'nin " Suç ve Yarg ılama Yeri Nedeniyle Nakil " başlıklı 18. maddesinde belirtilen hükümler do ğrultusund a değerlendirilmi ştir. Bu kapsamda "... tutuklular ın yarg ılanacaklar ı mahkemeler belli olup, duruşmalar ı için müzekkere gelinceye kadar bulunduklar ı kapal ı ceza infaz kurumunda bar ındırılacakt ır" şeklindeki ceza muhakemesi hukukunda duru şman ın doğrudan doğruya olmas ı (yüz yüzelik) ilkesine uygun olan düzenlemenin geçici nitelikte oldu ğu, bir başka ifade ile mahkemesi belli olup tutuklunun savunmas ının al ındığı duruşmadan sonra yeniden nakil talebinde bulunma imkân ını ortadan kald ırmad ığı anlaşılmaktad ır. 53. Somut olay ın tüm ko şullar ı birlikte de ğerlendirildi ğinde ailesiyle görü şme hakk ından yararlanan ve yak ınlar ıyla olan ili şkisinin sürdürülmesi engellenmeyen başvurucunun ileri sürdü ğü hususlar, idari ve yarg ısal süreçlerde kamusal makamlarca üstlenilmesi gereken pozitif yükümlülü ğün gerektirdi ği şartlar ın gerisinde kal ınmayaca k şekilde de ğerlendirilmi ştir. Somut olay ba ğlam ında başvurucunun tutuklu kald ığı dönemde suç ve yarg ılama yeri d ışında ailesinin ya şadığı yerdeki infaz kurumuna nakli hususunda devlete üstlendi ği yükümlülükten daha fazla bir pozitif yükümlülük yüklenemeyece ği de açıktır. 54. Kald ı ki dilekçesinin i şleme konulmamas ının nedeninin ilgili ve yeterli gerekçelerle aç ıklanarak ba şvurucunun bilgilendirildi ği dikkate al ındığında söz konusu uygulaman ın adaleti ve sa ğduyuyu hiçe sayan tarzda aç ık bir keyfîlik içermedi ği anlaşılm ış, açık ve görünür bir ihlal bulunmad ığı sonucuna var ılm ıştır. 55. Aç ıklanan gerekçelerle aile hayat ına sayg ı hakk ı yönünden herhangi bir ihlal tespit edilmedi ğinden başvurunun di ğer kabul edilebilirlik şartlar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜM Aç ıklanan gerekçelerle; A. Adli yard ım talebinin KABULÜNE, B. Aile hayat ına sayg ı hakk ının ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, Başvuru Numaras ı: 2017/31069 Karar Tarihi : 30/9/2020 11C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 say ılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu nun 339. maddesinin (2) numaral ı fıkras ı uyar ınca tahsil edilmesi ma ğduriyetine neden olaca ğından adli yard ım talebi kabul edilen ba şvurucunun yarg ılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 30/9/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA M. Emin KUZ R ıdvan GÜLEÇ Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI