TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HAYDAR YILMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/4597) Karar Tarihi: 21/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/4597 Karar Tarihi : 21/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Haydar YILMAZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, başvurucunun mensup oldu ğu siyasi partiden ihraç edilmesi nedeniyle örgütlenme özgürlü ğünün ihlal e
TÜRKİYE CUMHUR İYETİ ANAYASA MAHKEMES İ İKİNCİ BÖLÜM KARAR HAYDAR YILMAZ BA ŞVURUSU (Başvuru Numaras ı: 2017/4597) Karar Tarihi: 21/7/2020 Başvuru Numaras ı: 2017/4597 Karar Tarihi : 21/7/2020 2İKİNCİ BÖLÜM KARAR Başkan : Kadir ÖZKAYA Üyeler : Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCIYıldız SEFERİNOĞLU Basri BAĞCI Raportör : Gülsüm Gizem GÜRSOY Başvurucu : Haydar YILMAZ I. BAŞVURUNUN KONUSU 1. Başvuru, başvurucunun mensup oldu ğu siyasi partiden ihraç edilmesi nedeniyle örgütlenme özgürlü ğünün ihlal edildi ği iddias ına ilişkindir. II. BAŞVURU SÜREC İ 2. Başvuru 13/1/2017 tarihinde yap ılm ıştır. 3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yap ılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmu ştur. 4. Komisyonca ba şvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm taraf ında n yap ılmas ına karar verilmi ştir. 5. Bölüm Ba şkan ı taraf ından başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap ılmas ına karar verilmi ştir. III. OLAY VE OLGULAR 6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildi ği şekliyle olaylar özetle şöyledir: 7. Başvurucu, olaylar ın meydana geldi ği tarihte Özgürlük ve Dayan ışma Partisi (ÖDP) Ankara ili Yenimahalle ilçesi örgütü üyesidir. A. Arka Plan Bilgisi8. Başvurucunun gönül ili şkisi yaşadığı D.Ş., başvurucunun kendisine hakaret ve tehditte bulundu ğu iddias ıyla başvurucu hakk ında 8/3/2012 tarihli ve 6284 say ılı Ailenin Korunmas ı ve Kad ına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsam ında koruma tedbirleri uygulanmas ını talep etmi ş; bunun yan ı s ıra ayn ı gerekçelerle suç duyurusunda da bulunmuştur. Başvuru Numaras ı: 2017/4597 Karar Tarihi : 21/7/2020 39. Ankara 10. Aile Mahkemesi 9/10/2015 tarihli karar ıyla 6284 say ılı Kanun gereğince başvurucunun 1 ay süreyle; i. Şiddet ma ğduruna yönelik olarak şiddet tehdidi, hakaret, a şağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davran ışlarda bulunmamas ına, ii. Müşterek konuttan veya bulundu ğu yerden derhâl uzakla ştırılmas ına ve müşterek konutun korunan ki şiye tahsis edilmesine, iii. Korunan ki şilere, bu ki şilerin bulunduklar ı konuta, okula ve i şyerine yaklaşmamas ına, iv. Gerekli görülmesi hâlinde korunan ki şinin şiddete uğramam ış olsa bile yak ınlar ına, tan ıklar ına ve kişisel ilişki kurulmas ına ilişkin hâller sakl ı kalmak üzere çocuklar ına yaklaşmamas ına karar vermi ştir. 10. Başvurucu yukar ıda verilen tedbir karar ına itiraz etmi ştir. İtiraz ı inceleyen Ankara 11. Aile Mahkemesi 3/11/2015 tarihli karar ıyla "mağdur beyan ı dışında başka bir delil bulunmad ığı ancak birbirini istemeyen iki ki şinin görü şmesine de gerek bulunmad ığı" gerekçesiyle (a) ve (c) bentleri ile ilgili itiraz ın reddine, (b) ve (d) bentleri yönünden yap ılan itiraz ın kabulüne ve bu tedbirlerin kald ırılmas ına karar vermi ştir. 11. Ankara Cumhuriyet Ba şsavc ılığı 11/12/2015 tarihli karar ıyla başvurucu hakk ında soyut iddia d ışında yeterli delil olmad ığından kovu şturmaya yer olmad ığına dair karar vermi ştir. B. Somut Ba şvuruya İlişkin Olaylar 12. D.Ş, ÖDP Yenimahalle İlçe Örgütüne verdi ği 7/12/2015 tarihli dilekçede başvurucunun evine zorla girdi ği, kendisini taciz ve tehdit etti ği, kendisine fiziksel şiddet uygulad ığı, yak ınlar ını ve arkada ş çevresini de rahats ız ettiğini iddia etmi ştir. 13. İlgili dilekçe üzerine ba şvurucu, İlçe Yönetim Kurulu taraf ından Ankara İl Disiplin Kuruluna sevk edilmi ştir. Ankara İl Disiplin Kurulu 16/1/2016 tarihinde başvurucunun partiden kesin ç ıkarma cezas ı ile cezaland ırılmas ına oybirli ğiyle kara r vermiştir. 14. Merkez Disiplin Kurulu 4/3/2016 tarihli karar ıyla başvurucunun itiraz ını reddetmiştir. 15. Başvurucunun itiraz ı üzerine Ankara 15. Asliye Hukuk Mahkemesi 10/11/2016 tarihli karar ıyla davan ın reddine kesin olarak karar vermi ştir. Gerekçeli karar ın ilgili k ısm ı şöyledir: "disiplin soru şturmalar ının şekli anlamda usule uygun yap ılıp yap ılmad ığı, soruşturman ın mevzuat düzenlemesine uygun şekilde devam edip etmedi ği, sürelere riayet edilip edilmedi ği yönünde inceleme yap ılmas ı gerektiği, dosyan ın bilirkişi incelemesin e verildiği; bilirkişi raporunda; 2820 Say ılı Siyasi Partiler Kanunun 57. maddesine ayk ırı durum bulunmad ığının belirlendi ği, cezan ın esas ının incelenmesinin mümkün olmad ığı... Başvuru Numaras ı: 2017/4597 Karar Tarihi : 21/7/2020 4Siyasi Partiler Kanunu'nun 57. maddesine göre şeklen incelenen kararda mevzuata ayk ırılık görülmedi ği, bu sebeplerle davac ının itiraz ının reddi gerekti ği değerlendirilmi ştir." 16. Nihai karar ba şvurucuya 13/12/2016 tarihinde tebli ğ edilmiştir. 17. Başvurucu 13/1/2017 tarihinde bireysel ba şvuruda bulunmu ştur. IV.İLGİLİ HUKUK 18. 22/4/1983 tarihli ve 2820 say ılı Siyasi Partiler Kanunu'nun "Disiplin cezalar ına itiraz" kenar başlıklı 57. maddesi şöyledir: "Hakk ında partiden veya gruptan geçici veya kesin ç ıkarma cezas ı verilen parti üyesi, bu cezaya kar şı disiplin kuruluna sevkeden organ veya merci veya disiplin kurulunun görev ve yetkisizli ği veya al ınan kararlar ın kanuna, parti tüzü ğüne ve iç yönetmeli ğe şekil ve usul bak ımından ayk ırı bulunduğu iddias ıyla, parti itiraz yollar ını kulland ıktan sonra nihai karar niteliğindeki son karara kar şı otuz gün içinde nihai karar ı veren merciin bulundu ğu yer asliye hukuk mahkemesine itiraz edebilir. Mahkeme bu itirazlar ı, diğer işlerden önce ve e n geç otuz gün içinde basit muhakeme usulüne göre inceleyerek karara ba ğlar, bu karar kesindir." V.İNCELEME VE GEREKÇE 19. Mahkemenin 21/7/2020 tarihinde yapm ış olduğu toplant ıda başvuru incelenip gereği düşünüldü: A. Başvurucunun İddialar ı 20. Başvurucu; ÖDP üyesi olarak faaliyette bulunmakta iken Partiden ç ıkar ılmas ına gerekçe gösterilen eylemleri nedeniyle hakk ında kovu şturmaya yer olmad ığına dair kara r verildiğini, ayr ıca ayn ı şikâyetlere dayal ı olarak hakk ında 6284 say ılı Kanun hükümlerine göre verilen tedbir karar ının da kald ırıldığını, hakk ında gerçe ğe ayk ırı olarak ileri sürülen iddialar dayanak yap ılarak Partiden ihraç edildi ğini ve derece mahkemesinin sadece şekil yönünden inceleme yaparak davan ın reddine karar verdi ğini, bu nedenlerle bir siyasi parti içinde faaliyette bulunma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ştür. B. Değerlendirme 21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 say ılı Anayasa Mahkemesinin Kurulu şu ve Yarg ılama Usulleri Hakk ında Kanun un 47. maddesinin (3) numaral ı, 48. maddesinin (1) ve (2) numaral ı fıkralar ı ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 59. maddesinin (2), (3) ve (4) numaral ı fıkralar ı uyar ınca Anayasa Mahkemesine ba şvuru konusu olaylarla ilgili delilleri sunmak suretiyle olaylar hakk ındaki iddialar ını ve dayan ılan Anayasa hükmünün kendilerine göre ihlal edildi ğine dair aç ıklamalarda bulunarak hukuki iddialar ını kan ıtlamak başvurucuy a düşer. Zikredilen kurallara göre ba şvurucunun kamu gücünün i şlem, eylem ya da ihmali nedeniyle ihlal edildi ğini ileri sürdü ğü hak ve özgürlük ile dayan ılan Anayasa hükümlerini, ihlal gerekçelerini, dayan ılan deliller ile ihlale neden oldu ğu ileri sürülen i şlem veya kararlar ın asl ı ya da örne ğini başvuru dilekçesine eklemesi şartt ır. Başvuru dilekçesinde kamu gücünün ihlale neden oldu ğu iddia edilen i şlem, eylem ya da ihmaline dair olaylar ın tarih s ıras ına göre özeti yap ılmal ı; bireysel ba şvuru kapsam ındaki haklardan hangisinin hangi Başvuru Numaras ı: 2017/4597 Karar Tarihi : 21/7/2020 5nedenle ihlal edildi ği ve buna ili şkin gerekçeler ve deliller aç ıklanmal ıdır (Veli Özdemir , B. No: 2013/276, 9/1/2014, 19, 20; Ünal Yiğit, B. No: 2013/1075, 30/6/2014, 18, 19; Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, [GK], B. No: 2014/12727, 25/5/2017, 19). 22. Yukar ıda belirtilen ko şullar yerine getirilmedi ği takdirde Anayasa Mahkemesi, başvuruyu aç ıkça dayanaktan yoksun oldu ğu gerekçesiyle kabul edilemez bulabilir. İddialar ın dayanaktan yoksun olmad ığı konusunda Anayasa Mahkemesinin ikna edilmesi, ba şvurucu taraf ından ortaya konulan somut bilgi ve belgelerin niteli ğine bağlıdır. Başvurucunun başlang ıçta, başvuru hakk ında kabul edilemezlik karar ı verilmesini önlemek için ba şvuru formu ve eklerinde iddialar ını destekleyici belgeleri sunmas ı ve gerekli aç ıklamalar ı yapmas ı zorunludur ( Veli Özdemir , 23; Ünal Yiğit, 22). 23. Anayasa Mahkemesine yap ılan bireysel ba şvurularda, başvurucular ın başvurular ını titizlikle haz ırlama ve takip etme yükümlülükleri vard ır. Anayasa Mahkemesi, başvurucunun soyut şekilde Anayasa hükümlerine at ıfta bulunmas ının iddialar ın ispatland ığı anlam ına gelmeyece ğini birçok kez vurgulam ıştır. Başvurucu; ba şvuru formunu özenle doldurmak, ihlal iddias ının dayanağı olan tüm olaylar ı göstermek, ba şvuruyu ayd ınlatacak ve hükmün esas ını etkileyecek argümanlar ı destekleyici tüm belgeleri ba şvuru dilekçesine eklemek, bir bilgi veya belge elde edememi şse bunun da nedenlerini aç ıklamak zorundad ır (şeref ve itibar ın korunmas ı hakk ının ihlal edildi ği iddias ının kan ıtlanamad ığına ilişkin bir karar için bkz. Ünal Yiğit, 25, 26; ifade özgürlü ğünün ihlal edildi ği iddias ının kan ıtlanamad ığına ilişkin bir karar için bkz. Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi, 22-26). 24.İlk derece mahkemesi 2820 say ılı Kanun'un 57. maddesi kapsam ında şeklen yapt ığı inceleme sonucunda ba şvurucu hakk ında verilen kararda mevzuata bir ayk ırılık olmad ığı gerekçesiyle davan ın reddine karar vermi ştir. 25. Başvurucu verilen karar nedeniyle bir siyasi parti içinde faaliyette bulunma hakk ının ihlal edildi ğini ileri sürmü ş ise de ihlal iddias ını kan ıtlama konusunda üzerine dü şen yükümlülükleri yerine getirebilmi ş değildir. Başvurucu ba şvuru formunda yaln ızca derece mahkemesince yap ılan şekil incelemesi sonucunda davan ın reddine karar verilmesi nedeniyle siyasi parti içinde faaliyette bulunma hakk ının ihlal edildi ğini soyut bir şekilde ileri sürmekle yetinmiştir. Başvurucu, örgütlenme özgürlü ğü çerçevesinde seçme ve seçilme haklar ı kapsam ında bir aç ıklamada bulunmam ış; Parti yönetimince verilen karar ın neden ve sonuçlar ını, anayasal haklar ına etkisini detayland ırmam ıştır. Başvurucu ilgili karara kar şı açt ığı davada mahkemece yap ılan şekil incelemesinin yanl ış olduğunu düşünüyorsa da bunun anayasal nedenlerini ve dayanaklar ını, hangi anayasal haklar ının neden üstün oldu ğunu izah etmemiştir. 26. Sonuç olarak ba şvurucu, ihlal iddias ına ilişkin delillerini sunma ve bireysel başvuru kapsam ındaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildi ğine ilişkin açıklamalarda bulunma yönündeki yükümlülü ğünü yerine getirmemi ş; bu bağlamda ileri sürdüğü ihlal iddialar ını temellendirememi ştir (benzer yöndeki de ğerlendirmeler için bkz. Sabah Y ıldızı Radyo ve Televizyon Yay ın İletişim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi , 25). Başvuru Numaras ı: 2017/4597 Karar Tarihi : 21/7/2020 627. Önemle belirtilmelidir ki bireysel ba şvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesinin görevi ba şvurucunun ba şvuru formunda ileri sürdü ğü gerekçelerle s ınırlı bir incelemeyi kapsamaktad ır. Başvurucunun bireysel ba şvuru formunda ma ğduriyetini gösteren açıklamalar ı yapmamas ı ve/veya ma ğduriyetine dayanak olarak ileri sürdü ğü hususlar ı delillendirmemesi durumunda Anayasa Mahkemesi, ba şvurucu yerine geçerek delil toplam a ve ihlal iddialar ını gerekçelendirme görev ve yükümlülü ğüne sahip de ğildir ( Mustafa Akayd ın, B. No: 2015/14800, 8/1/2020, 27). 28. Aç ıklanan gerekçelerle ba şvurunun di ğer kabul edilebilirlik ko şullar ı yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle kabul edilemez oldu ğuna karar verilmesi gerekir. VI. HÜKÜMAç ıklanan gerekçelerle; A. Örgütlenme özgürlü ğünün ihlal edildi ğine ilişkin iddian ın açıkça dayanaktan yoksun olmas ı nedeniyle KABUL ED İLEMEZ OLDU ĞUNA, B. Yarg ılama giderlerinin ba şvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 21/7/2020 tarihinde OYB İRLİĞİYLE karar verildi. Başkan Üye Üye Kadir ÖZKAYA Engin YILDIRIM Celal Mümtaz AKINCI Üye Üye Y ıldız SEFERİNOĞLU Basri BA ĞCI