Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-83 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-57/136 3-355 Karar Tarihi : 25.11.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Didem ULUÇ, Fethullah GÜLER C. BAŞVURUDA BULUNAN : ( .) D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20 Süller Belediyesi Süller Kasaba
Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2009 -3-83 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 09-57/136 3-355 Karar Tarihi : 25.11.2009 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10 Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI(Başkan V.) Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Didem ULUÇ, Fethullah GÜLER C. BAŞVURUDA BULUNAN : ( .) D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILAN: 20 Süller Belediyesi Süller Kasabası Çal/Denizli E. DOSYA KONUSU: Süller Belediyesinin, Belediye Zabıta Yönetmeliği ne dayanarak belde dışında üretilen ekmeğin belde içinde satışını engellediği, bu durumun da belde içinde rekabeti bozduğu iddiası . F. İDDİA LARIN ÖZETİ: Denizli ili Bekilli ilçesinde Safran Ekmek Fabrikasını işleten ( ..) tarafından yapılan şikâyet başvurusunda özetle ; Süller Belediyesinin kanuni yetkisini belirli kişiler lehine kullanarak karar aldığı ve alınan bu karar 30 neticesinde belde içerisinde rekabetin engellendiği iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir . G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 6.5.2009 tarih, 3151 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 9.7.2009 tarih ve 2009 -3-83/İİ-09-TE sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulu nun 15.7.2009 tarih ve 09 -31/674 -M sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma y apılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 12.11.2009 tarih ve 2009 -3-83/ÖA -09-TE sayılı 40 Önaraştırma Raporu 23.11.2009 tarih, REK.0.07.00.00 -110/36 8 sayılı Başkanlık önergesi ile 09 -57 sayılı Kurul toplantısın da görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; 1- Başvuru konusuna yönelik olarak, 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmaması ve şikayetin reddedilmesi gerektiği, 2- Ancak Belediye dışında üretilen ekme ğin belde içinde satılmasının tespit edilmiş bir neden olmaksızın engellenmesine yönelik karar ve uygulamaların 4054 sayılı 09-57/136 3-355 2 Kanun a aykırı olduğu hususunda Denizli ili Çal ilçesine bağlı Süller Belde Belediyesine görüş bildirilmesinin gerektiği, 50 3- Benzeri uygulamaların Denizli ilindeki diğer belediyeler tarafından da gerçekleştirilmesi ihtimaline binaen bu tür karar ve uygulamalardan kaçınılması konusunda il içindeki tüm belediyelerin uyarılmalarını teminen Denizli Valiliğine görüş bildirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme 60 I.1.1. Şikayete Konu Eylem Şikâyetçi tarafından yapılan başvuruda özetle; - Süller Belediyesinin, Belediye Zabıta Yönetmeliği n i gerekçe göstererek belde dışında üretilen ekmeklerin belde içinde satışını engellediği, - Son yerel seçimlerden sonra Belediye Encümen Üyesi seçilen, aynı zamanda da Süller beldesindeki tek fırın olan Belediye Ekmek Fırını nı işleticisinin beldede tek ekmek satıcısı olup ekmeği istediği fiyattan satmak istediği, Belediyedeki yetkilerini de kullanarak Belediyenin bu kararı almasını sağladığı 70 iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir . I.1.2. Tespitler ve Hukuki Değerlendirme Belediyeler, 5393 s ayılı Belediye Kanunu na dayanılarak İçişleri Bakanlı ğı tarafından hazırlanan ve 11. 4.2007 tarih, 26490 sayı ile Resmi Gazete de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği nin 52. maddesinde geçen Belediyeler; İçişleri Bakanlığının görüşünü alarak bu Yönetmel iğe aykırı olmamak üzere belediye meclisinin kararı ile düzenleme yapabilirler. ifadesine dayanarak zabıta uygulamalarına ilişkin düzenlemeler yapabilmektedir. Süller Belediyesi de bu çerçevede beldede görev 80 yapacak olan zabıta görevlilerinin çalışma esas larını düzenlemek üzere Süller Belediyesi Zabıta Çalışma Esasları Yönetmeliği ni (Süller Belediyesi Zabıta Yönetmeliği) çıkarmıştır. Süller Belediyesi nin şikayet e konu kararı, Süller Belediyesi Zabıta Yönetmeliği nin 69. maddesinin (b) bendinin 2. maddesi nin (c) fıkrasında geçen Belediye sınırları dışında imal edilen her cins ekmek Belediyenin izni olmadıkça kasaba içinde satılamaz ifadesini dayanak göstererek al dığı anlaşılmıştır. Ancak sözü geçen düzenlemede izin alabilmenin şartları yer almamakla birl ikte, hangi sebeplerden dolayı izin verilemeyeceğine dair de hiçbir düzenleme yapılmamıştır. Bu durum 90 teşebbüsler için hukuki belirsizlik yaratmakla birlikte keyfi uygulamalara da yol açabilecek niteliktedir. Ayrıca bu tür b ir düzenlemenin İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanmış olan Belediye Zabıta Yönetmeliği nde herhangi bir dayanağının bulunmadığı görülmektedir. Konuyla ilgili olarak raportörlerce 27.10.2009 tarihinde Süller Belediyesi Zabıta Amiri ile görüşülmüş, Zabıt a Amiri Süller Belediyesi Zabıta Yönetmeliği nde belediyeden alınması gereken izin hakkında nasıl bir prosedür izleneceğine ve hangi şartlar karşılandığında izin verilebileceğine yönelik bir düzenlemenin yapılmamış olmasının fırıncı esnafı açısından belirs izlik oluşturduğunu 09-57/136 3-355 3 ifade etmiş, fakat bu durumun keyfi uygulamalara yol açmadığını ve mevcut durumda Süller beldesinde belde sınırları dışında üretilmiş olan ekmekler in satılabildiğini 100 belirtmiştir . Bu durum şikayetçi tarafından da doğrulanmıştır. Ayrıca şikayetçi ilgili işlemleri tamamlayarak belde içerisinde ekmek satışı yapabilmek için gerekli izni aldığını belirtmiştir. Bununla birlikte Belediye Zabıta Yönetmeliği nde zabıtanın görevleri arasında İlgili kuruluşlar ile işbirliği halinde fırınların ve ekmek fabrikalarının ve diğer gıda üretim yerlerinin sağlık şartlarına uygunluğunun denetiminde ilgili kuruluşların talebi halinde nezaret etmek, ekmek ve pide gramajını kontrol etmek, gerekli kanuni işlemleri yapmak sayılmıştır. Anılan kontrollerin gerçe kleştirilmesinden sonra gerekli görüldüğü takdirde ekmek satışına izin verilmemesi doğal olarak hukuka uygun 110 olacakken, bu tür parametreler kontrol edilmeden teşebbüsler hakkında kanuni işlem yapılması hem hukuki dayanaktan yoksun olacak hem de rekabet ort amını bozabilecektir. Nitekim Süller Belediyesi Zabıta Amiri telefon görüşmesinde zabıta görevlilerinin, bazı fırınların kamyon kasalarında hijyenik olmayan şartlarda ekmek satışı yapmalarına müsaade etmediklerini belirtmiştir. Bu şekilde yapılan bir uygul ama yukarıda belirtildiği üzere gerekli sağlık şartlarının sağlanmaması nedeniyle rekabetin kısıtlanması şeklinde yorumlanamayacaktır. Öte yandan 4054 sayılı Kanun un Amaç başlıklı 1. maddesinde Bu Kanunun amacı, mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti e ngelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, 120 karar ve uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak rekabetin korunmasını sağlamaktır denilmektedir . Kanun un bu hükmü gereği mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı uygulamaların denetlenmesi de Kurulun görev alanı içerisine girmektedir. Diğer taraftan, Kanun un 2. maddesinde teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin Kanu n kapsamında olduğu belirtilmektedir. Kamu otoritesi niteliğine sahip olmaları nedeniyle anılan madde gereğince teşebbüs sayılmalarına olanak bulunmayan belediyeler tarafından gerçekleştirilen işlem ve eylemler nedeniyle belediyeler hakkında 4054 sayılı Ka nun çerçevesinde bir işlem tesis edilmesi mümkün değildir. Her ne kadar belediyelerin 130 çıkartmış oldukları bir yönetmelik ile belde dışında üretilen ekmeklerin belde içerisinde satılabilmesi için kendisinden izin alınmasını istemesi 4054 sayılı Kanun kapsam ında değerlendirilebilecek bir işlem olmasa da, bu iznin verilmemesinin haklı gerekçelere dayandırılmaması, rekabeti bozucu uygulamalara yol açabilecektir. Kurulun yaptırım yetkisi her ne kadar teşebbüs veya teşebbüs birliklerini kapsıyor olsa da Rekabet H ukuku bağlamında teşebbüs sayılmayan Belediye gibi mercilerin, şikâyete konu olayda olduğu gibi, yasal dayanağı bulunmayan rekabeti bozucu uygulamaları hakkında görüş bildirme veya ilgili mercii bilgilendirme yolları Kurulun yetkisi dâhilindedir. 140 J. SONUÇ Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; 1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak, 4054 sayılı Kanun un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması na gerek olmadığına, şikayetin reddine , 09-57/136 3-355 4 2- Ancak Belediye dışında üretilen ekmeğin belde içinde satılmasının tespit edilmiş bir neden olmaksızın engellenmesine yönelik karar ve uygulamaların 4054 sayılı Kanun a aykırı olduğu hususunda Denizli ili Çal ilçesine bağlı Süller 150 Belde Belediyesine, 3- Bahse konu uygulamaların Denizli ilindeki diğer beledi yeler tarafından da gerçekleştirilmesi ihtimali nedeniyle bu tür karar ve uygulamalardan kaçınılması konusunda il içindeki tüm belediyelerin uyarılmalarını teminen Denizli Valiliğine görüş bildirilmesi konusunda Başkanlığın görevlendirilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. 160