başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvurucu konya barosuna kayıtlı olarak serbest avukatlık yapmaktadır konya emniyet müdürlüğü kom şube müdürlüğünce adalet bakanlığı teftiş kurulu başkanlığına gönderilen tarihli yazıda örgütlü suç kapsamında yürütülen bir soruşturmada başvurucunun vekilliğini yaptığı na hakkında telefon dinleme tedbiri uygulanmakta olduğu bu suretle edinilen bilgilere göre başvurucunun adana cumhuriyet başsavcılığında görevli bazı hakim
başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar özetle şöyledir başvurucu konya barosuna kayıtlı olarak serbest avukatlık yapmaktadır konya emniyet müdürlüğü kom şube müdürlüğünce adalet bakanlığı teftiş kurulu başkanlığına gönderilen tarihli yazıda örgütlü suç kapsamında yürütülen bir soruşturmada başvurucunun vekilliğini yaptığı na hakkında telefon dinleme tedbiri uygulanmakta olduğu bu suretle edinilen bilgilere göre başvurucunun adana cumhuriyet başsavcılığında görevli bazı hakim ve savcılarla irtibat kurarak soruşturma başvuru numarası karar tarihi dosyasında takipsizlik kararı verilmesi için faaliyetler yürüttüğü şeklindeki suç isnadına ilişkin olarak başvurucuya ait cep telefonunun dinlenmesi için gerekli talimatın verilmesi talep edilmiştir bu doğrultuda adalet başmüfettişi tarafından sincan nöbetçi sulh ceza mahkemesine gönderilen tarihli yazı ile başvurucuya ait cep telefonunun dinlenmesi için karar verilmesi istenmiştir sincan sulh ceza mahkemesinin tarihli kararı ile başvurucuya ait cep telefonunun iletişiminin üç ay süreyle tespit edilmesine dinlenmesine kayda alınmasına ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine karar verilmiştir başvurucu hakkında teknik takip kararının alındığı soruşturma kapsamında yapılan çağrı üzerine tarihinde konya emniyet müdürlüğünde şüpheli sıfatıyla ifade vermiştir soruşturma sonucunda adana cumhuriyet başsavcılığının iddianamesiyle başvurucu hakkında çıkar amaçlı suç örgütüne üye olmak isnadıyla kamu davası açılmıştır adana ağır ceza mahkemesinin tarihli kararıyla suçu işlediğine dair mahkumiyetini gerektirecek derecede kesin ve inandırıcı delil elde edilemediği gerekçesiyle başvurucunun karar verilmiştir bu karar yargıtay ceza dairesinin tarihli kararıyla onanmış ve başvurucu hakkındaki beraat hükmü aynı tarihte kesinleşmiştir başvurucu soruşturma safhasında ilk aşamada verilen gizlilik kararının kaldırılmasından sonra hakkındaki teknik takibin adalet başmüfettişinin talebi üzerine sincan sulh ceza mahkemesinin verdiği karar kapsamında yapıldığını öğrenmiştir başvurucu tarihli dilekçesiyle adalet bakanlığına şikayette bulunarak hakkında iletişiminin denetlenmesi talebinde bulunan adalet başmüfettişi için adli ve idari tahkikat yapılmasını talep etmiştir başvurucu bu dilekçesinde adalet müfettişlerinin avukat olan şahsının soruşturulması hususunda yetkisi bulunmadığını tarihli ve sayılı ceza muhakemesi kanununun ve maddeleri uyarınca müdafi sıfatında bulunan şahsının iletişiminin takibinin yapılamayacağını belirtmiştir ayrıca soruşturmanın adana cumhuriyet başsavcılığınca yürütülmesi dolayısıyla yetkisiz mahkeme olan sincan sulh ceza mahkemesi tarafından iletişiminin denetlenmesine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ifade etmiştir adalet bakanlığının tarihli işlemiyle anılan başmüfettiş hakkında yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir başvurucu anılan kararın iptali istemiyle ankara mahkemesinde mahkeme dava açmıştır mahkemenin tarihli kararıyla dava reddedilmiştir karar gerekçesinde adalet başmüfettişlerine iletişimin tespiti konusunda yetki tanınmamış olduğu kabul edilmiş ancak adalet başmüfettişinin telefon dinleme tedbiri talebinin yargı kararı ile uygun görülmesi üzerine başvurucunun telefonunun dinlendiği ve dolayısıyla tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir temyiz başvurusu ise danıştay dairesinin tarihli kararıyla reddedilmiştir başvurucunun karar düzeltme talebi aynı dairenin tarihli kararıyla ile reddedilmiştir anılan karar başvurucuya tarihinde tebliğ edilmiştir başvuru numarası karar tarihi muhalif kalan üyenin görüşünde adalet müfettişlerinin iletişimin konusunda mahkemeden talepte bulunma yetkileri olmadığı bu nedenle şikayetin değerlendirilmesinin zorunlu olduğu belirtilmiştir başvurucu tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur iv hukuk a ulusal hukuk anayasanın maddesinin o tarihli ve sayılı kanun ile değiştirilmeden önceki hali şöyledir hakim ve savcıların görevlerini kanun tüzük yönetmeliklere ve genelgelere hakimler için idari nitelikteki genelgelere uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini hal ve eylemlerinin ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma adalet bakanlığının izni ile adalet müfettişleri tarafından yapılır adalet bakanı soruşturma ve inceleme işlemlerini hakkında soruşturma ve inceleme yapılacak olandan daha kıdemli hakim veya savcı eliyle de yaptırabilir sayılı kanunun olaylar tarihinde yürürlükte bulunduğu haliyle tespiti dinlenmesi ve kayda alınması kenar başlıklı maddesinin ilgili kısımları şöyledir değişik birinci cümle md bir suç dolayısıyla yapılan soruşturma ve kovuşturmada suç işlendiğine ilişkin kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka suretle delil elde edilmesi imkanının bulunmaması durumunda hakim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde cumhuriyet savcısının kararıyla şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişimi tespit edilebilir dinlenebilir kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir cumhuriyet savcısı kararını derhal hakimin onayına sunar ve hakim kararını en geç saat içinde verir sürenin dolması veya hakim tarafından aksine karar verilmesi halinde tedbir cumhuriyet savcısı tarafından derhal kaldırılır birinci fıkra hükmüne göre verilen kararda yüklenen suçun türü hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği iletişim aracının türü telefon numarası veya iletişim bağlantısını tespite imkan veren kodu tedbirin türü kapsamı ve süresi belirtilir tedbir kararı en çok üç ay için verilebilir bu süre bir defa daha uzatılabilir ek cümle md ancak çerçevesinde işlenen suçlarla ilgili olarak gerekli görülmesi halinde hakim bir aydan fazla olmamak üzere sürenin müteaddit defalar uzatılmasına karar verebilir bu madde hükümlerine göre alınan karar ve yapılan işlemler tedbir süresince gizli tutulur bu madde kapsamında dinleme kayda alma ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin hükümler ancak aşağıda sayılan suçlarla ilgili olarak uygulanabilir a türk ceza kanununda yer alan suç işlemek amacıyla örgüt kurma iki yedi ve hariç madde fesat karıştırma madde başvuru numarası karar tarihi bu maddede belirlenen esas ve usuller dışında hiç kimse bir başkasının telekomünikasyon yoluyla iletişimini dinleyemez ve kayda alamaz tarihli ve sayılı hakimler ve savcılar kanununun soruşturma kenar başlıklı maddesi şöyledir hakim ve savcıların görevden doğan veya görev sırasında işlenen suçları ve görevleri gereğine uymayan tutum ve davranışları nedeniyle haklarında inceleme ve soruşturma yapılması adalet bakanlığının iznine bağlıdır adalet bakanı inceleme soruşturmayı adalet müfettişleri veya hakkında soruşturma yapılacak olandan daha kıdemli hakim veya savcı eliyle yaptırılabilir soruşturma ile görevlendirilen hakim ve savcılar adalet müfettişlerinin inci maddedeki yetkilerini haizdirler sayılı kanunun suça katılma kenar başlıklı maddesi şöyledir hakim ve savcıların suçlarına iştirak edenler aynı soruşturma ve kovuşturma mercilerine tabidirler sayılı kanunun adalet müfettişleri kenar başlıklı maddesinin birinci fıkrası şöyledir adalet müfettişleri hakim ve savcıların görevlerini kanun tüzük yönetmelik ve genelgelere hakimler için idari nitelikteki genelgelere uygun olarak yapıp yapmadıklarını ve adalet daireleri ile idari yargı dairelerini denetleme hakim ve savcıların ve adalet daireleri personelinin görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç işleyip işlemediklerini hal ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma işlemlerini yaparlar sayılı kanunun başlıklı maddesi şöyledir adalet müfettişleri lüzum gördükleri kimseleri yeminle dinler gerektiğinde istinabe yoluna başvurabilir ve soruşturmanın zorunlu kıldığı hallerde arama yaparlar delillerini gereken bilgileri bütün daire ve kuruluşlardan doğrudan doğruya toplarlar adalet müfettişlerince yapılacak denetim inceleme ve soruşturmalarda ilgili kuruluş kişiler istenecek her türlü bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanan adalet bakanlığı teftiş kurulu tüzüğünün delillerin toplanması kenar başlıklı maddesi şöyledir müfettişler gerek gördükleri kimseleri yeminle dinlemeye istinabe yoluna başvurmaya zaruri hallerde arama yapmaya ve her türlü delili toplamaya yetkilidirler tarihli ve sayılı resmi gazetede yayımlanan adalet bakanlığı teftiş kurulu yönetmeliğinin maddesinin birinci fıkrasının danıştay dairesinin tarihli ve sayılı karan ile iptal edilmeden önceki haliyle ç bendi şöyledir ve soruşturma aşağıdaki esaslara göre yapılır ç tanık dinlenmesi arama el koyma keşif haberleşmenin tespiti dinlenmesi gibi delil toplama işlemleri sırasında ceza muhakemesi kanununun hükümler ile birlikte sayılı kanunun inci maddesindeki yetkiler kullanılır hakim ve cumhuriyet savcıları lehine sayılı kanunun ve inci maddelerinde yer alan kısıtlayıcı hükümler dikkate alınır tarihli ve sayılı hakimler ve savcılar yüksek kurulu kanununun maddesinin numaralı fıkrasının b bendi şöyledir kurul müfettişleri bu görevlerini yerine getirirken başvuru numarası karar tarihi b yapacakları inceleme ve soruşturmalarda bu kanunda verilen yetkilere ilave olarak tarihli ve sayılı ceza muhakemesi kanununa göre işlem yapabilir kanunlarda kendilerine ve cumhuriyet savcısına soruşturmanın yürütülmesiyle tanınan tüm yetkileri kullanabilir sayılı kanunda gecikmesinde sakınca hallere ilişkin olmak üzere cumhuriyet savcısına tanınan yetkiler bu hükmün dışındadır anayasa mahkemesinin yüce divan sıfatıyla verdiği tarihli ve sayılı kararında adalet müfettişlerinin hakim ve savcılar ile bunların suçlarına iştirak edenlerin işledikleri suçların soruşturulması ilgili soruşturmalarda soruşturma işlemleri yönünden yetkileri incelenmiştir kararda anayasada özel hayatın gizliliği ile haberleşme özgürlüğüne yapılacak müdahalelerin belirli nedenlere dayalı olarak ve mutlaka kanun ile yapılması gerektiğinin öngörüldüğü vurgulanmıştır kararda sayılı kanunda ve diğer kanunlarda adalet müfettişlerine hakim ve savcılar ile bunların suçlarına iştirak edenlerin işledikleri suçların soruşturulması sırasında bu kişilerin iletişimlerinin denetlenmesi veya teknik araçlarla izlenmesine ilişkin herhangi bir yetki verilmediği teftiş kurulu yönetmeliği ile bu yetkilerin verilmesi ise anayasal olarak mümkün olmadığı belirtilmiştir kararda ayrıca adalet müfettişlerinin iletişimin denetlenmesi ve teknik araçlarla izleme kararı verilmesini mahkemeden talep etme yetkilerinin bulunmadığı gibi gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bu kararları resen verme yetkilerinin de olmadığı ifade edilmiştir bunun yanı sıra adalet müfettişlerinin yaptıkları soruşturmalar sırasında başvurulan iletişimin dinlenmesi ve teknik araçlarla izleme tedbirlerinin yetkisiz olarak talep edilerek alınmış hakim kararına dayanmasının ya da yetkisiz olarak resen verilen kararların sonradan hakim tarafından onaylanmış olmasının yapılan işlemleri hukuka uygun hale getirmeyeceği vurgulanmıştır kararın konuya ilişkin esasa tespit ve değerlendirme başlığının müfettişlerinin hakim ve savcılarla olarak soruşturma yönünden yetkileri alt başlığında yer alan gerekçesinin ilgili kısımları şöyledir sayılı kanunun adalet müfettişlerinin yetkilerini düzenleyen maddesinde adalet müfettişlerinin yapabilecekleri işlemler sadece lüzum gördükleri kimseleri yeminle dinleme istinabe yoluna başvurma soruşturmanın zorunlu kıldığı hallerde arama yapma ve sübut delillerini ve gereken bilgileri bütün daire ve kuruluşlardan toplama olarak sayılmıştır adalet müfettişlerinin soruşturmaya ilişkin bu yetkileri kanun da sınırlayıcı tahdidi olarak sayılmış olup bunlar arasında telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi ile teknik araçlarla izleme tedbirlerine yer verilmemiştir buna göre adalet müfettişlerine telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi ile teknik araçlarla izleme tedbirlerine ilişkin kararları talep etme veya gecikmesinde sakınca olan hallerde bu kararları resen verme yetkisi kanunla verilmemiştir bununla birlikte günlü teftiş kurulu yönetmeliğinin ve soruşturmanın yapılışı başlığını taşıyan maddesinin numaralı fıkrasının ç bendinde haberleşmenin tespiti ve dinlenmesi ibarelerine yer verilerek adalet müfettişlerinin iletişimin denetlenmesi tedbirine başvurma yetkileri açıkça belirtilmiş gibi delil toplama işlemleri ibaresine yer verilmek suretiyle de teknik araçlarla izleme tedbiri dahil sayılı kanun da düzenlenen diğer delil toplama işlemlerine atıf yapılmıştır bu noktada kanunla verilmemiş yetkinin yönetmelikle verilip verilemeyeceği üzerinde durulmalıdır telekomünikasyon yoluyla yapılan iletişimin denetlenmesi haberleşme özgürlüğü ne teknik araçlarla izleme ise özel hayatın gizliliği ne bir müdahale niteliğindedir çağdaş hukuk sistemlerinde ve uluslararası antlaşmalarda kişilerin başvuru numarası karar tarihi kendilerini güvende hissetmeleri diğer insanlarla sağlıklı ilişki kurabilmeleri ve kişiliklerin geliştirebilmeleri için haberleşme özgürlüğünü de kapsayacak şekilde özel hayatın gizliliği diğer kişilere ve özellikle de devlet gücüne karşı koruma altına alınmıştır anayasamızda da özel hayatın gizliliği bir temel hak ve özgürlük olarak güvence altına alınarak maddede özel hayatın gizliliğine yer verilmiştir haberleşme özgürlüğü ise özel hayatın gizliliğinden ayrı olarak anayasa maddesinde düzenlenmiştir görüldüğü üzere anayasa da özel hayatın gizliliği ile haberleşme özgürlüğüne yapılacak müdahalelerin belirli nedenlere dayalı olarak ve mutlaka kanun ile yapılması gerektiği kurala bağlanmıştır oysa yukarıda belirtildiği üzere anayasa da sayıl kanun da ve diğer kanunlarda adalet müfettişlerine hakim ve savcılar ile bunların suçlarına iştirak edenlerin işledikleri suçların soruşturulması sırasında bu kişilerin iletişimlerinin denetlenmesi veya teknik araçlarla izlenmesine ilişkin her hangi bir yetki verilmemiştir teftiş kurulu yönetmeliği ile bu yetkilerin verilmesi ise anayasal mümkün değildir bu nedenle adalet müfettişlerinin iletişimin denetlenmesi ve teknik araçlarla izleme kararı verilmesini mahkemeden talep etme yetkileri bulunmadığı gibi gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bu kararları resen verme yetkileri de yoktur adalet müfettişlerinin yaptıkları soruşturmalar sırasında başvurulan iletişimin denetlenmesi ve teknik araçlarla izleme tedbirlerinin yetkisiz olarak talep edilerek alınmış hakim kararına dayanması ya da yetkisiz olarak resen verilen kararların sonradan hakim tarafında onaylanmış olması yapılan işlemleri hukuka uygun hale getirmez adalet bakanlığı teftiş kurulu yönetmeliğinin maddesinin birinci fıkrasının ç bendi danıştay dairesinin tarihli ve sayılı karan ile iptal edilmiştir karar gerekçesi şöyledir anayasanın maddesinde belirtildiği üzere temel hak ve hürriyetler özlerine dokunulmaksızın yalnızca anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir sayılı yasanın anılan hükümleri uyarınca hakim ve savcıların görevden doğan ve görev sırasında işlenen suçları yönünden soruşturma görevi adalet bakanlığı müfettişleri ile bu nedenle görevlendirilen hakim ve savcılara aittir ancak adalet müfettişlerinin bu soruşturmalar sırasında kullanacakları yetkilerinin sınırları da sayılı yasa maddesinde belirlenmiş bulunmaktadır buna göre adalet müfettişlerine iletişimin tespiti dinlenmesi kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin doğrudan kullanabilecekleri bir yetkiye sayılı yasada yer verilmediği gibi adalet müfettişlerinin yukarıda belirtilen konularda cumhuriyet savcılıklarına ve mahkemelere başvurma yetkisi de bulunmamaktadır zira sayılı yasanın maddesine göre hakim ve savcılar hakkında görevden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlar nedeniyle kovuşturma yapılması gerekli görüldüğü taktirde yasa maddesinde belirtilen yetkili cumhuriyet savcısı beş gün içinde iddianamesini düzenleyerek evrakı son soruşturmanın açılmasına veya son soruşturmanın açılmasına yer olmadığına karar verilmek üzere ağır ceza mahkemesine vermek zorunda olup cumhuriyet savcılarının bu nedenle görevden doğan veya sırasında işlenen suçlar hakim ve savcılar hakkında soruşturma aşamasında cmknın maddesinde de sayılan yetkileri kullanmasına hukuken olanak bulunmamaktadır dolayısıyla ortaya çıkan bu boşluğun sınırları belirlenmek suretiyle yasayla doldurulması gerektiği kuşkusuzdur ayrıca teftiş kurulu tüzüğünün maddesinde yönetmelikle düzenlenecek alanın çerçevesi tüzüğün uygulanmasıyla ilgili hususlar olarak çizildiğinden ancak yasal boşluk doldurulduktan sonra teftiş kurulu tüzüğünde buna koşut yapılacak bir değişiklik sonrasında dava konusu yönetmelikte bu konunun yer alabileceği tabiidir başvuru numarası karar tarihi bu nedenlerle yönetmeliğin dava konusu hükmünde hukuka uyarlık görülmemiştir söz konusu karar danıştay dava daireleri kurulunun tarihli kararıyla onanmıştır b uluslararası hukuk avrupa hakları mahkemesi kararlarında gizli tedbirlere ilişkin kanun hükümlerinin barındırması gereken asgari unsurlar sıralanmıştır bu kapsamda izleme kararı verilmesine yol açabilecek suçların niteliği iletişimleri izlenecek kişi kategorisi izleme sürelerinin sınırları elde edilen verilerin inceleme değerlendirme ve saklanmalarına ilişkin esaslar verilerin başkalarıyla paylaşılmasına ilişkin önlemler ve elde edilen verilerin ortadan kaldırılmasına ilişkin koşulların kanunda açık bir şekilde düzenlenmesi gereklidir the association far european and human rights ve b no v